Lijst van schilderijen, beelden en monumenten in de Sint-Servaasbasiliek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Deze lijst van schilderijen, beelden en monumenten in de Sint-Servaasbasiliek geeft een (onvolledig) overzicht van de belangrijkste schilderijen, beeldhouwwerken, grafmonumenten, epitaven en andere monumenten in het Sint-Servaascomplex in de Nederlandse stad Maastricht. Een deel van de kunstcollectie bevindt zich in de schatkamer van de kerk of in het lapidarium (in de oostcrypte). De meeste schilderijen en beelden bevinden zich op diverse locaties in de kerk, in de dagkapel of in de sacristie, waar ze, naast hun waarde als kunstobjecten, een religieus-educatieve functie vervullen.

Historische achtergrond[bewerken | brontekst bewerken]

De Sint-Servaaskerk geldt als de oudste, nog bestaande kerk in Nederland. In zijn lange en veelbewogen geschiedenis was het gebouw onder andere pelgrimskerk, koninklijke eigenkerk, kapittelkerk, parochiekerk en dekenaatskerk. Vooral in de hoge en late middeleeuwen vergaarde de Sint-Servaaskerk en het daaraan verbonden Sint-Servaaskapittel grote rijkdom, in die tijd vooral in de vorm van onroerend goed, en daarnaast gouden en zilveren reliekhouders en liturgische voorwerpen. De vele altaren in de kerk droegen heiligenbeelden. Vanaf het einde van de middeleeuwen kwamen daar schilderijen op paneel en doek bij. Een groot deel van deze kunstvoorwerpen ging na de opheffing van het kapittel in 1797 en de daarop volgende secularisatie verloren. Na de heringebruikname van de kerk in 1804 werd de sterk uitgedunde collectie enigszins aangevuld met die van enkele opgeheven kloosters. Tijdens de bloeitijd van het katholicisme ("Rijke Roomse Leven", ca. 1860-1960) was de kerk overdadig aangekleed met schilderijen en beelden, waarvan een deel bij de zogenaamde "tweede beeldenstorm" werd afgestoten.

Lijst van schilderijen[bewerken | brontekst bewerken]

Over de schilderijencollectie van de Sint-Servaaskerk vóór de secularisatie in 1797 is weinig bekend. Slechts één schilderij had een functie in de liturgie: het aan Jan van Eyck toegeschreven Vera Icon, een portret van Christus, dat echter in de negentiende eeuw verkocht werd en zich thans in de Alte Pinakothek in München bevindt. Een deel van de schilderijencollectie toont typisch dominicaanse thema's en is afkomstig uit het in 1798 opgeheven Dominicanenklooster.[1] Enkele recente aanwinsten bevinden zich in de schatkamer. Wand- en plafondschilderingen zijn niet opgenomen. Geschilderde retabels komen in een aparte lijst van altaren aan bod.

Plattegrond
[noot 1]
Onderwerp Afmetingen
(h × b)
Datering Kunstenaar Afbeelding
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 01.jpg

Zuidertransept
Portret van de Heilige Franciscus van Sales (pendant aanwezig in het noordertransept)[2] 164 × 124 cm ca. 1700 Anoniem
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuidertransept 01.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 02.jpg

Zuidertransept
Heilige Dominicus met de apostelen Petrus en Paulus en drie cherubijnen (pendant aanwezig in het noordertransept)[3] 267 × 177 cm 17e eeuw Gaspar de Crayer?[noot 2]
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuidertransept 02.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 03.jpg

Zuidertransept
Kruisiging van Petrus. Kopie van Guido Reni's altaarstuk uit ca. 1605 in de Vaticaanse Musea[5] 293 × 168 cm midden 17e eeuw? Anoniem (Noord- of Zuid-Nederlands?)
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuidertransept 03.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 04.jpg

Zuidertransept
Sint-Jozef en de jonge Jezus[6] 210 × 129 cm ca. 1630 Anoniem (Vlaamse of Hollandse School)
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuidertransept 04.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 05.jpg

Sint-Jozefkapel
De kracht van de rozenkrans: engelen te midden van heiligen (onder) en dominicanen en dominicanessen (midden) reiken rozenkransen uit en redden zielen uit het vagevuur[6] 255 × 198 cm midden 17e eeuw Anoniem (Vlaamse School?)
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, Sint-Jozefkapel 07.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 06.jpg

Zuidelijke zijbeuk
(ingang Sint-Barbarakapel)
Portret van Sint-Barbara met Heilige Eucharistie en martelaarspalm; linksonder de toren waarin ze opgesloten was[2] 97 × 79 cm ca. 1700 Anoniem (Vlaamse School?)
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 03.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 07.jpg

Zuidelijke zijbeuk
(Kapel OLV van Smarten)
Bewening van Christus[7] 238 × 184 cm 17e eeuw? Anoniem (Vlaamse School?)
St-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapel, kapel OLV van Smarten 03a.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 08.jpg

Zuidelijke zijbeuk
(Kapel OLV van Smarten)
Heilige Familie in klassiek decor ? 17e eeuw Anoniem (Luikse School, Gerard de Lairesse?)
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 17.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 09.jpg

Kapel OLV van Smarten
Knielende Sint-Hubertus als ridder en jager; op de achtergrond Sint-Servaas en een fantasievoorstelling van een kerk of kathedraal[5] 205 × 142 cm 17e eeuw Joannes Wery
Maastricht, basilica di san servazio, interno, cavaliere inginocchiato a san servazio, xvi secolo.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 10.jpg

Doopkapel
Johannes de Doper doopt Jezus in de Jordaan[2] 155 × 80 cm 17e eeuw Anoniem (Vlaamse School?)
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, Doopkapel 02.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 11.jpg

Heilig Hartkapel
Triptiek boven het epitaaf van Meys: middenpaneel met het martelaarschap van Sint-Sebastiaan; zijpanelen met mannelijke donors (linkerpaneel binnenzijde) en vrouwelijke donors en Maria met Kind (rechterpaneel binnenzijde); op de buitenkanten grisailles met Sint-Bartolomeüs (links) en Sint-Sebastiaan (rechts)[8] ca. 200 × 300 cm 16e eeuw Anoniem (Zuid-Nederlands)
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 09.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 12.jpg

Noordertransept
Ecce Homo: Jezus aan het volk getoond[9] 200 × 195 cm (bovenkant halfrond) 17e eeuw Anoniem (Hollandse School met Caravaggistische invloed)
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordertransept, schilderij boven westelijke biechtstoel.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 13.jpg

Noordertransept
Bewening van Christus (pendant van vorig schilderij)[5] 200 × 195 cm (bovenkant halfrond) 17e eeuw Anoniem (Hollandse School met Caravaggistische invloed)
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordertransept, schilderij boven oostelijke biechtstoel.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 14.jpg

Noordertransept
Heilige Hyacinthus (met beeld van Madonna en Kind) geneest de zieken (pendant aanwezig in het zuidertransept)[10] 268 × 175 cm 17e eeuw Gaspar de Crayer?[11]
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordertransept, schilderij oostwand 1.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 15.jpg

Noordertransept
Portret van de Heilige Carolus Borromeus (pendant aanwezig in het zuidertransept)[2] 163 × 123 cm ca. 1700 Anoniem
2016 Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordertransept, schilderij oostwand 2.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 16.jpg

Sint-Servaaskapel
Kapucijnen verzorgen pestlijders tijdens de pestepidemie van 1632-33 in Maastricht[12] 72 × 133 cm ca. 1632 Anoniem
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, Kapucijnen en de pest, 1632.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 17.jpg

Sint-Servaaskapel
Hemelvaart van Sint-Servaas, omringd door engelen (eertijds in het noordertransept)[13][14] ca. 100 × 75 cm ca. 1837 Théodore Schaepkens
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, Sint Servaas omringd door engelen.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 18.jpg

Sint-Servaaskapel
Sint-Servaas ontvangt de bisschopsstaf van een engel[6] 206 × 144 cm 17e eeuw Gaspar de Crayer?[11]
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, heilige bisschop.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 19.jpg

Schatkamer
Heilige Maagschap, met linksonder Sint-Servaas (bruikleen RCE)[15] ca. 20 × 40 cm (paneel) ca. 1490 Anoniem (Westfalen)
Westfalia, geneaologia di sant'anna, xv secolo 01.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 20.jpg

Schatkamer
Het laatste oordeel[16] 94 × 122 cm (paneel) late 16e eeuw Anoniem (Zuid-Nederlands, onder invloed van Frans Floris)
Het Laatste Oordeel (16e eeuw), Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 21.jpg

Schatkamer
Portret van kanunnik en pauselijk pronotarius Guilielmus (Willem) Lipsen (1621-1695), vanaf 1661 deken van het kapittel van Sint-Servaas (afkomstig van R.K. Weeshuis; zie ook zijn epitaaf elders in de kerk)[17] 165,5 × 126 cm 2e helft 17e eeuw Anoniem
Portret kanunnik Lipsen, Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 22.jpg

Schatkamer
Anna te Drieën ? 16e eeuw? Anoniem (naar Italiaans voorbeeld)
Anna te Drieën, Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 23.jpg

Schatkamer
Kerkinterieur: zicht op het westwerk van de Sint-Servaaskerk (in 1987 verworven)[18] 45 × 62 cm ca. 1848/49 Johannes Bosboom
Kerkinterieur (J Bosboom), Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 24.jpg

Schatkamer
Het offer van Melchisedek[13] 215 × 120 cm 1754 Jean II Restout (en)
SchilderijenSchatkamerStServaas05.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 25.jpg

Schatkamer
Sint-Rochus door de engelen genezen van de pest[19] 123 × 93 cm late 17e eeuw Anoniem (Vlaamse School)
Schilderij Schatkamer St-Servaasbasiliek 03.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 26.jpg

Schatkamer
Heilige Drie-eenheid ("Genadestoel") met twee engelen[20] 139 × 107 cm (paneel) 18e eeuw? Anoniem (Zuid-Nederlands, naar Robert Campin of Rogier van der Weyden)
Schilderij Schatkamer St-Servaasbasiliek 01.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 27.jpg

Schatkamer
Aanbidding der herders[16] 142 × 109 cm ca. 1600 Anoniem (Zuid-Nederlands)
Schilderij Schatkamer St-Servaasbasiliek 02.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 00.jpg

In depot
Vijf pausen met hun citaten over Thomas van Aquino; v.l.n.r.: Benedictus XIV, Johannes XXII, Pius V, Alexander VII en Paulus V (tot 1798: collectie Dominicanenklooster)[12][21] 133 × 155 cm 2e helft 17e eeuw Anoniem
Schilderij met 5 dominicaner pausen, St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 00.jpg

In depot
Vier pausen met hun citaten over Thomas van Aquino; v.l.n.r.: Innocentius VI, Clemens VIII, Clemens VI en Urbanus V; op de achtergrond twee franciscaner monniken (tot 1798: collectie Dominicanenklooster)[12][21] 133 × 155 cm 2e helft 17e eeuw Anoniem
Schilderij 4 pausen, 17e eeuw, Schatkamer Sint-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 00.jpg

In depot
Portret Mattheüs Dolmans (1673-1729), dominicaan en controverseprediker (tot 1798: collectie Dominicanenklooster; beschadigd) ? 1e helft 18e eeuw? Anoniem
Mattheüs Dolmans, Dominicaans controverseprediker (collectie St-Servaasbasiliek, Maastricht).jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 00.jpg

Locatie onbekend
Christus als Salvator Mundi, met opschrift in bovenrand: ego svm via (ik ben de weg)[20] 60 × 40 cm (paneel) ca. 1500 Anoniem (Zuid-Nederlands)
Schilderij Christus met aureool - Maastricht - 20145896 - RCE.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 00.jpg

Locatie onbekend
Twee zijluiken van een triptiek, eertijds gekoppeld aan het Maastrichts passieretabel; linkerpaneel: Kruisdraging (buitenkant: Annunciatie); rechterpaneel: Kruisafneming (buitenkant: Ontmoeting van Maria met Elisabeth en Zacharias)[22] 173 × 63 cm (elk) ca. 1600 (Zuid-Nederlands) Anoniem
Zijluiken triptiek St-Servaaskerk Maastricht (binnenkant).jpg

Lijst van beeldhouwwerken[bewerken | brontekst bewerken]

Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste beelden (standbeelden, beeldjes en beeldengroepen) en reliëfs in de kerk en haar bijgebouwen. Niet aan de orde komen bouwsculpturen, zoals gebeeldhouwde kapitelen, consoles, sluitstenen en timpanen, tenzij deze als losse sculpturen tentoongesteld worden. Grafmonumenten, epitafen en andere monumenten zijn in een aparte lijst in dit artikel opgenomen. Gebeeldhouwde altaarretabels worden elders in een lijst van kerkmeubilair besproken, met uitzondering van het dubbelreliëf van het Westwerkaltaar, het Maastrichts passieretabel en enkele losse heiligenbeelden die op altaren zijn geplaatst. Hetzelfde geldt voor gebeeldhouwd kerkmeubilair (zoals de barokke biechtstoelen van Daniël van Vlierden en het neogotisch koorgestoelte) en diverse antropomorfe reliekhouders, liturgisch vaatwerk en andere toegepaste kunst in de kerkschat.

Plattegrond
[noot 1]
Onderwerp Afmetingen
(h × b × d)
[noot 3]
Datering Kunstenaar Afbeelding
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 01.jpg

Oostcrypte
Fragment van een marmeren Romeinse sarcofaag, met afbeelding van een worstelaar. Vroeger bevestigd aan de buitenmuur van de apsis[23] 77 × 20-35 × 4-12 cm 3e eeuw? Anoniem
2016-Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Lapidarium Oostcrypte, fragment Romeinse sarcofaag.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 02.jpg

Oostcrypte
Merovingisch reliëf, wellicht deel van een koorafscheiding, met afbeelding van kindermoord te Bethlehem en vlucht naar Egypte[24][25] 27 × 91 × 7 cm 8e eeuw Anoniem Geen afbeelding
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 03.jpg

Oostcrypte
Twee romaanse kapitelen: een beschadigd teerlingkapiteel met fleur-de-lisdecoratie, mogelijk afkomstig uit de vieringscrypte; het andere is een bladkapiteel uit de Keizerzaal[26][27] 56 × 67 × 67 cm en 38 (+ 5) × 46 × 46 cm 11e-12e eeuw Anoniem
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Oostcrypte, romaanse kapitelen 01.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 04.jpg

Oostcrypte
ca. 25 gebeeldhouwde fragmenten van het gotisch doksaal, waarvan ca. 10 met figuratieve afbeeldingen uit de Sint-Servaaslegende[28] ca. 300-600 × 900-1100 cm (compleet doksaal) ca. 1275-1300 Anoniem
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Oostcrypte, fragmenten gotisch doksaal 02.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 05.jpg

Schip (vieringsgewelf)
Laatgotisch corpus van een crucifix, hing vroeger buiten onder een afdakje tegen de apsis; het kruis zelf is modern[29] ? ca. 1510 toeschrijving Jan van Steffeswert
StServaasOostkoor1.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 06.jpg

Schip (vieringspijler)
Gotisch beeld Sint-Servaas (met neogotisch baldakijn), oorspronkelijk opgesteld in medio ecclesiae vóór het gotisch doksaal. Het beeld, met Sint-Servaassleutel, bisschopsstaf en draak, vormde de basis voor vrijwel alle latere afbeeldingen van de heilige[30] levensgroot ca. 1300 (polychromie: 1858/84) Anoniem (Keulen?)
Maastricht, St-Servaasbasiliek, viering, St-Servaasbeeld 1.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 07.jpg

Schip (vieringspijler)
Neogotisch beeld Sint-Lambertus, gebaseerd op het voorgaande beeld[30] levensgroot late 19e eeuw Atelier Cuypers-Stoltzenberg?
Maastricht, St-Servaasbasiliek, viering, St-Lambertusbeeld.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 08.jpg

Schip (gewelf)
Laatgotisch Marianum: tweezijdig beeld van Madonna met Kind op maansikkel binnen een dubbele ovaal (alleen het beeld aan de westzijde is origineel)[31] ? ca. 1510-15 toeschrijving Jan van Steffeswert
Maastricht, basilica di san servazio, interno, marianum sospeso del xv secolo 01.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 09.jpg

Schip (pijlers)
Moderne kruiswegstaties van chamotte in reliëf, oorspronkelijk in de kapel van het Ziekenhuis Sint Annadal, vanaf 1991 aan de westzijde van de 14 pijlers tussen schip en zijbeuken, ter vervanging van de 19e-eeuwse geschilderde staties[32] ? 1962-65 Gertrud Januszewski
Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuiderzijbeuk, kruiswegstatie op pijler.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 10.jpg

Kapel van het H. Aanschijn
2 gevleugelde engelen als kaarsenhouders op viervoudige zuiltjes, ter weerszijde van het altaar van het Heilig Aanschijn, alles van koper[33] ? 1888 Atelier Cuypers-Stoltzenberg
St-Servaasbasiliek, transeptkapellen, Heilig-Aanschijnkapel 06.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 11.jpg

Zuidertransept
Beeld vrouwelijke figuur met crucifix en miskelk als personificatie van het Nieuwe Testament. Op de marmeren pyloon een reliëf met twee putti die een portretmedaillon van een onbekende bisschop omhooghouden. Pendant aanwezig in noordertransept[34] ? 1732 Denis-Georges Bayar
Denis-georges bayar di namur, altare della santa chiesa con personificazione del nuovo testamento, 1742.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 12.jpg

Sint-Jozefkapel
Neogotisch beeld Sint-Jozef met Kindje Jezus, als onderdeel van neogotisch altaar ? eind 19e eeuw? Anoniem
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, Sint-Jozefkapel 02a.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 13.jpg

Sint-Barbarakapel
Nederrijns gepolychromeerd beeld van Sint-Barbara (met neogotisch voetstuk, torentje en baldakijn)[35] 103 cm hoog ca. 1500 Anoniem
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 06.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 14.jpg

Kapel OLV van Smarten
Laatgotisch beeld (lindehout, gepolychromeerd) van Maria met dode Jezus (Piëta)[36] 127 × 127 cm ca. 1500 Anoniem
Artista fiammingo, pietà del xv secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 15.jpg

Zuiderzijbeuk
2 beeldjes van bisschoppen, geplaatst in nissen ter weerszijde van doorgang naar Bergportaal ? ? Anoniem
Maastricht, St-Servaasbasiliek, zuiderbeuk, ingang Bergportaal.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 16.jpg

Westwerk
Dragers van de Noodkist (afstudeerwerkstuk Middelbare Kunstnijverheidsschool) ? 1951-52 Herman van Elteren
2016-Westwerk St-Servaasbasiliek, beeld begane grond.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 17.jpg

Westwerk
Romaans dubbelreliëf van harde mergel, onderdeel van het Westwerkaltaar, met Madonna met kindje Jezus in een mandorla, geflankeerd door twee engelen (onder), en Jezus met Sint-Petrus en Sint-Servaas (boven)[37] 185 × 176 cm ca. 1150-60 Anoniem
Maastricht, basilica di san servazio, interno, rilievo dal vecchio coro occidentale del 1170, 01.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 18.jpg

Westwerk
Gipsen standbeeld Karel de Grote, vroeger als heilige vereerd en een centrale positie in het westwerk innemend; thans in een nis, vrijwel uit het zicht[38] ? 1845 Willem Geefs
2016-Westwerk St-Servaasbasiliek, standbeeld Karel de Grote 01.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 19.jpg

Heilig Hartkapel
Neogotisch Heilig Hartbeeld als onderdeel van een altaar ? eind 19e eeuw? Anoniem
St-Servaasbasiliek, noorderzijbeukkapel, H Hart 01.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 20.jpg

Sint-Antoniuskapel
Beeld Sint-Gerardus Majella ? eind 19e of 20e eeuw Anoniem
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 04.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 21.jpg

Sint-Antoniuskapel
Beeld Sint-Antonius van Padua met neogotisch baldakijn als onderdeel van een altaar ? eind 19e eeuw? Anoniem
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 03a.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 22.jpg

Kapel OLV Zetel der Wijsheid
Maaslandse Sedes Sapientiae, waarschijnlijk vroeger in het westwerk[39][40] 130 cm hoog ca. 1275 Anoniem
St-Servaasbasiliek Maastricht, Sedes Sapientiae 02.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 23.jpg

Noordertransept
Beeld van koning David met harp, als personificatie van het Oude Testament. Op de marmeren pyloon een reliëf met twee putti die een portretmedaillon van een onbekende bisschop omhooghouden. Pendant aanwezig in het zuidertransept[34] ? 1732 Denis-Georges Bayar
Denis-georges bayar di namur, altare di re david con personificazione del vecchio testamento, 1742.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 24.jpg

Kapel HH. Eligius en Marcoen
Beeldje Sint-Eligius, omstreeks 1805 overgebracht uit de Dominicanenkerk[41] ? 1e helft 16e eeuw? Jan van Steffeswert (toeschrijving)[42]
Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordoostzijde, kapel HH Eligius & Marcoen 02.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 25.jpg

Kapel HH. Eligius en Marcoen
Beeldje Sint-Marcoen, omstreeks 1805 overgebracht uit de Dominicanenkerk[41] ? 1e helft 16e eeuw? Jan van Steffeswert (toeschrijving)[42]
Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordoostzijde, kapel HH Eligius & Marcoen 03.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 25a.jpg

Bij Noordwestportaal
Laatgotisch(?) beeld Sint-Servaas (of Sint-Petrus?)[35] levensgroot 15e/16e eeuw? Anoniem
Maastricht, basilica di san servazio, statua di san pietro.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 25b.jpg

Westelijke kruisgang
Neogotisch beeld van Jezus in het graf[35] levensgroot 4e kwart 19e eeuw Anoniem
2018 Maastricht, St-Servaasbasiliek, westelijke kruisgang 15.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 26.jpg

Sint-Servaaskapel
Laatgotisch beeld van Maria met kindje Jezus ("Madonna met de druiventros"); neogotische polychromie[43] 140 cm hoog 15e eeuw Anoniem (Nederrijns?)
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, Madonna met de kers 02.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 27.jpg

Sint-Servaaskapel
Maastrichts passieretabel met 6 scènes uit het lijdensverhaal van Jezus[44] 250 × 175 cm ca. 1530 Anoniem (Maaslands atelier)
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, Passieretabel 02.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 28.jpg

Sint-Servaaskapel
Modern beeld Sint-Servaas, gebaseerd op het bronzen standbeeld van Charles Vos uit 1934 bij de Sint-Servaasfontein op het Keizer Karelplein. Op 14 mei 1985 ingezegend door paus Johannes Paulus II[45] ? ca. 1985 Sjef Eijmael
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, beeld St Servaas.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 29.jpg

Sint-Servaaskapel
Laatgotisch houten corpus van crucifix, vroeger in het transept[46] ? ca. 1510 omgeving Jan van Steffeswert
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Dagkapel, corpus.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 30.jpg

Noordelijke kruisgang
Houten corpus van crucifix ? ? Anoniem
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang 01a.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 31.jpg

Kruisgang
Houten corpus van crucifix, geplaatst in gotische kapel (voormalig portaal) ? ? Anoniem
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, kapel (vm portaal).jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 32.jpg

Oostelijke kruisgang
Beeld van Madonna met Kind, geplaatst in rijkversierde gotische nis ? ? Anoniem
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, gotische nis met Madonna en Kind.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Ivoren reliëf met Annunciatie en Madonna met Kind ? ca. 1340-50 Anoniem (Frankrijk)
Francia occidentale, rilievo con l'annunciazione la madonna col bambino tra angeli, avorio, 1340-50 ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Boekomslag met ivoren reliëf met Kruisiging ? 15e eeuw Anoniem (Frankrijk)
Francia, valva di dittico con la corcifissione, avorio, xiv secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Ivoren reliëf met Aanbidding der Koningen (helft van diptiek) ? 15e eeuw Anoniem (Duitsland)
Germania, anta di dittico con i tre re magi, avorio, xiv secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Ivoren medaillon met Ecce Homo in barokstijl ? ca. 1650 David Heschler (Ulm)
David heschler, ecce homo, ulm 1650 ca., avorio.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Paar engelen met wierookvaten in romaanse stijl, oorspronkelijk in de schatkamer van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek. Verguld koperen reliëfs met edelstenen op eikenhouten plank[47][48] 71 × 20,5 cm; 70,5 × 20 cm late 12e eeuw Anoniem (Maaslands)
Coppia di angeli in rame dorato, XI secolo, 05.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 33.jpg

Schatkamer
Fragment van romaans doopvont met drie apostelen(?) onder een arcade ? ca. 1170 Anoniem (Maaslands?)
Fragment romaans doopvont, Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Vroegchristelijk crucifix ? 6e/7e eeuw Anoniem
Croce paleocristiana, V-VI secolo ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Bronzen crucifix met Maria en Johannes 24,3 cm hoog ? Anoniem (Koptisch?)
Croce forse copta, VI secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Romaans corpus van crucifix ? 12e eeuw Anoniem (Maastricht?)
Corpus christi, epoca romanica, maastricht XI secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Romaans corpus van crucifix ? ca. 1230 Anoniem
Corpus christi, epoca romanica, 1230 ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Romaans crucifix ? 13e eeuw Anoniem
Croce astile romanica, xii secolo ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Gotisch corpus van crucifix ? ca. 1350 Anoniem
Corpus christi, epoca gotica, 1350 ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Laatgotisch crucifix ? 15e eeuw Anoniem
Croce tardogotica, XIV secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Pelgrimscrucifix ? 19e eeuw Anoniem (Spanje)
Croce di pellegrinaggio spagnola (caravaca), xviii secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Apostelbalk, volgens Victor de Stuers afkomstig uit de kapel van het voormalig Sint-Jacobsgasthuis, later als reliekenkist geassembleerd en weer gedemonteerd. Een vergelijkbare apostelbalk in de Sint-Michaëlkerk in Heugem dateert uit omstreeks 1500[49] ca. 40 × 310 × 15 cm ca. 1500? Anoniem
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, apostelbank 6.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Laatgotische Johannes in disco[50] 52 cm (middellijn) 15e/16e eeuw Anoniem (Duits?)
Disco con la testa di san giovanni battista, xv secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Reliëf met Christus voor Caiphas, waarschijnlijk onderdeel van groter retabel ? ca. 1550 Anoniem (Zuid-Duitsland)
Maastricht, Schatkamer Sint-Servaasbasiliek, Christus voor Caiphas, Zuid-Duitsland, ca 1550.JPG
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Zilveren reliëf met Vierstromenfontein op Piazza Navona in Rome, een van de weinige voorbeelden van Maastrichts zilver die niet onder toegepaste kunst vallen. In 1780 door Mechteld Wery geschonken aan het R.K. Weeshuis in Maastricht[51] 96 × 67,5 cm (incl. lijst) 1710-12 Fredericus Wery
F. Wery, modello della fontana di piazza navona, argento, maastricht, xvii secolo.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Beeld van Sint-Petrus ? 16e/17e eeuw? Anoniem
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, St-Petrus.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Beeld van Sint-Paulus ? 16e/17e eeuw? Anoniem
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, St-Paulus.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 34.jpg

Schatkamer
Beeld heilige bisschop met kerk (Monulfus?) ? 17e/18e eeuw? Anoniem
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, bisschop.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Gotisch beeldje Sint-Barbara met restanten originele polychromie[43] 41 cm hoog 15e eeuw Anoniem (Antwerpen of Mechelen?)
St-Barbara (Mechelen, 15e eeuw), Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Onthoofding van Sint-Barbara, vermoedelijk onderdeel van een groter retabel (moderne polychromie)[43] 28 × 18,5 cm ca. 1520 Anoniem
Martirio di santa barbara, 1520 ca., con policromia moderna.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Laatgotisch beeldje Sint-Servaas met sleutel, staf en draak ? ca. 1525 Anoniem
San servazio col drago, maastricht, 1525 ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Anna te Drieën[35] 63 × 32 cm ca. 1550 Anoniem
Sant'anna metterza, 1550 ca.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Laatgotisch beeldje Sint-Jan Evangelist(?) ? 16e eeuw Anoniem (omgeving Meester van Elsloo)
St Jan Evangelist (Meester v Elsloo, 16e eeuw), Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Barok beeld Sint-Theresia ? 17e eeuw? Anoniem
Maastricht, Schatkamer Sint-Servaasbasiliek, barok beeld St-Theresia.jpg
Locatie beeldhouwwerk St-Servaaskerk 35.jpg

Schatkamer
Lindehouten beeldje Madonna met Kind[52] 45 cm ca. 1750 Anoniem
H Maagd (lindehout, ca 1750), Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg

Lijst van monumenten[bewerken | brontekst bewerken]

Hieronder volgt een opsomming van de voornaamste grafmonumenten, epitaven en andere monumenten in de kerk en kloostergangen. Van de grafzerken en memoriestenen worden slechts enkele exemplaren besproken die opvallen vanwege hun beeldhouwwerk of historische betekenis.

Plattegrond
[noot 1]
Beschrijving Afmetingen
(h × b × d)
[noot 3]
Datering Kunstenaar /
opdrachtgever
Afbeelding
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 01.jpg

Oostcrypte
Cenotaaf van Monulfus en Gondulfus, zandstenen cenotaaf in romaanse stijl, oorspronkelijk geplaatst in medio ecclesiae boven het vermeende graf van de 6e-eeuwse bisschoppen Monulfus en Gondulfus[53] 93 × 235 × 117 cm 2e helft 11e eeuw Humbertus (opdrachtgever)
Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Oostcrypte, cenotaaf Monulfus & Gondulfus 06.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 02.jpg

Vieringscrypte
Beschilderde, stenen sarcofaag van de heilige bisschoppen van Maastricht: mogelijk van romeinse oorsprong, waarschijnlijk in 1039 hergebruikt voor de elevatio van de bisschoppen Monulfus en Gondulfus, later aangevuld met relieken van 3 andere bisschoppen: Valentinus, Candidus en Servatius[54][55] 132 × 109 × 156 cm laat-romeins met 17e-eeuwse(?) beschildering onbekend
2016-Maastricht, Sint-Servaasbasiliek, Vieringscrypte, sarcofaag HH bisschoppen 1.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 03.jpg

Schip
Zwaar beschadigde grafzerk van proost Engelbert van Heemstede († 1539), in medio ecclesiae, waarschijnlijk in de Franse tijd ontdaan van het lijkdicht in bronzen letters, door Van Heylerhoff opgetekend.[56] 361 × 193 cm 1539 onbekend
Maastricht, St-Servaasbasiliek, grafzerk middenschip.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 04.jpg

Vrijthofportaal (zuid)
Memoriesteen van de medicus en humanist Nicolaas Beyssel, bouwheer van Huis de Torentjes in Sint Pieter[noot 4] 64 × 75 cm 16e eeuw onbekend
2018 Sint-Servaasbasiliek, Vrijthofportaal, memoriesteen.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 05.jpg

Kapel van het H. Aanschijn
Epitaaf van kanunnik Egidius Ruyschen met reliëfvoorstellingen tussen twee renaissance-zuiltjes: een knielende geestelijke en Maria met het kindje Jezus, op een maansikkel en omgeven door stralen; daarboven: een schelp en twee engeltjes; bovenaan: de Majestas Domini[noot 5] ? 1557 onbekend
St-Servaasbasiliek, transeptkapellen, Heilig-Aanschijnkapel 04.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 06.jpg

Sint-Barbarakapel
Epitaaf van zwart en wit marmer van kanunnik Guilielmus (Willem) Lipsen, in reliëf afgebeeld, knielend voor een kruisbeeld en aangespoord door een engel; erboven hangt een ovaal wapenschild[noot 6] (zie ook zijn portret in de schatkamer) 142 × 91 cm 1695 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 05.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 07.jpg

Sint-Barbarakapel
Grafzerk van kanunnik Henricus van [...]oel[...] († 1528), met wapenschild, een miskelk met hostie en op de hoeken de vier evangelistensymbolen[noot 7] 269 × 146 cm 1528 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 10.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 08.jpg

Sint-Barbarakapel
Grafzerk van Willem Sandsland, kapitein der infanterie in het Staatse leger, die bij het Beleg van Maastricht (1673) sneuvelde; zijn zerk is bezaaid met wapenschilden en een Franstalig(!) grafschrift.[noot 8] 114 × 84,5 cm 1673 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 13.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 09.jpg

Sint-Barbarakapel
Grafzerk van onbekende kanunnik(?) ? ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, St-Barbarakapel 11.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 10.jpg

Zuiderzijbeuk (ingang Kapel OLV van Smarten)
Epitaaf van zwart en wit marmer van kanunnik Godefridus Thisius († 1604), bestaande uit drie delen met in het middendeel 5 albasten reliëfs: een knielende kanunnik, de Drieëenheid en de Maagd Maria.[noot 9] 290 × 120 cm 1604 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 15.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 11.jpg

Kapel OLV van Smarten
Epitaaf van kanunnik Engelbert Boonen († 1661), niet te verwarren met proost Engelbert Boonen († 1629); classicistisch vormgegeven monument bestaande uit ornamenten van zwart marmer met twee witmarmeren cherubijnen.[noot 10] ? 1661 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 09.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 12.jpg

Kapel OLV van Smarten
Epitaaf met portretreliëf en wapenschild van kardinaal Van Rossum; op 3 september 1932 vond zijn uitvaartdienst plaats in deze kerk ? 1936 onbekend
St-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapel, kapel OLV van Smarten 23.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 13.jpg

Zuiderzijbeuk
Gedenkplaat van een stichting van missen en Franstalige catechismuslessen van Claude-Frédéric t'Serclaes van Tilly († 1723) en Anna Antoinetta d'Aspremont Lynden († 1743) ? ca. 1743 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuiderzijbeuk, epitaaf.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 14.jpg

Kapel OLV van Smarten
Grafzerk van een kanunnik met eenvoudige lijntekening van een priester met miskelk ? ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 04.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 15.jpg

Kapel OLV van Smarten
Grafzerk van Reinier van Gelre, stadhouder van Gronsveld, en Wijnand van Gelre, kanunnik van Sint-Servaas. De steen bevat een groot medaillon, met Franse lelies omgeven, waarbinnen 2 familiewapens (o.a. van Gelre); daaronder twee grafschriften binnen een vierkant[noot 11] 222 × 125 cm ca. 1634 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 05.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 16.jpg

Kapel OLV van Smarten
Grafzerk met dubbel familiewapen en grafschrift ? ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 06.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 17.jpg

Kapel OLV van Smarten
Grafzerk van Andreas Wirt(?) met afbeelding van miskelk in cirkel en grafschrift in ovaal ? 1673 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 07.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 18.jpg

Kapel OLV van Smarten
Grafzerk met familiewapen met groot helmteken; daarboven en als randschrift het grafschrift ? ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, OLV-van-Smarten 08.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 10.jpg

Doopkapel
Grafzerk met familiewapen in medaillon en grafschrift van kanunnik Godfried van Chiny († 29 juni 1438); het familiewapen is van Heinsberg; het randschrift wordt onderbroken door de vier evangelistensymbolen op de hoeken[noot 12] 290 × 137 cm 1438 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, Doopkapel 03.jpg
Locatie schilderijen St-Servaaskerk 10.jpg

Doopkapel
Grafzerk met familiewapen en grafschrift van kanunnik Johannes van Pietersheim († 1428); het randschrift wordt onderbroken door de 4 evangelistensymbolen op de hoeken[noot 13] 290 × 157 cm 1428 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, zuidelijke zijkapellen, Doopkapel 04.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 19.jpg

Heilig Hartkapel
Epitaaf van de familie Meysz. Grafmonument bestaande uit meerdere delen in zwart, grijs en rood marmer. Centraal op het onderstuk: een schildering van Jezus met Maria en Martha, geflankeerd door acht wapenschilden. Voor het bijbehorende, geschilderde drieluik: zie de Lijst van schilderijen hierboven. Het bovendeel bestaat uit een gebogen fronton. Op het onderste stuk staat een grafschrift.[noot 14] 260 × 211 cm (hoogte met drieluik en fronton is bijna 5 m) 1655 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 08.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 20.jpg

Heilig Hartkapel
Epitaaf van Carolo Richardoto, Spaans gezant in Maastricht, aldaar gestorven op 3 november 1600. Het reliëf toont een jongeman met molenkraag knielend voor het Heilig Hart onder een arcade. Daarboven diverse wapenschilden; eronder een grafschrift[noot 15] 220 × 110 cm 1600 onbekend
Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordzijde, Heilig Hartkapel 02.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 21.jpg

Heilig Hartkapel
Grafzerk familie Van Eyll met lelie; waarschijnlijk de grafzerk van degenen die op het epitaaf Meysz (zie hierboven) worden vermeld[68] 241 × 126 cm ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 15.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 22.jpg

Heilig Hartkapel
Grafzerk van kanunnik Petrus Nepotis († 1 december 1458 [1358?]) met randschrift, vier hoekmedaillons met evangelistensymbolen en een centraal geplaatst familiewapen in een vierpas[noot 16] 185 × 130 cm 1458 (1358?) onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 18.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 23.jpg

Heilig Hartkapel
Grafzerk van kanunnik en scholasticus Joannis Hovelmans († 1615) met groot medaillon met engel die wapenschild vasthoudt[noot 17] 175 × 110 cm 1615 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 16.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 24.jpg

Heilig Hartkapel
Grafzerk kanunnik Michael Crusens († 1626) met grafschrift en groot wapenschild[noot 18] 200 × 123 cm 1626 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Heilig Hartkapel 17.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 25.jpg

Sint-Antoniuskapel
Epitaaf van Octavio Pocobello van zwart marmer. Het reliëf toont een krijgsman in wapenrusting knielend voor een crucifix. Links van het kruis zijn helm, handschoenen en wapenschild. De tekst onderaan zou van Justus Lipsius zijn[noot 19] 77 × 59,5 cm 1600 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 14.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 26.jpg

Sint-Antoniuskapel
Epitaaf van Joseph van Meer († 1721) in zwart en wit marmer[noot 20] ? 1721 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 11.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 27.jpg

Sint-Antoniuskapel
Grafzerk met grafschrift in concentrische cirkels rondom een familiewapen ? ? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 07.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 28.jpg

Sint-Antoniuskapel
Grafzerk van Guillaume de Stappers († 5 december 1792) met twee wapenschilden, helmteken en opschrift in wit en zwart marmer[noot 21] 175 × 88 cm 1792 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 08.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 29.jpg

Sint-Antoniuskapel
Grafzerk van een priester (kanunnik of scholaster?). De steen toont een lijntekening van een priester onder een gotische boog en was ooit met koper of messing ingelegd. Het randschrift wordt onderbroken door vierpassen op de hoeken met evangelistensymbolen[noot 22] 270 × 146 cm 15e eeuw? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, Sint-Antoniuskapel 10.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 30.jpg

Kapel OLV Zetel der Wijsheid
Epitaaf van Theodoricus van Dordt, kanunnik van Sint-Servaas († 15 december 1602) en zijn verwante Johannes van Best Dordt, kanunnik van de Heilig Kruiskerk in Luik († 13 augustus 1615). Het reliëf toont twee geknielde kanunniken voor een kruisbeeld[noot 23] 144 × 60 cm 1615 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, kapel OLV van Altijddurende Bijstand 03.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 31.jpg

Kapel OLV Zetel der Wijsheid
Epitaaf van Henricus Franciscus de Bounam, ofwel Bonhomme († 16 augustus 1742), gedurende 69 jaar kanunnik en 49 jaar deken van het kapittel ? 1742 onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, kapel OLV van Altijddurende Bijstand 04.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 32.jpg

Kapel OLV Zetel der Wijsheid
Grafzerk van kanunnik Tilmanus de Frens, volgens het slechts ten dele leesbare randschrift de schenker van deze kapel. De zerk toont een eenvoudige lijntekening van een priester die zijn handen vouwt boven een kelk, onder een versierde gotische spitsboog[noot 24] 223 × 120 cm 14e eeuw? onbekend
Sint-Servaasbasiliek, noordelijke zijkapellen, kapel OLV van Altijddurende Bijstand 07.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 33.jpg

Noordertransept
Grafmonument van de graaf en gravin Van den Bergh in wit en zwart marmer, in 1805 overgebracht vanuit de Dominicanenkerk. Het monument toont de gestorven graaf, liggend op een dodenkleed, beweend door zijn vrouw, en geflankeerd door twee vrouwelijke figuren, Geloof en Hoop. Het grafelijk paar is geplaatst in een halfronde nis met koepelgewelf, geflankeerd door pilasters en bekroond door een gebeeldhouwd fronton met putti. Daarboven torent het alliantiewapen, omgeven door 3 putti[75][76] ruim 6 m hoog 1669 Johannes Bossier (Johan Bouchier)
Tomba del conte herman frederick van de bergh e sua moglie judoca walburgus, post 1683, 01.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 34a.jpg

Westelijke kruisgang
Epitaaf met reliëf van kruis en aan weerszijden drie knielende figuren.[noot 25] ? 1608-17 onbekend
2018 Maastricht, St-Servaasbasiliek, westelijke kruisgang 18.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 34.jpg

Noordelijke kruisgang
Beschadigd epitaaf met reliëf van de stichter(?) met 2 heiligen, geknield voor tronende Maria met engelen[78] ? 15e/16e eeuw? onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordelijke kruisgang, epitaaf 1e travee 01.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 35.jpg

Noordelijke kruisgang
Beschadigd epitaaf met reliëf van de stichter met vrouw en kinderen en patroonheiligen(?), knielend voor een beeld van een onherkenbare heilige in een nis[78] ? 15e/16e eeuw? onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, noordelijke kruisgang, epitaaf 1e travee 02.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 36.jpg

Oostelijke kruisgang
Epitaaf van Paulus Millen († 13? september 1604), doctor en rector van de kapittelschool ? 1604 onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, memoriesteen 1604.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 37.jpg

Oostelijke kruisgang
Epitaaf bestaande uit rechthoekig reliëf in zwarte omlijsting met fronton; daaronder een zwarte ovale memoriesteen, waarvan de tekst grotendeels onleesbaar is. Het reliëf toont een knielend echtpaar en een wolkenhemel met God de Vader, Jezus, Maria en een onbekende heilige ? 17e eeuw onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, memoriesteen 17e eeuw.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 38.jpg

Oostelijke kruisgang
Epitaaf van Petrus Bouchaert († 1557); de Latijnse tekst is geplaatst tussen twee renaissancezuilen die een fronton met een gevleugeld engelenkopje dragen ? 1557 onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, memoriesteen kanunnik 1557.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 39.jpg

Oostelijke kruisgang
Epitaaf van Johannes Bouwens, virgifer van de kerk, mogelijk roededrager († 18 december 1629), en Anna Greijten († 4 juni 1607) met reliëf van gezin met 3 kinderen rondom een crucifix; daarboven een adelaar[noot 26] 64 × 87 cm 1629 onbekend
2016-Maastricht, St-Servaasbasiliek, oostelijke kruisgang, memoriesteen 1629.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 40.jpg

Dubbelkapel
Grafzerk van deken Gerardus van Schonau († 1329) uit het geslacht Van Schoonvorst ("de Scoenoue"), dat in de veertiende eeuw ook twee proosten van Sint-Servaas leverde[79] ? 1329 onbekend
Grafzerk, Schatkamer St-Servaasbasiliek, Maastricht.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 41.jpg

Dubbelkapel
Dubbelgebruikte grafzerk van deken Reynier van Oud-Valckenborgh († 17 maart 1296); ruim een eeuw later opnieuw gebruikt voor proost Hendrik van Bylandt († 14 januari 1405). Van beide geestelijken is bekend dat zij zich hebben ingezet voor de instandhouding en uitbreiding van de kerkschat, die al sinds de middeleeuwen in deze ruimte wordt bewaard[79] ? 1296 onbekend
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, benedenkapel, grafsteen 01.jpg
Locatie grafmonumenten St-Servaaskerk 42.jpg

Dubbelkapel
Grafzerk van kanunnik Egidius de Lymborgh († 1521), waarschijnlijk vanuit de kloostergang hierheen verplaatst[79] ? 1521 onbekend
Maastricht, Schatkamer St-Servaasbasiliek, benedenkapel, grafsteen 02.jpg

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Paintings in Sint-Servaasbasiliek (Maastricht) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Zie de categorie Sculptures in Sint-Servaasbasiliek van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.