Literair vertaler

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een literair vertaler vertaalt literatuur en poëzie en vertaalt meestal van een vreemde taal naar zijn moedertaal. Literair vertalen vereist een uitstekende kennis van zowel de bron- en als de doelcultuur, omdat cultuur- en taalbeelden in een ander taalgebied vaak sterk verschillen. Ook moet hij goed op de hoogte zijn van de verschillende specifieke vertaalmethodes van het literair vertalen.

Niet elke boekvertaler is een literair vertaler. Een literair vertaler vertaalt meestal fictie van literaire auteurs, terwijl een 'boekvertaler' ook non-fictie en jeugdliteratuur vertaalt.

Opleiding[bewerken]

Sinds 2013 kunnen studenten met een bachelordiploma taal- en letterkunde of toegepaste taalkunde in het Nederlandse taalgebied een master 'Literair vertalen' volgen aan de Universiteit Utrecht en de KU Leuven[1]. Het gaat om een transnationale master waarbij 75% van de punten aan de ene en 25% aan de andere universiteit behaald moeten worden. De studenten krijgen in de opleiding gespecialiseerd literair vertalen van een gekozen vreemde taal (Duits, Frans, Engels, Italiaans of Spaans) naar het Nederlands. Ook komen verschillende vertaaltheorieën aan bod. De opleiding heeft ook een zogenaamde gastvertaler, die voor enkele maanden een academische functie vervult binnen de master en de studenten in enkele vertaalateliers laat kennismaken met een specifiek thema van het literair vertalen. De student sluit de studie af met een masterproef.[2] In Leuven bestaat de opleiding uit een masterjaar vertalen met daarna een postgraduaat literair vertalen. In Utrecht is het een gewone master over twee jaar.

Literair vertaler in de praktijk[bewerken]

Literair vertalers moeten ervoor waken dat hun vertaling niet te Nederlands of te Vlaams kleurt. Een vertaling moet in pluricentrische taalgebieden (taalgebieden met meer dan een gezaghebbende variant) namelijk geaccepteerd worden in alle landen van dat taalgebied.

De aanpak die veel hedendaagse vertalers verdedigen gaat uit van de sterkte van de doeltaal, het Nederlands, terwijl vroegere vertalers zich doorgaans ten doel stelden de lezer een inkijk te verschaffen in het wezen van de brontaal.

Veel literair vertalers wijden zich niet voltijds aan het vertalen van literatuur omdat de vergoeding daarvoor relatief laag is.[3] Ook heeft het beroep te kampen met een sterke vergrijzing: de meeste literaire vertalers zijn tussen 45 en 60 jaar oud. In Nederland bestaat sinds 1973 een modelcontract voor literair vertalers, in Vlaanderen niet.[4]

Vertaalprijzen[bewerken]

Er bestaan vertaalprijzen voor vertalers die voor Nederlandse uitgeverijen werken.[5] De Martinus Nijhoff Vertaalprijs wordt door het Prins Bernhard Cultuurfonds jaarlijks toegekend aan de maker van de beste vertaling van een literair werk uit of naar het Nederlands. Ook het Nederlands Letterenfonds en het Vlaams Fonds voor de Letteren ondersteunen literair vertalers met stipendia en vertaalprijzen. Speciaal voor vertalingen uit Slavische talen bestaat de Aleida Schot-prijs en voor vertalingen uit Scandinavische talen de Amy van Markenprijs. Beide worden eens in de twee jaar uitgereikt. De Obe Postmapriis bestaat voor literaire vertalingen in het Fries.

Bekende literair vertalers[bewerken]

Literatuur[bewerken]