Maurice Gilliams
| Maurice Gilliams | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Portret ca. 1920-1925 | ||||
| De onrust schenkt vleugels aan de verbeelding | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Volledige naam | Maurice Guillaume Rosalie Gilliams | |||
| Geboortedatum | 20 juli 1900 | |||
| Geboorteplaats | Antwerpen | |||
| Overlijdensdatum | 18 oktober 1982 | |||
| Overlijdensplaats | Antwerpen | |||
| Geboorteland | België | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | schrijver | |||
| Werkveld(en) | literatuur,[1] poëzie,[1] bibliotheekwetenschap[1] | |||
| Werken | ||||
| Bekende werken | Het Maria-leven Elias of het gevecht met de nachtegalen | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Lid van | Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren | |||
| Werken in collectie | Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen | |||
| Archieflocatie | Letterenhuis,[2] Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience[3] | |||
| Prijzen en onderscheidingen | Constantijn Huygens-prijs (1969),[4] Prijs der Nederlandse Letteren (1980)[5] | |||
| Opgenomen in | Canon van de Nederlandse letterkunde (2002, MNL)[6] | |||
| Links | ||||
| Dbnl-profiel | ||||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| RKD-profiel | ||||
| ||||
Maurice Guillaume Rosalie Gilliams (Antwerpen, 20 juli 1900 – aldaar, 18 oktober 1982) was een Belgisch (Vlaams) schrijver.
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]Gilliams, zoon van de drukker Frans Gilliams, leerde het vak van typograaf. Op zeventienjarige leeftijd debuteerde hij met gedichten en proza onder de naam Floris van Merckem, een pseudoniem dat hij later introk. In 1935 trouwde hij met Gabriëlle Baelemans. Zij leefden vrij vlug daarna gescheiden, maar een echtscheiding kon slechts plaatsvinden in 1976 door weerstand van Gabriëlle. Op 26 april 1976 hertrouwde hij met Maria Eliza Antonia de Raeymaekers.
Gilliams brak op 36-jarige leeftijd door met zijn sterk autobiografische roman Elias of het gevecht met de nachtegalen. Gilliams schreef altijd autobiografisch, meestal over zijn mislukte huwelijk en over zijn verloren jeugd. Hij schreef zowel gedichten als proza.
Het Maria-leven werd door Gilliams vriend, de Antwerpse componist Karel Candael, in 1943 gebruikt als basis voor een oratorium. In de jaren 90 van de 20ste eeuw werd het werk verfilmd door de toenmalige BRT.
Postuum
[bewerken | brontekst bewerken]Na zijn dood werd de Maurice Gilliamsprijs ingesteld. In de tuin van het Elzenveld in Antwerpen kreeg een standbeeld van hem van de hand van Rik Poot een plaats. Op de arduinen sokkel staat Gilliams' tekstregel De onrust schenkt vleugels aan de verbeelding, die in 2018 het motto werd van de roman De avond is ongemak van Lucas Rijneveld.[7]
Het Letterenhuis beheert tevens een aantal schilderijen van zijn hand. De bibliotheek van Maurice Gilliams wordt bewaard in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.[8]
Beeld Maurice Gilliams met handtekening van Rik Poot
Detail sokkel met de tekst De onrust schenkt vleugels aan de verbeelding
Prijzen
[bewerken | brontekst bewerken]- 1969 - Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre
- 1972 - Driejaarlijkse Staatsprijs ter bekroning van een schrijversloopbaan.
- 1980 - benoemd tot doctor honoris causa aan de Universiteit van Gent
- 1980 - Prijs der Nederlandse Letteren
Bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]- De man in de mist
- In memoriam
- Libera nos, Domine
- 1925 - De dichter en zijn schaduw. Gevolgd van een jong reiziger
- 1927 - Landelijk solo
- 1927-1929 - De fles in zee
- 1928 - Eenzame vroegte
- 1930-1931 - Het Maria-leven
- 1933 - Oefentocht in het luchtledige (Digitale versie)
- 1933, 1938 - Het verleden van Columbus. Gedichten (Digitale versie)
- 1936 - Verzen 1936
- 1936 - Elias of het gevecht met de nachtegalen (Digitale versie) (heruitgebracht in 1943)
- 1937 - Vlaamsche lyriek. 1830-1890 (samenst.) (Digitale versie)
- 1937 - Twee oefeningen. Bevat: 1: Meneer Albéric; 2: In memoriam (Digitale versie)
- 1937 - Elias of het gevecht met de nachtegalen (Digitale versie)
- 1939-1954 - Tien gedichten
- 1941 - Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer (Digitale versie)
- 1943 - De man voor het venster. Aanteekeningen. (gevolgd door: Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer). De man voor het venster is een gedeelte van het Journall van Gilliams (Digitale versie)
- 1947 - Het verlangen
- 1947 - Het werk der leerjaren. Het verlangen, Acht dagboekbladen, Zeven gedichten
- 1947 - In memoriam Felix Timmermans, 1886-1947
- 1947 - Rubens en zijn beide vrouwen
- 1952 - Een bezoek aan het prinsengraf. Essay over de dichter Paul van Ostaijen
- 1953 - De kunst van de fuga. Dagboekbladen en essays
- 1953 - Winter te Antwerpen
- 1954-1958 - Bronnen der slapeloosheid
- 1955-1959 - Vita Brevis (Verzameld werk, in vier delen), heruitgebracht in 1975.[9]
- 1958 - Emmanuel De Bom, 1868-1953
- 1980 - Dankwoord bij de uitreiking van de prijs der Nederlandse letteren, t' Amsterdam op 4 oktober 1980
- 1984 - Vita brevis. Verzameld werk. Uitgebreide herdr. van de 2e herz. en vermeerderde uitg.: Brugge, Orion/Den Haag: Scheltens & Giltay, 1975-1978. Bevat: Het werk der leerjaren; Acht dagboekbladen; Het verlangen; Eenzame vroegte; Landelijk solo; De fles in zee; Het Maria-leven; Verzen 1936; Tien gedichten; Bronnen der slapeloosheid; Vier opdrachten; Oefentocht in het luchtledige; Zwanen en zoutsteen; Libera nos, Domine; De man voor het venster; Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer; De kunst der Fuga; Een bezoek aan het prinsengraf; Wasdom; Elias of het gevecht met de nachtegalen; Winter te Antwerpen; Elseneur of het noodweer der spreeuwen; Gregoria of een huwelijk op Elseneur; Ik ben auteur van clair-obscure portretten ISBN 90-290-1684-1
- 1991 - Gregoria of een huwelijk op Elseneur (postuum verschenen)[10]
- 1993 - Verzamelde gedichten ISBN 90-290-4423-3
Vertalingen
[bewerken | brontekst bewerken]- 1950 - René Guiette door Robert Guiette
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Paul de Vree. Maurice Gilliams. Essay. De Brug, 1947
- Paul de Vree. Maurice Gilliams. Desclée De Brouwer, 1964
- Pierre H. Dubois. Maurice Gilliams. Helios, 1966
- Fernand Auwera ... et al. (samenst.). Maurice Gilliams nummer. Dietsche Warande en Belfort ; jrg. 119 (1974) nr 2 (feb)
- Firmijn van der Loo. Proeve van bibliografie van en over de dichter Maurice Gilliams. Colibrant, 1976
- Martien J.G. de Jong. Maurice Gilliams. Een essay. Meulenhoff, 1984 ISBN 90-290-1694-9
- Martien J.G. de Jong. Droom bezit geen erfgenaam. Mythe en werkelijkheid bij Maurice Gilliams. Meulenhoff, 1993 ISBN 90-290-4476-4
- Martien J.G. de Jong. Een klauwende muze. De tussenwereld van Maurice Gilliams. Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2001 ISBN 90-72474-41-4
- Stijn Vanclooster, De rest is nog veel erger. De briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Emmanuel De Bom, Pelckmans, 2006 ISBN 978-90-289-4416-9
- Liesbeth Van Melle (red.), Die onvinbare heb ik bij u gezocht, Maurice...: de briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Maurice Roelants, Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2006 ISBN 90-72474-67-8
- Liestbeth Van Melle (red.), Maurice Gilliams in Contact (1934-1937), Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2007 ISBN 978-90-72474-73-5
- Hans Kleiss. Ontsnapt aan de scheurmand van Maurice Gilliams. Elias, 2007 ISBN 978-90-8842-011-5
- Katalin Balogh. Muziek en woord. Vormen en structuren in het proza van Maurice Gilliams. ASP, 2010 ISBN 978-90-5487-800-1
- Annette Portegies, Weerspiegeld in een waterglas. Maurice Gilliams, 1900-1982, 2022 bij Athenaeum-Polak & Van Gennep. ISBN 9789025314224 (eerste editie 2010)
- Hans Kleiss, Het is een vlakte waar geen moeders wonen. Op zoek naar Maurice Gilliams, Hans Kleiss, 2023 ISBN 978-90-90-37605-9
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Website Maurice Gilliams
- Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
- Een groot deel van de bibliotheek van Maurice Gilliams bevindt zich in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience
- Schilderijen van Maurice Gilliams in de Beeldbank van Stad Antwerpen
- Essay over het vroegste werk van Maurice Gilliams
- Het volledige verzamelde werk, Vita Brevis, is te vinden op de website van de Universiteitsbibliotheek van Gent.
- Stichting Vita Brevis - Genootschap Maurice Gilliams
Bronnen, noten en/of referenties
- 1 2 3 Nationaal Normbestand van Tsjechië; geraadpleegd op: 7 november 2022; NKC-identificatiecode: mub20181015028.
- ↑ http://www.archiefbank.be/dlnk/AE_12778.
- ↑ http://www.archiefbank.be/dlnk/AE_14577.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/constantijn-huygens-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Maurice Gilliams.
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/prijs-der-nederlandse-letteren; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Maurice Gilliams.
- ↑ https://www.dbnl.org/letterkunde/enquete/enquete_dbnlmnl_21062002.htm#10; Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren; geraadpleegd op: 19 september 2020.
- ↑ Het lezen van deze regel op deze plaat zette Rijneveld, die Gilliams' werk niet kende, aan tot het schrijverschap, zie Maria Vlaar,Wat ben ik eigenlijk, man of vrouw? Ik ben een schrijver, in De Standaard, 5 juli 2019. Gearchiveerd op 14 augustus 2022.
- ↑ Beschrijving Collectie Maurice Gilliams (Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience)
- ↑ >Verzameld werk / Gilliams, Maurice. lib.ugent.be. Geraadpleegd op 31 augustus 2020.
- ↑ https://literatuurmuseum.nl/overzichten/activiteiten-tentoonstellingen/pantheon/maurice-gilliams. Gearchiveerd op 20 mei 2022.