Maarten Larmuseau
| Maarten Larmuseau | ||||
|---|---|---|---|---|
| ||||
| Volledige naam | Maarten H.D. Larmuseau | |||
| Geboren | 3 januari 1983 | |||
| Geboorteland | .svg){kind=small} België
| |||
| Bekend van | Genetische genealogie, populatiegenetica | |||
| Standaardafkorting | M.H.D. Larmuseau | |||
| ||||
Maarten Larmuseau (Zottegem, 3 januari 1983)[1] is een Vlaams geneticus en genealoog gespecialiseerd in genetische genealogie en populatiegenetica. Hij is professor aan het Centrum voor Menselijke Erfelijkheid (CME) van de Katholieke Universiteit Leuven en deeltijds docent aan de Universiteit Antwerpen voor de vakgebieden 'genealogie' en 'genetisch erfgoed'.[2] In 2025 omschreef het prestigieuze tijdschrift Science Larmuseau als 'the paternity detective' en een internationale pionier in de genetische genealogie.[3]
Larmuseau onderzoekt de rol van biologische verwantschap in de samenleving. Hij verwierf internationale bekendheid met zijn onderzoek naar de historische koekoeksgraad (buitenechtelijke afstamming) en pionierde met grootschalige burgerwetenschapsprojecten zoals De Gen-iale Stamboom en MamaMito, dat maternale verwantschappen via mitochondriaal DNA onderzoekt. Zijn genetisch genealogisch werk omvat ook forensische genetica, historisch DNA-onderzoek via ancientDNA (o.a. uit vroege en late middeleeuwen) en historische DNA-identificatie (o.a. van Albert I, Ludwig van Beethoven, Franse koningen), alsook ethische vraagstukken rond genetische gegevens en menselijke resten.
Levensloop
[bewerken | brontekst bewerken]Larmuseau groeide op in Zandbergen (deelgemeente van Geraardsbergen).[1] Hij studeerde en doctoreerde aan de Katholieke Universiteit Leuven en was later ook postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Leicester. Zijn vroege onderzoek focuste op populatiegenetica van mariene vissen, maar sinds 2009 legde hij zich toe op genetische genealogie en het belang van biologische afstamming in de samenleving via de combinatie van modern DNA en ancientDNA met stambomen en familiegeschiedenis.
Wetenschappelijk werk
[bewerken | brontekst bewerken]Genetische genealogie
[bewerken | brontekst bewerken]Larmuseau ontwikkelde methoden om de graad van historische buitenechtelijke afstamming (de door hem genoemde 'koekoeksgraad') te kwantificeren via Y-chromosomen, familienamen en stamboomdata. Zijn onderzoek toonde aan dat de koekoeksgraad in West-Europa gedurende de laatste 500 jaar gemiddeld 1–2% bedraagt, met pieken in de 19e eeuw bij stedelijke arbeidersklassen.[4][5] Deze bevindingen werden internationaal uitgebreid opgepikt, onder meer door The New York Times[6] en New Scientist.[7]
Burgerwetenschap
[bewerken | brontekst bewerken]Sinds 2009 lanceerde Larmuseau verschillende burgerwetenschappelijk projecten rond genetische genealogie samen met Familiekunde Vlaanderen, waaronder het 'DNA-project Hertogdom Brabant', 'DNA-project België' en 'De Gen-iale Stamboom'. In 2020 lanceerde Larmuseau het succesvolle MamaMito, een citizen science-initiatief waarbij 7.800+ deelnemers hun moederlijke stamreeks documenteerden. Dit leverde unieke inzichten op in maternale verwantschappen over meerdere eeuwen die werden getest via mitochondriaal DNA, met toepassingen in genealogisch en biomedisch onderzoek.[8]
Historisch DNA-onderzoek
[bewerken | brontekst bewerken]Larmuseau onderzocht historische migratiepatronen, verwantschapspatronen en pathogenen via modern DNA en ancient DNA, waaronder:
- De 16e-eeuwse migratie van Frankrijk naar Vlaanderen,[9]
- Het Merovingische grafveld in Koksijde (650–750 n.Chr.), waar twee genetisch verschillende groepen samen leefden,[10]
- De begraafplaats op de Groenmarkt in Sint-Truiden (700-1800 n.Chr.) waar voor het eerst bewijs voor de pest in de 14de eeuw in de Lage Landen werd gevonden.[11]
Hij realiseerde met zijn team reeds tal van historische identificaties via verwantschapsanalyse:
- Koning Albert I van België (via bloedsporen),[12]
- Componist Ludwig van Beethoven (koekoekskind in stamlijn),[13]
- de Zalige Idesbaldus,[14]
- Koning Hendrik IV van Frankrijk en koning Lodewijk XVI van Frankrijk (deze laatste twee samen met Jean-Jacques Cassiman).[15]
Ethische vraagstukken
[bewerken | brontekst bewerken]Larmuseau waarschuwde voor de risico’s van genetische privacy, met name bij commerciële DNA-tests.[16] Zijn werk benadrukt de noodzaak van ethische richtlijnen voor genetisch onderzoek, vooral in forensische en genealogische contexten.
Ook kaart Larmuseau vaak in ethische publicaties en opiniestukken het gebrek aan respect met menselijke resten op publieke begraafplaatsen[17] en musea[18].
Maatschappelijke betrokkenheid
[bewerken | brontekst bewerken]Onderwijs en wetenschapscommunicatie
[bewerken | brontekst bewerken]- Docent: professor aan de KU Leuven in de faculteit Geneeskunde, ook gastprofessor Genealogie en Genetisch erfgoed aan de Universiteit Antwerpen (sinds 2021).
- Columnist: Vaste bijdragen aan Vlaamse Stam (het tijdschrift van Familiekunde Vlaanderen) en Gen.magazine (CBG Centrum voor Familiegeschiedenis).
- Prijzen:
Erfgoed en cultuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Jurylid: Onroerend Erfgoedprijs (Agentschap Onroerend Erfgoed).
- Bestuurslid:
- Vlaams-Nederlandse tijdschrift Volkskunde
- Academische Stichting Leuven
- Publicaties:
- In haar voetsporen: Op zoek naar onze voormoeders (2021, Uitgeverij Sterck & De Vreese, met Maite De Beukeleer).[19]
- Media-optredens:
- Deskundige in Het verhaal van Vlaanderen (VRT) en Het zit in de familie (Eclips TV).
- Theaterproject Bastaard (2015, met Kyoko Scholiers) over genetische familiegeheimen.
- Theaterproject Wie we zijn (2019, met Fien Leysen en Het Nieuwstedelijke) over identiteit en familiegeschiedenis.
Erkenning
[bewerken | brontekst bewerken]- Ridder in de orde van 't Manneke uit de Mane (2023).
- Broederschap van het Manneken Pis van Geraardsbergen (2016).
- Neologisme: Introduceerde de term koekoeksgraad in de Nederlandse taal.[20]
Trivia
[bewerken | brontekst bewerken]- Larmuseau berekende dat hij 3% genetische overeenkomst deelt met Constant Lievens, nonkel van zijn overgrootmoeder – een illustratie van hoe snel autosomale DNA-verwantschap vervaagt over generaties.[21]
- Hij onderzocht het neanderthaler-DNA van Tom Waes voor de VRT-serie Het verhaal van Vlaanderen.
Publicaties (selectie)
[bewerken | brontekst bewerken]- A Historical-Genetic Reconstruction of Human Extra-Pair Paternity. Current Biology (2019).
- Larmuseau, M.; De Beukeleer, M. (2021). In haar voetsporen: Op zoek naar onze voormoeders. Sterck & De Vreese. ISBN 9789056157067.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ a b DNA België: Lezing Maarten Larmuseau. KU Leuven Kulak. Geraadpleegd op 29 september 2023.
- ↑ Draulans, Dirk (16 juli 2025). Geneticus Maarten Larmuseau: "Ondoordachte DNA-verwantschapstests kunnen band tussen vader en kind breken". Knack 2025
- ↑ Curry, Andrew (6 maart 2025). Paternity detective - Geneticist Maarten Larmuseau tackles a touchy question: How often are children genetically unrelated to their presumed fathers?. Science 2025
- ↑ A Historical-Genetic Reconstruction of Human Extra-Pair Paternity. Current Biology (2019).
- ↑ Van den Eynde, Hilde, "Tussen 1850 en 1900 werden opvallend meer "koekoekskinderen" geboren bij arme stadsgezinnen", 15 november 2019.
- ↑ "Fathered by the Mailman? It's Mostly an Urban Legend", 12 april 2016.
- ↑ Genetic study reveals the family secrets of people in the 1800s (14 november 2019).
- ↑ Moors, Celien, "En plots deel je een 'voormoeder' uit 1645: bijna 7.900 mensen deden mee aan 'vrouwelijk' stamboomonderzoek", 16 december 2020.
- ↑ "De Vlaming met een Franse naam heeft andere genen", 19 april 2012.
- ↑ DNA-onderzoek geeft geheimen prijs: wie waren de Merovingers onder het politiekantoor van Koksijde?. VRT NWS (19 november 2021).
- ↑ De Maeseneer, Wim, "KU Leuven vindt in Sint-Truiden eerste bewijs van pestepidemie in middeleeuws Vlaanderen", VRTnws, 20 mei 2025. Geraadpleegd op 16 september 2025.
- ↑ "Mysterious 1934 death of Belgium's King Albert I may be solved", 25 juli 2016.
- ↑ DNA-onderzoek: Beethoven is geen genetische afstammeling van Vlaamse Van Beethovens. VRT NWS (21 maart 2023).
- ↑ Een reliek in de familie, Trouw, 16 november 2016
- ↑ Genetic genealogy reveals true Y haplogroup of House of Bourbon contradicting recent identification of the presumed remains of two French Kings, European Journal of Human Genetics. Gearchiveerd op 16 augustus 2023.
- ↑ "Vertrouw uw speeksel niet zomaar toe aan het internet", 10 april 2017.
- ↑ Larmuseau, Maarten, "Over wat er tijdens en na het ‘ontknekelen’ gebeurt in Vlaanderen, bestaat weinig transparantie en heerst er taboe", De Morgen, 31-10-2023.
- ↑ Larmuseau, Maarten, "Waarom we de schedel van Ensor beter kunnen vervangen", De Standaard, 20 oktober 2023.
- ↑ Maarten Larmuseau, Maite De Beukeleer (2021). In haar voetsporen: Op zoek naar onze voormoeders. Sterck & De Vreese. ISBN 9789056157067.
- ↑ Vlaams Woordenboek. Gearchiveerd op 9 oktober 2023.
- ↑ "Via autosomaal DNA op zoek naar (nog) onbekende familieleden", Vlaamse Stam, oktober 2015, p. 303–307.