Naar inhoud springen

Menterwolde (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Woonplaatsen in de gemeente Menterwolde, 2012
Topografische gemeentekaart van Menterwolde, september 2017

Menterwolde (uitspraakⓘ) is een voormalige gemeente in Noord-Nederland en was een samenvoeging van de Groninger gemeenten Meeden, Muntendam en Oosterbroek. De gemeente ontstond op 1 januari 1990 onder de naam Oosterbroek en werd precies een jaar later Menterwolde. Per 1 januari 2018 ging deze gemeente op in de nieuwe gemeente Midden-Groningen. Op de laatste dag van haar bestaan (31 december 2017) had de gemeente 12.013 inwoners.

De gemeente stond lange tijd bekend als PvdA-bolwerk, maar kenmerkte zich ook door talrijke bestuurlijke en politieke conflicten. Bestuurskundigen spreken wel over een 'probleemgemeente'.[1] Het was de enige gemeente in Nederland waar in een korte periode drie burgemeesters vanwege conflicten moesten stoppen.[2] Daarnaast waren er conflicten met Provincie en Rijk vanwege enkele probleemdossiers.

Belangrijkste wapenfeiten van de gemeente waren de aanleg van bedrijventerrein De Gouden Driehoek te Zuidbroek, het aantrekken van een Van der Valk-vestiging langs de Rijksweg A7 en ontwikkeling van nieuwe woonwijken, met name De Bouwte en Tolweg te Muntendam, en Boslaan te Zuidbroek. De gemeente had veel aandacht voor de positie van minima en het instandhouden van sportvoorzieningen en dorpshuizen.

Indeling

[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Menterwolde bestond uit de volgende plaatsen en kernen: Beneden Veensloot, Borgercompagnie (gedeeltelijk), Boven Veensloot, Duurkenakker, Korengarst, Meeden, Muntendam, Noordbroek, Noordbroeksterhamrik, Spitsbergen, Stootshorn, Tripscompagnie (gedeeltelijk), Tusschenloegen, Tussenklappen, Uiterburen en Zuidbroek.

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]
Judith Braun: De landarbeider of aardappelpoter. Brons, Noordbroek 2001 − symbolisch voor de geschiedenis van sociale tegenstellingen in de regio.

De naam Menterwolde (Menterasilva (1222) of Menterawalda) is ontleend aan het middeleeuwse veenlandschap aan de oevers van het riviertje de Munter Ee. Dit district is later Wold-Oldambt gaan heten. De naam Menterwolde werd ook gebruikt voor een klooster dat iets ten zuiden van Nieuwolda heeft gelegen. In het begin van de 16e eeuw is dit gebied gedeeltelijk overstroomd door de Dollard, en het werd halverwege de 16e eeuw weer ingepolderd.

De dorpen van het Wold-Oldambt lagen als langgerekte streekdorpen rond de tijdelijke Dollardboezem. Deze vorm is ontstaan door de middeleeuwse veenontginning. Alle drie gemeenten waaruit de nieuwe gemeente Menterwolde werd gevormd, maakten deel uit van het Oldambt. In het achterland bevindt zich een voormalig hoogveengebied, dat grotendeels tot de Veenkoloniën wordt gerekend. Hier liggen de dorpen Borgercompagnie en Tripscompagnie, evenals de gehuchten Stootshorn, Boven- en Beneden Veensloot en Kibbelgaarn.

Landschap en bebouwing worden vooral bepaald door grootschalige landbouwbedrijven, die tussen 1850 en 1940 een bloeitijd kenden. In die periode kenmerkte het gebied zich door grote sociale tegenstellingen, die ook daarna doorwerkten in de politieke verhoudingen. Zuidbroek had enige industrie, waaronder de aardappelmeelfabriek Motké. Muntendam vormde het arbeidsreservoir voor de omliggende dorpen, en kende − net als Noordbroek − uitgestrekte arbeidersbuurten (beide 'de Polder' genoemd), die in de jaren zestig en zeventig werden vervangen door sociale woningbouw. Zuidbroek en Muntendam werden bovendien uitgebreid met nieuwbouwwijken met particuliere, deels (half)vrijstaande woningen, zoals Ruitershorn in Muntendam. Het dorpscentrum van Zuidbroek werd in de jaren zeventig en tachtig meermalen opgeschrikt door grote branden, waaronder enkele gevallen van brandstichting; de verdubbeling van de A7 in 1992 sneed het dorp doormidden. Noordbroek stond lange tijd op de nominatie voor een beschermd dorpsgezicht. Muntendam kende vanouds een assertieve straatcultuur en een zekere mate van omerta (zwijgcultuur) ten opzichte van grensoverschrijdend gedrag.

Muntendam had sinds 1982 het centrum voor natuur- en milieu-educatie Heemtuin Muntendam, dat grotendeels door de gemeente werd ondersteund. Muntedam had daarnaast een veelzijdig cultureel leven dat ook door de nieuwe gemeente actief werd ondersteund, maar daar kwam de klad in toen de verantwoordelijke hoofdambtenaar in 1992 acuut opgestapte.

Een belangrijke bedrijfstak in Zuidbroek was het winnen van bouwzand in Botjes Zandgat. Een groot deel van dit zand werd verwerkt tot betonmortel door de Noorder Betonpompen Centrale aan de Industrieweg (onderdeel van de Goudse beton- en zandgroep). Dit zorgde voor een constante verkeersstroom. De betrokken bedrijven betaalden 25 cent per kuub zand, waaruit de aanleg van de Omtaweg werd betaald en een fonds werd gevormd voor herinrichting van het gebied. Zuidbroek werd daardoor tevens een knooppunt voor de zand- en grintlobby.

Bestuur

[bewerken | brontekst bewerken]
Voormalig gemeentehuis van Menterwolde te Muntendam, gebouwd in 1992.

De gemeente Menterwolde ontstond op 1 januari 1990 door samenvoeging van de gemeenten Meeden, Muntendam en Oosterbroek. De nieuwe gemeente droeg aanvankelijk de naam Oosterbroek. De naam Menterwolde was al eerder bedacht en werd in 1990 door de nieuwe gemeenteraad overgenomen, als herinnering aan het middeleeuwse landschap Menterwolde.[3] Het nieuwe gemeentehuis − gebouwd door Koop Tjuchem en geopend in juni 1992 − was gevestigd te Muntendam. Ondanks eerder verzet tegen de herindelingsplannen (met name uit Oosterbroek), verliep de fusie van de drie gemeenten dankzij grondige voorbereidingen vanaf 1986 tamelijk vlot.

Alle vier dorpen kenmerkten zich vanouds door een sterke positie van linkse politieke partijen, met name de PvdA en in mindere mate CPN en PSP. De liberalen (VVD) vormden de belangrijkste oppositie. Confessionele partijen waren zwak vertegenwoordigd. De politieke verhoudingen waren − zoals overal op het Nederlandse platteland − sterk gepersonaliseerd, informeel en cliëntelistisch. Muntendam kende een roerig politiek verleden met lokale afsplitsingen van de PvdA, het laatst in 1982 na een ruzie over een schadeclaim. Burgemeester Groenendaal nam in 1958 ontslag, omdat de wethouders en een deel van de raad hem na een conflict stelselmatig negeerden. De intree van burgemeester Hayo Apotheker werd in 1980 geboycot, omdat PvdA en CPN weigerden de benoeming van een D'66-er te accepteren.[4] Oosterbroek en Meeden hadden een meer regenteske bestuurscultuur waarin de burgemeester doorgaans centraal stond. Een publiek schandaal was de bodemvervuiling van het Noordbroeksterdiep, dat eerder onder toezicht van de gemeente was gedempt.[5]

Alle bestuurders van de nieuwe gemeente − burgemeester, wethouders en gemeentesecretaris − waren afkomstig uit een van de drie fusiepartners. De lijntjes waren kort: zo was de directeur van de grootste woningcorporatie SGBA (nu Woonstichting Groninger Huis) een oud-PvdA-wethouder. Op het terrein van volkshuisvesting en dorpsvernieuwing had deze corporatie een stevige vinger in de pap.[6] Burgemeester, gemeentesecretaris en twee wethouders waren lid van dezelfde partij en hadden al in het voortraject nauw samengewerkt. De nieuwe gemeente stond er ook financieel goed voor: de drie fusiepartners brachten vijf miljoen gulden aan reserves in, waarvan drie miljoen uit Oosterbroek. Een deel van de reserves werd later gebruikt voor de sportvoorzieningen bij het Van der Valk-motel.

Het samengaan van de vier dorpen en het ontstaan van een gezamenlijke identiteit werd bevorderd door het huis-aan-huisblad de Tussenklappen (vanaf 1986, eerder de Nieuwe Noord- en Zuidbroekster), sinds 2007 verbonden met de nieuwssite Menterinfo.nl. In dit weekblad verschenen ook raadsverslagen en gemeentelijke advertenties. Het gemeentebestuur stond aanvankelijk niet toe dat hierin al te kritische stukken verschenen.[7] Ook de vaste journalisten die Menterwolde tot hun rayon rekenden, fungeerden geregeld als spreekbuis van het gemeentebestuur.[8] In 2014 werd de gemeentelijke medewerking aan de Tussenklappen alsnog stopgezet om financiële redenen.[9] In plaats daarvan ging de gemeente gebruikmaken van haar eigen website en de internetkrant Menterwolde.info. Deze internetkrant is ook na opheffing van de gemeente blijven bestaan.[10]

Het ontstaan van een gemeenschappelijke identiteit bleek ook in het verenigingsleven, met organisaties als Omroep Menterwolde (eerder Omroep Muntendam, 1988), Historische Kring Menterwolde (1997), Industriekring Menterwolde, Landbouwvereniging Menterwolde, Sportraad Menterwolde, alsmede de stichtingen voor kabelnet, welzijn, peuterspeelzaalwerk, wereldwinkels, natuur-, milieu- en landschapsbelang, en het behoud van karakteristieke dorpsgezichten. Daarnaast verschillende bedrijven en sportverenigingen, waaronder een zaalvoetbalclub, een bridgeclub en de energiecoöperatie Duurzaam Menterwolde.

Een opvallende gebeurtenis uit de begintijd van de gemeente was de dijkdoorbraak langs het A.G. Wildervanckkanaal in augustus 1992. Door een technische fout kwam de Tussenklappenpolder onder water kwam te staan. De gebeurtenis kreeg landelijke aandacht. Burgemeester Hut besloot het rampenplan niet in werking te stellen en de afhandeling van de gevolgen in eigen hand te houden. Dat verliep goed, maar het leidde later ook tot kritiek, omdat er bestuursrechtelijk wel degelijk van een ramp kon worden gesproken.[11]

Rode gemeente, grootse plannen

[bewerken | brontekst bewerken]
Ingang van het voormalige gemeentehuis met het gemeentelogo.

Menterwolde stond − net als eerder Muntendam − bekend als de 'roodste' gemeente van Nederland, waarbij de PvdA lange tijd een meerderheidspositie had. Die dominante positie leidde vanaf 2000 tot ernstige spanningen binnen de gemeenteraad en ook daarbuiten, waardoor Menterwolde tevens de naam kreeg van een bestuurlijk 'moeilijke gemeente', waarin fatsoenlijke omgangsvormen en transparant bestuur geregeld onder druk stonden.[12] Bestuurlijke probleemgemeenten kenmerken zich volgens bestuurskundige Arno Korsten vooral door veelvuldige conflicten, die het vertrouwen van de burgers in de politiek doen afnemen.[1] Tegenstellingen tussen de politieke stromingen en tussen de dorpen speelden in Menterwolde dikwijls op, maar waren tevens onderdeel van een wijdverbreide verdeel- en heerscultuur.[13]

Het politieke debat werd gekenmerkt door een populistische retoriek. De politieke cultuur was persoonsgericht en weinig transparant, waardoor roddels, pestgedrag en soms ook karaktermoord (mobbing [en]) een rol konden spelen. PvdA-leider Nantko Boddema (*1948) verklaarde zijn electorale successen in 2002 vooral door het frequente contact met zijn achterban. "Wij zijn 24 uur per dag bereikbaar. Doordat iedereen ons kent, bellen mensen ook makkelijk." Binnen de PvdA sprak men wel over het "wonder van Menterwolde", maar de journalist die de wethouder en zijn vrouw (eveneens PvdA-raadslid) bij die gelegenheid interviewde, vroeg zich wel af of er misschien sprake was van een persoonlijkheidscultus.[14] "Een typisch Byzantijnse cultuur", zo schetst een andere oud-wethouder de sfeer die hij in de PvdA aantrof, "gunsten verwerven en ervoor zorgen dat je gunsten terugkrijgt".[15][16]

Van der Valk

[bewerken | brontekst bewerken]

Het gemeentebeleid was er vooral op gericht de "groeigemeente Menterwolde" op te stoten in de vaart der volkeren. Daarin fungeerden bedrijventerrein De Gouden Driehoek – een joint venture met Dura Vermeer uit 1997 – en het Van der Valk-motel, beide te Zuidbroek, als speerpunten.

Architect van het beleid was gemeentesecretaris Klaas Nieland (*1947), afkomstig uit Oosterbroek, die innige banden met het Van der Valk-concern onderhield en tevens fungeerde als gevolmachtigd bestuurder van het bedrijventerrein. Hij legde in 1986 de eerste contacten met Van der Valk, daarna in 1994 met wegenbouwer Vermeer (sinds 1998 Dura Vermeer). Bij alle plannen trad hij op als projectleider. Daarnaast was hij zelf actief in het zakenleven.

Het wedstrijdbad en de sportzaal bij het Van der Valk-motel – kosten 3,5 miljoen gulden – werden door de gemeente gefinancierd, en bijna 18 hectare grond werd voor één gulden ter beschikking gesteld.[17] Ook het Rijk betaalde fors mee ten behoeve van een congreshotel met een sportcomplex dat voorlopig "Klein Papendal" werd gedoopt. Het concern incasseerde zodoende naar eigen zeggen – behalve de grond – zo'n 9 miljoen gulden aan subsidies.[18][19] De komst van het bedrijf loopt "als een rode draad" door de nieuwe gemeentebegroting, schreef de Tussenklappen in december 1990.

Het Van der Valk-concern verkeerde in de veronderstelling dat er veel geld te halen was in Menterwolde: "De gemeente is 'schatrijk' dankzij de olie onder haar grondgebied. Zij kent dan ook alleen Onroerendgoed belasting en geen verdere lasten voor bewoners en bedrijven", rapporteerde adviseur Theo Kipp in juli 1990.[20] Het concern verplichtte zich twee voetbalvelden met een hockeyveld, een atletiekbaan en een 18-holes golfbaan aan te leggen, alles op een 's winters te verwarmen ondergrond.[21] De gemeente heeft "juridisch geschoold personeel dat de contracten goed kan lezen", stelde burgemeester Hut tegenover de gemeenteraad.[22] Later werd gesproken over overdekte tennisbanen, een megadiscoteek, een ijsdiscohal, skibanen, een fitnesscentrum, een zorghotel, een benzinestation en een vakantiepark met 240 luxe bungalows. Het concern beloofde tevens een tropisch zwemparadijs te bouwen, dat vervolgens slechts half werd voltooid. Voor de sportvoorzieningen verplaatste men een aangekochte hal van de Floriade 1992 te Zoetermeer. Er werd gerekend op 100 tot 160 arbeidsplaatsen. De ambities werden al snel teruggeschroefd.[23] Het sportcomplex opende in augustus 1995 zijn deuren, maar de bouw van het motel liep door een "miljoenenbrand" vertraging op.[24] Het vuur kon zich dankzij de gebruikte bouwmaterialen razendsnel verbreiden.[25] Gerrit van der Valk sprak over een "gezellig brandje" waarbij geen ongelukken waren gebeurd.[26] De schade was overigens beperkt: ambtenaren constateerden dat men gebruik had gemaakt van tweedehands materialen.[27] Dat het concern inmiddels in aanvaring was gekomen met justitie vanwege stelselmatige belastingontduiking, kon de gemeente niet afschrikken.[28] Particulieren die de planontwikkeling in de weg stonden, kregen te maken met willekeur.[29]

De Gouden Driehoek

[bewerken | brontekst bewerken]
Het gemeentebestuur van Oosterbroek, sinds 1990 van Menterwolde wilde een regionaal bedrijventerrein bij de kruising tussen de Rijksweg A7 en de N33 ontwikkelen. Daarvoor werd de naam De Gouden Driehoek bedacht. Uiteindelijk moest de gemeente genoegen nemen met een plaatselijk bedrijventerrein te Zuidbroek.

De eerste plannen voor het aantrekken van bedrijvigheid naar een nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein De Gouden Driehoek bij Zuidbroek dateerden uit het einde van de jaren tachtig. Ze waren niet onomstreden.[30][31] De gemeente wilde het liefst het hele gebied bij de kruising van Rijksweg A7 en N33 ontwikkelen. Rijk en provincie wensten alleen plaatselijke bedrijvigheid in Zuidbroek toe te staan: de gemeente moest niet proberen "via de achterdeur" nog meer gedaan te krijgen.[32] Ook plannen voor kantorenbouw langs de A7 bleven in de ontwerpfase steken. Omwonenden ageerden tegen de komst van industrie en grootwinkelbedrijven.[33] Daarnaast maakten twee buurgemeenten en drie rijksinstanties bezwaar.

Tevergeefs probeerde de gemeente in 1996 het Amerikaanse dierenvoederconcern Iams [en] te interesseren voor vestiging van een fabriekscomplex van 200 miljoen gulden. Daarvoor bood men het bedrijf – net als eerder bij Van der Valk – 20 hectare grond voor één gulden.[34]

Die aanbieding wekte bevreemding bij de Iams-top "Wij vonden het ’unusual’ vooral ook omdat er later toch nog allerlei bedragen overheen kwamen", verklaart Scott Becker, directeur produktie van Iams Europe. "Maar in de gesprekken met het gemeentebestuur van Menterwolde legden wij voor de grap altijd alvast één gulden op tafel.[35]

Frustraties waren er ook omdat rijk en provincie niet meewerkten aan de aanleg van een laad- en loskade aan het Winschoterdiep, die verplaatsing van de betonmortelcentrale mogelijk moest maken. De aanvraag voor rijkssubsidie werd afgewezen. Het bedrijf verhuisde uiteindelijk in 2009 naar Leek. De aansluiting op de A7 leverde daarnaast vooral praktische problemen op. Rijkswaterstaat was niet bereid nieuwe op- en afritten te faciliteren. Twee rotonde's boden enig soulaas; een ringweg met een extra brug over het Winschoterdiep bleek te duur.[36]

Onder druk van Provinciale Staten werd het vestigingsbeleid in april 1997 verruimd, maar dat was naar het oordeel van de gemeentebestuur niet voldoende. "Als we er niet snel mee beginnen dan zeggen een aantal bedrijven uit onze gemeente … 'Dag vogels, dag tuin, dag Menterwolde' en gaan ze naar een andere gemeente", stelde wethouder Boddema eerder tegenover de gemeenteraad.[37] November 1997 werd de samenwerking met Vermeer Infrastructuur (Dura Vermeer) contractueel vastgelegd en begon de aanleg van de eerste tien hectare, waarvoor de Raad van State voorlopig toestemming gaf.[38] Daarbij werd tevens afgesproken dat de nieuw opgerichte Ontwikkelingsmaatschappij als eerste het recht zou krijgen om de gronden langs langs de N33 en het A.G. Wildervanckkanaal tot aan het Rail Service Centrum Groningen te Veendam te ontwikkelen. Dit toekomstige bedrijventerrein in de Tussenklappenpolder werd 'Veenwolde' gedoopt.[39] Vier weken later werd de wethouder alsnog bij de Commissaris van de Koningin op het matje geroepen, omdat de gemeente in Zuidbroek te voortvarend te werk ging, zonder de uitkomst van beroepsprocedures af te wachten.[40]

De tegenstanders – sinds 1996 verenigd in het 'Komitee Driehoek Nee' – probeerden de aanleg van het bedrijventerrein met juridische procedures te vertragen. Voorstanders richtten de actiegroep 'Gouden Driehoek Ja' op.[41] Dat alles leidde tot vinnige reacties over en weer.[42] De bezwaarden klaagden over vernielingen, bedreigingen en intimidatie, en stelden dat er vanuit de gemeente een "mentale oorlogsvoering" op gang was gebracht.[43] Beide groeperingen overdreven de verwachte bedrijvigheid en de daarmee gepaard gaande verkeersstromen. Op 19 november 1998 verklaarde de Raad van State de bezwaren ongegrond en kon de aanleg worden voortgezet.[44] De wethouder was enkele maanden daarvoor toegetreden tot de directie van de Ontwikkelingsmaatschappij.

Het college van B&W raakte vanaf juli 1999 opnieuw in conflict met het provinciebestuur vanwege niet-geoorloofde ruimtelijke plannen.[31] Het bleek nog altijd de bedoeling grootschalige detailhandel aan te trekken en bestaande winkels – waaronder de dorpssupermarkt – naar het nieuwe bedrijventerrein te verplaatsen.[45] "Daar zetten we iets neer dat je nergens in de regio, zelfs niet in heel Nederland aantreft", stelde initiatiefnemer Henk Tepper.[46] Ook Koop Tjuchem was van de partij. De overige middenstand was hevig verontrust. Commissaris van de Koningin Hans Alders riep het gemeentebestuur opnieuw tot de orde.[47] Maar pas nadat Gedeputeerde Staten in februari 2001 dreigden met een aanwijzingsbesluit deed de gemeente definitief een stap terug, hetgeen weer leidde tot schadeclaims van benadeelde ondernemers.[48][49] De PvdA-bestuurders waren woedend over kritiek aan hun adres, die zij als kwaadaardige roddel bestempelden. Betrokkenen werden onder druk gezet of ondervonden tegenwerking.[50]

'Ritsel- en regelcultuur'

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2002 kreeg de gemeente te maken met een vernietigend rapport van de VROM-inspectie, die constateerde dat het Van der Valk-complex deels zonder de vereiste vergunningen was gebouwd.[51] Vooral de brandveiligheid was een punt van zorg.[52] Journalist Aart Brouwer schreef mede naar aanleiding van deze affaire in de Groene Amsterdammer:

Nederland is geen typisch corruptieland, maar een land van collusie: de heimelijke verstandhouding van overheden en bedrijven om illegale praktijken toe te dekken. … B. en W. van de Oost-Groningse gemeente Menterwolde waren zo happig op de bouw van een recreatiecomplex van Van der Valk dat zij eigenhandig voor 'Ome Gerrit' – zoals hij nota bene in de officiële stukken wordt genoemd – de ontduiking van de milieu- en veiligheidsvoorschriften uitstippelden.[53]

Er kwamen daarna ambitieuze gemeentelijke plannen voor grootschalige bedrijfsvestigingen, weidewinkels, nieuwbouwwijken, een Van der Valk-zorghotel met service-appartementen, een hippisch centrum, een vakantiepark met 150 chalets en een voetbaltrainingscentrum voor FC Groningen.[54] Daarna waren er plannen voor een voetbalstadion van BV Veendam en een Factory Outlet Center (FOC) bij De Gouden Driehoek,[55] vervolgens voor nieuwbouw van het Ommelander Ziekenhuis,[56] en tenslotte de vestiging van particuliere klinieken ('Saksen Medisch Centrum'), beide naast Van der Valk.[57] De plannen konden echter niet rekenen op provinciale steun of kwamen helemaal niet van de grond. De woordvoerder van het Outlet Center was projectontwikkelaar Ruud Sanders die zijn kapitaal met grondtransacties in de regio zou hebben verdiend.[58] De aanbetaling van een half miljoen die een van de betrokkenen via een 'stroman' deed, bleek later te zijn verdwenen.[59] Onder het oog van de gemeente vonden ook elders opvallende grondtransacties plaats.[60] Enkele plaatselijke bedrijven kregen voorrang bij de ontwikkeling van nieuwe bouwlokaties. De woningstatistiek werkte dit in de hand. Doordat gesloopte woningen niet tijdig werden gemeld, konden deze bedrijven als eerste gebruikmaken van de vrijgekomen bouwcontingenten.[61] Ook bodemsaneringsprojecten verliepen niet altijd vlekkeloos.[62]

April 2009 kondigde de provincie aan dat zij in principe geen nieuwe woningbouw- en projectplannen in het agrarische buitengebied wilde. Menterwolde moest zich bij het Provinciaal Omgevingsplan neerleggen. De gemeente besloot hierop in 2013 eenzijdig de bestemming van de gronden naast het Van der Valk-complex te veranderen in 'agrarisch'. Op grond hiervan diende het Van der Valk-concern een verzoek tot planschadevergoeding in, dat volgens een uitspraak van de Raad van State van 25 juni 2025 ten onrechte niet in behandeling werd genomen.[63] Of de volledige claim van 4,4 miljoen euro wordt toegekend, lag in oktober 2025 nog open. De gemeente Midden-Groningen wees opnieuw iedere vordering af.[64]

Invoering van de wet Wet dualisering gemeentebestuur op 7 maart 2002 leidde niet tot meer transparantie. De PvdA-fractie was geen voorstander van de wet; de verplichte benoeming van een raadsgriffier liep meer dan twee jaar vertraging op.[65] Wel kregen de portefeuillehouders meer speelruimte, maar de PvdA-fractie hield een stevige greep op het collegebeleid. De politiek dicteerde geregeld wat de ambtenaren moesten doen, maar ook binnen het ambtelijk apparaat bestond wrijving. Een organisatierapport constateerde in 2003 dat de stijl van de gemeentesecretaris door de meeste medewerkers als "feodaal en dreigend" werd ervaren. De aansturing door de diensthoofden schoot volgens het onderzoek ernstig tekort, alleen op de werkvloer was de sfeer uitstekend.[66] Na diens pensionering in 2011 spraken oudgedienden over een familiecultuur waaraan de gemeentesecretaris op vaderlijke wijze leiding zou hebben gegeven.[67] De sociale dienst oogstte vooral lof. Het Dagblad van het Noorden concludeerde in een terugblik:

Op het gemeentehuis konden ambtenaren zonnekoningen worden en met elke vertrekkende burgemeester en tussenpaus raakte de geest verder uit de fles.[68]

In de gemeenteraad riep dit alles steeds meer irritatie op. De VVD stoorde vooral aan de geheimhouding van een lijst van illegale bouwprojecten die de gemeente eerder door de vingers had gezien.[69] "Alles wordt van tevoren besproken, alles is voorgekookt", klaagde de fractievoorzitter.[70] "Er werd heel wat afgerommeld", stelt oud-burgemeester Van Zuijlen over zijn beginperiode in 2007, toen er volgens hem nog een "ritsel- en regelcultuur" heerste.[71]

Binnen de PvdA ontstonden nieuwe conflicten. Twee PvdA-burgemeesters moesten het veld ruimen vanwege meningsverschillen over de stijl van besturen (zie hieronder). Het gedwongen aftreden van Meia Lantinga in januari 2003 leidde tot veel onbegrip.[72] CdK Hans Alders kreeg op een drukbezochte publieksbijeenkomst te horen dat veel inwoners bang waren voor hun eigen gemeentebestuur.[73] Waarnemend burgemeester Lo van Kats rapporteerde echter dat er niet veel mis was.[74] Menterwolde had zijns inziens een imagoprobleem dat vooral veroorzaakt werd door stemmingmakerij en ingezonden brieven. "Men zegt op harde toon elkaar de waarheid", maar dat hoefde zijns inziens geen probleem te zijn.[75]

Het aftreden van Fijke Liemburg juni 2005 leidde opnieuw tot grote commotie.[76] Liemburg zelf stelde dat vier 'sleutelfiguren' (twee wethouders, de PvdA-fractievoorzitter en de gemeentesecretaris) de zuiverheid en integriteit van het openbaar bestuur in de weg zouden staan.[77] Hij noemde hen incapabel en klaagde over intimidatie en machtsmisbruik, roddel en achterklap. "In Menterwolder PvdA-kringen gelden zijn uitlatingen nog steeds als een rake observatie", schreef De Volkskrant jaren later.[78] De PvdA-afdeling legde alle schuld bij de opgestapte burgemeester.[79] De wethouders – ook die van GroenLinks – spraken Liemburgs bevindingen categorisch tegen.[80] Waarnemend burgemeester Schollema verklaarde zich in het geheel niet in Liemburgs suggesties te herkennen en stelde dat hij zijn grieven aan de gemeenteraad had moeten voorleggen.[81] Kritische PvdA-leden suggereerden daarentegen dat er sprake was van corruptie en vriendjespolitiek.[82] Wethouder Ploeger had het over een "goed georganiseerde hetze" om de partij in aanloop naar de verkiezingen te beschadigen.[83] Een interne onderzoekscommissie oordeelde in 2006 dat er binnen de PvdA een "gesloten subcultuur" bestond, die "openheid, inzichtelijkheid, vertrouwen en respect" ondermijnde.[84] Er ontstond daarnaast een partijoverstijgende discussie over het functioneren van de gemeentelijke democratie, waaraan de PvdA echter niet wilde deelnemen.[85]

Nieuwe conflicten

[bewerken | brontekst bewerken]
Nieuw dorpscentrum in Zuidbroek, 2019. Het faillissement van de bestaande supermarkt en het uitblijven van nieuwbouwplannen leidde in 2009 tot een brede protestbeweging tegen het gemeentebestuur.

Terwijl dominante positie van de PvdA langzaam afkalfde, bleef de gemeentepolitiek het toneel van persoonlijke ruzies, conflicten en complotten. Zo liet de SP-fractie met daarin Boddema's echtgenote de SP-wethouder vallen en maakte zich vervolgens los van de eigen partij.[86] In 2010 scheurde de PvdA-afdeling door toedoen van de dissidente groep 'Vrije Wolven', die in aanvaring kwam met lijsttrekker Markus Ploeger.[87] Doordat Ploeger de steun aan zijn opvolger introk, belandde de partij alsnog in de oppositie.[88] De landelijke PvdA dwong beide kampen tot inbinden. Degenen die bij het conflict betrokken waren, kregen te horen dat er voor hen in de afdeling geen plek meer was.[89] Ploeger wachtte de uitkomst niet af, trad terug als raadslid en bedankte tevens als partijlid. Fractievoorzitter Engbert Gruben mocht ondanks de kritiek aanblijven. De dissidenten vormden vervolgens een nieuwe partij rond het populaire PvdA-raadslid Jan Velthuis.[90] Deze partij – Menterwolde Gewoon – werd in 2014 in één klap de grootste raadsfractie en trad daarna toe tot het college. Ook Ploeger kwam opnieuw in de raad, nu voor Kritisch Menterwolde.[91] Na de herindeling in 2018 zijn deze laatste twee partijen opgegaan in Gemeentebelangen Midden-Groningen.

Vanaf 2007 ontstond een brede protestbeweging naar aanleiding van het faillissement van de bestaande supermarkt in Zuidbroek. Malafide onderhuurders hadden hier bewust op aangestuurd.[92] Vooral het vermeende gebrek aan daadkracht bij de gemeente riep publieke verontwaardiging op.[93] Projectontwikkelaar Bogor trok zich wegens tegenwerking terug. "Dan vraag je de burgemeester te spreken en word je doorverbonden: 'goedemorgen, met meneer Nieland'. Zo werkt het", klaagde directeur Jan Bouter tegenover de gemeenteraad. Pas na meer dan twee jaar kwamen de partijen tot overeenstemming, waarna de gemeente alsnog met een haalbaar plan kwam.[94] Sloop van beeldbepalende panden in Noord- en Zuidbroek – waaronder een herenhuis met schuur uit 1639 – leidde al eerder tot protesten.[95] De beoogde afbraak van de Kerkhörn te Zuidbroek – oorspronkelijk een 16e-eeuwse school – kon worden voorkomen.[96]

Vooral de kritische weblogs Menterwolde Kritisch Bekeken en het Golden Peerd – ingericht als virtueel café – waren in deze jaren spraakmakend.[97] De lokale Omroep Menterwolde koos eveneens een onafhankelijke invalshoek. In de gemeenteraad deed in 2006 een nieuwe partij zijn intree – Kritisch Menterwolde met oud-PSP-raadslid Matty Siersema – een partij die zijn bestaan vooral te danken had aan de verwikkelingen rond het aftreden van burgemeester Liemburg.

Het geplande vakantiedorp bij zandwinningsplas Botjes Zandgat raakte door het afhaken van Van der Valk op de lange baan (een deel van de grond daarvoor was al aangekocht). De firma Borgmeren, die in 2009 aankondigde 60 vakantiechalets te willen bouwen, haakte na een grootschalige oeverval of inbressing eveneens af. Bij een eerdere inbressing in 1996 kwamen enkele aardgascondensaat- en gasleidingen in gevaar. Zwemverboden werden massaal genegeerd. In 2011 werd alsnog een badstrand (Botjes Zwembaai) geopend. De zandwinning concentreert zich sinds 1997 op het noordelijke deel dat werd geëxploiteerd door de firma Zeldenrust, sinds 2021 door Noordkorrel.

'Slangenkuil'

[bewerken | brontekst bewerken]
Burgemeester Eduard van Zuijlen nam in 2015 ontslag vanwege fundamentele meningsverschillen over de stijl van besturen

De ambtelijke top van de gemeente Menterwolde kwam herhaaldelijk onder vuur te liggen; de gemeentesecretaris werd november 2011 – anderhalve maand voor zijn pensionering – met verlof gestuurd en de meeste diensthoofden werden daarna overgeplaatst. Achteraf werd gesproken over een "verstoorde relatie".[98][99] De voormalige huisadvocaat van de gemeente werd in 2016 geschorst, nadat een half miljoen euro aan derdengelden rond het geplande Factory Outlet Center was verdwenen.[59][100] Eerder was al twijfel gerezen aan zijn onafhankelijkheid.[101]

"Menterwolde is een slangenkuil", heette het opnieuw in januari 2015. De nieuwe gemeentesecretaris Henk van der Wal werd van machtsmisbruik en intimidatie beschuldigd en moest na onderzoek het veld ruimen.[102][103] Nu was het vooral de oude garde op het gemeentehuis die tegen hem in de aanval ging.[67] Het college van B&W sprak de aantijgingen aanvankelijk tegen, maar trok later het boetekleed aan.[104] Twee weken voordat de uitslag van het onderzoek bekend werd (25 maart 2015), stapte burgemeester Van Zuijlen plotseling op, naar eigen zeggen vanwege fundamentele verschillen van inzicht over de manier waarop de gemeente bestuurd hoort te worden. Hij stoorde zich eraan dat oudgedienden opnieuw hun opwachting in de raad maakten en dat oude gewoonten de kop op dreigden te steken. Ook maakte hij zich zorgen over de gemeentelijke financiën.[105] In het onderzoeksrapport kreeg ook hij een veeg uit de pan. Een mede door hem weggestuurde topambtenaar – een vertrouweling van de vorige gemeentesecretaris – vocht zijn eigen ontslag met succes aan.[106]

Het Dagblad van het Noorden sprak over "een lange traditie van bestuurlijke onrust".[107] Menterwolde is in de grip van een "rancuneuze kliek" van politici die elkaar de tent uitvechten en voor rotte vis uitmaken, schreef Johan de Veer in een redactioneel commentaar. Wat hem betreft, was het tijd voor nieuwe mensen.[108] En eerder al schreef de krant:

Terugblikkend op al die jaren van geruzie ontstaat het beeld dat het in Menterwolde alleen maar draait om macht. Het is niet zo zeer dat individuele politici niet deugen, de oorzaak van de bestuurlijke chaos is veel meer dat er jarenlang nauwelijks naar consensus wordt gezocht. Wie de macht heeft, bepaalt alles, en wie in de oppositie belandt, heeft nauwelijks iets in te brengen, hoe goed de plannen ook zijn. Eerst is het de PvdA die de rest niets gunt, daarna is het de rest die na jarenlange frustraties de PvdA amper nog iets gunt.[107]

Tegenover het provinciebestuur en de buurgemeenten koos Menterwolde nog altijd zijn eigen koers. Een groep investeerders uit de mode- en vastgoedbranche deed in 2011 een nieuwe poging om in Zuidbroek bij De Gouden Driehoek een Factory Outlet Center in de vorm van een oud-Hollands vestingstadje in te richten.[55][109] Provinciale Staten waren verdeeld, maar het provinciebestuur was niet te vermurwen vanwege risico's voor de middenstand in de regio en twijfelde bovendien aan de levensvatbaarheid van het project.[110] Publieksacties vonden evenmin gehoor; vooral de VVD ijverde voor het project.[111] "Hebben we in Menterwolde iets misdaan dat hier helemaal niets mag?", riep burgemeester Eduard van Zuijlen verontwaardigd uit.[112] Ook wethouder Jan Velthuis stelde vaak het gevoel te hebben gekregen "dat de provincie anti-Menterwolde was".[113] Uit onvrede over het gebrek aan medewerking besloot de gemeenteraad van Menterwolde de toegezegde bijdrage aan verdubbeling van rijksweg N33 te schrappen.[114] De initiatiefnemers weken uit naar Winschoten, daarna naar Assen, maar hun plannen vonden ook daar geen steun. Ook de plannen voor het Ommelander Ziekenhuis en het Saksen Medisch Centrum stierven een stille dood.[57]

Rustiger vaarwater

[bewerken | brontekst bewerken]
GFT-container van de voormalige gemeente Menterwolde, 2020

De laatste jaren dat de gemeente zelfstandig was, bedaarden de gemoederen enigszins. Dat was mede te danken aan het aantrekken van twee wethouders van buiten en het optreden van waarnemend burgemeester Rein Munniksma. Medio 2015 ontstonden er strubbelingen rond de begroting, omdat coalitiepartijen SP en Menterwolde Gewoon weigerden te bezuinigen op het sociale beleid.[115] VVD-wethouder Jan Batelaan stapte op vanwege de ambtelijke misstanden. De vacante post werd opgevuld door Kritisch Menterwolde, maar de nieuwe coalitie kwam na een half jaar alsnog ten val, toen het niet lukte een sluitende begroting te presenteren. Oudgediende Markus Ploeger leverde – door de coalitiepartners af te vallen – opnieuw de dolkstoot.[116] De SP-wethouder Lianne Veenstra sloot daarop een overeenkomst met de oppositiepartijen, waarna CDA en PvdA een externe wethouder leverden. Daardoor ontstond eindelijk rust in de tent. "Het boek kan bijna dicht", oordeelde het Dagblad van het Noorden: de dwingende blik van buitenstaanders hielp nu mee "om het verhaal Menterwolde tot een goed einde te brengen".[68]

Windpark N33 bij Meeden, 2020

Heftige spanningen ontstonden in het dorp Meeden door de geplande bouw van het Windpark N33.[117] De gemeenten Menterwolde en Veendam ondersteunden het breed gedragen protest, hoewel men aanvankelijk had verzuimd bezwaar tegen de plannen te maken.[118] De onrust in Meeden zorgde ervoor dat bouwlocaties naar de polders ten noorden van dit dorp verschoven, waar Essent en Koop Tjuchem inmiddels grondposities hadden verworven. De jarenlange protesten liepen volledig uit de hand. De woede richtte zich niet alleen tegen Rijk en Provincie, die de bouw hadden afgedwongen, maar ook tegen landbouwers die hun grond ter beschikking stelden. Op posters werd de burgemeester als een Duitse kampbeul afgebeeld.[119] De leider van de actiegroep Storm Meeden werd in 2021 veroordeeld wegens bedreiging en het veroorzaken van milieuschade. Uiteindelijk werden 35 windturbines gerealiseerd, waarvan slechts acht langs de N33 (zoals aanvankelijk gepland) en 27 in de omgeving van de Eekerpolder ten noorden van Meeden. De belanghebbenden ruilden hiervoor hun grondposities uit. Het Windpark Vermeer met twintig molens kwam in handen van het Japanse Eurus Energy [en] (eerder Koop Duurzame Energie en Blaaswind); het Windpark Eekerpolder met vijftien molens werd eigendom van RWE (eerder Essent). De jaarlijkse opbrengst werd in 2019 geschat op 6,5 miljoen euro, waarvan een vijfde naar de grondeigenaren vloeit.[117] Klachten van de actiegroep Tegenwind N33 over geluidsoverlast werden in 2025 door de Raad van State gehonoreerd: de betrokken gemeenten hebben op dit punt een zorgplicht.[120] In de Eekerpolder realiseert de firma GroenLeven in 2025/2026 tevens een grootschalig zonnepark met natuur.[121]

Lange tijd stonden de gemeentefinanciën er op het oog goed voor. Bevriezing van het gemeentefonds vanaf 2010 en economische stagnatie leidden echter tot drastische bezuinigingen: alle vier wijkcentra (dorpssteunstees[122]), drie openbare bibliotheken en twee gemeentelijke zwembaden moesten sluiten. In dorpshuizen, schoolgebouwen en sportvoorzieningen kon amper worden geïnvesteerd, terwijl ook de belastingen omhoog moesten.[123] Alleen in Noordbroek kon de bouw van een multifunctioneel centrum worden afgerond. De taak van de steunstees werd vanaf 2008 aangevuld dorps(advies)raden en een dorpscoöperatie, die op basis van burgerparticipatie werden gevormd.[124] Teleurstelling was er vooral toen het wedstrijdbad bij Van der Valk vanwege oplopende kosten en achterstallig onderhoud in 2015 definitief de deuren moest sluiten. Eerder bleek al dat de rentelasten voor de investeringen bij Van der Valk tot 2035 op de gemeentebegroting blijven drukken.[125] In Muntendam werd het zwembad verkocht, terwijl sporthal Ruitershorn werd afgebroken. In dit dorp werd verder in 2008 en 2014 het leegstaande winkelcentrum Nije Hörn gesloopt. Projectontwikkelaar Jan Brands uit Emmen slaagde er niet in om samen met de gemeente en woningcorperatie SGBA een haalbaar nieuwbouwplan te presenteren.

Herindeling

[bewerken | brontekst bewerken]
Bord met aankondiging van de gemeentelijke herindeling, Meeden 2017.

De provincie Groningen oefende vanaf 2012 grote druk uit op de gemeenten om te komen tot een nieuwe gemeentelijke herindeling.[126] De schaal van de bestaande gemeenten werd te klein geacht, waaronder de slagkracht van het bestuur te lijden zou hebben. De negatieve ervaringen met Menterwolde speelden bij dit alles zeker een rol. Pogingen tot samenwerking met buurgemeenten liepen al eerder vast. Een fusietraject van ambtelijke diensten van Bellingwedde, Menterwolde, Pekela en Veendam (BMPV, later MPV) strandde in 2009. Eerst haakte Bellingwedde af, daarna ook Menterwolde.[127] Vertrek uit een regionaal ict-project kwam Menterwolde vervolgens op een stevige boete te staan.[128]

Nadat de plannen voor een fusiegemeente langs de A7 – met Oldambt erbij – waren mislukt, besloten de gemeentebesturen van Menterwolde, Hoogezand-Sappemeer en Slochteren najaar 2014 met elkaar verder te gaan. De nieuwe gemeente kreeg aanvankelijk de werktitel HSSM, maar bij een burgerraadpleging kwam in maart 2016 de naam Midden-Groningen uit de bus. Eind 2015 gaven de gemeenteraden definitief het groene licht en op 2 september 2016 ging ook de ministerraad akkoord. Op 1 januari 2018 ging Menterwolde tenslotte op in de nieuwe gemeente Midden-Groningen, samen met Hoogezand-Sappemeer en Slochteren. Binnen de nieuwe gemeenteraad speelde oudgediende Markus Ploeger opnieuw een belangrijke rol, nu als lijsttrekker van Gemeentebelangen en daarna als wethouder.[129]

Burgemeesters

[bewerken | brontekst bewerken]

Menterwolde was de enige gemeente in Nederland waar in de periode 2000 tot 2015 drie burgemeesters wegens conflicten zijn vertrokken.[2] Telkens greep de Commissaris van de Koning(in) stevig in door een waarnemend burgemeester met een duidelijke opdracht te benoemen, echter met wisselend succes.[130]

De eerste burgemeester van de nieuwe gemeente was Ger Hut (1940-1991; PvdA), eerder burgemeester annex gemeentesecretaris van Meeden.[131] Hut trok zich in september 1996 – kort na zijn herbenoeming – om persoonlijke redenen onverwacht terug.[132] Daarna fungeerde PvdA-wethouder Nantko Boddema als waarnemend burgemeester.[133]

Hut werd op 1 maart 1997 opgevolgd door Meia Lantinga, eveneens van PvdA-huize. Ze had het zichtbaar moeilijk om in haar rol te groeien, maar haar doortastende optreden bij de kwestie Van der Valk oogstte veel lof.[134] Daarbij hield ze haar in de klem geraakte collega's uit de wind.[135] Begin 2003 trad Lantinga af, toen duidelijk werd dat ze op onvoldoende steun voor herbenoeming kon rekenen. Met name haar eigen partijgenoten vielen haar af.[136] Zelf sprak ze over een complot, daarna over een vertrouwensbreuk. De PvdA-fractie en daarmee de raadsmeerderheid kon zich niet vinden in de manier van werken die haar voor ogen stond en ook de wethouders hadden kritiek.[137] Lantinga's afscheidsreceptie werd door de lokale PvdA geboycot.[138]

Nadat waarnemend burgemeester Lo van Kats (1944-2023; PvdA) met stevige hand politieke rust had afgedwongen,[74] werd Lantinga april 2004 opgevolgd door haar partijgenoot Fijke Liemburg (1952-2006; PvdA).[139] Juni 2005 stapte ook Liemburg plotseling op, naar eigen zeggen omdat het werken hem onmogelijk werd gemaakt door enkele 'sleutelfiguren' binnen de zijn eigen partij, die in de raad nog altijd een absolute meerderheid had. Hij zinspeelde daarbij op de beide wethouders, fractievoorzitter Engbert Gruben en de gemeentesecretaris. Deze situatie leidde er volgens hem toe "dat het openbaar debat, een grondrecht in de democratie, in de raad van Menterwolde onvoldoende tot zijn recht komt".[76] Ook de modernisering van het ambtelijk apparaat werd volgens hem stelselmatig tegengewerkt. In de wandelgangen werd de burgemeester zwart gemaakt omdat hij opdracht had gegeven tot een inval in een illegaal café. Achteraf bleek het om een familiefeestje te gaan.[140] Het slachtoffer was een goede bekende van de Boddema’s, die het incident hoog opnamen. Liemburgs aftreden maakte opnieuw veel los.[85] Na een lastercampagne en harde verwijten aan Liemburgs adres – onder andere in een huis-aan-huis verspreide nieuwsbrief van de PvdA-afdeling[79] – stelde hij in een tv-interview de bestuurlijke integriteit van zijn medebestuurders ter discussie.[77] Liemburg maakte – na een burn-out – op 24 november 2006 een einde aan zijn leven.

Op 1 juli 2005 maakte commissaris van de Koningin Hans Alders bekend dat het burgemeesterschap tijdelijk zou worden waargenomen door Meindert Schollema (1950-2019; PvdA), tevens burgemeester van Pekela. Deze wist met veel tact tijdelijk rust te brengen. Op 9 november 2006 werd bekend dat Eduard van Zuijlen (GroenLinks) de nieuwe burgemeester van Menterwolde zou worden. De voordracht was niet unaniem: zeven van de vijftien raadsleden hadden naar verluidt voorkeur voor een PvdA-kandidaat.[141] Van Zuijlens ambtsperiode kenmerkte zich aanvankelijk door nieuwe politieke onrust en verwikkelingen. Vanaf 2010 – toen de PvdA een minder prominente rol ging spelen – lukte het beter de partijen op één lijn te krijgen. De verkiezingsuitslag van 2014 maakte dat – met een overwinning van drie oppositiepartijen – gedeeltelijk weer ongedaan.

Eind maart 2015 legde Van Zuijlen zijn functie plotsklaps neer. In een interview hekelde hij de verslechterde omgangsvormen, de veranderde sfeer na de verkiezingen van 2014 en de gebrekkige aandacht voor integriteit en transparantie. Partij- en dorpsbelang kregen in zijn ogen weer de overhand.[105] Per 16 april 2015 werd Rein Munniksma (PvdA) aangesteld als waarnemend burgemeester. Munniksma behield deze functie tot de opheffing van de gemeente op 1 januari 2018.

Gemeenteraad

[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeenteraad van Menterwolde bestond uit 15 zetels. Hieronder staat de samenstelling vermeld in de periode 1990-2018:

Gemeenteraadszetels
Partij1990199419982002200620102014
PvdA9788652
VVD / Algemeen Belang2223232
CDA2222111
GroenLinks2211221
SP-1(2)1(2)(1)3
D66-1*----
ChristenUnie*---11*
Kritisch Menterwolde----122
Menterwolde Gewoon------4
Totaal15151515151515
  • In 1989 deed een van de voorlopers van de ChristenUnie, de GPV, tevergeefs mee aan de gemeenteraadsverkiezingen; in 2014 verloor de ChristenUnie na twee termijnen haar enige zetel. In 1998 nam D'66 zonder resultaat deel aan de verkiezingen, het raadslid keerde in 2006 terug voor de PvdA. De VVD maakte tot 2002 deel uit van de fractie Algemeen Belang-VVD die van 1998 tot 2002 een wethouder leverde. De SP had drie keer te maken met raadsleden die zich losmaakten van hun partij. Vier PvdA-raadsleden keerden later terug in,de raad via een andere partij: in 2006 Ineke Meijer (SP), in 2014 Roelf Swarts (SP), Jan Velthuis (Menterwolde Gewoon) en Markus Ploeger (Kritisch Menterwolde).
  • De coalitiepartijen die het college van B&W vormden, waren van 1990 tot 1998 PvdA (Nantko Boddema en Piet Wildeboer) en CDA (Jan Huiting), daarna van 1998 tot 2002 uit PvdA en VVD (Hero Gastman), vervolgens vanaf 2002 uit PvdA (Nantko Boddema en Markus Ploeger) en GroenLinks (Mario Post). Na Boddema's vertrek in 2006 trad de SP toe tot het college, maar de wethouder (Lian Veenstra) kwam al snel in conflict met haar eigen fractie, die de partij verliet en doorging als Groep Weijer-Meijer. De opengevallen plek werd in februari 2007 – na de benoeming van GroenLinks-burgemeester Van Zuijlen – alsnog opgevuld door de PvdA (Jan Velthuis). In 2010 traden CDA (Annelien de Winter) en GroenLinks (Gherie ter Steege) toe tot het college. Ploeger trok zich terug en werd fractievoorzitter, maar nadat de PvdA-fractie zijn opvolger Willem van der Werf liet vallen, kozen CDA en GroenLinks voor samenwerking met de VVD (Jan Batelaan) en Kritisch Menterwolde (Matty Siersema). Siersema verliet het college in juni 2013 na een conflict over de financiering van de Heemtuin Muntendam; fractievoorzitter Herman Blaauw kondigde aan het college te willen blijven steunen, maar bedankte een maand later alsnog als raadslid. Juni 2015 verliet de VVD het nieuw gevormde college naar aanleiding van een rapport over ambtelijke misstanden. Menterwolde Gewoon (Jan Velthuis en Roelof Vos) en de SP (Lian Veenstra) gingen daarna verder met Kritisch Menterwolde (Matty Siersema). Deze coalitie kwam na een half jaar alsnog ten val. De SP sloot daarop een overeenkomst met de oppositiepartijen; VVD en PvdA leverden vervolgens ieder een externe wethouder (respectievelijk Jaap Borg en Thea van der Veen).[142]

Trivia

[bewerken | brontekst bewerken]
  • De naam Menterwolde werd in 1969 voorgesteld voor een nieuwe fusiegemeente, waarin Nieuwolda zou samengaan met Termunten en een deel van Scheemda.[143]
  • De naam Menterwolde wordt ook gebruikt door de rijvereniging Menterwolderruiters te Nieuwolda en de Volkstuinvereniging Menterwolde te Scheemda.
[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur

[bewerken | brontekst bewerken]
  • René Beishuizen en Jan Peter Domisse, Tussen de Klappen. Menterwolde vastgelegd, 1990-2017, Muntendam 2017
  • Henk Pol, Nick Kieft en Janneke Blauw (red.), Koperen verhalen. Verzamelde verhalen door de Historische Kring Menterwolde, Zuidbroek 2012

Referenties

[bewerken | brontekst bewerken]
  1. 1 2 Arno F.A. Korsten en Klaas Abma, Gemeentebesturen en lokale democratieën: kracht en zwakten. Homepage Prof. dr. A.F.A. Korsten (Maastricht) , p. 13-14 (25 november 2017). “Een bepaald type gemeenten zijn de bestuurlijke probleemgemeenten. Daar lopen bestuurders in drie electorale perioden een grotere kans op gedwongen vertrek of ‘vertrek onder druk’ of een kans op het uitblijven van een herbenoeming (voor burgemeesters). Of de coalitie spat er niet zelden uit elkaar. … Er bestaan in dergelijke probleemgemeenten nogal eens conflict aanjagende factoren en te weinig conflictremmende factoren. Aanjagers zorgen ervoor dat conflicten gaande worden gehouden en de kans groot is dat er nieuwe ontstaan. … Afsplitsingen van een partij of fractie zijn ook als een aanjager te beschouwen … Remmers zijn die (f)actoren die leiden tot het voorkomen van het derailleren van raadsdebatten en andere ‘zwakheden’ in de verhoudingen in de raad, en verhoudingen en betrekkingen tussen college en raad. Denk aan een op verbindingen gerichte burgemeester die verzoenend kan optreden en kemphanen kan scheiden.”
  2. 1 2 Maarten de Crom, Vallen en opstaan. Een onderzoek naar het gedwongen vertrek van Nederlandse burgemeesters in de periode 2000 – 2015, masterthesis Universiteit Leiden, 2017, p. 38. Arno Korsten, Harrie Aardema en Ad Resoort, 'Gebroken ketens van macht. Gedwongen vertrek van burgemeesters vanaf begin 2000', in: Bestuurswetenschappen 62 (2008), nr. 6, p. 9-42. De Crom noemt Meia Lantinga niet, Korsten c.s. echter wel.
  3. ↑ Ger Blokzijl, "Nieuwe gemeenteraden schetsen profiel nieuwe burgermeesters", Nieuwsblad van het Noorden, 1 december 1989. – via Delpher.
  4. ↑ Femke Veltman, Burgemeester-carrousel. Andere tijden, nr. 398 (14 december 2010).
  5. ↑ Marja Sol, "Bewoners langs vervuilde Noordbroeksterdiep: Mogelijk worden we belazerd", Nieuwsblad van het Noorden, 2 april 1984. Wim Phylipsen, Gif gevonden in drinkwater in Groningse gemeenten. Volkskrant (3 april 1984). “Vervolg op p. 7” Marja Sol, "Sporen gif in drinkwater: Noordbroeksterdiep tien jaar geleden ook al in opspraak", Nieuwsblad van het Noorden, 4 april 1984. Marja Sol, "Groninger milieuactivist Klaas Bieze: Afval van gasfabrieken in Noordbroeksterdiep", Nieuwsblad van het Noorden, 6 april 1984. "Inspecteur volksgezondheid over Noordbroeksterdiep: Gifsporen in drinkwater niet lang te tolereren", Nieuwsblad van het Noorden, 12 april 1984. "Actiegroep tegen vervuiling Noordbroeksterdiep: Burgemeester schold ons uit voor klootzak", Nieuwsblad van het Noorden, 19 mei 1987. – via Delpher.
  6. ↑ Het concept Woonplan Menterwolde, in december 2001 voorgelegd aan de provincie, werd grotendeels gedicteerd door woningcorporatie SGBA. De gemeenteraad kreeg het stuk pas acht maanden later onder ogen.
  7. ↑ De Tussenklappen begon juli 1993 een rubriek waar de lezers kritiek op de gemeente konden plaatsen, maar staakte deze al snel weer nadat een anonieme briefschrijver het vermoeden uitsprak dat Menterwolde werd uitgekleed door Van der Valk.
  8. ↑ Stemmingsbeelden en achtergrondinformatie kwamen tot 2007 vaak naar buiten via journalist Jan Niemeijer (1946-2021) uit Veendam. "Journalist Jan Niemeijer overleden", RTV-Noord, 29 maart 2021.
  9. ↑ De Tussenklappen werd gemaakt door Drukkerij De Bruin. In 2007 werd het maken van de gemeentegids uitbesteed aan een ander bedrijf, dat ook een internetgids zou produceren. De adverteerders bleven echter trouw aan de bestaande gids. René Beishuizen, "Menterwolde krijgt twee gemeentegidsen", Dagblad van het Noorden, 13 oktober 2007. – via De krant van toen. De website Menterinfo.nl werd in 2016 omgedoopt tot Middengroninger.nl, en ging enkele jaren later ter ziele.
  10. ↑ Menterwolde.info wordt verzorgd door Robeisio Press van oud-Dagblad van het Noorden journalist René Beishuizen en is sinds 2020 gekoppeld aan een gedrukt magazine. Daarnaast werd in de nieuwe gemeente de nieuwssite RTV Midden-Groningen van de Mediagroep Midden-Groningen te Siddeburen actief.
  11. ↑ Ronald Vuijk, Dijkdoorbraak in de Tussenklappenpolder. Groningse nuchterheid als brug tussen rampenplan en gat in de dijk, scriptie Rijksuniversiteit, Groningen 1993. "Boek over dijkdoorbraak voor Vonhoff", Nieuwsblad van het Noorden, 7 oktober 1993. – via Delpher.
  12. ↑ Arno Korsten en Milo Schoenmaker, Sterke colleges. De kracht van colleges van burgemeester en wethouders in 37 adviezen, Den Haag 2008, p. 229, 286. Milo Schoenmaker, Bestuurlijk gedonder. Onderzoek naar bestuurlijke probleemgemeenten in Nederland (1998-2010), Nijmegen 2011, p. 66, 68. De auteurs identificeren een aantal 'negatieve' factoren, die in het geval van Menterwolde zeer herkenbaar zijn. De casus Menterwolde werd in deze publicaties niet nader onderzocht. In tegenstelling tot andere probleemgemeenten was in Menterwolde echter niet alleen sprake van een verstoorde bestuurscultuur, maar ook strijd rond beleidsdossiers en tekortschietende taakververvulling door de gemeente.
  13. ↑ "Harenaar op 15 januari als burgemeester aan de slag", Haren – de Krant, 25 december 2006. “Je zou het ook de ziekte van Menterwolde kunnen noemen: een eindeloos gestook en gekonkel, het observeren van je tegenstanders, het beramen van complotten al dan niet in overleg met sommige media – en het verzinnen van slimmigheidjes om de vermeende complotten van anderen voor te zijn.”
  14. ↑ Gert Engelen, 'Het wonder van Menterwolde', in: Lokaal Bestuur (PvdA), juli/augustus 2002 (gearchiveerd op 16 januari 2004). Zie ook: "Nieuwe colleges stevig in het zadel", Nieuwsblad van het Noorden, 15 april 1998. – via De krant van toen.
  15. ↑ Ana van Es, "Hoe de PvdA uit Menterwolde verdweenDicht slotje.", De Volkskrant, 3 mei 2014. Gearchiveerd op 25 juni 2022. Het citaat is van oud-wethouder Roelof Vos.
  16. ↑ Typerend voor de sfeer van cliëntelisme was een uitzending van Zembla uit 2004, waarin een oud-wethouder toonde hoe hij een werkloze via een bevriende ondernemer persoonlijk aan werk kon helpen. Het project was opgezet vanwege de hoge kosten van externe reïntegratiebureaus. De gemeente berichtte een half jaar later dat veertig – meest jonge – werklozen via een snuffelstage een baan hadden gekregen. Jan Niemeijer, "Hoofdrol voor Piet Wildeboer in documentaire van Zembla", Dagblad van het Noorden, 9 december 2004. – via De krant van toen.
  17. ↑ Willem Molema, "Complete top Van der Valk tekent contract in Meeden", Nieuwsblad van het Noorden, 26 maart 1991. – via Delpher. (met foto's).
  18. ↑ Van der Valk stelde dat de investeringskosten 25 miljoen beliepen, waarvan 5 miljoen betaald door het Rijk onder de vlag van de Investeringspremieregeling Noorden des Lands. De gemeente betaalde daarnaast infrastructuur, overdrachtsbelasting en notariskosten. Piet Arp, "Vermakelijk steekspel in Oost-Groningen: gemeenten lokken de toekan met gratis grond en gebouwen", Nieuwsblad van het Noorden, 17 juli 1991. – via Delpher. De 'grote drie' worden nog groter. Hospitality Management (22 juni 2000). Gearchiveerd op 25 april 2001. “Gerrit van der Valk: Wij zijn in Groningen begonnen, bij Zuidbroek. Daar krijgen we de grond voor niks en zo’n negen miljoen voor de sporthal en een congreshotel. Maar zelfs dan is het moeilijk om het rendabel te maken.”
  19. ↑ Over de voorgeschiedenis van het Van der Valk-project: Otto S. Knottnerus, "Tien jaar Van der Valk in Zuidbroek", Tussenklappen, 17 januari 2001. – via Wordpress.
  20. ↑ Dossier Van der Valk, inzage bij de Gemeente Menterwolde, 2011. Ook zou een forellenkwekerij zich willen vertigen. De gemeentesecretaris stond sinds 1986 in nauw contact met het Van der Valk-concern, met name via ir. Theo Kipp uit Gorssel, die zich 'landrentmeester' van het concern noemde. Diens overlijden in 1993 werd in de gemeenteraad plechtig herdacht. Motel en sportcomplex werden ondergebracht in het bedrijf Vlamovensteenfabriek 'Renkum' B.V.
  21. ↑ In de raamovereenkomst van 27 november 1990 verplichtte Van der Valk zich tot de "bouw en exploitatie van een motel-wegrestaurant annex congrescentrum, overdekt verwarmd zwembad, hockeyveld, een tweetal voetbalvelden, een atletiekbaan en een openbare golfbaan met 18 holes. De buitensportakkommodaties zullen eventueel (!) door en voor rekening van Van der Valk van een zodanige technische konstruktie zijn, dat de velden door verwarming van de ondergrond in het winterseizoen bespeelbaar zijn". Voor het wedstrijdbad betaalde de gemeente 1,5 miljoen gulden. De gemeente zou aanvankelijk zelf de sporthal bouwen, maar in een mondelinge overeenkomst (!) werd in 1994 vastgelegd dat Van der Valk dit zelf zou doen. Daarvoor betaalde de gemeente 2 miljoen gulden, met de belofte tegen betaling van de hal gebruik te gaan maken. De aanleg van tennisbanen zou voor rekening van de gemeente gebeuren. Op grond hiervan werd op 20 februari 1995 een aanvullende akte ondertekend.
  22. ↑ "Gemeenteraadsvergadering", Tussenklappen, 19 december 1991. In 1993 werd de gemeenteraad voorgelicht door mr. Fir Tiebout van Hoekman advocaten. Tussenklappen, 17 juli 1993.
  23. ↑ Greetje Oezeburg, "Van der Valk presenteert plannen", Nieuwsblad van het Noorden, 10 januari 1992. Harry Kroeze, "Breuk tussen Van der Valk en architect plan Zuidbroek: 'Groot deel plannen op lange baan'", Nieuwsblad van het Noorden, 27 maart 1992. – via Delpher.
  24. ↑ Er waren al eerder twee pogingen tot brandstichting geweest. "Miljoenenbrand bij Van der Valk Zuidbroek", Nieuwsblad van het Noorden, 26 april 1995. Roelf Eemsing, "Als filmbeelden over een brand in een olieraffinaderij", Nieuwsblad van het Noorden, 26 april 1995. – via De krant van toen.
  25. ↑ Een kritische brief van de brandweercommandant van Hoogezand-Sappemeer, die bij het blussen assisteerde, werd zeven jaar geheim gehouden. Peter Steinfort, "Gemeente wist van gebreken Van der Valk", RTV-Noord, 22 augustus 2002. – via Wordpress. Het artikel is later aangepast.
  26. ↑ "'Ome' Gerrit in Zuidboek". "Van der Valk heeft haast met nieuwbouw", Nieuwsblad van het Noorden, 27 april 1995. Willem Molema, "En Van der Valk bouwde vrolijk voort", Nieuwsblad van het Noorden, 9 september 1995. – via De krant van toen.
  27. ↑ Jan Niemeijer, "Gemeente Menterwolde breidt controle-afdeling in allerijl uit", Dagblad van het Noorden, 15 augustus 2002. – via De krant van toen. “Ambtenaren hebben na een brand bij de bouw al bij B en W aangedrongen gedrongen op een nader onderzoek. Zij fronsten hun wenkbrauwen over het gebruik van tweedehands materialen.”
  28. ↑ In een interview deed Gerrit van der Valk een boekje open. Louis Velleman, "De listen van Ome Gerrit", De Groene Amsterdammer, 26 juni 1995. “Gerrit van der Valk: Ik ben nu zelf aan het bouwen in Groningen. De familie is daar tegen, maar ik vind dat de Groningers ook recht hebben op een Valk. Nu ja, ik moet daar in Zuidhoek wel een sporthal neerzetten en een zwembad … wel langs de grote weg, maar midden in de polder. … We hebben in het bouwbedrijf knapen die zelf een huis bouwen. Mogen ze? Daar hebben we niets mee te maken, ze doen het in hun vrije tijd. En dan geven ze misschien niet op voor de vermogensbelasting wat de echte waarde is, ze geven op wat het hun gekost heeft. Mogen ze?”
  29. ↑ Het Dierenpension Zuidbroek bij Botjes Zandgat kreeg in 1993 ten onrechte geen gebruikersvergunning, zodat het bedrijf in 1998 moest uitwijken naar Veendam. De Raad van State veroordeelde de gemeente in 2001 tot een schadevergoeding van fl. 167.000. De gemeenteraad werd hiervan overigens niet op de hoogte gebracht. Uitspraak van de Raad van State, 30 mei 2001 (zaaknummer 200003310/1).
  30. ↑ Lejo Siepe, "De Gouden Driehoek. Gouden? Tien jaar Zuidbroeks bedrijventerrein in ontwikkeling", Drentse Courant / Groninger Dagblad, 4 november 2000. “Rijksinspecteur G.C.A. Wamelink: Er lagen puur politieke motieven ten grondslag aan de bouw van de Gouden Driehoek in Zuidbroek. … Je kunt het niet hardop zeggen, maar sentimenten speelden een rol om ook Zuidbroek tegemoet te komen.”
  31. 1 2 Over de eerste tien jaar van bedrijventerrein De Gouden Driehoek: Otto S. Knottnerus, "Winkelcentrum De Gouden Driehoek: Wensdroom of realiteit?", Tussenklappen, 20 en 27 juni 2001. – via Wordpress.
  32. ↑ "Groen licht voor industrieterrein. Geen 'Gouden Driehoek' bij Rijksweg A7 in Zuidbroek", Nieuwsblad van het Noorden, 26 november 1991. – via Delpher.
  33. ↑ "Protest tegen Zuidbroek als 'industriedorp'", Nieuwsblad van het Noorden, 19 februari 1991. – via Delpher.
  34. ↑ "Iams Company vrijwel zeker naar Zuidbroek". Eddy Schaank, "Geheime missie vanuit VS naar Gouden Driehoek", Nieuwsblad van het Noorden, 17 april 1996. – via De krant van toen. Bezoek van Petfood, de NOM en het gemeentebestuur van Menterwolde aan het RSCG Distributiecentrum van Jonker B.V. te Veendam.. Veenkoloniaal Museum (1997 [= 16 april 1996]) – via Beeldbank Groningen. Op de foto: gemeentesecretaris Nieland van Menterwolde spreekt met een directielid van Iams.
  35. ↑ Jan Westera, "Oostgroninger grondstunt mislukt", Nieuwsblad van het Noorden, 15 januari 1997. – via De krant van toen. Iams zocht een locatie aan het spoor en wilde daarom liever naar Duurkenakker.
  36. ↑ René Beishuizen, "Extra brug Winschoterdiep in Zuidbroek nog ver weg", Dagblad van het Noorden, 16 november 2010. Maaike Trimbach, "'Extra brug in Zuidbroek'", Dagblad van het Noorden, 17 januari 2014. – via De krant van toen.
  37. ↑ Groninger Dagblad, 14 februari 1997.
  38. ↑ Samenwerkingsovereenkomst Vermeer - gemeente Menterwolde. Midden-Groningen raadsinformatie (25 november 1997). Drie maanden daarvoor, op 14 augustus 1997, werd de bestaande firma Vermeer XXVIII B.V. (KvK 02060472) omgedoopt tot Ontwikkelingsmaatschappij De Gouden Driehoek B.V. Van de aandelen bleef 51% in bezit van Vermeer Infrastructuur te Hoofddorp, 39% werd per 1 november 1998 overgedragen Bart Duursema, een ondernemer uit de zand- en grintwereld (sinds 1995 verbonden met de Limburgse Paes-groep) en 10% aan de gemeente Menterwolde (preferente aandelen). Vermeer exploiteerde tegelijkertijd een tweede firma met dezelfde naam (eerder Vermeer XXVII B.V., KvK 34090219), die later weer werd opgeheven.
  39. ↑ Jan Venema, "Akkkoord over grootschalig bedrijvenpark bij Zuidbroek", Nieuwsblad van het Noorden, 20 juni 1998.
  40. ↑ Notulen 'Komitee Driehoek Nee', 24 november en 31 december 1997, 8 januari 1998.
  41. ↑ "Nu ook actiegroep vóór Gouden Driehoek", Groninger Dagblad, 9 september 1997. Woordvoerder van de voorstanders was supermarkteigenaar Henk Tepper, die in 1999 aankondigde zijn winkel naar het bedrijventerrein te willen verplaatsen.
  42. ↑ De bezwaarden maakten zich vooral zorgen over de verkeerssituatie en het dorpsaanzicht, en boden december 1996 870 handtekeningen aan bij GS. Er werden 60 bezwaarschriften ingediend, maar een jaar later sloeg de stemming om. Onder de noemer 'Verontruste Inwoners' werden 2777 handtekeningen ingezameld; hiervan hadden 543 ondertekenaars zich eerder tegen het bedrijventerrein uitgesproken. "Raad vraagt zich af of actiegroep zich realiseert wat gevolgen zijn van hun protesten", Groninger Dagblad, 12 december 1997. "Driehoek blijft Zuidbroek verdelen", Nieuwsblad van het Noorden, 9 januari 1998. Tussenklappen, 11 maart 1998.
  43. ↑ "Rust nog niet terug in Zuidbroek na uitspraak", Nieuwsblad van het Noorden, 20 november 1998. “Woordvoerder Herman Blaauw: Het is toch niet normaal dat er mensen van het comité zijn, die gaan slapen met het telefoonnummer van de politie naast zich.”
  44. ↑ De bezwaarprocedure richtte zich op het provinciale goedkeuringsbesluit.
  45. ↑ De provincie had bij goedkeuring van het bestemmingsplan Gouden Driehoek in 1997 een voorbehoud gemaakt voor het onderdeel 'detailhandel'; alleen voor plaatselijke bedrijven wilde men een uitzondering maken. Dit wilde het gemeentebestuur omzeilen met een truuk, zo blijkt uit achtergehouden notulen. De supermarkt zou de spits afbijten, waarna bedrijven van buiten zich tijdelijk konden vestigen in de leegkomende gebouwen, die moesten fungeren als een soort doorgangshuis. Het idee was dat niemand meer terug kon zodra deze bedrijven eenmaal de deuren geopend hadden. Zie: Besluitenlijst B&W Menterwolde, 19 januari 1999 (niet aan raadsleden verstrekte versie). De onderhandse grondverkoop dateerde van 18 februari, de definitieve akten werden op 24 juni door de notaris krachtigd. De gemeente stelde daarin dat er wat haar betreft geen hindernissen voor de plannen waren. Tegenover de raadscommissie ontkende het college iedere betrokkenheid. Plaatselijke bedrijven die het risico aandurfden kregen een flinke korting op de statutair voorgeschreven grondprijs.
  46. ↑ De initiatiefnemers brachten hun plannen naar buiten nadat Ben de Bruin van het weekblad Tussenklappen er lucht van had gekregen; zie het nummer van 30 juni 1999. René Beishuizen, "Tepper zaait onrust in Zuidbroek. Ondernemer start 24-uurs 'middenstands-centrum' op Gouden Driehoek", Groninger Dagblad, 29 juni 1999. Jan Niemeijer, "Zuidbroek wacht een miljoeneninvestering: plannen voor tuincentrum, bouwmarkt, wegrestaurant en supermarkt", Nieuwsblad van het Noorden, 23 juni 2000. – via De krant van toen.
  47. ↑ Overleg gemeente Menterwolde en provincie Groningen, 31 maart 2000. Commissaris Alders stelt als harde eis: "De gemeente komt met een voorstel het bestemmingsplan Gouden-Driehoek te repareren op het punt van ongewenste detailhandel conform de belofte van 1997 (inclusief tijdschema)."
  48. ↑ Provincie Groningen, 20 februari 2001, persbericht nr. 31. PvdA-fractievoorzitter Markus Ploeger beweerde in de commisievergadering van 19 februari dat de fout bij de provincie lag, die de gemeente een opening had gelaten om de geconstateerde tekortkomingen van het bestemmingsplan te herstellen. In de daaropvolgende raadsvergadering van 26 april verklaarde hij daarom "ontstemd zo niet gegriefd" te zijn door de handelswijze van de provincie.
  49. ↑ Supermarkteigenaar Tepper had juni 1999 samen met Geveke Bouw (Koop Tjuchem) 12.985 m2 grond gekocht voor vestiging van detailhandel en horeca. De Ontwikkelingsmaatschappij garandeerde dat "hem niet bekend is dat dit gebruik op publiek- of privaatrechtelijke gronden niet is toegestaan". Wethouder Boddema – tevens directeur van de Ontwikkelingsmaatschappij – verklaarde later tegenover het Groninger Dagblad dat het bedrijf een verkeerde versie van het bestemmingsplan had gehanteerd. Tepper vocht het gemeentebesluit aanvankelijk met succes aan, maar moest zich neerleggen bij het oordeel van de Raad van State. René Beishuizen, "Ondernemer woedend na ommezwaai gemeente: schadeclaim!", Groninger Dagblad, 23 juni 2001. Jan Niemeijer, "Supermarkt Zuidbroek mag naar bedrijfspark", Dagblad van het Noorden, 22 november 2002. Jan Niemeijer, "Menterwolde legt schadeclaim op bordje van 'bazige' provincie", Dagblad van het Noorden, 13 december 2002. Jan Niemeijer, "Meer ruimte voor winkelhart van Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 4 oktober 2003. – via De krant van toen.
  50. ↑ In 1999 werd op verzoek van Commissaris van de Koningin Hans Alders een vertrouwelijk rapport opgesteld door oud-PvdA‑afdelingsvoorzitter Otto Knottnerus. Het rapport uitte zorgen over de bestuurscultuur binnen de gemeente. Op basis hiervan verrichtten de Divisie Zware en Georganiseerde Criminaliteit (ZwaCri) en de Rijksrecherche een oriënterend onderzoek, dat geen aanwijzingen voor strafbare feiten opleverde. De kwestie leidde tot ophef binnen de PvdA-afdeling. De betrokken wethouders spraken over smaad en laster. De daaropvolgende royementsaanvraag werd niet in behandeling genomen en de kwestie werd door de landelijke PvdA in der minne geschikt wegens onverenigbaarheid van karakters. De PvdA-afdeling nam daar echter geen genoegen mee. Toen Knottnerus daarna gemeentelijke dossiers opvroeg en daarover artikelen schreef, zochten de wethouders opnieuw de publiciteit. Provincie Groningen, persbericht 15 november 1999. Jan Niemeijer, "Wethouders Menterwolde willen genoegdoening van ex-partijvoorzitter", Nieuwsblad van het Noorden, 5 januari 2000. René Buishuizen, "Smartegeld zal hij niet eisen", Groninger Dagblad, 6 januari 2000. Jan Niemeijer, "'Gedeputeerde Calon speelde kwalijke rol in roddelaffaire'", Nieuwsblad van het Noorden, 8 januari 2000. Jan Niemeijer, "Zuidbroekster zakenman krijgt inzage in roddelbrief", Nieuwsblad van het Noorden, 24 januari 2000. Jan Niemeijer, "PvdA gaat 'kwelgeest' Otto Knottnerus uit partij zetten", Dagblad van het Noorden, 19 januari 2002. – via De krant van toen.
  51. ↑ De misstanden werden onthuld door Toine Heijmans, "Het Toekan-imperium brengt geld en chaos", De Volkskrant, 16 februari 2002. – via Wordpress. Zie ook Lejo Siepe, "Op zoek naar de grenzen van de wet. Van der Valk tart voortdurend het geduld van de gemeente", Nieuwsblad van het Noorden, 23 februari 2002. – via De krant van toen. "Van der Valk lapte regels aan laars, maar: Gemeente Menterwolde verwaarloost controletaken", De Regiokrant, 21 augustus 2002. Peter Steinfort, "Gemeente wist van gebreken Van der Valk", RTV-Noord, 22 augustus 2002.
  52. ↑ Definitieve omgevingsvergunningen werden pas eind 2005 verleend, nadat de gemeente had aangekondigd geen evementen meer toe te staan In juni 2007 werd gesproken over geconstateerde tekortkomingen in de bouwconstructie van het hotelcomplex. Bron: besluitenlijsten B&W.
  53. ↑ Aart Brouwer, "Nederland collusieland", De Groene Amsterdammer, 6 april 2002.
  54. ↑ Het nieuwe plan voor een voetbaltrainingscentrum met woonwijk, vakantiepark en zorghotel (het "Milanello van het Noorden") werd samen met het Van der Valk-concern ontwikkeld. Men sprak wel over een megadeal of monsterovereenkomst. Om de plannen betaalbaar te houden, moest de gemeente meerdere concessies doen. Toen FC Groningen wegens veranderde omstandigheden afhaakte, stagneerde de voortgang. Directeur Vincent van der Valk voorzag "grote mogelijkheden voor Zuidbroek" en zei niet te kunnen bevatten dat de gemeente, die voor het recreatiegebied 25 hectare land had aangekocht, niet méér wilde investeren. De woningbouwplannen werden door de gemeente op de lange baan geschoven. De betrekkingen met het Van der Valk-concern bekoelden definitief na het overlijden van Gerrit van der Valk in januari 2009. Jan Niemeijer, "Burgemeester van Menterwolde: 'Ik zei: de FC is dat niet iets voor ons?'" "Concurrentie afgetroefd met Van der Valk", Dagblad van het Noorden, 9 juni 2004. Jan Niemeijer, "Ome Gerrit van der Valk: dit kan iets heel moois worden", Dagblad van het Noorden, 10 juni 2004. Jan Niemeijer, "FC niet voor zacht prijsje naar Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 19 januari 2005. Jan Niemeijer, "Vakantiedorp Van der Valk in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 24 mei 2005. Jan Niemeijer, "Zuidbroek moet prima plek worden voor 'jonge senioren'", Dagblad van het Noorden, 20 september 2005. "FC Groningen gaat niet naar Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 28 juni 2006. René Beishuizen, "Menterwolde heeft Van der Valk nodig bij aanleg recreatiegebied", Dagblad van het Noorden, 25 november 2006. – via De krant van toen. Besluitenlijsten B&W Menterwolde, 31 juli 2007. Programmabegroting Menterwolde 2008, toelichting, november 2007.
  55. 1 2 De eerste plannen voor een voetbalstadion en een Factory Outlet Center kwamen begin 2006 naar buiten. Dit nadat soortgelijke plannen aan de Langeleegte waren afgeketst. Krantenberichten spraken over een "consortium van projectontwikkelaars" dat een terrein van 50 hectare wilde ontwikkelen. De gemeente maakte in februari 2007 bekend onlangs een uitwerkingsovereenkomst te hebben gesloten met "een aannemingscombinatie die wereldwijd opereert". Woordvoerder was Ruud Sanders van de Redema Groep uit IJsselstein, die een optie van 34 hectare (later 45 hectare) op bedrijventerrein De Gouden Driehoek en naburige gronden had verworven. Eventueel wilde het consortium ook de exploitatie van het bedrijventerrein overnemen van Dura Vermeer. De investeerder sprak over "het grootste factory outlet centrum annex casino en stadion voor Noord-Nederland en Noord-Duitsland". Het contact met Sanders zou gelegd zijn door gemeentelijk huisadvocaat Henk Jan Hoekman (1953-2024), secretaris van de BV Veendam, die tevens een belangrijke rol vervulde bij het geplande voetbaltrainingscentrum in Zuidbroek. Hoekman bood al eerder (juni 2006) aan een deel van de aandelen van het bedrijventerrein over te nemen. Dura Vermeer weigerde hieraan mede te werken vanwege mogelijke belangenverstrengeling. Sanders leende vervolgens eind maart 2007 – via zijn bedrijf Investment Force – 750.000 euro aan de noodlijdende BV Veendam, naar verluidt bedoeld om "de deal los te trekken" (de verplaatsing van het stadion). Toen de plannen niet doorgingen, werd de vordering overgenomen door zakenman Jans Norder, de belangrijkste geldschieter van de voetbalclub, die soortgelijke plannen in Veendam had, waarvoor Sanders eveneens belangstelling toonde. Advocaat Hoekman kwam later in opspraak vanwege zijn betrokkenheid bij het FOC, waarvan hij de "geestelijk vader" werd genoemd (zie hieronder). Jan Niemeijer, "Nieuw stadion nog ver weg voor BV Veendam", Dagblad van het Noorden, 29 november 2005. Martin Messing, "Veendam: Nieuw stadion in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 23 februari 2006. Martin Messing, "Nieuw multifunctioneel stadion kost Veendammers niets", Dagblad van het Noorden, 2 maart 2006. Johan de Veer, "Megawinkels langs A7: Menterwolde wil outlet centrum zoals Batavia stad", Dagblad van het Noorden, 13 februari 2007. "Goedkoop shoppen in nieuw outletcentrum Zuidbroek", RTV-Noord, 13 februari 2007. René Beishuizen, "Locatie alles bepalend voor outletcentrum", Dagblad van het Noorden, 17 oktober 2007. Martin Messing, "Ruud Sanders, de redder van BV Veendam", Dagblad van het Noorden, 7 juli 2007. Wabe van Elk, "Europa veroveren vanuit Veendam"Dicht slotje., PropertyNL Magazine (2007), nr. 17 (gearchiveerd op 23 januari 2026). René Beishuizen, "Outletplan Zuidbroek goed voor 1000 banen", Dagblad van het Noorden, 17 oktober 2007. Martin Messing, "Lot BV Veendam in handen van provincie", Dagblad van het Noorden, 23 april 2008. “Gaat de verhuizing naar Zuidbroek niet door, dan is het einde oefening.” Arnoud Bodde en Martin Messing, "Eén deel liefde, twee delen koopmanschap", Dagblad van het Noorden, 1 april 2010. “Beide mannen (Sanders en Norder) zijn dan financieel niet alleen aan de club verbonden, maar ook aan elkaar.” Paul Bosman, "Zuidbroek lijkt van de baan", Dagblad van het Noorden, 24 mei 2008. Arnoud Bodde en Bas van Sluis, "De man met het geelzwarte hart", Dagblad van het Noorden, 31 augustus 2013, pp. 12-13. Arnoud Bodde, "Zuidbroek was eerste liefde van Revascom", Dagblad van het Noorden, 11 februari 2016. – via De krant van toen. Over Hoekmans betrokkenheid bij De Gouden Driehoek: Raad van Commissarissen De Gouden Driehoek, 16 juni 2006. Notulen B&W Menterwolde, 19 september 2006.
  56. ↑ De Ommelander Ziekenhuisgroep en andere stakeholders hadden een sterke voorkeur voor nieuwbouw te Zuidbroek, maar de provincie wees deze optie in 2010 af, omdat de locatie aan de rand van het verzorgingsgebied zou liggen. Johan de Veer, "Ziekenhuis blijft in Oldambt", Dagblad van het Noorden, 14 januari 2011. "Ziekenhuisgroep kiest – dan maar – voor Scheemda", RTV-Noord, 4 augustus 2011. Johan de Veer, "OZG rekende op ziekenhuis in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 29 november 2012. – via De krant van toen.
  57. 1 2 Het Saksen Medisch Centrum was een initiatief van Van der Valk, aanvankelijk met Strukton Integrale Projecten van de omstreden zakenman Gerard Sanderink (eerder betrokken bij de plannen voor het Ommelander Ziekenhuis), daarna met de Antea Groep (Oranjewoud). "Menterwolde wil Saksen Medisch Centrum", De Veendammer, 5 februari 2013. René Beishuizen, "Komst Saksen Medisch Centrum in Zuidbroek na 2 jaar geen stap verder", Menterwolde.info, 2 november 2014. René Beishuizen, "Komst Saksen Medisch Centrum in Zuidbroek definitief van de baan", Menterwolde.info, 19 oktober 2015.
  58. ↑ Bodde en Van Sluis, "De man met het geelzwarte hart", pp. 12-13. “Sanders ziet brood in het Factory Outlet Center in Zuidbroek. ... Hij zou ruim 2 miljoen euro overhouden aan grondtransacties in Oost-Groningen, geholpen door Henk Jan Hoekman, adviseur van de gemeente Menterwolde en al jaren bestuurslid van Veendam. 'Had ik dat maar verdiend', geeft Sanders anno 2013 aan. De grond is nog wel van hem, zegt hij. 'We hebben wel wat grond verkocht, maar niet zo veel'.”
  59. 1 2 Gemeentelijke huisadvocaat Henk Jan Hoekman werd na het failissement van zijn kantoor in 2014 verantwoordelijk gehouden voor verdwenen derdengelden rond het geplande Factory Outlet Center in Zuidbroek. Omdat de betrokkenen geen aangifte deden, bleef de zaak beperkt tot tuchtrecht. De Raad van Discipline gaf een berisping, maar het Hof van Discipline schrapte het echtpaar Hoekman van het tableau. In het vonnis wordt aannemelijk gemaakt dat de derdenrekening via een stroman werd gebruikt om een half miljoen euro door te sluizen naar Hoekman zelf, zijn kantoor, een familielid en twee bedrijven. De stroman noemde Hoekman de "geestelijk vader" van het project. Het oordeel betrof alleen het misbruik van de derdenrekening. Of de constructie zou kunnen wijzen op witwassen of omkoping liet het hof in het midden. Voormalig advocaat Hoekman verduistert mogelijk half miljoen. RTV-Noord (6 november 2014). "Voormalig advocaat Hoekman verduisterde half miljoen". RTV Drenthe (6 november 2014). Joris Rietbroek, "Hof van Discipline schrapt advocatenechtpaar Hoekman van tableau", Advocatie, 30 maart 2016. Raad van Discipline Arnhem-Leeuwarden 04/15 en 05/15, 29 mei 2015, ECLI:NL:TADRARL:2015:95. Overheid.nl - Tuchtrecht (3 juli 2015). Hof van Discipline 's-Hertogenbosch 7592, 21 maart 2016 (ECLI:NL:TAHVD:2016:54). Overheid.nl - Tuchtrecht (23 maart 2016).
  60. ↑ Journalist Lejo Siepe berichtte op 12 november 1999 in het radioprogramma Argos dat een woningbouwlokatie aan het Haltepad te Zuidbroek door een dochterbedrijf van Koop Tjuchem voor 36 gulden per m2 (excl. BTW) was verkocht aan een firma die was gelieerd aan het Van der Valk-concern. De grond werd daarna bouwrijp gemaakt. Twee volgende transacties vervijfvoudigden de prijs. De betreffende ontwikkelaar stelde achteraf dat de prijsstijging marktconform was en vooral te maken had met de aanloopkosten.
  61. ↑ Bron: CBS-woningstatistiek, bestemmingsplannen en jaarverslagen SGBA. Notulen B&W Menterwolde, 23 maart 1999.
  62. ↑ Een vastgoedeigenaar uit Zuidbroek moest op grond van een bodemsaneringsrapport de vraagprijs voor toekomstige bouwgrond aan de Sluisstraat drastisch laten zakken. Achteraf bleken de saneringskosten minder dan een derde van het geraamde bedrag. Aan de raad werd ten onrechte voorgespiegeld dat de provincie bij de operatie betrokken was. Notulen B&W Menterwolde, 20 april, 27 april, 15 juni en 6 juli 1999, 25 januari 2000. Raadsstukken 9 juni 1999. Informatie Provincie Groningen.
  63. ↑ Dit betreft de gronden (40 hectare) waar in 2011 het Factory Outlet Center moest komen. "Van der Valk claimt vijf miljoen van gemeente Midden-Groningen om verhinderen aanleg golfbaan", RTV-Noord, 27 maart 2025. “Toenmalig gemeentesecretaris Klaas Nieland heeft volgens Van der Valk wel excuses aangeboden voor de gang van zaken, maar de gemeente komt niet met een vergoeding.” Zie de uitspraak: Raad van State: ECLI:NL:RVS:2025:2845. Rechtelijke uitspraken (25 juni 2025). Zie voor een eerder vonnis: Rechtbank Noord Nederland: ECLI:NL:RBNNE:2023:1332. Rechtelijke uitspraken (6 mei 2023) – via Rechtspraak.nl.
  64. ↑ "Gemeente neemt nieuw besluit voor afwijzing planschade Van der Valk", Menterwolde.info, 9 oktober 2025.
  65. ↑ De gemeentesecretaris bleef aanvankelijk als raadsgriffier fungeren en behield ook daarna – samen met de wethouders – een vaste plek aan de raadstafel. De griffier (gerecruteerd uit het ambtelijke apparaat) moest op de publieke tribune plaatsnemen. Ook de rondvraag werd geschrapt. De niet-geheime besluitenlijsten van B&W werden slechts gedeeltelijk openbaar gemaakt. Otto S. Knottnerus, "Ingezonden: Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 23 juli 2002. "Jan Leegstra raadsgriffier", Dagblad van het Noorden, 11 januari 2005. – via De krant van toen.
  66. ↑ Grietje Kalfsbeek en Jan Dirk Bijker (13 februari 2003). Over proaten en luustern en een kloetje in de ströt. Verslag van de Quickscan bij de Gemeente Menterwolde. Pentascoop Implementation Services, Groningen. Gearchiveerd op 11 mei 2003.
  67. 1 2 Onderzoeksbureau GITP stelde in het Rapport Cultuuronderzoek ambtelijke organisatie gemeente Menterwolde (15 april 2015): "Met de komst van de huidige gemeentesecretaris ervaren de medewerkers dat de stijl van leidinggeven duidelijk veranderde naar een, zoals ervaren door de medewerkers, zakelijke, taakstellende en veranderingsgerichte stijl van leidinggeven. Deze stijl contrasteerde duidelijk met de als 'vaderlijk', sociaal en op stabiliteit georiënteerde ervaren stijl van de vorige gemeentesecretaris. De verandering van stijl werd gepercipieerd als het doorbreken van een familiecultuur naar een zakelijke en meer afstandelijke cultuur." Geconstateerd werd dat ongeveer 60 procent van de geïnterviewde medewerkers … "op basis van persoonlijke concrete ervaringen gevoelens ervaart die kenmerkend zijn voor een angstcultuur." "Rapport: Tweedeling tussen medewerkers op gemeentehuis", Menterwolde.info, 27 mei 2015. De auteurs van het rapport waren Peter Mulder en Anke Brockmöller.
  68. 1 2 Louis van Kelckhoven, "Het boek kan bijna dicht", Dagblad van het Noorden, 28 november 2015. – via De krant van toen.
  69. ↑ Jan Niemeijer, "Lijst illegale bouwsels niet openbaar", Dagblad van het Noorden, 17 november 2005. – via De krant van toen. De VROM-inspectie had in 1999 en 2003 geconstateerd dat de gemeente geen handhavingsbeleid had, waardoor illegale bouwsels en rommelterreinen werden gedoogd. Bron: Brief B&W Menterwolde aan de gemeenteraad, mei 2005.
  70. ↑ Zie de mooie sfeertekening door Guus Valk, "'PvdA schrapte de rondvraag in Menterwolde'Dicht slotje.", NRC, 3 mei 2005. Gearchiveerd op 8 mei 2005. “Het PvdA-koninkrijkje van Engbert Gruben”, noemt fractievoorzitter Mieke Bos van VVD/Algemeen belang Menterwolde. “Wat de PvdA-fractie wil, gebeurt. Alles wordt van tevoren besproken, alles is voorgekookt. Ik kom niet uit de streek, het gaat er hier echt dorps aan toe. … Gegniffel als ik met een voorstel kom. Het reglement van orde bij raadsvergaderingen aanpassen. Alles was naar democratie neigt, hadden ze er aanvankelijk uitgehaald. Zelfs de rondvraag was geschrapt. … Het gevolg van het gedrag van de PvdA is dat ambtenaren zich gedragen in de geest van de partij.” PvdA-fractievoorzitter Gruben beriep zich op zijn beurt op de resultaten die “acht oprechte socialisten in de raad” hadden bereikt.
  71. ↑ Martijn Delaere, "'De nieuwe wind beviel me niet'", Binnenlands Bestuur, 24 april 2015.
  72. ↑ Een inwoner van Zuidbroek vergeleek de gemeente met een "Zuid-Amerikaanse bananenrepubliek, waar in een paleisrevolutie de machthebbers op de achtergrond bij nacht en ontij de president op de vlucht jagen”. Albert Bergman, "'Bananenrepubliek'", Tussenklappen, 5 maart 2003. Gearchiveerd op 3 november 2003. Geraadpleegd op 13 januari 2026. In Zuidbroek verscheen de protestkrant Menterwolder Nieuwsblad, speciale editie (februari 2003). Gearchiveerd op 18 april 2003. Gert Brouwer, "'Puur machtsspel tussen de raad en de burgemeester'", Dagblad van het Noorden, 15 januari 2003. – via De krant van toen.
  73. ↑ "Menterwolders vrezen eigen bestuur", RTV-Noord, 4 februari 2003.
  74. 1 2 Gert Brouwer, "Pikante parallellen tussen puinruimer Lo van Kats en afgeserveerde burgemeester Meia Lantinga", Dagblad van het Noorden, 30 januari 2003. – via De krant van toen. “Van Kats staat op het provinciehuis bekend als een kille saneerder. … Ambtenaren die bij hem werden ontboden hadden het gevoel dat ze op de pijnbank werden gelegd. Politiek en ambtelijk Menterwolde kunnen zich op een soortgelijke aanpak voorbereiden.”
  75. ↑ Jan Niemeijer, "Burgemeester rehabiliteert wethouders en gemeentesecretaris van Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 8 oktober 2003. "Passages uit rapport waarnemer" (in dezefde krant). - via De krant van toen.
  76. 1 2 Jan Niemeijer, "Liemburg sneuvelt in Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 7 juni 2005. Michel Brandsma, "Machtsspel in Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 11 juni 2005. – via De krant van toen. Zie ook het dossier over het aftreden van Fijke Liemburg. Menterwolde Kritisch Bekeken (juni 2005). Gearchiveerd op 9 september 2005.
  77. 1 2 Peter Steinfort, Liemburg over Menterwolde op TV Noord. Reitdiepgesprek. RTV-Noord (25 november 2005). Gearchiveerd op 2 juni 2009 – via Menterwolde kritisch bekeken!. “Ik heb in de periode van het nadenken hoe processen lopen natuurlijk ook een aantal keren met mijn voorgangster (Meia Lantinga) gesproken. De laatste keer was na het indienen van mijn ontslag. Dan ga je een kop koffie drinken bij Meia op haar uitnodiging, je doet je verhaal en we komen tot de conclusie dat het een blauwdruk is. De geschiedenis heeft zich weer herhaald. … het laatste gesprek dat ik met Meia had, had nog een dusdanige wending… Ik had zelfs een bodyguard bij me … De fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid ging een half uur voor de ramen staan van mevrouw Lantinga, zo erg was het, onvoorstelbaar. – Om te intimideren? – Ja!” Gruben ontkende de aantijgingen en hield vol dat hij toevallig voor Lantinga's huis stond te kletsen.
  78. ↑ Ana van Es, "Hoe de PvdA uit Menterwolde verdweenDicht slotje.", De Volkskrant, 3 mei 2014. Gearchiveerd op 25 juni 2022.
  79. 1 2 René Beishuizen, "Wethouder Ploeger twijfelt aan leiderscapaciteiten oud-burgemeester Liemburg", Dagblad van het Noorden, 28 juli 2005. – via De krant van toen. Jan Niemeijer, "Markus schreeuwt naar de vuile was van de PvdA", Dagblad van het Noorden, 16 juni 2005. Markus Ploeger, "Fijke Liemburg neemt zelf ontslag", Nieuwsbrief PvdA-afdeling Menterwolde, jrg. 3, nr. 18 (juli 2005), pp. 1-2. Gearchiveerd op 18 mei 2006. De speciale uitgave van 12 kantjes A-4 (met een oplage van 5.000) was volledig gewijd aan het vermeende disfunctioneren van de vertrokken burgemeester. Hanneke Boonstra, "Het is weer goed mis in Menterwolde", Leeuwarder Courant, 13 december 2005. – via De krant van toen. “De wethouder voelde tranen in zich opkomen in weerwil van zijn 24 (!) jaar ervaring. En bij de fractievoorzitter − die sinds mensenheugenis een vinger in de politieke pap heeft − was het al niet anders. … De enige die geen spier vertrok was de gemeentesecretaris. Ook al een oude rot van wie het verhaal gaat dat hij de burgemeester − toen die wat al te afhankelijk dreigde te opereren − te verstaan had gegeven dat hij maar beter in de PvdA karavaan kon springen, anders kon hij het wel vergeten in Menterwolde.”
  80. ↑ Liemburgs aftreden kwam nogmaals aan de orde in de gemeenteraadsvergadering van 19 januari 2006. Jan Niemeijer, B en W: Liemburg klapte uit de school. "'Liemburg op solotoer bij trainingscomplex'", Dagblad van het Noorden, 16 januari 2006. Jan Niemeijer, "Fijke Liemburg krijgt de wind van voren. Persoonlijke verklaring wethouders na aanhoudende aantijgingen: 'Hij roeide bewust tegen de stroom in'", Dagblad van het Noorden, 20 januari 2006. – via De krant van toen.
  81. ↑ Jan Niemeijer, "Burgemeester Schollema valt oud-collega Liemburg af", Dagblad van het Noorden, 16 september 2005. – via De krant van toen. Brief van burgemeester Schollema. Menterwolde Kritisch Bekeken (18 december 2005). Gearchiveerd op 9 februari 2006.
  82. ↑ Michel Brandsma, "Machtsspel in Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 11 juni 2005. Gert Brouwer, "PvdA-top in Menterwolde steeds meer onder vuur", Dagblad van het Noorden, 3 december 2005. "Boddema: Spijt dat ik niet ben opgestapt.", Dagblad van het Noorden, 3 december 2005. – via De krant van toen. PvdA-insider Bé Hooijer deed in vijf brieven aan de gemeenteraad en vervolgens voor de microfoon van Omroep Menterwolde (24 december 2005) uitvoerig zijn beklag, waarbij vooral de gemeentesecretaris het moest ontgelden. Zie ook het persoonlijke weblog: Otto S. Knottnerus, Het verdriet van Menterwolde (2002-2004). Gearchiveerd op 15 april 2003.
  83. ↑ Louis van Kelckhoven, "Hoogleraar houdt PvdA tegen het licht", Dagblad van het Noorden, 12 augustus 2005. – via De krant van toen. De beoogde commissievoorzitter trok zich terug.
  84. ↑ Louis van Kelckhoven, "Hard oordeel over PvdA in Menterwolde: Te weinig debat en onvoldoende zelfreflectie", Nieuwsblad van het Noorden, 21 februari 2006.
  85. 1 2 Na Liemburgs aftreden vormde zich het burgerberaad 'Forum Menterwolde' met deelnemers uit alle partijen; alleen de PvdA liet verstek gaan. Het beraad kwam enkele keren bijeen en organiseerde op 27 februari 2006 een verkiezingsdebat . Meedenken over democratie. Menterwolde Kritisch Bekeken (10 juli 2005). Gearchiveerd op 29 augustus 2005.
  86. ↑ Vakbondsbestuurder Ineke Meijer (1949-2022) was eerder van 1998 tot 2002 raadslid voor de PvdA, terwijl haar echtgenoot Nantko Boddema tegelijkertijd raadslid en wethouder was; in 2006 werd ze verkozen voor de SP. René Beishuizen, "Meijer en Weijer hadden de eer aan zichzelf moeten houden", Dagblad van het Noorden, 19 oktober 2006. – via De krant van toen.
  87. ↑ Johan de Veer, "Onderzoek lijkt afrekening", Dagblad van het Noorden, 13 maart 2010.
  88. ↑ PvdA-er Markus Ploeger trok zich terug als wethouderskandidaat en diende een succesvolle motie van wantrouwen in tegen zijn opvolger Willem van der Werf, die hij zelf voor deze functie had voorgedragen. Van der Werf klaagde op zijn beurt over inmenging in het collegebeleid, intimidatie en dwang. Ploeger bedankte vervolgens als raadslid omdat het raadslidmaatschap – naar eigen zeggen – niet goed te verenigen zou zijn met zijn deeltijdsbaan als ambtenaar van de gemeente Pekela. René Beishuizen, "Conflict PvdA Menterwolde: wethouder kan werk niet doen", Dagblad van het Noorden, 10 september 2010.René Beishuizen, "Schaakmat gezet door partijgenoten", Dagblad van het Noorden, 28 september 2010. – via De krant van toen.
  89. ↑ "Inwoners Menterwolde afgeknapt op PvdA", RTV-Noord, 13 september 2010. “Oud-PvdA-wethouder Arend Oeseburg: "De mensen die het veroorzaken moeten eruit. Maar deze mensen krijg je niet weg. Die zijn behept met macht."” René Beishuizen, "PvdA Menterwolde onlosmakelijk verbonden met conflicten", Dagblad van het Noorden, 17 september 2010. Tammo Beishuizen, "De partij vanaf nul opbouwen", Dagblad van het Noorden, 18 november 2010.
  90. ↑ Johan de Veer, "'Nooit gedacht dat de PvdA me als oud vuil bedankt'", Dagblad van het Noorden, 14 december 2013. – via De krant van toen.
  91. ↑ Ploeger weigerde zijn nevenfuncties op te geven, wat tot stevige discussies leidde. "Commissie: Zorgen over nevenfuncties Markus Ploeger", Menterwolde.info, 25 maart 2014. "Raadslid Ploeger stopt niet met nevenfuncties", Menterwolde.info, 24 april 2014. Maaike Trimbach, "Markus Ploeger weerlegt kritiek nevenfuncties", Dagblad van het Noorden, 25 april 2014. – via De krant van toen. “Belangenverstrengeling? Ik heb genoeg bestuurservaring om in te schatten wanneer dat het geval is.”
  92. ↑ Het gefailleerde bedrijf werd ondersteund door een concurrerende supermarkteigenaar, die tevens een bod op het pand uitbracht. René Beishuizen, "Supermarkt Zuidbroek half leeggeroofd", Dagblad van het Noorden, 31 mei 2007. – via De krant van toen.
  93. ↑ Eigenaar Tepper, die nu tot de critici van het gemeentebestuur behoorde, suggereerde dat de gemeente uit rancune geen reëel bod wenste uit te brengen. René Beishuizen, "Centrum Zuidbroek: Gemeentebestuuders Menterwolde puzzelen al zeven jaar", Dagblad van het Noorden, 18 juni 2007. Louis van Kelckhoven, "College de boer op voor winkel: niemand ziet brood in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 5 februari 2008. Louis van Kelckhoven, "'Oppositie loopt ons voor de voeten'", Dagblad van het Noorden, 8 februari 2008. René Beishuizen, "Supermarkt in centrum van Zuidbroek heeft hoge prioriteit voor gemeente", Dagblad van het Noorden, 16 februari 2008. René Beishuizen, "Hier is een groot wantrouwen", Dagblad van het Noorden, 24 juni 2009. – via De krant van toen.
  94. ↑ Directeur Jan Bouter van Bogor b.v. deed tegenover de gemeenteraad zijn beklag over tegenwerking en misleiding. Bron: Gemeenteraad Menterwolde, 7 mei 2008, geluidsopname. De firma zou zich uiteindelijk hebben teruggetrokken omdat men zich niet in staat achtte binnen de randvoorwaarden van de gemeente een winstgevend project te realiseren. Beide partijen werden het vervolgens niet eens over de verkoopprijs. Burgemeester Van Zuijlen verweet Bouter "geen volwassen manier van zakendoen", vanwege diens uitingen in de media. Het uiteindelijke plan week overigens nauwelijks af van de oorspronkelijke voorstellen van Bogor. René Beishuizen, "Bogor haakt af, gemeente staat paf", Dagblad van het Noorden, 10 oktober 2008. Bewoners Zuidbroek krijgen hun zin; supermarkt komt midden in het dorp. RTV-Noord (30 oktober 2009). René Beishuizen, "Van Zuijlen stoort zich aan Bogor", Dagblad van het Noorden, 24 februari 2010. René Beishuizen, "Nieuwe supermarkt op leeg terrein in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 15 september 2010. René Beishuizen, "Swarts en Groninger Huis werken samen in Zuidbroek", Dagblad van het Noorden, 24 september 2010. – via De krant van toen.
  95. ↑ Een beeldbepalende boerderij te Noordbroek werd in 2000 gesloopt door de woningcorporatie SGBA, zonder dat dit ooit in de gemeenteraad of de raadscommissie was behandeld. Ook de monumentale knotlinden werden gekapt. Tegen dit alles ontstond een breed protest met rechtzaak. De wethouder kenschetste de protesten als een hetze tegen zijn persoon. Critici stelden dat er mogelijk sprake was van nepotisme. In 2003 werd een herenhuis met schuur uit 1639 aan het Winschoterdiep te Zuidbroek gesloopt ten behoeve van een appartementencomplex. De gemeente verplichte de eigenaar het pand te documenteren, maar stemde in met de nieuwbouwplannen. Fred Ootjers, "Dorp loopt te hoop tegen sloop", De Veendammer, 11 juli 2000. "Boerderij toch gesloopt voor woningbouw", Nieuwsblad van het Noorden, 14 juli 2000. Harry Kroeze, "Protest tegen sloop is protest tegen handelswijze gemeente", Nieuwsblad van het Noorden, 23 augustus 2000.Harry Kroeze, "Karakteristieke dorpsgezichten moeten blijven", Nieuwsblad van het Noorden, 16 maart 2001. Fred Ootjers, "Boerderij wordt slagerij", De Veendammer, 20 maart 2001. "Stichting eist herplant lindebomen Noordbroek", Nieuwsblad van het Noorden, 15 november 2001. "Vrees voor sloop historische panden Zuidbroek", Nieuwsblad van het Noorden, 4 september 2001. "Herkansing voor oudste burgerhuis", Nieuwsblad van het Noorden, 13 mei 2002. Nina van den Broek, 'Verkwanseling van cultureel erfgoed in Zuidbroek', in: Noorderbreedte 27 (2003), nr. 5.
  96. ↑ De gemeentelijke plannen schetsten hoe het gebouw Kerkhörn plaats zou maken voor een wandelboulevard richting Van der Valk.
  97. ↑ Appie, Het Golden Peerd – virtueel café (laatste aflevering 22 augustus 2022). De afleveringen tot augustus 2011 onder de vlag van web-log staan niet meer online. Een aantal afleveringen is gearchiveerd, de eerste van 13 februari 2006. Als voorloper startte op 4 juni 2004 het grotendeels gearchiveerde weblog Menterwolde Kritisch Bekeken!, waarin tot 2008 de gemeentepolitiek werd besproken.
  98. ↑ Goos de Boer, "Ambtelijke top Menterwolde op de schop", RTV-Noord, 17 oktober 2011. “Het is toch wel een beetje een publiek geheim dat de huidige gemeentesecretaris Nieland, die dus gaat vertrekken, wel heel erg veel touwtjes in die gemeente in handen heeft. ... Het is een bepaalde cultuur, 'ons kent ons' is daar toch wel een beetje ontstaan...” "Ontslagen topambtenaar wil 'besproken' worden in discussie angstcultuur", RTV-Noord, 6 mei 2015.
  99. ↑ Er was mogelijk sprake van belangenverstrengeling. Gemeentesecretaris Nieland bekleedde in de jaren 2007, 2008 en 2009 – samen met zakenman Jans Norder – een commissariaat bij een dochterbedrijf te Zuidbroek (KvK 02095985) van verzekeraar Univé Noord-Oost c.v. Beide werden benoemd door de Raad van Commissarissen, waarvan advocaat Hoekman vice-voorzitter was. Omgekeerd gingen de juridische opdrachten van de gemeente Menterwolde (ter hoogte van ongeveer € 35.000 per jaar) in deze periode grotendeels naar het kantoor van Hoekman, die daarom 'huisadvocaat' van de gemeente werd genoemd.
  100. ↑ De activiteiten van Hoekman op het bedrijventerrein had opvallende raakvlakken met het faillissement van voetbalorganisatie SC Veendam. De advocaat was sinds 1998 secretaris van deze organisatie (toen nog BV Veendam) en werd in 2010 – samen met medebestuurslid en sponsor Jans Norder – door de voorzieningenrechter verantwoordelijk gesteld voor het (aanvankelijk afgewende) faillissement. Beide moest uit eigen vermogen resp. 200.000 en 400.000 euro aan schuldderving bijdragen. Een derde betrokkene bij de voetbalclub was oud-wethouder Boddema, die als part-time administrateur werkzaam was. Een fout van hem droeg bij aan het definitieve faillissement in 2013. De club werd overigens – aldus Dagblad van het Noorden – jarenlang op de been gehouden met zwart geld, met name van een omstreden Muntendammer zakenman (die op zijn beurt weer nauwe relaties met Norder onderhield). Diens overlijden in 2009 zou de neergang van BV Veendam hebben ingeluid. Hoekman en Norder gingen beide in 2014 failliet; Norders firma's hadden een miljoenenschuld. Arnoud Bodde en Bas van Sluis, "De man met het geelzwarte hart", Dagblad van het Noorden, 31 augustus 2013, pp. 10-11. Idem, p. 12-13. "Het toetje dat er niet had mogen zijn", Dagblad van het Noorden, 7 september 2013, p. 10-11. Idem, p. 12-13.
  101. ↑ Hoekman werd in 2005 – samen met Boddema – voorgedragen als toekomstig bestuurder van het voetbaltrainingscentrum te Zuidbroek. Namens beide partijen stelde hij de contracten op; de rekening daarvoor (16.500 euro) werd voor de helft betaald door Van der Valk. De gemeente won pas achteraf onafhankelijk juridisch advies in (kosten: 10.000 euro); dit om een eventuele claim tegen FC Groningen te onderzoeken. De nauwe relatie van de gemeente met Hoekmans kantoor ging zeker twaalf jaar terug. René Beishuizen, "VVD: Laat contract Van der Valk onderzoeken", Dagblad van het Noorden, 31 maart 2011. "Onafhankelijke advocaat helpt gemeente met schadeclaim", Dagblad van het Noorden, 15 juli 2006. René Beishuizen, "Menterwolde is ruim 10.000 euro kwijt aan 'zaak FC'", Dagblad van het Noorden, 3 april 2007. – via De krant van toen. Zie verder: facturen ter inzage in raadsstukken, september 2005.
  102. ↑ Bas van Sluis, "Menterwolde is een slangenkuil", Dagblad van het Noorden, 17 januari 2015. De krant ontdekte dat de betrokkene al eerder in zijn loopbaan wegens misdragingen was ontslagen.
  103. ↑ De conclusies van het onderzoeksrapport werden niet algemeen gedeeld. Matty Siersema (Kritisch Menterwolde), die de kwestie bij haar aftreden als wethouder in 2013 aanhangig had gemaakt, verwelkomde het rapport als een vorm van gerechtigheid en erkenning van haar klokkenluidersrol. De VVD-fractie nam het daarentegen op voor Van de Wal en stelde dat hij een einde had gemaakt aan "een tijd van stilstand en achteruitgang". "Wethouders Menterwolde overleven motie van wantrouwen", Menterwolde.info, 28 mei 2015. Bas van Sluis, "De vrouw die toch gelijk had", Dagblad van het Noorden, 9 mei 2015. – via De krant van toen. "VVD: Zwak rapport geen aanleiding voor ontslag gemeentesecretaris", Menterwolde.info, 26 mei 2015.
  104. ↑ Harry Cock, "Wespennest Menterwolde, waar de armoede tot argwaan leidtDicht slotje.", de Volkskrant, 29 mei 2015..
  105. 1 2 Van Zuijlen botste in het college vooral met de SP vanwege het financiële beleid, en in de raad met Kritisch Menterwolde, waar de oudgedienden Matty Siertsema en Markus Ploeger teveel het debat zouden bepalen. Het stoorde hem bovendien dat Ploeger nevenfuncties bekleedde die volgens zijn mederaadsleden strijdig waren met de gemeentelijke integriteitscode. Als voorzitter van de Stichting Dorpshuis Meeden stuurde Ploeger aan op een harde confrontatie met het college. Beide partijen boycotten de afscheidsreceptie van de burgemeester. Martijn Delaere, "'De nieuwe wind beviel me niet'", Binnenlands Bestuur, 24 april 2015. Margot Limburg, "Burgemeester Menterwolde: het was een worsteling", Binnenlands Bestuur, 27 maart 2015.
  106. ↑ De betrokken medewerker stelde dat hem kwalijk werd genomen dat hij in de wachtkamer van de huisarts met zijn voormalige chef had gesproken. Het gemeentebestuur benadrukte dat hij zich daarbij laatdunkend over collegeleden zou hebben uitgelaten. "Ontslagen topambtenaar wil 'besproken' worden in discussie angstcultuur", RTV-Noord, 6 mei 2015. Wouter Boonstra, "Ontslagen topambtenaar Menterwolde informeert raad", Binnenlands Bestuur, 11 mei 2015. Bas van Sluis, "Schade topambtenaar vergoed", Dagblad van het Noorden, 1 april 2017. Bas van Sluis, "Gifbeker 'Menterwolde' nog niet helemaal leeg", Dagblad van het Noorden, 15 november 2018. – via De krant van toen. Wouter Boonstra, "Rechter kapittelt burgemeester na wachtkamerontslag", Binnenlands Bestuur, 15 november 2015.
  107. 1 2 Maaike Trimbos en Maaike Wind, "Nooit is er rust in bestuurlijk Menterwolde", Dagblad van het Noorden, 7 april 2015. – via De krant van toen.
  108. ↑ Johan de Veer, "Vers bloed", Dagblad van het Noorden. Geraadpleegd op 9 november 2015. – via De krant van toen.
  109. ↑ Initiatiefnemer in 2011 was het bedrijf Revascom te Huizen, waarin meerdere investeerders met het bedrijf van Ruud Sanders samenwerkten. Sanders bracht via het bedrijf Investment Force de grondposities op De Gouden Driehoek in. Dit bedrijf ging in op 12 december 2013 failliet, nadat de Redema Groep al twee jaar eerder was omgevallen. Hoofdinvesteerder Raymond Coronel ging intussen met andere partners verder. De gemeente wilde liever naast Van der Valk bouwen; Coronel hield dat als alternatief achter de hand. "Menterwolde wil outlet bij Van der Valk", RTV-Noord, 28 juli 2011. Remy van Mannekes, "Factory Outlet Zuidbroek weer op politieke agenda", RTV-Noord, 25 januari 2012. René Beishuizen en Johan de Veer, "Ondernemers geloven in project: 'We willen juist naar het Noorden'", Dagblad van het Noorden, 27 januari 2012. “Probleem is dat grootschalige detailhandel bij Zuidbroek strijdig is met het provinciaal omgevingsplan. … Belangrijk is dat Revascom de grond bij Zuidbroek via Redema al goedkoop (10 euro per vierkante meter) in handen heeft. 'Mede daardoor zijn de verkopers van kledingmerken met een omzet van 3000 euro per vierkante meter per jaar uit de kosten. In Batavia Stad of elders is dat 6000 euro. Toplocaties doen 12.000 euro' (aldus mede-woordvoerder Ben Kolff).” Lideweij Bosman, "Modeondernemers ontwikkelen outletcentrum Groningen", Textilia, 30 januari 2012. Gearchiveerd op 20 april 2024. Tammo Beishuizen, "Outletcentrum verhuist", Dagblad van het Noorden, 10 mei 2013. “Mocht het onverhoeds mislopen op De Gouden Driehoek, dan heeft Revascom het stuk terrein naast Van der Valk langs de A7 als alternatieve locatie op het oog. 'Maar primair richten wij ons op De Gouden Driehoek'.” Henk Wollerich, "‘Assen wordt gegijzeld door twee ondernemers’", Dagblad van het Noorden, 29 december 2018. – via De krant van toen.
  110. ↑ Bij de provincie gingen alarmbellen af toen de Redemagroep op 17 januari 2012 grotendeels failliet ging; de resterende firma's maakten een doorstart. Het provinciebestuur was vooral bang voor branchevervaging en leegloop van stedelijke centra. De collegepartijen VVD en D'66 behoorden tot de voorstanders van het Factory Outlet Center, PvdA-gedeputeerde William Moorlag was falikant tegen. Nadat de ChristenUnie april 2013 toetrad tot het college, ging definitief een streep door de plannen. Wel wilde GS meewerken aan een Outlet in een stedelijk centrum als Winschoten of Veendam. Bauke Nielsen en Johan de Veer, "Vraagtekens bij outletcentrum", Dagblad van het Noorden, 11 februari 2012. Johan de Veer, "'Onderzoek outlet ongeloofwaardig'", Dagblad van het Noorden, 14 december 2012. Remy van Mannekes, "Initiatiefnemer Factory Outlet Center verrast over besluit GS", RTV-Noord, 8 april 2013. "Geen factoryoutlet center in Zuidbroek", De Veendammer, 14 mei 2013. Zie ook: Schriftelijke vragen aan het college van Burgemeester en wethouders, GroenLinks-fractie, gemeente Assen, 2 juni 2015. "GroenLinks zet vraagtekens bij investeerder en omzetcijfers Factory Outlet Center in Assen", Asser Courant, 2 juni 2015. Faillissementsverslag Redema Beheer B.V., nr. 14 (16 juli 2015).
  111. ↑ Zeven voorstanders van het Outlet Center begonnen de website 600Banen (2012). Gearchiveerd op 3 februari 2012. "Website 600banen.nl promoot outletcentrum", Dagblad van het Noorden, 31 januari 2012. – via De krant van toen. "Zuidbroeksters zingen outletlied in stromende regen", RTV-Noord, 7 maart 2012.Chris Frencken, Het Factory Outlet Center: een globaal concept met een lokale verbondenheid?, master thesis, Radboud Universiteit Nijmegen, 2012, p. 51-52 (“Deze onvoorwaardelijke steun van burgers is voor Nederlandse begrippen uniek te noemen.”)
  112. ↑ Arnoud Bodde, "Zuidbroek was eerste liefde van Revascom", Dagblad van het Noorden, 11 februari 2016. – via De krant van toen.
  113. ↑ Maaike Trimbach, "Interview Jan Velthuis: Vaak het gevoel gehad dat de provincie anti-Menterwolde was", Dagblad van het Noorden, 10 januari 2015. – via De krant van toen. "VVD: Waarom heeft Moorlag een hekel aan Menterwolde?", Menterwolde.info, 14 juli 2014.
  114. ↑ De gemeente had de reservering uit de begroting geschrapt, nadat de Redema Groep had toegezegd de gemeentelijke bijdrage aan verdubbeling van de N33 op zich te willen nemen. René Beishuizen, "Redema betaalt Menterwolde voor verdubbeling N33", Dagblad van het Noorden, 25 april 2008. René Beishuizen, "Menterwolde: 4 ton voor aanpak N33", Dagblad van het Noorden, 31 mei 2013. René Beishuizen, "Menterwolde houdt 4,5 miljoen", Dagblad van het Noorden, 29 november 2016. "Menterwolde houdt 2 miljoen op zak", Dagblad van het Noorden, 11 februari 2017. – via De krant van toen.
  115. ↑ Maaike Trimbach, "Analyse Menterwolde: Resultaat van een half jaar aanmodderen", Dagblad van het Noorden, 16 juni 2015. – via De krant van toen.
  116. ↑ Maaike Trimbach, "'Het is erg voor de burgers'", Dagblad van het Noorden, 7 november 2015. – via De krant van toen.
  117. 1 2 Het initiatief lag aanvankelijk bij het bedrijf KDE Energy (Koop Tjuchem), dat samenwerkte met een consortium van twintig landbouwers en vastgoedondernemers met landerijen en grondposities langs de A7 (Blaaswind, Topwind, Groene Blaasbalg). Zij deden hun grondposities in 2014 over aan Yard Energy, dat deze in 2019 weer doorverkocht aan Eurus Energy. Over de voorgeschiedenis van Windpark N33: Willem de Haan, "Waarom de aanleg van windparken niet aan de vrije markt moet worden overgelatenHalf open slotje.", Vrij Nederland, 27 november 2019. Windpark N33 (3 februari 2026).
  118. ↑ De gemeente tekende geen bezwaar aan het Provinciaal Omgevingsplan (POP) van 14 december 2000, waarin was vastgelegd dat er windturbines langs de N33 gebouwd mochten worden. Pas nadat gemeenteraadsleden voorjaar 2002 op aandrang van Essent en Koop Tjuchem een excursie naar een windpark bij Cuxhaven maakten, sprak het gemeentebestuur zich tegen de aanleg van een windpark uit. De wethouder beweerde onder druk van gedeputeerde Marc Calon te hebben gehandeld, maar deze ontkende iedere betrokkenheid. Wel had Calon eerder (in 1998) samen met Boddema en diens collega Frits Muurman uit Veendam de locaties verkend. Tammo Beishuizen, "Politiek spel om windmolens in Menterwolde". "Ko Boddema: Ik hoop dat we onze gedeputeerde kunnen vertrouwen", Nieuwsblad van het Noorden, 6 maart 2002. "Gedeputeerde Marc Calon: Ik heb er niets mee te maken", Nieuwsblad van het Noorden, 9 maart 2002. – via De krant van toen.
  119. ↑ Medio 2015 werden protestborden geplaatst waarin gesproken werd over 'boerendorpsverraders' die met de bezetter (RWE) zouden heulen. Maaike Trimbach, "Een mijnenveld van protestborden", Dagblad van het Noorden, 25 augustus 2014. Maandag 1 juni 2015. Het Golden Peerd (1 juni 2015). "Burgemeester Midden-Groningen afgebeeld als kampbeul", NOS Nieuws, 4 februari 2018.
  120. ↑ Eddy Zwerver, "Rechter geeft bezwaarmakers windpark N33 gelijk: gemeenten hebben zorgplicht", RTV-Noord, 25 augustus 2025.
  121. ↑ Tammo Beishuizen en Johan de Veer, "Groene goudmijn in de ‘Golf van Scheemda’", Dagblad van het Noorden, 20 februari 2025. – via De krant van toen.
  122. ↑ De vier 'dorpssteunstees' of wijkcentra werden vanaf 2003 gesticht, vooral als "helpende hand voor de burger", maar ook om het informele netwerk rond het gemeentebestuur te versterken.
  123. ↑ Maaike Trimbach, "Menterwolde onder toezicht", Dagblad van het Noorden, 9 oktober 2015. – via De krant van toen.
  124. ↑ De dorpscoöperatie Meeden dateert van 2008, daarna volgden de dorpsadviesraad van Noordbroek en dorpsraden van Zuidbroek en Muntendam. Het initiatief lag formeel bij de Stichting Welzijn Menterwolde. In Zuidbroek probeerde de gemeente in 2009 een dorpsadviesraad te vormen, teneinde de oprichting van een onafhankelijke dorpsraad voor te zijn.
  125. ↑ René Beishuizen en Johan de Veer, "Nare smaak bij sportcomplex", Dagblad van het Noorden, 28 maart 2011. – via De krant van toen. Van der Valk stelde dat de sportvoorzieningen verliesgevend waren en sloot het vervallen wedstrijdbad in 2011, waarna de gemeente nog enkele jaren de openstelling financierde.
  126. ↑ Koos Bijlsma en Johan de Veer, "De moeizame weg naar zes nieuwe gemeenten", Dagblad van het Noorden, 31 oktober 2018. – via De krant van toen.
  127. ↑ Burgemeester Ab Meijerman van Veendam hekelde de onbetrouwbaarheid van Menterwolde en gaf de schuld vooral aan wethouder Markus Ploeger. De gemeenten Veendam en Pekela werkten daarna van 2011 tot 2021 samen in de ambtelijke organisatie De Kompanjie, waar Ploeger voorzitter van de ondernemingsraad werd. Louis van Kelckhoven, "Samenwerking: 'doun of nait doun'", Dagblad van het Noorden, 9 juni 2008. Louis van Kelckhoven, "Je zult er als raad maar een besluit over moeten nemen", Dagblad van het Noorden, 3 december 2009. Louis van Kelckhoven, "Meijerman veegt buurman de mantel uit", Dagblad van het Noorden, 30 december 2009. – via De krant van toen.
  128. ↑ Marcel Looden, "Menterwolde moet forse boete betalen", Dagblad van het Noorden, 1 februari 2014. – via De krant van toen.
  129. ↑ Wethouder Markus Ploeger, die na het vertrek van zijn collega Nantko Boddema de belangrijkste steen des aanstoots voor de critici binnen en buiten de PvdA vormde, stapte in 2011 over naar de SP. Dit deed hij naar eigen zeggen omdat hij zich "al jaren socialist en geen sociaaldemocraat" voelde. In 2014 belandde hij alsnog in de gemeenteraad, nu voor Kritisch Menterwolde. Deze partij ging in 2018 samen met Menterwolde Gewoon op in Gemeentebelangen Midden-Groningen, waarna Ploeger ook hier lijsttrekker en vervolgens wethouder werd. De overstap kan gezien de voorgeschiedenis curieus genoemd worden. "Markus Ploeger van de PvdA naar de SP", RTV-Noord, 20 september 2011. "Ploeger lid SP", Dagblad van het Noorden, 21 september 2011. – via Golden Peerd. Johan de Veer, "College van Markus Ploeger gooit de luiken open", Dagblad van het Noorden, 7 mei 2022. – via De krant van toen.
  130. ↑ Vgl. Arno F.A. Korsten en Klaas Abma, Interventie in gemeenten. Het interventierepertoire voor het omgaan met gemeenten met een bevlekt bestuurlijk blazoen. Homepage Prof. dr. A.F.A. Korsten (2 januari 2018).
  131. ↑ Jan Niemeijer, "Ger Hut was vooral een degelijke burgemeester", Nieuwsblad van het Noorden, 21 maart 2001. – via De krant van toen.
  132. ↑ Binnenskamers – onder andere in de PvdA-fractie – werd gesproken over een ruzie tussen burgemeester Hut en gemeentesecretaris Nieland over elkaars salarisschaal, die ertoe leidde dat Hut zich ziek meldde en aangaf vervroegd te willen uittreden.
  133. ↑ Renée Otterloo, "Alders: waarnemers niet altijd van buiten", Nieuwsblad van het Noorden, 14 september 1996. – via De krant van toen.
  134. ↑ Jan Niemeijer, "Politieke crisis dreigt in Menterwolde: PvdA-fractievoorzitter Gruben beticht andere partijen van verraad". "Burgemeester verslagen maar niet uitgerangeerd", Dagblad van het Noorden, 11 januari 2003. – via De krant van toen.
  135. ↑ Jan Niemeijer, "Menterwolde zet Van der Valk mes op de keel", Dagblad van het Noorden, 30 augustus 2002. – via De krant van toen.
  136. ↑ De vertrouwenscommissie bracht een kritisch advies uit, waaraan de PvdA veel verdergaande conclusies trok dan de overige fracties. VVD-raadslid Christiaan Bessembinders suggereerde dat de commissieleden door PvdA-fractievoorzitter Engbert Gruben misleid waren (Website VVD-Menterwolde, 13 januari 2003). De PvdA-ers waren ziedend over de kritiek. Fractievoorzitter Engbert Gruben sprak over het verraad van de andere partijen en over een "mesttank" die over de PvdA werd uitgereden; Ineke Meijer bedankte als raadslid omdat ze niet met VVD en CDA aan tafel wilde zitten. Commissaris van de Koningin Hans Alders riep de hele raad vervolgens tot de orde.
  137. ↑ Jan Niemeijer, "Stom dat ik zoveel medelijden met Menterwolde had", Dagblad van het Noorden, 14 februari 2003. – via De krant van toen.
  138. ↑ Jan Niemeijer, "Partijgenoten blijven weg bij afscheid van Meia", Dagblad van het Noorden, 27 februari 2003. Jan Niemeijer, "Meia Lantinga overladen met bloemen en cadeau's bij afscheid", Dagblad van het Noorden, 6 maart 2003.
  139. ↑ Wopke Roorda, "Fijke Liemburg", Harener Weekblad, 4 september 2003. – via Haren de Krant.
  140. ↑ Jan Niemeijer, "Cafébezoekers eisen excuus van Liemburg", Dagblad van het Noorden, 1 maart 2005. – via De krant van toen.
  141. ↑ René Beishuizen, "Menterwolde kiest Van Zuijlen", Dagblad van het Noorden, 10 november 2006. René Beishuizen, "Schollema doet geen aangifte tegen lek", Dagblad van het Noorden, 17 november 2006. – via De krant van toen.
  142. ↑ Lijst van gevallen en tussentijds vertrokken wethouders (in Nederland), 2002-2018. De Collegetafel (2018).
  143. ↑ "Uitstel van her-indeling in Oost-Groningen", Nieuwsblad van het Noorden, 7 juni 1969. – via Delpher.
Zie de categorie Menterwolde van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Menterwolde_(gemeente)&oldid=70812415"