Marcel van Jole

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Marcel van Jole
Van Jole in december 2011
Algemene informatie
Geboren 16 september 1916
Rotterdam
Overleden 26 juli 2014
Antwerpen
Nationaliteit België
Beroep Kunstcriticus, commissaris van tentoonstellingen hedendaagse kunst
Woonplaats Brasschaat
Gehuwd met Christiane van Jole
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Marcel van Jole (Rotterdam, 7 september 1916Antwerpen, 26 juli 2014) was een Belgisch kunstcriticus en commissaris van tentoonstellingen van hedendaagse kunst.

Hoewel opgeleid tot wiskundige, doceert hij vanaf de jaren 50 tot 70 kunstgeschiedenis aan de State University of New York (SUNY). In de jaren 80 is van Jole kabinetsmedewerker van toenmalig minister van Cultuur Karel Poma. In 1987 richt hij in Antwerpen mee het Museum voor Hedendaagse Kunst (MuHKA) op, waar hij voorzitter van de raad van bestuur blijft tot 1991. Van Jole publiceert een veertigtal monografieën over hedendaagse kunstenaars en richt tientallen tentoonstellingen in. Van Jole is ook jarenlang voorzitter van de Alliance française in België en ondervoorzitter van de Internationale Vereniging van Kunstcritici (A.I.C.A.) en van de erfgoedvereniging Europa Nostra.[1]

Marcel van Jole is op 26 juli 2014 in Antwerpen overleden.[2]

Jonge jaren[bewerken | brontekst bewerken]

Marcel van Jole wordt geboren in Rotterdam, waar zijn ouders heen gevlucht zijn voor het oorlogsgeweld. In 1920 keren zij terug naar België, waar het jonge gezin bij de grootouders van vaderskant gaat inwonen. Via zijn grootvader, zelf amateur-kunstschilder, komt van Jole al zeer jong in aanraking met het artistieke milieu.

Studies[bewerken | brontekst bewerken]

Na een probleemloze lagere- en middelbareschoolopleiding, studeert Marcel van Jole kunstgeschiedenis en wiskunde aan de Université libre de Bruxelles (ULB). In 1938 studeert hij met onderscheiding af als kunsthistoricus, in 1939 met grote onderscheiding als geaggregeerd wiskundige.

Tweede Wereldoorlog[bewerken | brontekst bewerken]

Vlak voor de aanvang van de oorlog is Van Jole als wiskundeleraar verbonden aan het Koninklijk Atheneum van Antwerpen. Hij wordt krijgsgevangen gemaakt tijdens de eerste oorlogsdagen, maar kan al snel ontsnappen. Terug aan de slag in de school, krijgt hij eind 1940 van de Duitse bezetter een ‘Berufsverbot’ opgelegd vanwege zijn kritiek op het Duitse regime.

Onderwijsloopbaan[bewerken | brontekst bewerken]

Marcel van Jole in zijn kunstkamer

Na de oorlog zorgt minister Camille Huysmans ervoor dat van Jole weer aan de slag kan in het Atheneum van Hoboken. In diezelfde periode wordt hij ook benaderd door de Joodse gemeenschap, die haar eigen scholennet verder wil uitbouwen. Gedurende zes jaar werkt hij halftijds als leraar in Hoboken en halftijds als prefect in de Jesode-Hatora Beth-Jacob in Antwerpen. Bij deze laatste wordt hij de drijvende kracht achter de erkenning van de school als onderwijsinstelling en richt hij een avondschool en een normaalschool op, waarvan hij de functies als directeur combineert met die van prefect tot aan zijn pensionering in 1982. Van 1959 tot 1971 is hij als kunsthistoricus gastprofessor aan de SUNY, terwijl hij tegelijk directeur is van de ‘European Studies’ van de SUNY, een uitwisselingsprogramma tussen Europese en Amerikaanse kunststudenten.

Marcel van Jole en de hedendaagse kunst[bewerken | brontekst bewerken]

Sinds eind jaren 50 gaat bij Marcel van Jole de passie voor de beeldende kunst steeds meer op de voorgrond treden, hoewel zijn interesse en inzet voor muziek, theater en film aanwezig blijft. Van 1959 tot 1969 geeft hij bij uitgeverij De Sikkel een reeks ‘Historische verhalen’ uit, waarin hij kinderen vertrouwd wil maken met het artistieke erfgoed. Gaandeweg verschuift zijn focus naar actuele stromingen in de beeldende kunst. Ontmoetingen met onder anderen Pablo Picasso, Henry Moore, Marc Chagall, Paul Delvaux, Jan Fabre en vooral René Magritte geven hem de impuls om de recente en hedendaagse kunst te helpen divulgeren bij het grote publiek. In totaal geeft Van Jole meer dan 40 monografieën over levende kunstenaars uit en werkt hij mee aan tientallen andere. Hij wordt ook ondervoorzitter van de A.I.C.A. Als kabinetsmedewerker van minister van Cultuur Karel Poma in de jaren 80 lobbyt hij met succes voor de oprichting van een eigen Antwerps museum voor Hedendaagse Kunst. Op 20 juni 1987 opent het MuHKA zijn deuren. Van Jole blijft er voorzitter van de raad van bestuur tot 1991. Ook individueel organiseert hij talloze tentoonstellingen op nationaal en internationaal vlak, waaronder de reizende tentoonstelling ‘Confrontaties’, met werk van 111 levende Belgische en Luxemburgse kunstenaars. Zijn laatste tentoonstellingen realiseert hij in 2008, op 92-jarige leeftijd.

Cultureel curriculum (selectie)[bewerken | brontekst bewerken]

Jaar Organisatie Functie
Musea, universiteiten, scholen, culturele instellingen, bedrijven, ... wereldwijd Gastspreker
1946 Alliance Française van Antwerpen Stichter
1946 - 1986 Alliance Française van Antwerpen Voorzitter Raad van Bestuur
1959 - 1971 The State University of New York (SUNY) - US Professor Kunstgeschiedenis
1960 - 1971 SUNY - Overzeese Studies Europees directeur
1966 - 1968 Ministerie van Onderwijs en Cultuur (min. Frans Grootjans) Onbezoldigd medewerker
1966 100-jarig bestaan van het SUNY Afgevaardigde van min. Grootjans
1972 - 1995 Provinciebestuur Antwerpen Adviseur Beeldende Kunsten
1974 - 1988 Ministerie van Openbare Werken Lid Commissie van Advies inzake Kunst en Kunstambachten
1974 - 1989 Muziekkapel Koningin Elisabeth (Waterloo - BE) Professor Esthetica en Kunstgeschiedenis
1975 - 1984 Nationale Commissie van Advies voor Plastische Kunsten Lid
vanaf 1976 Rijkscentrum voor Grafische Kunst 'Frans Masereel' Lid Bestuurscommissie
vanaf 1981 Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten Lid Commissie van Toezicht
1982 - 1986 Ministerie van Cultuur (min. Karel Poma) Adviseur
1982 - 1986 Ministerie van Cultuur (min. Karel Poma) Celoverste Schone Kunsten, Buitenlandse Culturele Akkoorden en 'Luister naar de Taal'
1984 De Philharmonie van Antwerpen Stichtend lid
vanaf 1985 Europa Nostra (Vereniging ter Bescherming van het Europees Erfgoed) Lid raad van bestuur
1986 - 2002 Alliances Françaises de Belgique Président Fédéral
1987 Museum Hedendaagse Kunst Antwerpen (MuHKA) Medestichter
1987 - 1991 Museum Hedendaagse Kunst Antwerpen (MuHKA) Voorzitter raad van bestuur
1988 Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten Lid Commissie 'Eigen Vermogen'
1988 Europa Nostra Belgium Stichter
1988 - 2006 Europa Nostra Belgium Lid Raad van Bestuur
1990 Antwerpse Provinciale Commissie voor Monumenten en Landschappen Erelid
vanaf 1990 Muziekkapel Koningin Elisabeth (Waterloo -BE) Examinator
vanaf 1993 Europa Nostra Vicepresident
1999 - 2006 Europa Nostra Belgium Voorzitter raad van bestuur
vanaf 2002 Alliances Françaises de Belgique Président Fédéral à titre honorifique
vanaf 2006 Europa Nostra Belgium Erevoorzitter
Stichting 'George Grard' (Gijverinkhove - BE) Erevoorzitter
Stichting 'Les Amis de Christian Silvain' (Eupen - BE) Erevoorzitter
Académie Nationale d'Histoire (Parijs - FR) Corresponderend lid
Artsen zonder Grenzen België Kunstadviseur
Association Internationale des Critiques d'Art (AICA) Vicepresident / Lid van het bureau
Belgische Vereniging der Kunstcritici (ABCA) Lid raad van bestuur / Lid van het bureau
Belgische Vrienden van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem Lid raad van bestuur
Brussels International Airport Company Kunstadviseur
Cahiers Toison d'Or Medewerker
De Nieuwe Gazet Medewerker
De Vlaamse Gids Medewerker
Echo Medewerker
El Alcade de Santa Cruz de Santiago de Tenerife (ES) Asesor Honorifico
Festival International de la Peinture (Cagnes-sur-Mer - FR) Jurylid
Filharmonische Vereniging van Antwerpen Stichtend Lid / vicepresident
IBM Belgium Kunstadviseur
Jalons des Arts Medewerker
Kredietbank Kunstadviseur
Kunstecho's Medewerker
Mercatorfonds Medestichter
RWE (Rheinisch-Westfälisches Elektrizitätswerk) Kunstadviseur
SABAM Lid
Vereniging van Vlaamse Letterkundigen Lid

Bibliografie (selectie)[bewerken | brontekst bewerken]

Titel Genre Uitgever Jaar
In memoriam Dr. Arthur-Henri Cornette Elogie VOLBA 1947
De jonge Rubens Historisch verhaal De Sikkel 1959
Rubens in Italië - herdruk 1973 Historisch verhaal De Sikkel 1961
Quinten Matsijs - herdruk 1975 Historisch verhaal De Sikkel 1961
Geraard de Tapijtweversjongen - herdruk 1974 Historisch verhaal De Sikkel 1963
Een Vlaamse schilder bij de Bedoeïenen Historisch verhaal De Sikkel 1964
De eerste Floralin Historisch verhaal De Sikkel 1965
Rubens te Antwerpen - herdruk 1977 Historisch verhaal De Sikkel 1966
Pinchas Shaar Monografie Erasme / H.Bénézit 1968
Jacob Jordaens Historisch verhaal De Sikkel 1969
Tony Agostini Monografie Vision sur les Arts 1971
Jack Godderis Monografie Noordgouw 1972
Lior Roth, Kibbutz Afikim (IsraëI) Monografie Standaard 1973
Leherb devant le miroir d'Orphée Monografie Biblio Press 1973
Pol Mara Monografie Arcade 1974
Guillaume Leunens Monografie Noordgouw 1974
André Goezu Monografie Noordgouw 1975
Paul Van Hoeydonck - "Kosmo-Notes" Monografie Arte Press 1976
Jef van Tuerenhout - "The metamorphoses of Lais" Monografie Arte Press 1976
Paul Smolders Monografie Arte Press 1977
Joel Kass, De wereld van een Expressionist Monografie Standaard 1977
Martin Wallaert Monografie Art Editions 1977
Remy Cornelissen, beeldhouwer en lithograaf Monografie Arte & Biblio Press 1978
José de Guimarães Monografie Arte & Biblio Press 1978
Guy Van den Bulcke Monografie Arte & Biblio Press 1978
Hubert De Vries Monografie Arte & Biblio Press 1979
Marijan Kolesar Monografie Arte & Biblio Press 1979
André Goezu Monografie Arte & Biblio Press 1982
Pinchas Shaar Monografie Arte & Biblio Press 1982
Gaston Bogaert Monografie Arte & Biblio Press 1982
De Aquarellen van Leonor Fini Catalogus Galerij Poseïdon 1983
Christian Silvain - "Façades" Catalogus Galerij Poseïdon 1984
Paul Delvaux - La Fondation Paul Delvaux Monografie La Fondation Gianadda 1987
Roger Nellens Monografie Roularta 1990
Pol Mara Monografie Lannoo 1990
De Vrienden Kunstenaars Van Léon Rochtus Monografie Mercatorfonds 1991
Hugo Duchateau Monografie Roularta 1992
Monique Muylaert en Herman Muys Monografie Lannoo 1992
Walter Brems Monografie Roularta 1992
"Confrontaties" - 111 Belgische en Luxemburgse kunstenaars Catalogus Lannoo 1993
Paul Delvaux - "Trains, Trams, Gares" Catalogus CC Marius Staquet 1993
Jacky De Maeyer Monografie Roularta 1993
Edward Leibovitz Monografie Roularta 1994
Paul Smolders Monografie Blondé 1994
George Grard Monografie Kunstboek 1995
César Bailleux Monografie Roularta 1996
Jan Vanriet Monografie Lannoo 1996
Guy Van den Bulcke Monografie Roularta 1997
Christian Silvain Monografie G.E.V. Grenz-Echo 1997
Le Pouvoir de 1'Exemple Monografie G.E.V. Grenz-Echo 1998
Folon Monografie G.E.V. Grenz-Echo 1999
Robert Groslot, Computer Designed Paintings Monografie Eigen Beheer 2003
Francine Van Mieghem - George Grard - "De kunstenaar en zijn model" Monografie Eigen Beheer 2007
Hélène Jacubowitz Monografie De Vries-Brouwers 2008

Commissaris van tentoonstellingen (selectie)[bewerken | brontekst bewerken]

Tentoonstelling Venue Stad (Land) Jaar
Jean Lurçat - Wandtapijten en Keramiek Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1956
Retrospectieve Frans Masereel Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1958
Rotterdamse Kunstenaars Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1958
Le Fauconnier, de Vader van bet Kubisme Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1958
De Chinese tekeningen van Frans Masereel Antwerpen (BE) 1959
Antwerpse kunstenaars Musée des Beaux Arts Paris (FR) 1962
Belgische Schilders Woodstock (NY - US) 1962
Kunstbezit in ieders bereik Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1962
Belgische Schilders Mount Vernon (NY - US) 1963
Kunstbezit in ieders bereik Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen (BE) 1964
300 Jaar Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen École des Beaux Arts Paris (FR) 1964
Laureaten van de Camille Huysmansprijs Rotterdam (NL) 1964
Laureaten van de Camille Huysmansprijs Den Haag (NL) 1964
Belgische beeldhouwers De Lijnbaan Rotterdam (NL) 1965
Jean Lurçat en Julien J.Van Vlasselaer - Wandtapijten Rondreizend US 1969 - 1970
Frankrijk te Gast in Antwerpen (27 tentoonstellingen) Antwerpen (BE) 1972
Jef Van Tuerenhout Palazzo dei Diamanti Ferrara (IT) 1987
"Surrealism" Retretti (FI) 1987
"Celebration of Light" Savonlinna (FI) 1989
Internationale Biënnale Kleine Beeldhouwkunst Ljubljana (SL) 1989
"Confrontaties" - 111 Belgische en Luxemburgse kunstenaars Rondreizend Europa - ZA 1993 - 1997
Bernard Schultze - "Das Grosse Format" Rondreizend Europa 1994 - 1996
29ième Festival International de la Peinture Château Grimaldi Cagnes-sur-Mer (FR) 1997
Christian Silvain Chäteau Grimaldi Cagnes-sur-Mer (FR) 1998
Anne de Bodt Chäteau Grimaldi Cagnes-sur-Mer (FR) 1999
Ik hou niet van Cultuur Paleis II - Heizel Brussel (BE) 2000
Openluchttentoonstelling "Euro" Frankfurt (DE) 2000
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2000
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2001
Mes 100 Coups de Cœur Museum Wielemans Brussel (BE) 2001
Brüsseler Begegnungen Essen (DE) 2001
Brüsseler Begegnungen Berlijn (DE) 2002
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2002
James Ensor ICC Krakau (PL) 2002
Art in the Airport (permanente tentoonstelling) Luchthaven Zaventem (BE) vanaf 2002
Robert Groslot Belgische Ambassade Berlijn (DE) 2003
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2003
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2004
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2005
Quinzaine Française Antwerpen (BE) 2005
Frans Masereel, Peintures, Gravures, Dessins Musée de Verviers Verviers (BE) 2005
Frans Masereel ICC Krakau (PL) 2005
Frans masereel en de Kleur Koningin Fabiolazaal Antwerpen (BE) 2006
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2006
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2007
Janké, Luc Ledene, Guy Vandenbranden - "Een Halve Eeuw Constructivisme" ICC Krakau (PL) 2008
Art in the Park INOCOM Beersel (BE) 2008

Eretekens en orden[bewerken | brontekst bewerken]

Jaar Ereteken / Orde Uitreiker
1955 Officier d'Académie Frankrijk
1959 Ridder in de Leopoldsorde België
1966 Officier dans l'Ordre des Palmes Académiques Frankrijk
1968 Officier in de Orde van Leopold II België
1969 Chevalier de la Légion d'Honneur Frankrijk
1976 Officier in de Leopoldsorde België
1982 Officier de l'Ordre National du Mérite Frankrijk
1986 Commandeur Orde van Verdienste Griekenland
1988 Commandeur dans l'Ordre des Palmes Académiques Frankrijk
1990 Officier de la Légion d'Honneur Frankrijk
2000 Commandeur in de Orde van Leopold II België
2004 Commandeur in de Leopoldsorde België
2004 Ereburger - Gouden Erepenning Gemeente Brasschaat
2004 Medal of Honour Europa Nostra
2005 Médaille d'Or du Mérite Européen Europese Unie