Morele rechten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De morele rechten in het auteursrecht zijn de rechten die te maken hebben met de immateriële belangen van de auteur, zoals zijn of haar reputatie, zijn "integriteit" en/of de persoonlijke band met het werk in zijn of haar hoedanigheid als maker.

Deze rechten zijn onvervreemdbaar (dat wil zeggen kunnen niet worden afgestaan) en dienen te worden onderscheiden van de auteursrechtelijke economische exploitatiebevoegdheid, die kan worden aangewend ter handhaving of behartiging van de materiële belangen. Ze vormen dan ook een aparte categorie binnen de auteursrechten. In Nederland wordt hiervoor tevens wel de term persoonlijkheidsrechten gebruikt, hoewel er ook persoonlijkheidsrechten bestaan buiten het auteursrecht.

Ook indien een auteur de auteursrechten op zijn boek, toneelstuk of muziekstuk aan iemand weggeeft of bijvoorbeeld verkoopt aan een uitgever, dan behoudt hij of zij deze morele rechten. Daarmee kan hij zich verzetten tegen hem onwelgevallige vormen van openbaarmaking of verspreiding, zoals een gebruik dat niet overeenstemt met de bedoeling waarmee hij het werk had gemaakt. Een belangrijke internationale bron voor de toekenning van de morele rechten aan de auteur is art.6 bis van de Berner Conventie, zoals aangepast te Rome in 1928 en daarna diverse malen herzien.

Nederland[bewerken]

Op basis van artikel 25 van de Nederlandse Auteurswet heeft de maker van een werk, zelfs nadat hij zijn auteursrecht heeft overgedragen, de volgende rechten:

  • het recht om bij openbaarmaking van het werk zijn naam als maker vermeld te zien;
  • het recht zich te verzetten tegen de openbaarmaking van het werk onder een andere naam dan de zijne, of onder een andere benaming van het werk;
  • het recht zich te verzetten tegen elke andere wijziging in het werk;
  • het recht zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk, welke nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer of de naam van de maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid.

In een aantal gevallen wordt dit recht beperkt door de redelijkheid of het verbod op rechtsmisbruik (dan geldt een uitoefening ervan als misbruik van bevoegdheid); de bepaling in de Auteurswet m.b.t. deze relativering van de morele auteursrechten is echter ouder dan de betreffende meer algemene bepaling tegen misbruik van recht in het Burgerlijk Wetboek, die van kracht is sinds 1992, hoewel de figuur misbruik van recht in de civiele rechtspraak al wordt onderkend sinds 1927.

Jurisprudentie over persoonlijkheidsrechten[bewerken]

Het Wavin-kantoor te Zwolle[bewerken]

Het Wavin-kantoor te Zwolle is ontworpen door de architect Evert Jelles. Dit gebouw, dat in 1967 in gebruik werd genomen, werd beschouwd als representatief voor de late jaren zestig en voor het oeuvre van architect Jelles, en werd tevens beschouwd als één van de beste voorbeelden van naoorlogse bouwkunst van Zwolle.

Toen de gemeente het wilde laten slopen deed de architect een beroep op zijn persoonlijkheidsrechten. De Hoge Raad oordeelde echter dat de vernietiging van een werk niet onder de persoonlijkheidsrechten viel, en in 2003 is het gebouw gesloopt.[1]. In de conclusie van advocaat-generaal A.W.F. Verkade werd uitgebreid ingegaan op de achtergrond van art.25 Aw en de bedoeling van de wetgever met deze bepaling.

Filmpje[bewerken]

Op 21 februari 2004 wilde SBS6 Paul de Leeuws film Filmpje vertonen. Paul de Leeuw verzette zich destijds tegen die uitzending, omdat hij een diepgewortelde afkeer van die zender had en onder geen beding wilde dat zijn werk aldaar te zien is of werd geassocieerd met SBS of dat zijn film door reclame onderbroken werd. Voor de rechter was dit toch onvoldoende om zijn toestemming tot uitzending te weigeren.[2]

Stadsschouwburg Groningen[bewerken]

In 1984 had een kunstenares een kunstzinnige plafondschildering gemaakt in de Stadsschouwburg in Groningen. De schildering liep door tot in de foyer. In 2004 besloot de schouwburg de theaterrode vloerbedekking te vervangen en de wanden bij de trappen donkerblauw te laten schilderen. De kunstenares beriep zich met succes op haar persoonlijkheidsrechten. De rechter sprak op 10 september 2004 uit, dat deze kleuren inderdaad de hele uitstraling van het werk bedierven en beval dat de wijzigingen ongedaan moesten worden gemaakt[3].

Literatuur (o.a.)[bewerken]

  • Frans van Isacker De morele rechten van de auteur, uitg. Ferdinand Larcier, Brussel (1961)
  • A.A. Quaedvlieg Auteur en aantasting, werk en waardigheid : de relativiteit van het auteursrechtelijk droit au respect, uitg. W.E.J. Tjeenk Willink ISBN 90-271-3547-9

Externe link[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties