MSX

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
MSX
het MSX logo
het MSX logo
Type industriestandaard voor homecomputers
Ontwikkelaar ASCII Corporation
Verschijning 27 juni 1983[1]
Processor(s) Zilog Z80 (8-bit)
ASCII R800
Portaal  Portaalicoon   Computer
Informatica

De MSX-computer was de eerste industriestandaard voor homecomputers die onafhankelijk was van de hardwarefabrikant. Deze werd echter niet algemeen aangenomen, maar wel omarmd door fabrikanten als Philips en Sony. Andere fabrikanten zoals Commodore en Atari kozen voor hun eigen platforms.

Geschiedenis[bewerken]

Sony Hitbit MSX-computer

In 1982 introduceerde ASCII Corporation de MSX-standaard. De afkorting betekende 'Machines with Software eXchangeability', al werd 'MicroSoft eXtended' ook gebruikt, wat erop neerkwam dat MSX-software op iedere computer kon draaien waar het MSX-logo op stond. Dit voor die tijd revolutionaire idee sloeg aan, mede door Microsoft, dat het BIOS, de BASIC en besturingssysteem voor de machines schreef. Grote merken als Philips en Sony brachten meerdere MSX-homecomputers uit. In Amerika en Engeland werd het geen succes; mede daardoor kwam de productie van MSX-computers in 1992 ten einde. Uiteindelijk zijn er ruim 5 miljoen van verkocht.

De eerste MSX1 computers werden in Europa verkocht in 1984. Op dat moment domineerden met name Commodore met de C64 (vanaf eind 1982), en in mindere mate Sinclair met de ZX Spectrum, de markt. MSX bood veel kleur, moderne graphics en een geluidschip die voldeed aan de verwachtingen. Het was echter voor de game-markt geen verbetering ten opzichte van de concurrentie: evenals de C64 kon MSX1 16 kleuren tegelijk weergeven en had het hardware sprites en 3-kanaals geluid. Veel MSX1-spellen waren zelfs rechtstreeks geconverteerd van de ZX-spectrum en benutten niet de voordelen die MSX1 boven de ZX-spectrum bood, zoals hardware sprites en meer kleuren. De reden hiervoor was de grote overeenkomst tussen ZX-spectrum en MSX1: zowel de ZX-spectrum als de MSX1 boden een resolutie van 256x192 pixels en gebruikten als CPU de Z80; de Commodore 64 gebruikte als resolutie 320x200 pixels (en 160x200) en werkte met een MOS6510 CPU. Op de belangrijke (game-)markten Duitsland, VS en Engeland speelde MSX geen rol van betekenis.

Voor realistische geluidseffecten was de aanschaf van een uitbreidingscartridge zoals de FM-Pac of de Philips Music Module noodzakelijk. In enkele cartridges van Konami werd de Konami SCC geïntegreerd.

Vanaf 1986 werd er door de MSX-computerproducenten een meer geavanceerde MSX2-computer uitgebracht, die in eerste instantie concurreerde met de Atari ST serie en later met de Commodore Amiga. De Atari ST kwam uit in 1985. Toen MSX2 in 1986 arriveerde had het fenomeen "16-bits computer" zich dan ook reeds gevestigd als "wave of the future". De MSX2 standaard, hoe geavanceerd ook, was nog gebaseerd op een 8-bits architectuur en kon zich niet meten met de veel snellere, modernere en met grotere geheugens uitgeruste 16-bits Atari's en Commodore's. De meeste van deze MSX2 machines waren uitgerust met een diskettestation. MSX1 systemen konden alleen met behulp van een speciale interface op een cartridge van deze mogelijkheid voorzien worden. In deze cartridge bevond zich ook een ROM-uitbreiding met de zogenaamde BDOS, een BIOS-uitbreiding die niet alleen diskettecommando's toevoegde aan BASIC, maar ook een opstartsysteem voor een echt diskbesturingssysteem (DOS) dat vanaf een diskette opgestart kon worden. Diskettes aangemaakt met dit MSX-DOS-besturingssysteem hadden bestandscompatibiliteit met MS-DOS en het systeem was zo ontworpen dat er aangepaste CP/M-programma's op gebruikt konden worden.

Na de MSX2+ is als laatste de MSX turbo R in 1990 van de band gerold.

Populariteit[bewerken]

De MSX-computers waren populair in Aziatische landen als Japan en Zuid-Korea, het Zuid-Amerikaanse Brazilië en Chili, en in Europese landen als Nederland, Frankrijk, Spanje en Finland. Daarnaast ook in Koeweit en voormalig Soviet-Unie.[2][3]

1chipMSX[bewerken]

Samen met het Japanse ASCII (nu een uitgever op het gebied van computertijdschriften) bracht BAZIX [1] een nieuwe generatie MSX-hardware uit, die was gebaseerd op een Altera Cyclone EP1C12Q240C8 FPGA, onder de naam "single chip MSX". Hiermee probeerden ze een complete MSX1-computer (of voor een kleine bijbetaling voor de licentiekosten een MSX2) op de markt te brengen voor onder de $100. Deze "eenchip-MSX" was qua opzet vergelijkbaar met de C-One. Maar de C-One is gericht op het nabootsen van een Commodore C64, heeft een wat kleinere FPGA met minder "cellen", is iets duurder en heeft een pc-voeding nodig. De eenchip-MSX zou geleverd worden inclusief voeding. Helaas bleek er in eerste instantie niet genoeg belangstelling te zijn. Er werden slechts 3500 van de 5000 benodigde bestellingen geregistreerd. Daarom besloten ze op dat moment de eenchip-MSX niet in productie te nemen.

In augustus 2006 maakte het Japanse bedrijf D4 Enterprise echter bekend een sterk verbeterde versie van de eenchip-MSX, onder de officiële naam 1chipMSX, wél te gaan produceren en bleek ook dat Bazix deze in Europa gaat distribueren. Dit keer zonder een minimumbestelaantal. Nieuw is dat deze versie een MSX2 emuleert in plaats van een MSX1 en extra geluidsmogelijkheden ondersteunt (MSX-MUSIC en SCC+). Uitgevoerd in een transparant blauw kastje met twee MSX-cartridgeslots kan de "1chipMSX" interessant zijn voor een nieuwe generatie jongeren die graag met het concept "zelf programmeren" wil kennismaken, of voor gevorderde elektronici die met in VHDL-code programmeerbare hardware willen experimenteren.

MSX-types[bewerken]

MSX1[bewerken]

Philips MSX1 VG-8020

MSX 2[bewerken]

Philips MSX2 NMS 8250
  • Processor: Zilog Z80A op 3,58 MHz (PAL)
  • ROM: 48 kB
  • RAM: meestal 128 kB, ook wel 64kB (meer is mogelijk met RAM in cartridges)
    • Memory mapped (64 kB/sleuf max voor unexpanded, en 4x64 kB voor expanded sleuven, meestal 2 vrije sleuven)
  • Videoprocessor: Yamaha V9938
    • Video RAM: 64kB tot en met 192 kB
    • Tekstmodi: 80 x 24 40x 24 en 32 x 24 (karakters per regel x regels) vier kleuren, twee voorgrond, twee achtergrond
    • Resolutie: als MSX1 plus 512 x 212 (16 uit 512 kleuren) en 256 x 212 (256 kleuren)
    • Sprites: 32, 16 kleuren waarbij maximaal 1 kleur per beeldlijn mogelijk is (ten hoogste 8 sprites per beeldlijn)
  • Geluidschip: General Instrument AY-3-8910 PSG of compatibel
    • 3 toonkanalen + 1 ruiskanaal + omhullenden
  • Realtimeklokchip met back-upbatterij

MSX 2+[bewerken]

Panasonic MSX 2+ FS-A1WX
  • Alleen officieel in Japan uitgebracht (in Nederland werden door particulieren/clubs ook MSX2 computers omgebouwd op basis van de verbeterde videochip, al dan niet in combinatie met een upgrade van de BASIC-ROM)
  • Processor: Zilog Z80A op 3,58 MHz (NTSC)
  • ROM: 64 kB
    • BIOS + Extended BIOS (32 kB)
    • MSX-ENGINE
    • MSX BASIC V3.0 (16 kB)
    • DiskROM (16 kB)
    • Kun-BASIC-compiler (16 kB) (optioneel)
    • Kanji-ROM (optioneel)
  • RAM: meestal 64 kB
    • Memory mapped: 64 kB/sleuf max voor onuitgebreid en 4x64 kB voor uitbreidingssloten (meestal 2 vrij)
  • Videoprocessor: Yamaha v9958
    • Video-RAM: 128 kB
    • Tekstmodi: 80 x 24, 40 x 24 en 32 x 24 (karakters per regel x regels) vier kleuren, twee voorgrond, twee achtergrond
    • Resolutie: Als MSX2 plus 256 x 212 (19268 kleuren, met de beperking van basiskleur + een uit 32 lumiscenties per 8 pixels)
    • Sprites: 32, 16 kleuren waarbij maximaal 1 kleur per beeldlijn mogelijk is (ten hoogste 8 sprites per beeldlijn)
    • Register voor horizontaal en verticaal scrollen
  • Geluidschip: General Instrument AY-3-8910 PSG of compatibel
    • 3 toonkanalen + 1 ruiskanaal + omhullenden
  • Muziekchip: Yamaha YM2413 (OPLL) (MSX-Music)
    • 9 kanalen FM of 6 kanalen FM + 5 drums
    • 15 voorgedefinieerde instrumenten en 1 vrij te definiëren instrument
  • Realtimeklokchip met back-upbatterij

MSX turbo R[bewerken]

  • Alleen officieel in Japan uitgebracht door Panasonic
  • Processor: ASCII R800 (Zilog Z800-kloon met extra instructies) op 3,58 (Z80-modus) of 7,16 MHz (R800-modus - vergelijkbaar met een 28,64 MHz Z80-processor)
  • ROM: 96 kB
    • BIOS + Extended BIOS (48 kB)
    • MSX-ENGINE
    • MSX BASIC V4.0 (16 kB)
    • DiskROM (16 kB)
    • Kun-BASIC-compiler (16 kB)
    • Kanji-ROM (256 kB)
    • Firmware (4 MB)
  • RAM: 256 kB (FS-A1ST) of 512 kB (FS-A1GT)
    • Memory mapped: maximaal 64 kB/sleuf en twee vrije sleuven
    • Bovendien 16 kB SRAM (met back-up batterij)
  • Videoprocessor: Yamaha V9958
    • Video-RAM: 128 kB
    • Tekstmodi: 80 x 24, 40 x 24 en 32 x 24 (karakters per regel x regels), vier kleuren, twee voorgrond, twee achtergrond
    • Resolutie: Als MSX2 plus 256 x 212 (19268 kleuren, met de beperking van basiskleur + een uit 32 lumiscenties per 8 pixels)
    • Sprites: 32, 16 kleuren waarbij maximaal 1 kleur per beeldlijn mogelijk is, (ten hoogste 8 Sprites per beeldlijn)
    • Register voor horizontaal en verticaal scrollen
  • Geluidschip: General Instrument AY-3-8910 PSG
    • 3 toonkanalen + 1 ruiskanaal + omhullenden (envelope)
  • Muziekchip: Yamaha YM2413 (OPLL) (MSX-Music)
    • 9 kanalen FM of 6 kanalen FM + 5 drums
    • 15 voorgedefinieerde instrumenten en 1 vrij te definiëren instrument
  • Gedigitaliseerd geluidsafspeelchip: PCM
    • 8-bit één kanaal (geen DMA), tot 16 kHz
    • ingebouwde microfoon
  • Realtimeklokchip met back-upbatterij

Fabrikanten[bewerken]

MSX
Aster International, Canon, Casio, CE-TEC, Dragon, Dyndata, Fujitsu, Goldstar, Gradiente, Hitachi, Sharp, Sanyo, Sony, Panasonic, JVC (Victor), Daewoo, Toshiba, Pioneer, Mitsubishi, NEC, Philips, Radiola, Sakhr (Yamaha), Samsung, Schneider, Spectravideo, Talent, Telematica, Yamaha, Yashica, General, Hyosung, Limco, Oric, Radofin.
MSX-2
Canon, Daewoo, JVC, Mitsubishi, National, Panasonic, Philips, Sanyo, Sony, Sakhr (Yamaha), Talent, Telematica, Toshiba, Yamaha, NTT.
MSX-2+
Panasonic, Sanyo en Sony.
MSX turbo R
Panasonic

Emulators[bewerken]

Tegenwoordig zijn er tal van emulatieprogramma's om een MSX systeem na te bootsen op moderne computers. OpenMSX en blueMSX zijn voorbeelden van open source MSX-emulatoren. In 2005 bracht het bedrijf BAZIX een MSX-emulator uit voor de mobiele telefoon, waardoor deze opeens een breed scala aan spellen kreeg, zoals o.a. de oorspronkelijke versie van "Metal Gear". Ook de Nintendo Wii-spelcomputer kon via de Virtual Console-onlinedienst MSX-spellen downloaden en weergeven.

De officiële MSX emulator is MSXPLAYer, en wordt geproduceerd door de MSX Association, een organisatie waar de uitvinder van de MSX standaard, Kazuhiko Nishi, de voorzitter is. MSXPLAYer is momenteel alleen verkrijgbaar op de Japanse markt.[4]

De emulator MESS ondersteunt vanaf versie 0.146 ongeveer 90 procent van alle MSX versies.

Lijst van MSX-emulators[bewerken]

Naam Actuele versie Laatste uitgave Systeem Platform Licentie Website
blueMSX 2.8.2 14 augustus 2009 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR,

SpectraVideo SVI318/328, ColecoVision, Sega SG-1000

Windows GPL [2]
CocoaMSX 3.5.41 23 oktober 2013 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR OS X GPL [3]
fMSX 3.5 7 december 2008 MSX, MSX2, MSX2+ Multiplatform Commercieel [4]
fMSX PSP 3.5.41 17 maart 2010 MSX, MSX2, MSX2+ Sony PSP Open source [5]
jsMSX 0.9.2 19 april 2013 MSX JavaScript GPL [6]
MESS 0.158 28 januari 2015 Diverse computers en consoles Multiplatform Aangepast [7]
meisei 1.3.1 9 februari 2010 MSX Windows Open source [8]
MSKISS 0.2.4 13 maart 2000 MSX, MSX2, MSX2+ DOS, Windows Freeware [9]
MSX Emulator 0.10b 26 oktober 2006 MSX Atari ST Freeware [10]
MSX Emulator 1.8 16 augustus 2010 MSX, MSX2 UNIX GPL [11]
msxDS 0.93 1 januari 2012 MSX, MSX2, MSX2+ Nintendo DS Freeware [12]
NLMSX 0.48 12 juni 2003 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR Windows Freeware [13]
NO$MSX 1.5 1 mei 2003 MSX, MSX2 Windows, DOS Shareware [14]
openMSX 0.11.0 8 november 2014 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR Multiplatform GPL [15]
paraMSX 0.50b 8 oktober 2009 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR Windows Freeware [16]
RuMSX 0.41 2 juli 2008 MSX, MSX2, MSX2+, MSX TurboR Windows Freeware [17]

Opmerking: NLMSX is niet compatibel met de Windows Aero-interface.

MSX Association[bewerken]

MSX Association is een Japanse organisatie ter bevordering en ondersteuning van de MSX-standaard. Zij beheert alle auteursrechten rondom MSX-platform en verstrekt licenties op de technologie. Ook de rechten van het door Microsoft ontwikkelde MSX BASIC zijn bij haar ondergebracht.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]