Mantella

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mantella
Mantella expectata
Mantella expectata
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Amfibia (Amfibieën)
Orde: Anura (Kikkers)
Familie: Mantellidae
Onderfamilie: Mantellinae
Geslacht
Mantella
Boulenger, 1882
Mantella-soorten bewonen de tropische laaglandbossen van Madagaskar, zoals in Masoala
Mantella-soorten bewonen de tropische laaglandbossen van Madagaskar, zoals in Masoala
Afbeeldingen Mantella op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Mantella op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Mantella is een geslacht van kikkers uit de familie Mantellidae.[1] Er zijn zestien soorten bekend, allen komen alleen voor in Madagaskar.

Verspreiding[bewerken]

Al de bekende soorten zijn endemisch op het Afrikaanse eiland Madagaskar en komen voor in de tropische regenwouden van het eiland, met name in de laaglandbossen in het oosten. Ze bewonen de strooisellaag en de lage begroeiing van de wouden, meestal in de buurt van stromend water.

Kenmerken[bewerken]

Mantella-soorten vertonen veel overeenkomsten met pijlgifkikkers. Links is Mantella madagascariensis afgebeeld, rechts de pijlgifkikker Ranitomeya amazonica.

Soorten van het geslacht Mantella zijn relatief kleine kikkers met een lichaamslengte tussen de twee en drie centimeter. De soorten hebben veel overeenkomsten met pijlgifkikkers. Ze hebben een vergelijkbare lichaamsbouw en onttrekken ook gif aan mieren, mijten en andere geleedpotigen die ze eten. Veel soorten hebben felle kleuren die eventuele predatoren waarschuwen voor hun giftige huid. Dit wordt als voorbeeld gezien van convergente evolutie, van kikkers zowel als gifdragende mieren.[2]

Voortplanting[bewerken]

Enkele Mantella-soorten zijn net als pijlgifkikkers afhankelijk van phytotelmata (waterreservoirs in landplanten) voor de voortplanting. De meeste soorten leggen echter hun eieren op het land, waarna de kikkervissen in het regenseizoen naar nabijgelegen stroompjes en poeltjes spoelen.

Taxonomie[bewerken]

De eerste kikkers van dit geslacht werden in 1872 door de Franse natuuronderzoeker Alfred Grandidier beschreven (M. madagascariensis en M. betsileo). Hij zag ze aan voor pijlgifkikkers (Dendrobatidae) en plaatste ze in het geslacht Dendrobates. De twee soorten werden vervolgens in 1882 in het nieuwe geslacht Mantella geplaatst door de zoöloog George Albert Boulenger. Later werd het geslacht ondergebracht in de familie schuimnestboomkikkers (Rhacophoridae). In 1946 werd het geslacht in de nieuwe familie Mantellidae geplaatst door de Belgische herpetoloog Raymond Ferdinand Laurent.

Soorten[bewerken]

Er zijn zestien bekende soorten.[3] Veel soorten vertonen onderlinge overeenkomsten, maar dit wil niet zeggen dat ze genetisch meer verwant aan elkaar zijn. In 2002 zijn op basis van fylogenetische studies en morfologische analyses vijftien soorten gegroepeerd in vijf soortgroepen.[4] M. ebenaui werd in 2006 als aparte soort beschouwd en aan de M. betsileo-groep toegevoegd.[5]

Mantella-soorten naar groep
M. madagascariensis-groep
Mantella madagascariensis01.jpg Mantella madagascariensis (Grandidier, 1872)
Mantella aurantiaca04a.jpg Gouden mantella (Mantella aurantiaca) (Mocquard, 1900)
Mantella pulchra01.jpg Mantella pulchra Parker, 1925
Mantella crocea01.jpg Mantella crocea Pintak & Böhme, 1990
Mantella milotympanum01.jpg Mantella milotympanum Staniszewski, 1996
M. betsileo-groep
Mantella betsileo02.jpg Mantella betsileo (Grandidier, 1872)
Mantella ebenaui.jpg Mantella ebenaui (Boettger, 1880)
Mantella viridis01.jpg Groene mantella (Mantella viridis) Pintak & Böhme, 1988
Mantella expectata02.jpg Mantella expectata Busse & Böhme, 1992
geen afbeelding Mantella manery Vences, Glaw & Böhme, 1999
M. cowani-groep
Mantella cowanii01a.jpg Mantella cowanii Boulenger, 1882
Mantella baroni (15721560539).jpg Mantella baroni Boulenger, 1888
Mantella nigricans01.jpg Mantella nigricans Guibé, 1978
Haraldmeier's Mantella (Mantella haraldmeieri) (9631411216).jpg Mantella haraldmeieri Busse, 1981
M. laevigata-groep
Mantella laevigata01.jpg Mantella laevigata Methuen & Hewitt, 1913
M. bernhardi-groep
Mantella bernhardi 03.jpg Mantella bernhardi Vences, Glaw, Peyrieras, Böhme & Busse, 1994

Zie ook[bewerken]