Lijst van verwijzingen naar De goddelijke komedie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Deze lijst bevat verwijzingen naar het werk De goddelijke komedie van Dante Alighieri uit circa 1320.

Niet vermeld worden vertalingen of andere rechtstreekse referenties: het gaat om hergebruik, herinterpretatie en dergelijke.

Gebruik van de titel[bewerken]

Proza[bewerken]

  • De sciencefictionschrijver Larry Niven (in samenwerking met Jerry Pournelle) publiceerde in 1976 zijn boek Inferno dat over Dante's inferno handelt in moderne termen. De schrijver belandt in het hiernamaals dat verdacht veel lijkt op Dante's beschrijving. Hij tracht dit in eerste instantie te verklaren met de theorie dat hij in een, door technologisch oppermachtige wezens opgezet, soort 'pretpark' is terechtgekomen. In de loop van het verhaal begint hij te vermoeden dat er toch iets meer aan de hand is.
  • De Russische romanschrijver Aleksandr Solzjenitsyn bedient zich in zijn roman In De Eerste Cirkel van een metafoor: waar Dante de helden uit de Klassieke Oudheid niet als heidenen in de hel wil laten plaatsnemen, maar dat als christenmens toch geacht wordt te doen, besluit hij ze in de meest begunstigde positie neer te zetten die mogelijk is: in de eerste cirkel (van de hel). Hetzelfde gebeurt met de intellectuelen die in de Goelags gedwongen worden te werken voor het regime van Stalin: zij zitten (bevoorrecht) gevangen.
  • De Amerikaanse bestsellerauteur Dan Brown bouwde zijn roman Inferno op rond Dante's Inferno.

Poëzie[bewerken]

  • Henriette Roland Holst publiceerde in 1912 de bundel De vrouw in het woud. De titel is een verwijzing naar het woud in canto 1 van Inferno. Evenals Dante was Roland Holst op het moment van schrijven politiek ontheemd na het verleden van de SDAP.

Afbeeldingen[bewerken]

Dante en Vergilius in de Hel van Delacroix

Motto's[bewerken]

  • Karl Marx gebruikte Inferno 3:14-15 als motto voor zijn Bijdrage tot de politieke economie: Qui si convien lasciare ogne sospetto / ogne viltà convien che qui sia morta ("Hier behoort ge alle vrees te laten varen / Alle lafheid hoort hier dood te zijn").
  • Marx gebruikte ook een allusie naar Purgatorio 5:13 als motto voor Das Kapital: Segui il tuo corso, e lascia dir le genti ("Vervolg je eigen weg, en laat de lui maar praten")

Kosmologie volgens Dante[bewerken]

Muzikale verwijzingen[bewerken]

De (vele) verwijzingen in de muziek en beeldende kunst naar het verhaal van Francesca da Rimini zijn te vinden in het aparte artikel over Francesca da Rimini.

Strips[bewerken]

  • In De Von Neumann-Machine, het 22e album van Storm komen Storm en de zijnen in de machine uit de titel in een cocon terecht waar de hel uit De goddelijke komedie is nagebouwd (er staat één foutje in: Storm zegt dat Lucifer aan de rand van de zevende kring zit, maar die zat in het midden van de negende kring).
  • In de Donald Duck (het weekblad, jaargang 2011) een verhaal te vinden over Goofy en Mickey, die, na onenigheid met Goofy's neefje, met een tijdmachine naar de Griekse Oudheid reizen om bewijzen te vinden over het verhaal van Odysseus. Hier maakt Goofy's neefje verwijzingen naar Dante's mening over Odysseus.

Encycliek[bewerken]