Maatregelen tijdens de coronacrisis in Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Actuele gebeurtenis In dit artikel wordt een onderwerp met betrekking tot de coronapandemie beschreven.
De informatie op deze pagina kan snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.
Coronapandemie
SARS-CoV-2 without background.png
Coronacrisis in Nederland

Overzicht
Caribisch gebied

Bestuur
Maatregelen
Preventieve maatregelen
Steunmaatregelen

Zorg
Intensieve zorg

Gevolgen
Maatschappelijk
Economisch
Ecologisch
Avondklokrellen

Organisaties & Instanties
Ministerie VWS · RIVM (CIb) · OMT · LCPS · LCG · NVIC · NICE · Veiligheidsregio's · GGD · LCH · Taskforce Diagnostiek

Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Tijdens de coronacrisis in Nederland zijn diverse maatregelen genomen door de regering (kabinet-Rutte III). Op advies van het door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) opgerichte Outbreak Management Team (OMT) werden in een kort tijdsbestek vele opeenvolgende besluiten genomen. Op maandag 27 januari 2020 traden de eerste preventieve maatregelen in werking.[1]

Tijdlijn[bewerken | bron bewerken]

Mark RutteWillem-Alexander der NederlandenMark Rutte

Tijdlijn van overheidsmaatregelen. Niet alle maatregelen zijn vastgelegd in wetten of koninklijke besluiten, sommigen zijn slechts een dringend advies. Voor details zie de tekst van dit artikel.

Preventieve maatregelen[bewerken | bron bewerken]

Op maandag 27 januari 2020 kondigde minister Bruins van Medische Zorg aan dat COVID-19, de ziekte veroorzaakt door SARS-CoV-2, is geclassificeerd als A-ziekte. Dit betekent dat inwoners van Nederland meldplicht hebben wanneer ze vermoeden besmet te zijn met het virus, of van anderen vermoeden dat deze besmet zijn met het virus. Tevens kon de minister snel ingrijpen en besluiten nemen dankzij extra ministeriële bevoegdheden.[2]

Deskundigen van het Outbreak Management Team (OMT) hielden screening op de luchthaven Schiphol of het uitdelen van mondkapjes voor niet zinvol. Daar de luchthaven Schiphol geen directe verbindingen met Wuhan onderhield, werden daar geen maatregelen getroffen.[2] Goede hygiëne en afstand bewaren tot zieke mensen werden voldoende geacht. Wel werd de luchthaven voorzien van borden met informatie over de ziekte.[2] Het RIVM en het Erasmus MC stelden tests beschikbaar waarmee vastgesteld kan worden of iemand besmet is met SARS-CoV-2.

Regeling 2019-nCoV[bewerken | bron bewerken]

Met de Regeling 2019-nCoV van de minister voor Medische Zorg van 28 januari werd het virus, en de virusinfectie die het veroorzaakt aangemerkt als infectieziekte behorende tot groep A, bedoeld in artikel 1, onderdeel e, van de Wet publieke gezondheid. Hiermee werden tevens alle bepalingen van deze wet voor infectieziekten behorende tot groep A van kracht op deze ziekte.

Doordat het virus is aangemerkt als A-ziekte wordt de meldingsplicht geactiveerd. Indien een arts in Nederland bij een door hem onderzocht persoon het coronavirus vermoedt of vaststelt, dient hij dit onverwijld te melden aan de GGD. De GGD meldt dit dan weer onverwijld aan het RIVM.

Ook wordt het hiermee mogelijk om de in de Wet publieke gezondheid opgenomen bestrijdingsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld isolatie van (vermoedelijk) geïnfecteerde personen, toe te passen.

Als laatste houdt dit in dat de minister voor Medische Zorg verantwoordelijk wordt voor de leiding van de bestrijding van deze ziekte. Dit betekent dat de minister de maatregelen ter bestrijding vaststelt.[3]

Maatregelen tijdens de uitbraak[bewerken | bron bewerken]

Tot 1 december 2020 waren voor dwingende maatregelen per veiligheidsregio steeds nieuwe versies van noodverordeningen van kracht. Sindsdien zijn er landelijke regelingen op basis van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (zie onder).

Maatregelen 5-11 maart 2020[bewerken | bron bewerken]

Op donderdag 5 maart 2020 maakte minister Bruins van Medische Zorg bekend dat de landelijke koepel van de GGD mondkapjes en andere beschermingsmiddelen tegen besmettingen zou gaan verdelen over alle medici en zorgverleners in het land.[4]

Op 5 maart werd ook bekendgemaakt dat in een gebouw van het voormalig psychiatrisch ziekenhuis in Bennebroek op de Geestgronden een opvanglocatie zou worden ingericht voor mensen die mogelijk besmet waren met het coronavirus, dit op verzoek van minister Bruins. De opvanglocatie was bedoeld voor mensen die besmet, maar niet ziek zijn of mensen met milde klachten die niet ziek genoeg zijn voor ziekenhuisopname en niet thuis in isolatie kunnen.[5] Hieronder vielen dus ook mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats of mensen uit een instelling die daar een risico vormden voor andere bewoners. Tevens zouden besmette passagiers van de ferry Newcastle - IJmuiden en reizigers die op Schiphol aankomen hier worden opgevangen. Deze locatie diende dan ook ter vervanging van de containerwoningen die in Hoofddorp nabij Schiphol waren geplaatst.[5]

Op maandag 9 maart riepen het Nederlands kabinet en viroloog Jaap van Dissel via een persconferentie op de adviezen nauw te volgen en andere mensen geen hand meer te schudden. Tevens werd opgeroepen dat inwoners van Noord-Brabant zo veel als waar mogelijk vanuit huis werken.[6][7]

Vanaf dinsdag 10 maart werden grote evenementen in Noord-Brabant afgelast, waaronder festivals, concerten en een carnavalsoptocht in Oosterhout. Een grote beurs op de TU Eindhoven is stopgezet. Ook voetbalwedstrijden in deze provincie vinden geen doorgang. Scholen, cafés en uitgaansgebieden in Noord-Brabant blijven open.[8]

Maatregelen 12 maart[bewerken | bron bewerken]

Op donderdag 12 maart 2020 kondigde minister Bruins tijdens een persconferentie nieuwe maatregelen voor heel Nederland aan, die geldig zouden zijn tot en met dinsdag 31 maart:[9]

  • al bij geringe klachten, zoals verkoudheid of hoesten, al dan niet met koorts: blijf thuis;
  • geen bijeenkomsten van meer dan 100 personen;
  • werk zo mogelijk thuis.

Minister-president Rutte verdedigde de kabinetsbeslissing om scholen open te laten, met het argument dat sluiting van scholen ertoe zou leiden dat noodzakelijk (zorg)personeel niet aan het werk zou kunnen.[10]

Overtreding van de kabinetsmaatregelen werd niet rechtstreeks strafbaar gesteld, maar de regering heeft de veiligheidsregio's wel opdracht gegeven ze toe te passen / uit te werken.[11] Dit resulteerde in noodverordeningen waarvan overtreding wel strafbaar is. In sommige regio's was alleen het organiseren en faciliteren van een evenement waar meer dan 100 personen gelijktijdig samenkomen strafbaar, in andere ook het bijwonen daarvan.[12][13]

De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om ouders die gezonde kinderen niet naar school laten gaan, niet te beboeten.

Tijdens deze persconferentie werd er door de Nederlandse overheid voor het eerst gebruikgemaakt van een gebarentolk om de boodschap ook naar doven en slechthorenden goed over te kunnen brengen; Irma Sluis vervulde deze positie en verwierf al snel grote bekendheid met haar optreden.[14][15]

Maatregelen 15/16 maart[bewerken | bron bewerken]

Op zondag 15 maart 2020 kondigde minister Bruins (Medische Zorg) samen met minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) opnieuw aangescherpte maatregelen aan voor in ieder geval een duur van 3 weken, tot en met maandag 6 april 2020. Eerdere maatregelen, voor zover niet hierbij vervangen, werden verlengd tot en met dezelfde dag, 6 april 2020.[16][17] Met ingang van 18.00 uur die dag moesten alle horeca, waaronder restaurants, cafés, coffeeshops, seksclubs, uitgaansgelegenheden sluiten, en ook alle sportclubs, zwembaden en sauna's. Het bezorgen van eten en drinken was wel toegestaan. Het afhalen van eten en drinken en het afhalen bij coffeeshops werd vanaf maandag 16 maart ook weer toegestaan. De illegale straathandel dreigde de wietverkoop anders over te nemen.[18][19][20][21][22] Veel bedrijven richtten nu een afhaalloket in en/of gaan thuisbezorgen, ook waar dat voorheen niet gebeurde, zodat het publiek toch nog bediend kan worden. Hotels blijven vooralsnog open.[23]

Tevens werden alle scholen in het land gesloten. Wel werd prioriteit gegeven aan aangepast onderwijs voor eindexamenklassen en kwam er speciale opvang voor kinderen van ouders met "vitale beroepen".[24] Tot deze groep vallen beroepen uit de sectoren:[25]

  • Zorg
  • Onderwijs
  • Openbaar vervoer
  • Voedselvoorziening
  • Transport
  • Afvalverwerking
  • Kinderopvang
  • Media en communicatie
  • Hulpverleningsdiensten
  • Noodzakelijke overheidsprocessen

De veiligheidsregio's pasten de noodverordeningen aan.[26]

Maatregelen 23-26 maart[bewerken | bron bewerken]

Met lijnen op de vloeren wordt in deze supermarkt aangegeven hoe ver mensen van elkaar af dienen te staan.
Maatregelen gezien op een winkeldeur van een groentewinkel. Veel kleinschalige winkels laten maar een beperkt aantal mensen tegelijkertijd toe in de winkel.

23 maart

Op maandag 23 maart 2020 kwamen er nieuwe maatregelen en werden bestaande maatregelen verlengd en aangescherpt:[27][28][29]

  • Blijf zoveel mogelijk thuis. Ga alleen naar buiten voor werk wanneer u niet thuis kunt werken, voor boodschappen, of om voor anderen te zorgen. Een frisse neus halen kan, maar doe dit niet in een groep. Houd altijd afstand van anderen (minimaal 1,5 meter) en vermijd sociale activiteiten en groepen mensen. Ook thuis: maximaal drie mensen op bezoek en houd ook dan afstand tot elkaar.
  • Wanneer één persoon binnen een gezin koorts heeft, blijft deze, en alle andere gezinsleden die geen vitaal beroep uitoefenen, thuis.
  • Alle bijeenkomsten, samenkomsten en evenementen zijn tot maandag 1 juni 2020 verboden (in plaats van tot 6 april); de ondergrens van 100 personen vervalt. Religieuze en levensbeschouwelijke bijeenkomsten, uitvaarten en huwelijken mogen wel, mits er minder dan dertig personen zijn en er onderling 1,5 meter afstand kan worden genomen.[30]
  • Winkels, het openbaar vervoer en vakantieverblijven worden verplicht maatregelen te nemen om te zorgen dat mensen afstand houden, bijvoorbeeld via een deurbeleid.[31]
  • Voor kappers, schoonheidsspecialisten en andere in zogenoemde contactberoepen op het gebied van uiterlijke verzorging geldt dat zij tot 6 april hun vak niet meer mogen uitoefenen. Voor bijvoorbeeld fysiotherapeuten geldt: werk zoveel mogelijk via beeldbellen.
  • Casino's vallen vanaf nu onder dezelfde maatregel als eet- en drinkgelegenheden en sluiten per dinsdag 24 maart 2020. Vestigingen van Holland Casino waren al per 13 maart gesloten.
  • Burgemeesters kunnen gebieden aanwijzen waar groepsvorming verboden is. Het kan gaan om parken, stranden of wijken. Bij groepen van drie of meer die geen anderhalve meter afstand houden, wordt gehandhaafd. Personen in hetzelfde huishouden, zoals gezinnen, en kinderen zijn hiervan uitgezonderd.
  • Markten zijn van deze maatregelen uitgesloten omdat zij op sommige plekken een essentieel onderdeel van de voedselketen vormen. Wel moeten gemeenten en marktmeesters zorgen dat voldoende afstand gewaarborgd wordt.
  • De bestaande maatregelen wil de overheid ook beter kunnen handhaven. Daarom krijgen burgemeesters de mogelijkheid om via een noodverordening makkelijker en sneller op te kunnen treden. Burgemeesters kunnen specifieke locaties sluiten, zoals parken, stranden en campings. Er kunnen ook geldboetes worden opgelegd. De boete per persoon voor meerderjarigen is vastgesteld op € 390, voor minderjarigen € 95 (dit is qua verhouding tot de boete voor meerderjarigen en qua leeftijdsgrens soepeler dan de normale regel dat voor een overtreder van 12 tot 16 jaar de tarieven worden gehalveerd). Voor organisatoren van samenkomsten of evenementen en voor bedrijven kan de boete oplopen tot € 4350.[32]

24 maart

Op dinsdag 24 maart 2020 maakte minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) bekend dat de centrale eindexamens dit jaar niet door zullen gaan. Leerlingen behalen hun definitieve eindcijfers op basis van de schoolexamens.[33]

Noodverordeningen[bewerken | bron bewerken]

Drie achtereenvolgende beelden op een elektronisch bord in Amsterdam: houd afstand, anders € 390 boete en blijf binnen.

De veiligheidsregio's pasten de noodverordeningen weer aan.[34][35][36] Ze gelden voor onbepaalde tijd, behalve het verbod tot dinsdag 1 september 2020 om evenementen te laten plaatsvinden of ontstaan, dan wel aan evenementen deel te nemen. Ze treden vaak onmiddellijk na de bekendmaking in werking. Deze vindt vaak plaats door publicatie op de website van de veiligheidsregio en/of op officielebekendmakingen.nl. Bij plaatsing op beide geldt het moment van de eerste bekendmaking, dat is dan meestal die op de website van de veiligheidsregio. Om up-to-date te blijven is het dus niet genoeg officielebekendmakingen.nl te volgen.[37]

Onderscheiden worden in de noodverordeningen:

  • Evenementen: elke voor publiek toegankelijke verrichting van vermaak, waaronder herdenkingsplechtigheden, braderieën, optochten, feesten, muziekvoorstellingen, wedstrijden, straatfeesten, barbecues en vechtsportwedstrijden. Deze zijn verboden.
  • Samenkomsten: openbare samenkomsten, samenkomsten in voor het publiek openstaande gebouwen en daarbij behorende erven, alsmede in vaartuigen, maar ook samenkomsten buiten de publieke ruimte, dit laatste om op te kunnen treden tegen bijvoorbeeld 'coronafeestjes' in studentenhuizen, garages, loodsen en dergelijke. Deze zijn verboden, met enkele uitzonderingen, zoals de al genoemde van religieuze en levensbeschouwelijke bijeenkomsten, uitvaarten en huwelijken, mits er minder dan dertig personen zijn en de aanwezigen te allen tijde ten minste 1,5 meter afstand houden van elkaar.
  • Groepen. Het is verboden zich in een groep van drie of meer personen op te houden zonder tot de dichtstbijzijnde persoon in die groep en andere personen een afstand te houden van ten minste 1,5 meter.[38] Dit verbod is niet van toepassing op personen die een gezamenlijke huishouding vormen en op kinderen tot en met 12 jaar die samen spelen onder toezicht van een of meer van hun ouders of voogden die daarbij onderling een afstand van 1,5 meter in acht nemen. Sommige boa's stellen dat een groep van drie of meer personen een samenkomst is, en daarom ook met inachtneming van de afstand verboden is.[39] Per brief aan de Landelijke Studentenvakbond heeft het Veiligheidsberaad laten weten dat bewoners van een studentenhuizen niet vallen onder de definitie van gezamenlijke huishouding en in de publieke ruimte afstand van elkaar moeten bewaren.[40]

Eet- en drinkgelegenheden, waaronder ook die van warenhuizen, shoppingcenters, grote supermarkten en andere winkels, mogen openblijven als afhaallocatie.

Op het trottoir aangebrachte waarschuwing om 1,5 m afstand te houden. In dit geval in Zegveld.

Het is verboden zich te bevinden in door de voorzitter van de veiligheidsregio aangewezen gebieden en locaties. Het kan bijvoorbeeld gaan om vakantieparken, campings, parken, natuurgebieden en stranden, maar ook om een bepaalde winkel. Het kan onder meer gebeuren indien op deze locaties onvoldoende de beperkende maatregel met betrekking tot het houden van 1,5 meter afstand tussen daar aanwezige personen in acht wordt genomen.

De noodverordening van enkele veiligheidsregio's heeft aanvullende verboden:

  • Een verbod op sanitaire voorzieningen (gemeenschappelijke toilet-, was- en douchevoorzieningen) bij recreatieparken en andere recreatieve locaties. Het gaat daarbij om de locaties van vakantieparken, campings, kampeerterreinen en kleinschalige kampeerveldjes (bijvoorbeeld kamperen bij de boer) en sanitaire voorzieningen bij parken, natuurgebieden en stranden. Naar het oordeel van de voorzitters bestaat binnen hun regio de dreiging dat op deze locaties bij de gemeenschappelijke toilet-, was- en douchevoorzieningen in onvoldoende mate 1,5 meter afstand zou worden gehouden.[41][42]
  • In onder meer Veiligheidsregio Zeeland, een verbod op recreatief nachtverblijf. Hieronder wordt in elk geval verstaan het aanbieden en gebruik maken van recreatief nachtverblijf in de vorm van verblijf op recreatieparken, kampeerterreinen en minicampings, kamperen bij de boer, kamerverhuur, B&B, pensions, jachthavens en camperplaatsen; afhankelijk van de regio mag ook de eigenaar van een tweede huis daar niet overnachten als hij het voor recreatie gebruikt.[43] In mei zijn in sommige veiligheidsregio's de overnachtingsregels versoepeld.[44][45][46]
  • Een verbod op het bouwen of gebruiken van slaap- en strandhuisjes, wegens de aantrekkende werking op mensen, waardoor de kans groter wordt dat grote aantallen mensen samenkomen op het strand.[47]

Maatregelen 31 maart[bewerken | bron bewerken]

Vanaf 6 april werd het handbediende pontje in Woerden over het riviertje de Grecht buiten gebruik genomen, omdat 1,5 m afstand houden op het pontje niet mogelijk was.

De maatregelen die op 15 maart werden aangekondigd worden verlengd tot en met dinsdag 28 april.[48]

Maatregelen 21 april[bewerken | bron bewerken]

Op dinsdag 21 april 2020 is het verbod op evenementen met vergunnings- en meldplicht verlengd tot dinsdag 1 september.[49] Op het gebied van onderwijs, sport en het bezoeken van een thuiswonende oudere zijn er versoepelingen in de maatregelen en adviezen. De overige maatregelen blijven gelden voor onbepaalde tijd, maar tenminste tot en met dinsdag 19 mei.[50][51]

Maatregelen 6 mei[bewerken | bron bewerken]

Maatregelen die op woensdag 6 mei 2020 zijn bekendgemaakt zijn onder meer:[52][53]

Bibliotheken zijn vanaf maandag 11 mei weer open.

Naar verwachting gaat het voortgezet onderwijs weer open per maandag 1 juni, en bij voldoende afstand ook:

  • Terrassen
  • Bioscopen, restaurants en cafés[54], en culturele instellingen (zoals concertzalen en theaters), onder voorwaarden:
    • een maximum van 30 personen (incl. personeel)
    • bezoekers moeten reserveren
    • in een gesprek vooraf tussen ondernemer en klant wordt ingeschat of een bezoek risico’s oplevert
  • Musea, als bezoekers kaartjes vooraf kopen, zodat er gestuurd kan worden op de 1,5 meter afstand.
  • Binnen- en buitenzwembaden, inclusief de kleedruimtes (volgens het protocol van de branche[55] alleen achteraf), maar niet de douches.[56][57][58][59]

Wegens de hierdoor verwachte grotere drukte in het openbaar vervoer geldt per 1 juni zoveel mogelijk weer de normale dienstregeling.[60] Bovendien wordt dan het gebruik van een mond-neusmasker (door de regering ook aangeduid als mondkapje) in de ov-voertuigen voor reizigers en medewerkers verplicht.[61][62] Een sjaal of andere mondbedekking is niet afdoende. Anderzijds moet het om schaarste in de zorg te voorkomen een niet-medisch mond-neusmasker zijn, d.w.z. niet van een soort dat bedoeld is voor de zorg. Ook met het gebruik van een mondkapje blijft het uitgangspunt dat reizigers zoveel mogelijk 1,5 meter afstand houden. In voertuigen, op perrons en bij haltes wordt geaccepteerd dat 1,5 meter niet altijd haalbaar is. Bij elke reis (heen- en terugreis apart) moet een nieuw of gewassen mondkapje gebruikt worden.

Maatregelen 19-27 mei[bewerken | bron bewerken]

Maatregelen 19 mei 2020

Maatregelen die op dinsdag 19 mei 2020 zijn bekendgemaakt[63] zijn grotendeels de bevestiging dat per maandag 1 juni de wijzigingen doorgaan die op 6 mei onder voorbehoud zijn aangekondigd, sommige op 1 juni pas vanaf 12 uur overdag.

  • Voor bioscopen, restaurants en cafés, en culturele instellingen (zoals concertzalen en theaters), geldt het maximum van 30 personen exclusief personeel en artiesten.
  • Ov-reizigers die na 1 juni geen mondkapje dragen kunnen een boete van € 95 krijgen.
  • Onder voorbehoud mogen per woensdag 1 juli sauna’s, casino’s en sportscholen weer open.
  • Nog geen versoepeling vóór dinsdag 1 september is gepland voor evenementen en seksinrichtingen, en voor verblijf in coffeeshops.

Maatregelen 24 juni[bewerken | bron bewerken]

Maatregelen 24 juni 2020

Per woensdag 1 juli zijn er diverse versoepelingen. Evenementen kunnen per 1 juli weer plaatsvinden, maar het blijft aan het lokale bestuur om te bepalen of organisatoren hun activiteiten in kunnen richten en of aan andere specifieke voorwaarden kan worden voldaan, zoals de wijze waarop het vervoer wordt geregeld. Deze aanpak kost tijd. Het proces van vergunningaanvragen duurt al snel enkele weken. Het evenementenseizoen start dus niet meteen op 1 juli voluit, maar zal in de praktijk vanaf half augustus op gang komen. Het in groepsverband geforceerd verheffen van de stem is verboden. Hierbij gaat het onder meer om hard meezingen bij concerten en optredens, spreekkoren en schreeuwen.[64] Ook sekswerkers en seksinrichtingen mogen per 1 juli zonder beperking weer klanten ontvangen.

Maatregelen 18 augustus[bewerken | bron bewerken]

Vanwege een stijgend aantal besmettingen werden op 18 augustus sommige maatregelen aangescherpt.[65]

  • Ontvang thuis maximaal 6 gasten, kinderen van 12 jaar of jonger niet meegerekend.
  • Bij bijeenkomsten moet iedereen een vaste zitplaats krijgen.
  • Als iemand uit een risicogebied komt, moet deze niet langer 14, maar 10 dagen in quarantaine.

Maatregelen 18 september[bewerken | bron bewerken]

Op vrijdag 18 september werden de volgende maatregelen aangekondigd voor de veiligheidsregio's Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden, Utrecht, Kennemerland en Hollands Midden, omdat daar het aantal besmettingen het hardst toenam.[66] De maatregelen gaan in vanaf zondag 20 september, 18:00 uur.

  • De horeca mag vanaf 00:00 geen gasten meer binnenlaten en moet dan de muziek uitzetten. Om 01:00 moet alle horeca dicht.
  • Afhaalrestaurants mogen vanaf 01:00 geen alcohol meer schenken en moeten vanaf 02:00 dicht.
  • Zowel binnen als buiten mogen geen onnodige bijeenkomsten van meer dan 50 personen zijn.
  • Overige bijeenkomsten van meer dan 50 personen moeten gemeld worden. Uitgezonderd de horeca, supermarkten, winkels, bibliotheken, religieuze bijeenkomsten en culturele instellingen.

Maatregelen 28 september[bewerken | bron bewerken]

De maatregelen gaan in op 29 september, 18:00 uur[67].

  • Horeca open tot 22:00 uur.
    • Om 21:00 uur mag er niemand meer binnen.
    • Maximaal 30 personen toegestaan binnen (geldt niet voor personeel).
    • Max. 4 personen aan een tafel (geldt niet voor een huishouden).
    • Gezondheidscheck verplicht in de horeca en buiten op terras van horeca.
  • Sportwedstrijden zonder publiek en sportkantines zijn gesloten.
  • Maximaal 3 personen thuis (behalve eigen huishouden en kinderen onder de 13 jaar).
  • Max. 40 personen toegestaan.
  • Mondkapjes niet verplicht in winkels.
    • Wel geadviseerd en winkels mogen mensen weigeren als ze het mondkapje niet opdoen.
  • Er komt een ouderuurtje en een winkelwagen is verplicht.
  • Musea en andere beweegbare openbare locaties reserveren met tijdvak.

Maatregelen 1 oktober[bewerken | bron bewerken]

Vanaf 5 oktober geldt in het voortgezet onderwijs het dringende advies om mondkapjes te dragen op plaatsen waar 1,5 meter afstand niet mogelijk is, zoals op gangen, in aula's en bij praktijkvakken.[68]

Maatregelen 13 oktober[bewerken | bron bewerken]

Maatregelen 13 oktober

Sinds 14 oktober 22 uur gelden extra maatregelen, door de rijksoverheid aangeduid als gedeeltelijke lockdown.[69][70][71] Onder meer geldt:

  • Alle eet- en drinkgelegenheden mogen alleen open zijn voor afhalen.
  • Winkels in de detailhandel sluiten uiterlijk om 20:00 uur. Dit geldt elke dag van de week, in die zin zijn er geen koopavonden.
  • Geen verkoop van alcoholhoudende drank tussen 20 en 7 uur; bij een fysieke winkel gaat het om het moment van afrekenen. Ook geen bezorging, en niet nuttigen in de openbare ruimte.[70] Ook niet "op zak hebben" in de openbare ruimte.[69]
  • Voor iedereen vanaf 18 jaar geldt dat sporten alleen mag op 1,5 meter afstand en alleen individueel of in teamverband met niet meer dan 4 personen. Wedstrijden zijn niet toegestaan.

De maatregelen zouden in principe gelden tot 27 oktober, maar zijn toen niet gewijzigd.[69]

Extra maatregelen 3 november (geldend van 4 november, 22.00 uur tot en met 18 november)[bewerken | bron bewerken]

Gesloten zijn musea, theaters, seksclubs, casino's, bioscopen, pretparken, dierenparken, zwembaden en bibliotheken. Over sauna's was er even onduidelijkheid, maar die mogen net als sportscholen wel openblijven.[72] Verder mogen bibliotheken wel boeken blijven afgeven.[73]

Maatregelen 14 december (geldend van 15 december 2020 tot ten minste 27 april 2021)[bewerken | bron bewerken]

Vanaf 15 december geldt een maatregelenpakket dat in de media wordt aangeduid als een harde lockdown. Deze zal in eerste instantie minimaal tot 20 januari duren.[74]

Het is behoudens uitzonderingen niet toegestaan zich in groepsverband op te houden op een openbare plaats met meer dan twee personen van 13 jaar of ouder, ongeacht de onderlinge afstand en de afstand tot anderen.

Niet-essentiële winkels zijn gesloten.[75][76] Als bij een winkelfiliaal meer dan 70% van de omzet levensmiddelen en/of drogisterijartikelen betreft, mag het hele filiaal open blijven. Bevat een winkelfiliaal een of meer afdelingen gericht op levensmiddelen en/of drogisterijartikelen en wordt daarmee minstens 30% van de omzet behaald, dan mocht dat deel van de winkel open blijven, maar die regel is al weer verwijderd van rijksoverheid.nl.[77][78][79]

Eet- en drinkgelegenheden mogen uitsluitend geopend zijn voor afhalen en bezorgen. Consumpties moeten worden meegenomen en mogen niet bij de afhaallocatie zelf worden genuttigd. Voor hotelgasten geldt dat zij in de hotels maaltijden kunnen afhalen, maar dat zij deze nuttigen in hun hotelkamer.[52]

Het is verboden om in de openbare ruimte, zowel binnen als buiten, tussen 20:00 en 06:00 alcoholische dranken voor handen te hebben of te nuttigen. Ze worden dan ook niet verkocht.

Gesloten zijn verder onder meer theaters, concertzalen, bioscopen, casino’s, dierenparken, pretparken, musea, sportscholen, zwembaden en sauna’s.[80]

Boeken afhalen bij bibliotheken blijft mogelijk. Doe-het-zelfzaken mogen een afhaalfunctie inrichten.

Scholen in het basis- en voortgezet onderwijs en instellingen voor mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs moeten, met uitzondering van enkele categorieën leerlingen, weer overstappen op onderwijs op afstand.

Op 12 januari werd de lockdown met 3 weken verlengd tot 9 februari 2021.[81][82]

Op 2 februari werd de lockdown weer met 3 weken verlengd tot 2 maart 2021 maar de basisscholen en de kinderopvang mochten weer open op 8 februari 2021.

Op 23 februari werd de lockdown tot 15 maart 2021. Wel waren er een aantal verspoelingen, zo mochten de middelbare scholen weer op 2 maart open en de kappers mochten ook weer open op 2 maart. Ook kon je weer rijlessen volgen. Daarnaast mogen tattooshops open, osteopaten mogen naast fysiotherapeuten ook weer behandelen, revalidatie en persoonlijke fysieke training is ook toegestaan.

Op 8 maart werd de lockdown verlengd tot 30 maart 2021. Er waren wel een paar kleine aanpassingen toegevoegd die aanpassingen gaan in vanaf 16 maart 2021 de zwemlessen mogen weer doorgaan t/m 12 jaar douches blijven gesloten de kleedkamers blijven open en de ouders blijven buiten wachten, sporten vanaf 27 jaar met max. 4 personen, winkelen op afspraak één persoon per 25 vierkante meter dit geld niet voor kleinere winkels

Op 23 maart 2021 werd de lockdown verlengd tot 20 april 2021

Op 13 april 2021 werd de lockdown verlengd tot 27 april 2021

Maatregelen 20 januari 2021[bewerken | bron bewerken]

Samenvatting maatregelen 20 januari 2021, waaronder de avondklok

Op 20 januari 2021 zijn enkele aanscherpingen van de lockdown aangekondigd, waaronder een avondklok.[83]

Op 23 januari 2021 ging de avondklok in en mocht je tussen 21:00 - 04:30 niet meer buiten zijn.

Op 8 februari 2021 werd de avondklok verlengd tot 2 maart 2021.

Op 23 februari 2021 werd de avondklok verlengd tot 15 maart 2021.

Op 8 maart 2021 werd de avondklok verlengd tot 30 maart 2021

Op 23 maart 2021 werd de avondklok verlengd tot 20 april 2021, vanaf 31 maart 2021 gaat die om 22:00 uur in in plaats van om 21:00 uur

Op 13 april 2021 werd de avondklok verlengd tot en met 27 april 2021

Maatregelen 20 april 2021[bewerken | bron bewerken]

Per 28 april 2021 worden enkele versoepelingen doorgevoerd. Zo wordt de avondklok afgeschaft, mogen terrassen van 12:00 tot 18:00 open, mogen winkels weer zonder afspraak open, mag het hoger onderwijs een dag in de week open, wordt het maximaal aantal bezoekers op een uitvaart verhoogd naar 100, mogen theorie-examens voor bijvoorbeeld een rijbewijs weer doorgaan en mogen mensen maximaal 2 bezoekers per dag ontvangen.[84]

Maatregelen 11 mei 2021[bewerken | bron bewerken]

Per 19 mei 2021 wordt stap 2 van het versoepelingsplan doorgevoerd dat houdt in dat de attractieparken, dierentuinen buiten open mogen, de terrassen van 06:00 uur tot 20:00 uur open mogen en de sportscholen ook open mogen zonder groepslessen.

Maatregelen juni 2021[bewerken | bron bewerken]

Per 5 juni 2021 zijn er diverse versoepelingen.[85] Onder andere bepaalt de nieuwe versie van de landelijke regeling dat tussen 22 en 6 uur een verbod geldt voor winkels om alcohol te verkopen, en een verbod om deze voor gebruik gereed te hebben op openbare plaatsen (boodschappen mee naar huis nemen valt hier niet onder).

Digitale besluitvorming decentrale overheden[bewerken | bron bewerken]

Aangenomen zijn Regels voor het tijdelijk voorzien in besluitvorming via digitale weg door besturen van provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire en Saba (Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba).[86]

Tijdelijke wetten[bewerken | bron bewerken]

De Wet van 22 april 2020, houdende tijdelijke voorzieningen op het terrein van het Ministerie van Justitie en Veiligheid in verband met de uitbraak van COVID-19 (Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid)[87][88][89] regelt de tijdelijke buitenwerkingstelling van onder meer verplichtingen om fysiek samen te komen bij bepaalde formele vergaderingen en bij het verlijden van notariële aktes. Het alternatief is dan bijvoorbeeld videobellen tussen twee of meer personen.

De Wet van 28 oktober 2020, houdende Tijdelijke bepalingen in verband met maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 voor de langere termijn (Tijdelijke wet maatregelen covid-19)[90][91][92][93][94][95][96] heeft per 1 december 2020[97] Hoofdstuk VA, Tijdelijke bepalingen bestrijding epidemie covid-19 toegevoegd aan de Wet publieke gezondheid en beoogt tijdelijk een aanvullend wettelijk instrumentarium te creëren dat een juridische basis vormt voor een samenleving waarin het houden van afstand en gedragsvoorschriften van groot belang zijn, en zeker te stellen dat digitale middelen die bij de bestrijding van die epidemie kunnen worden ingezet, door niemand worden misbruikt. De wet bepaalt onder meer dat een bijbehorende ministeriële regeling binnen twee dagen nadat zij is vastgesteld aan beide Kamers der Staten-Generaal wordt overgelegd (nahangprocedure). Zij treedt niet eerder in werking dan een week na deze overlegging. Indien binnen die termijn de Tweede Kamer besluit niet in te stemmen met de regeling, vervalt deze van rechtswege.

Bijbehorend zijn er de Regeling van de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 19 november 2020, houdende tijdelijke bepalingen voor het Europese deel van Nederland in verband met maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 (Tijdelijke regeling maatregelen covid-19)[98] (in eerste instantie een zoveel mogelijk beleidsneutrale vertaling van de maatregelen in de noodverordeningen die op het moment van invoering van de wet en regelingen, 1 december 2020, zouden worden ingetrokken) en de Regeling van de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 19 november 2020, tot wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met de invoering van aanvullende verplichtingen om een mondkapje te dragen (Regeling aanvullende mondkapjesverplichtingen covid-19)[99]. Deze laatste betreft onder meer een mondkapjesplicht voor personen van dertien jaar en ouder in publieke binnenruimten, stations en haltes.

De Wet van 22 februari 2021, houdende wijziging van de Wet publieke gezondheid in verband met een tijdelijke bevoegdheid om het vertoeven in de openlucht te beperken teneinde de verspreiding van het SARSCoV-2-virus zoveel mogelijk te belemmeren (Tijdelijke wet beperking vertoeven in de openlucht covid-19)[100][101][102] heeft een nieuwe grondslag gecreëerd voor de avondklok.

De Wet van 4 november 2020, houdende tijdelijke regels omtrent verkiezingen in verband met covid-19 (Tijdelijke wet verkiezingen covid-19) bepaalt tijdelijke regels op het terrein van verkiezingen om de volksgezondheid bij de organisatie en de uitvoering van verkiezingen te beschermen en een goed verloop van het verkiezingsproces te waarborgen.[103][104] Bij het invoeren van deze wet is onder andere bepaald dat onder die wet een kiesgerechtigde ook aan de stemming kan deelnemen door op het briefstembiljet een stipje geplaatst vóór de kandidaat van zijn keuze in te kleuren, zonder dat die kleur is voorgeschreven. Voor het eerst sinds 1922 dat daarvoor niet het rode stempotlood hoeft te worden gebruikt.

Wet van 25 november 2020 tot wijziging van enkele wetten op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de introductie van bepalingen ter invoering van de tijdelijke mogelijkheid voor de rechter om de behandeling van faillissementsverzoeken aan te houden en andere verhaalsacties te schorsen en een schuldenaar een tijdelijk betalingsuitstel te verlenen in verband met de uitbraak van COVID-19 (Tijdelijke wet COVID-19 SZW en JenV)[105]

Besluit van 10 december 2020 tot wijziging van het Vuurwerkbesluit in verband met een tijdelijk vuurwerkverbod vanwege COVID-19[106]

Besluit van 13 november 2020, houdende vaststelling van de veilige afstand, bedoeld in artikel 58f, tweede lid, van de Wet publieke gezondheid (Tijdelijk besluit veilige afstand)[107]

De Wet van 17 juni 2020, houdende regels over een tijdelijke voorziening voor de betekening van exploten op grond van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en wijziging van de Loodsenwet, de Algemene wet inzake rijksbelastingen, de Invorderingswet 1990, de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en de Luchtvaartwet BES in verband met de uitbraak van COVID-19 (Verzamelspoedwet COVID-19) wijzigt onder meer de belastingrente.[108][109]

Wet van 8 juli 2020, houdende tijdelijke voorzieningen op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Ministerie van Justitie en Veiligheid, en tot wijziging van enkele wetten op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Tweede Verzamelspoedwet COVID-19)[110][111]

Steunmaatregelen[bewerken | bron bewerken]

Zie Steunmaatregelen tijdens de coronacrisis in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 17 maart kondigden de ministers Hoekstra (Financiën), Koolmees (Sociale Zaken) en Wiebes (Economische Zaken) een steunpakket aan, waar voor de eerste 3 maanden zo'n 10 à 20 miljard euro wordt uitgetrokken.[112][113]

Ministerie van Buitenlandse Zaken[bewerken | bron bewerken]

Reisadviezen[bewerken | bron bewerken]

Het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken gaf een aantal negatieve reisadviezen af in verband met de uitbraak van het coronavirus. Zo werden reizen naar China ontraden en werd afreizen naar de Chinese provincie Hubei waar Wuhan is gelegen geheel afgeraden (code rood).[114] Ook werden er negatieve reisadviezen afgegeven voor Iran en Zuid-Korea.[115][116]

Ook werd het reisadvies naar Noord-Italië op 4 maart 2020 aangescherpt. Zo werd reizen naar de regio's Valle d'Aosta, Piëmont, Lombardije, Trentino-Zuid-Tirol, Friuli-Venezia Giulia, Veneto, Emilia-Romagna en Ligurië afgeraden (code oranje).[117] Noodzakelijke reizen bleven wel toegestaan. Dit veranderde op 8 maart, toen code rood werd afgekondigd voor de gehele regio Lombardije en 14 andere provincies in Noord-Italië. De Italiaanse regering kondigde aan dat er tot minimaal begin april een in- en uitreisverbod komt. Het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken wijzigde vanaf 8 maart het reisadvies voor Noord-Italië van oranje naar rood: "Door zeer ernstige veiligheidsrisico's kan voor reizigers een levensbedreigende situatie ontstaan. Daarom adviseert het Ministerie van Buitenlandse Zaken om niet naar dit gebied te reizen."[117] Vanaf 11 maart geldt voor de rest van Italië code oranje, dit naar aanleiding van de ingrijpende maatregelen die de Italiaanse regering heeft afgekondigd.

Het reisadvies voor de Spaanse hoofdstad Madrid is op 11 maart aangepast naar 'oranje'. Voor Catalonië geldt code 'geel'.

Voor de Verenigde Staten geldt vanaf 12 maart 'code oranje' (niet-noodzakelijke reizen worden afgeraden).

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft voor steeds meer landen een aangescherpt reisadvies opgesteld. Vanaf 14 maart geldt dit voor de volgende landen; ABC-eilanden: Aruba, Bonaire en Curaçao hebben vluchten uit onder meer Europa voor de rest van maart geschrapt, naar Nederland gaat nog wel een beperkt aantal vluchten; China: in het grootste deel van China geldt code oranje; Colombia; Filipijnen: code oranje; India: code rood, algemeen reisverbod; Iran: enkele steden afgesloten, de rest van het land code oranje; Israël: iedere binnenkomende reiziger moet 14 dagen in quarantaine; Italië: voor vluchten naar dit land geldt een verbod. De noordelijke regio's zijn onbereikbaar, voor de rest van het land geldt code oranje; Koeweit: vluchten zijn stopgezet, visum niet meer verkrijgbaar; Marokko: vanaf 15 maart geen vliegverkeer meer van en naar diverse Europese landen, waaronder Nederland; Oostenrijk: voor enkele gebieden in Tirol gelden beperkingen; Spanje: voor de regio Madrid en een deel van Baskenland geldt code oranje; Suriname: van en naar dit land gaan geen vluchten meer; Tsjechië: de noodtoestand is afgekondigd, vliegverkeer is beperkt; Turkije: geen vliegverkeer meer van en naar Nederland en ook de omringende landen (waaronder België, Duitsland, Frankrijk, etc.); Verenigde Staten: dertig dagen lang worden mensen uit een Schengen-land (waaronder Nederland) geweerd; Vietnam: hiervoor geldt hetzelfde als in de Verenigde Staten: geen verkeer met de Schengen-landen; Zuid-Korea: vliegverbod naar Nederland.[118]

Op 17 maart adviseerde het ministerie van Buitenlandse Zaken alleen nog naar het buitenland te reizen als dat strikt noodzakelijk is. Alle vakantiereizen naar het buitenland worden afgeraden. Voor alle landen geldt vanaf nu minimaal code oranje: alleen noodzakelijke reizen. Reizigers van buiten de EU worden alleen nog toegelaten als hun reis essentieel is. Alle andere reizen worden zoveel mogelijk uitgesteld of geannuleerd. De transportsector en het goederenvervoer kunnen gewoon naar het buitenland blijven reizen.[119]

Evacuaties en repatriëring[bewerken | bron bewerken]

Sinds eind januari onderzocht het ministerie van Buitenlandse Zaken de mogelijkheden om een aantal Nederlanders uit de Chinese stad Wuhan terug te halen naar Nederland.[2][120] Geen van de vijftien geëvacueerden die op 2 februari 2020 werden teruggehaald, was besmet met het virus.

Medio maart werd begonnen met het terughalen van zo'n 200.000 Nederlanders uit het buitenland. Op 25 maart hadden zich bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken 15.000 Nederlanders gemeld die hulp nodig hebben om naar Nederland terug te kunnen reizen. Er gaan repatriëringsvluchten naar onder andere de Canarische Eilanden, Kaapverdië en Bali. De meeste gestrande Nederlanders zitten in Australië, Nieuw-Zeeland, Marokko en Indonesië.[121]

Religieuze uitzonderingen op coronamaatregelen[bewerken | bron bewerken]

Toen de coronacrisis in Nederland uitbrak in maart 2020 koos het kabinet-Rutte III ervoor om bepaalde uitzonderingen te hanteren voor religieuze organisaties met betrekking tot de veiligheidsmaatregelen. Zo mochten er meer mensen aanwezig zijn bij religieuze diensten, bruiloften en uitvaarten dan bij niet-religieuze evenementen, die vaak zelfs afgelast werden vanwege de veiligheid. Onder meer het Humanistisch Verbond noemde deze beslissing discriminerend jegens ongelovigen en onverantwoordelijk voor de volksgezondheid. 'Het coronavirus is voor iedereen even gevaarlijk, godsdienstig of niet-godsdienstig, en vraagt van iedereen dezelfde offers', schreef het HV in een brief aan Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid.[122]

Op 30 september 2020, toen Nederland na een tijd van relatieve veiligheid een tweede besmettingsgolf was ingegaan, werden er opnieuw uitzonderingen gemaakt voor kerkgenootschappen die niet golden voor andere organisaties. Zo mochten kerken zonder reservering evenementen in binnenruimtes tot en met 100 aanwezigen organiseren en met reservering en gezondheidscheck zelfs een onbeperkt aantal mensen toelaten tot een kerkgebouw en hoefden daar geen gezichtsmaskers te dragen, terwijl er hooguit 30 aanwezigen mochten zijn bij binnenevenmenten van andere organisaties, die bovendien verplicht maskers moesten dragen.[123] Politici van allerlei landelijke partijen vonden de uitzonderingen niet te begrijpen of rechtvaardigen en verscheidene media waren uiterst kritisch, met name toen op 5 oktober bekend werd dat in het overwegend streng-gereformeerde dorp Staphorst wel 600 mensen tegelijk in kerkgebouwen aanwezig waren zonder maskers die samen zongen.[123] Nadat grote publieke druk op Minister Grapperhaus was uitgeoefend, ging hij de dag erna in overleg met kerkgenootschappen akkoord met het opheffen van enkele religieuze uitzonderingen op de coronamaatregelen: maximaal 30 aanwezigen per binnenevenement, niet zingen en de aanbeveling om kerkdiensten online te volgen.[124] De uiteindelijke wettelijke bepaling zou kunnen worden vastgelegd in de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (zie boven), zonder inbreuk op de godsdienstvrijheid en zonder wijziging van de Grondwet.[125] In de op 30 september 2020 voorgestelde tekst stond onder artikel 58g, tweede lid, onder c, een uitzondering voor religieuze en levensbeschouwelijke samenkomsten in het geval van een mogelijk groepsvormingsverbod; met name over deze bepaling (en de verhouding daarvan met betrekking tot de Wet openbare manifestaties (Wom)) hadden veel politieke partijen nog bedenkingen en bezwaren[126] en het Humanistisch Verbond, dat op 13 juli Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid al opriep om 'geen status aparte voor religieuze en levensbeschouwelijke bijeenkomsten te creëren',[127] pleitte voor het schrappen van 'c'.[128]

Ondanks de uitzonderingen voor kerkdiensten, besloot de Nederlandse Bisschoppenconferentie alle kerstvieringen in rooms-katholieke kerken tijdens de kerstnacht van 2020 te schrappen.[129]

Zie ook[bewerken | bron bewerken]