Michel Velleman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Michel Velleman
Professor Ben Ali Libi' (geheel rechts) in 1933
Professor Ben Ali Libi' (geheel rechts) in 1933
Algemene informatie
Geboren 5 januari 1895
Geboorteplaats Groningen
Overleden 2 juli 1943
Overlijdensplaats Sobibór
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Pseudoniem Ben Ali Libi
Jaren actief tot 1942
Beroep goochelaar en illusionist
Portaal  Portaalicoon   Film
Optreden van Ben Ali Libi in 1937 bij de V&D in Breda.

Michel Velleman, beter bekend onder de artiestennaam Ben Ali Libi, (Groningen, 5 januari 1895 - Sobibór, 2 juli 1943) was een Nederlandse goochelaar en illusionist. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is hij door de nazi's vermoord.

Biografie[bewerken]

Het gezin Velleman woonde in 1910, of wellicht al eerder, in Amsterdam. Michel Velleman ging gaandeweg optreden als "humoristisch goochelaar, professor Ben Ali Libi". Het Nieuwsblad van het Zuiden schreef in 1924 over hem: Ben Ali Libi is een handige toovenaar die de aanwezigen versteld doet staan van zijn ongelooflijke toeren. Al deze toeren op te noemen is natuurlijk onmogelijk, doch hij had een groot succes. Een heele avond met deze toovenaar alleen zou niemand vervelen. Hij trad onder meer op voor prins Hendrik en voor de Duitse ex-keizer Wilhelm. Hij trad overdag op voor kinderen en in avondvullende cabaretshows met artiesten als Johnny & Jones, Marie Hamel en John de Leeuw[1]. Ook tijdens de oorlog bleef hij doorwerken. Na verdere beperkende maatregelen ging hij werken voor de Culturele Afdeling van de Joodse Raad en gaf hij goochelles aan huis. Een van zijn laatste optredens vond op 24 mei 1942 plaats in Kamp Molengoot.

Tijdens een razzia in juni 1943 werd de Joodse Velleman samen met zijn gezin in zijn huis aan het Amsterdamse Merwedeplein opgepakt. Hij werd getransporteerd naar kamp Westerbork en vandaaruit op 29 juni getransporteerd naar vernietigingskamp Sobibór en daar vermoord.

Zijn zoon was op het moment van de razzia niet aanwezig (een boodschap doen of spelen bij een vriendje). Hij werd geïnformeerd om niet thuis te komen en heeft mede hierdoor als enige van zijn familie de oorlog overleefd. Hierdoor kon de tak van de familie Velleman voortleven.

Nalatenschap[bewerken]

Ben Ali Libi is bekend geworden door het gelijknamige gedicht dat Willem Wilmink heeft geschreven opgenomen in de dichtbundel 'Je moet je op het ergste voorbereiden' uitgebracht in 2003[2]. Wilmink kwam op dat idee door het boek Door de nacht klinkt een lied: amusement in Nederland 1940-1945 van Henk van Gelder uit 1985. In het register van vermoorde artiesten achterin het boek trof hij de naam Ben Ali Libi aan.

Een jaar na het overlijden van Wilmink is het gedicht door de met hem bevriende Joost Prinsen op emotionele wijze voorgedragen in de NPS-documentaire uit 2004 Willem Wilmink - Dichter in de Javastraat, geregisseerd door documentairemaker Dirk Jan Roeleven[3].

Herman van Veen heeft in 2009 het gedicht van muziek voorzien[4]. In maart 2012 noemde Bram Moszkowicz in een uitzending van Pauw & Witteman het gedicht als Leidmotief voor zijn eigen leven en handelen. Hij had het gedicht opgenomen in zijn boek[5]. Enkele dagen na deze uitzending bleek Ben Ali Libi uit het gedicht echt te hebben bestaan. Voor documentairemaker Dirk Jan Roeleven was dit de aanleiding om de documentaire Ben Ali Libi - goochelaar te maken die in 2015 uitkwam.[6][7]

Gedenkplaat en brug[bewerken]

In Amsterdam is sinds maart 2017 een brug naar hem genoemd. Op 1 september 2017 kreeg Michel Velleman een gedenkteken bij zijn geboortehuis in de Ruiterstraat in Groningen.