Muggenorchis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Muggenorchis
Gymnadenia conopsea Nordens Flora 404.jpg
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:Eenzaadlobbigen
Orde:Asparagales
Familie:Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie:Orchidoideae
Geslachtengroep:Orchideae
Subtribus:Orchidinae
Geslacht
Gymnadenia
R.Br. (1813)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Muggenorchis op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Muggenorchis (Gymnadenia) is een geslacht met een dertigtal terrestrische soorten van de orchideeënfamilie (Orchidaceae). Negentien ervan komen in Europa voor, waarvan drie in België en Nederland.

Etymologie[bewerken | brontekst bewerken]

De naam Gymnadenia is gevormd uit de Oudgriekse woorden γυμνός, gumnos = naakt, en ἀδήν, adēn = klier, en betekent zoveel als "naakte klieren". Het verwijst naar de afwezigheid van een vliesje rond de pollinia of stuifmeelkorrels.

Kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

De muggenorchissen zijn alle terrestrische, overblijvende kruiden die overwinteren met twee ondergrondse, gedeelde knollen. Daaruit ontstaat in het voorjaar een bloeistengel met verspreid staande bladeren.

De bladeren onderaan zijn lancetvormig en steeds ongevlekt, naar boven toe kleiner wordend tot schubben.

De bloeiwijze is meestal een dichte cilindrische aar met tientallen tot meer dan honderd bloemen, wit over roze tot lichtpaars. Bovenaan vormen de bloemdekbladen van de buitenste krans samen met de twee bovenste van de binnenste krans een kapje. De lip is breed drielobbig. Er is steeds een spoor.

Verspreiding en voorkomen[bewerken | brontekst bewerken]

Muggenorchissen komen voor in West- en Midden-Europa tot in Midden-Azië, voornamelijk in alpiene gebieden op kalkrijke gronden. Ze verkiezen kalkgraslanden en stenige plaatsen in de volle zon of onder licht struikgewas.

Taxonomie[bewerken | brontekst bewerken]

Het geslacht Gymnadenia omvat tegenwoordig ook de soorten die voorheen in het geslacht Nigritella werden geplaatst, de vanilleorchissen. Ook het geslacht Pseudorchis, met de witte muggenorchis, wordt op basis van recente studies soms binnen dit geslacht gebracht.

In België en Nederland zijn drie soorten inheems: de grote muggenorchis (Gymnadenia conopsea), dichte muggenorchis (Gymnadenia densiflora) en welriekende muggenorchis (Gymnadenia odoratissima).

Lijst van soorten[bewerken | brontekst bewerken]

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Muggenorchis (Gymnadenia) op Wikimedia Commons.