Lijst van gasthuizen in Groningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Gasthuis is het Groningse equivalent van wat in andere steden veelal met hofje of convent wordt aangeduid. Het begrip gasthuis bestond al in de Middeleeuwen.

In de Middeleeuwen ging het in eerste instantie om huizen waar zieken (pestlijders), armen en pelgrims werden opgevangen. Het oudste gasthuis in Groningen, het Pelstergasthuis, stond aan de rand van de stad, waarschijnlijk gesticht als pelgrimsoord. Van het Pepergasthuis is bekend dat het is gesticht als verblijf voor pelgrims. Het Armhuiszitten Convent is de eerste poging van het stadsbestuur om enige orde aan te brengen in de voorzieningen voor de armlastige stadjers. Het convent beheerde niet alleen enkele gasthuizen, maar was ook verantwoordelijk voor de voedseluitdeling voor de stille armen in de stad.

Vanaf 1600 krijgen de gasthuizen meer en meer de functie van bejaardentehuizen. De oudste gasthuizen waren kerkelijke stichtingen, later werden ze ook door welgestelde burgers gesticht. Door de bouw van moderne bejaardentehuizen zijn de meeste bejaarden vertrokken en veel hofjes vervallen geraakt. Na een grootscheepse restauratie in de jaren tachtig van de twintigste eeuw is een aantal gasthuizen nu tot rijksmonument verklaard.

Begijnhoven, hofjes waar begijnen een gemeenschap vormden, zijn er wel geweest in Groningen, maar hiervan is vrijwel niets bewaard gebleven. Op de plaats waar nu het Academiegebouw staat hebben tot de reductie van Groningen twee begijnhoven gestaan: het Vrouwe Menoldaconvent en het Vrouwe Sywenconvent. Van latere datum is het Olde Convent dat deels is bewaard gebleven in het Rode Weeshuis.

Nog bestaande gasthuizen[bewerken | brontekst bewerken]

Onderstaande lijst is een alfabetische opsomming van de 32 nog overgebleven gasthuizen in de stad Groningen. De meeste gasthuizen hebben hun oorspronkelijke functie als opvangadres verloren, maar enkelen zijn nog in gebruik als gasthuis:

Naam Jaar Adres Opmerking Afbeelding
Aaffien Olthofsgasthuis 1767 Kattenhage 4-10 Ook wel bekend als Vrouw Wilsoorgasthuis Groningen Kattenhage4-12.jpg
Aduardergasthuis 1604 Munnekeholm 3 Gesticht door de laatste abt van het klooster van Aduard Aduarder gasthuis.jpg
Anna Varvers Convent 1632 Nieuwe Kijk in 't Jatstraat 12 Anna Varvers Convent.jpg
Armhuiszitten Convent 1437 A-Kerkstraat 22 Ook wel bekend als Lamme Huiningegasthuis Groningen A-Kerkstraat 2.JPG
Beth Zekenim 1899 Schoolholm 26 Bethzekenim.jpg
Corneliagasthuis 1854 Hardewikerstraat 39 Ook wel bekend als Tellegengasthuis Hardewikerstraat 39 - Corneliagasthuis.jpg
Doopsgezind Gasthuis 1872 Nieuwe Boteringestraat 47 Doopsgezind Gasthuis - voorgevel.jpg
Gasthuis voor de werkende stand 1850/1935 Oosterweg 90 Willem Valk - De oude man.jpg
Gerarda Gockingahuis 1870 Grote Rozenstraat 72-84 Groningen Grote Rozenstraat 76-84.JPG
Hesselinkstichting 1893 Nieuwe Boteringestraat 47 Gesticht als voorziening voor armlastige doopsgezinden aan de Meeuwerderweg, in 1893 verplaatst naar Doopsgezind gasthuis waar een nieuwe vleugel werd gebouwd Doopsgezind gasthuis2.jpg
Heilige Geest Gasthuis 1267 Pelsterstraat 41 Ook wel bekend als Pelstergasthuis Pelstergasthuis1.jpg
Jacob en Annagasthuis 1495 Gasthuisstraatje 2 Bijnaam: Lekkerbeetjesgasthuis Jacob- en Annagasthuis Gron.jpg
Jan Luitjensgasthuis 1591/1932 Noorderbinnensingel 82-87 Ook wel bekend als Jannes Baroldigasthuis Jan Luitjensgasthuis 04.JPG
Juffer Margarethagasthuis 1858 Haddingestraat 19-21 Juffer Margarethagasthuis - binnenplaats.jpg
Juffer Tette Alberdagasthuis 1666 Nieuwe Kerkhof 22 Groningen Nieuwe Kerkhof 22.JPG
Latteringe Gasthuis 1857 Visserstraat 13 Groningen Visserstraat 13.JPG
Maria Elisabeth Linhoff Stichting 1944 Oude Kijk in 't Jatstraat 61 Mariaelisabethlinhoff.jpg
Mepschen- of Sint Annengasthuis 1479 Oude Kijk in 't Jatstraat 4 Mepschengasthuis.jpg
Middengasthuis 1873 Kleine Rozenstraat 8-62 Middengasthuis9.jpg
Middengasthuis 1895 Grote Leliestraat 53-113 Middengasthuis (1895).jpg
Pieternellagasthuis 1878 Grote Leliestraat 34 Pieternella gasthuis2.jpg
Remonstrants Gasthuis 1892 Noorderbinnensingel 23-49 Remonstrants gasthuis1.jpg
Rustoord 1922 Korreweg 158 Rustoord Korreweg Groningen.JPG
Sint Anthonygasthuis 1517 Rademarkt 29 Sint-Anthonygasthuis.jpg
Pepergasthuis 1405 Peperstraat 22 Ook wel bekend als Geertruidsgasthuis (officiële naam) Peper of Geertruitsgasthuis2.jpg
Sint Martinusgasthuis 1880 Grote Leliestraat 23 StMartinusgasthuis.jpg
Ter Schouw-Van Sanenstichting 1929 Moesstraat 46 Ter Schouw-Van Sanen Stichting.jpg
Typografengasthuis 1903 Petrus Campersingel 37-117 Typografengasthuis2.jpg
Ubbenagasthuis 1521/1923 Korreweg 158 Ubbena gasthuis Korreweg Groningen.JPG
Weldadige Stichting Ketelaar-Bos 1939 Gasthuisstraatje 1 Gasthuis-Ketelaar-Bos-Groningen.jpg
Wytzes- of Schoonbeeksgasthuis 1701/1911 Visserstraat 52-54 Groningen Visserstraat 52.JPG
Zeylsgasthuis 1668 Visserstraat 50 Groningen Visserstraat 50.JPG

Verdwenen gasthuizen[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Gasthuizen in stad Groningen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.