Marktplein (Harelbeke)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Marktplein
Marktplein
Geografische informatie
Locatie       Harelbeke
Stadsdeel Harelbeke-Centrum
Portaal  Portaalicoon   Steden
Marktplein in 1559-1564 bij de stroming van de Arendsbeek naar de Leie.

Het Marktplein is een stadsplein in Harelbeke-Centrum met een wekelijkse markt die elke donderdag doorgaat. Het Marktplein ligt tussen de Leie en de steenweg N43 (Kortrijk-Gent). Het ligt direct ten zuidwesten van de Sint-Salvatorkerk. Harelbeke kreeg de rechten om een markt op elke zaterdag te houden in 1264, verleend door Margareta van Constantinopel.

Het Marktplein wordt omgeven door de Markstraat, Gentsestraat, Hospitaalstraat, de Leiestraat en de Vrijdomkaai.

De markt werd vroeger van de 11e eeuw tot de 20e eeuw gehouden aan de hoek van de Leiestraat en de Marktstraat, tot de sloop van het Marktplein in 1973.

De jaarmarkt, die teruggaat tot 1385, vindt nog steeds elk derde weekend van september plaats als Harelbeke Feest.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Het plein lag op de plek waar de Arendsbeek (of Arelbeek) stroomde. Deze beek werd gedempt in de 14e eeuw.

Gravin Margareta van Constantinopel verleende op 29 mei 1264, op vraag van haar verwant Boudewijn II van Courtenay, aan Harelbeke de toelating om elke zaterdag markt te houden. De markt werd oorspronkelijk voor een lange tijd gehouden aan de hoek van de Leiestraat.

Vermoedelijk raakte deze markt in de 14e eeuw in onbruik, want in 1386 verleende Filips de Stoute de stad daarbij nog het recht om elk jaar een drie dagen durende jaarmarkt te houden, beginnend op 20 september. Deze had tot doel de Harelbeekse lakennijverheid nieuw leven in te blazen na de economische crisis en door de de opstand in Vlaanderen. Echter in de 18e eeuw schijnen door dreiging van oorlog enkele onderbrekingen geweest te zijn.

Tijdens de Franse tijd werd door de invoering van de republikeinse kalender het tijdschema van de markt in de war gebracht. In 1852 schreef de gemeenteraad van Harelbeke naar de provincieraad met het verzoek om de wekelijkse zaterdagmarkt te verschuiven naar donderdag, omdat enkele andere markten van naburige gemeenten zoals Waregem en Izegem ook op zaterdag markt hadden.[1]

Sloop van het Marktplein[bewerken | brontekst bewerken]

Het was een verregaande beslissing van het Harelbeekse gemeentebestuur om in de jaren '70 van de 20ste eeuw het Marktplein en het stadhuis te slopen voor de verbreding van de Gentsestraat. Ondanks het feit dat het classicistisch stadhuis erkend was als "beschermd monument". Met deze sloop verdwenen ook de huizen op de Markt. Het argument gebruikt door het socialistische stadsbestuur was om de proletarisering tegen te gaan.

Op het plein werden drie nieuwe low-cost appartementsblokken aan twee kanten met een parking opgericht. Door deze allure kreeg de Markt de kwalijke reputatie van "lelijkste Markt van Vlaanderen". Inderdaad de nodige geachte verbreding van de Gentsebaan had nietsontziend een uitzicht gecreëerd waarvan de woonblokken de historische Sint-Salvatorskerk hadden overgeschaduwd. Een onverwacht voordeel van de verbreding van de baan is echter dat het een brede sprintstrook mogelijk maakte voor de wielerwedstrijd E3 Harelbeke.[2]

Een nieuw Marktplein[bewerken | brontekst bewerken]

Begin de jaren 1990 poogde de toenmalige burmeester het marktplein te verfraaien met de inplanting van een tiental jonge lindebomen.

Harlebeke leverde heel wat inspanningen om meer middenstanders aan te trekken, maar dat wilde niet echt lukken. Een centrum met horecagelegenheden en gezellige pleintjes ontbreekt totaal en het was dan ook de uitdaging van de stadsbestuurders om deze leemtes op te vullen. Talrrijke plannen waren voorgesteld om de Leie meer zichtbaar te maken en van de markt een kloppend hart van de stad te maken.

De stad maakte in 2015 plannen voor stadsvernieuwing bekend. In 2020 werd de markt grondig gerenoveerd en heraangelegd. Een nieuw stadsblok op het marktplein genaamd "De Nieuwe Markt" werd te midden gebouwd met een openbare parking in het binnenhof. Op het stadsblok kan men wonen boven de winkels. Het uitzicht van het marktcentrum bracht het historisch perspectief van de oude markt (pre 1970) terug wanneer men van de Marktstraat naar de kerk toerijdt. Aan de Vrijdomkaai werden de verlaagde leieboorden verlaagd. Laatst in 2021 werden fonteintjes geplaatst. Echter was er niet duidelijk gecommuniceerd en gingen deze plots aan op de markt tijdens de wekelijke markt.[3] De officiële opening van het nieuwe marktplein vond plaats op 18 september 2021 tijdens het Stadsfestival Harelbeke en werd gevierd met vuurwerk.[4]

Kunst[bewerken | brontekst bewerken]

Op het Marktplein staat een standbeeld van Liederik de Buc, de legendarische eerste forestier, gemaakt door de Harelbeekse beeldhouwer Gustaaf Calu. Het beeld staat op de oude stadspomp op de Markt sinds 1950 en werd in 2021 vervangen door een replica.[5]