Magistrale bereiding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Magistrale bereiding is de aanduiding voor het bereiden van geneesmiddelen in de apotheek, dus niet het verstrekken van voorverpakte medicijnen gekocht bij een fabrikant, maar het ouderwetse handwerk. Dit wordt steeds zeldzamer.

De term vindt zijn oorsprong in de titel magister; dus bereid volgens de kunde van een magister, een middeleeuwse alchemist die, volgens de legende, de steen der wijzen zocht om daarmee goud te kunnen vervaardigen. Uit het alchemistenberoep is later het beroep van drogist en apotheker ontstaan.

In de praktijk gaat het tegenwoordig (2007) vooral nog om sommige crèmes en zalven met bijzondere of ongebruikelijke ingrediënten; het zelf persen van tabletten of het rollen van pillen wordt eigenlijk niet meer gedaan. Soms worden nog capsules gevuld met tot poeder gebrachte mengsels van werkzame stoffen.

Een vorm van magistrale bereiding die nog wel belangrijk is, is die waarbij middelen niet verkrijgbaar zijn in een vorm waarin ze aan de patiënt kunnen worden toegediend, bijvoorbeeld als deze niet meer kan slikken en een maagsonde heeft, moeten de middelen worden fijngemaakt of opgelost om door de sonde te kunnen worden gegeven. Hierbij gaat het echter vaak om het fijnmaken van kant-en-klare middelen, niet om het mengen van grondstoffen, de zogenaamde simplicia.

Traditioneel bestond een belangrijk deel van de deskundigheid van de apotheker uit de kennis van deze bereidingen, welke stoffen elkaar wel en niet verdragen, welke zalfbases hoeveel van allerlei stoffen kunnen opnemen zonder te gaan schiften, etc. Het was vroeger ook niet ongewoon voor (huis)artsen om hun eigen preparaten voor te schrijven, gemengd volgens het eigen inzicht van de voorschrijvende arts. Die stonden dan onder diverse namen bekend, bijvoorbeeld de 'pillen van dokter Jansen' etc.

Artsen hebben daarvoor colleges recepteerkunde, waarin werd onderwezen hoe een recept opgeschreven hoorde te worden, met vele Latijnse afkortingen.

Voorbeeld:

R/ 
 kalii bromidum 100 mg
 diazepamum 2 mg
 paracetamolum 500 mg
 mfc dtd no 30   (= 'misce, fac capsulae da tales doses numero 30')
 s. 'capsules bij zenuwen' 3 dd 1 c sos (= '3 de die 1 capsula si opus siit')

("Kaliumbromide 100 mg, diazepam 2 mg, paracetamol 500 mg, meng en maak 30 capsules met deze hoeveelheden, zet erop 'capsules bij zenuwen' en geef als voorschrift '3 maal daags 1 capsule zo nodig.')