Museum Het Schip

Amsterdamse School Museum Het Schip
	Amsterdamse School Museum Het Schip, zijde Hembrugstraat met het karakteristieke torentje
Locatie
Locatie(s)	Nederland
Adres	Oostzaanstraat 1, Oostzaanstraat 45, Burgemeester Tellegenstraat 128
Status en tijdlijn
Oprichter(s)	Alice Roegholt en Ton Heijdra
Opgericht	2001
Rechtsvorm	stichting
Personen en statistieken
Directeur(s)	Ellen Wilbrink
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	OAM, ICOM, Museumvereniging
Gebruikt	Het Schip
Tijdschrift en links
	https://www.hetschip.nl/ ; (en) Atlas Obscura-⁠pagina
Portaal	Kunst & Cultuur

Amsterdamse School Museum Het Schip is een museum in Amsterdam-West, gevestigd in het huizenblok met dezelfde naam. Het museum is gewijd aan de Amsterdamse School. Het gebouw, ontworpen door architect Michel de Klerk, wordt beschouwd als een vooraanstaand voorbeeld van deze bouwstijl.

Geschiedenis

Het Schip is een van de drie blokken arbeiderswoningen aan het Spaarndammerplantsoen in de Spaarndammerbuurt die zijn ontworpen door Michel de Klerk in de stijl van de Amsterdamse School. De blokken werden in de periode 1914-1921 gebouwd. Door de vorm is het gebouw in de volksmond Het Schip gaan heten. De woningen werden verhuurd door woningcorporatie Eigen Haard en waren 'paleizen voor de arbeiders'. Niet eerder was er zoveel zorg besteed aan de vormgeving van arbeiderswoningen. Ook een postkantoor was onderdeel van het blok. Eigen Haard is nog steeds (anno 2026) eigenaar van het complex.

Nadat het postkantoor in het pand in 1999 werd gesloten, vatten Alice Roegholt en haar echtgenoot Ton Heijdra het plan op om in deze ruimte in 2001 een tentoonstelling te wijden aan het honderdjarig bestaan van de Woningwet. Dit groeide uit tot een volwaardige museum, Museum Het Schip, dat tot 2016 hoofdzakelijk in het postkantoor gevestigd was. Alice Roegholt bleef directrice van het museum tot 2023.

Museum

Het museum bestond vanaf de oprichting in 2001 uit het voormalige postkantoor; een museumwoning die een indruk geeft van hoe de arbeiders hier in de jaren 1920 woonden; en een museumruimte met informatie over de geschiedenis van het gebouw en de Amsterdamse School. In 2005 werd een lunchroom geopend in een voormalige winkel. Hier was ook een fototentoonstelling van gebouwen in de Amsterdamse School te zien.

Sinds juli 2016 is het schoolgebouw dat onderdeel is van het bouwblok na verbouwing in gebruik genomen als museumgebouw, met daarin de tentoonstelling 'Amsterdamse School, Verbeelde Idealen', een ruimte voor wisselende tentoonstellingen, een lunchroom en een museumwinkel. Op het vroegere schoolplein in het bouwblok is een collectie straatmeubilair in de stijl van de Amsterdamse School te bezichtigen, waaronder een plaskrul.

In een container op het vroegere schoolplein is het interieur van een krotwoning van vóór de woningwet gereconstrueerd, met de titel 'Ik moet naar een kleinere woning omzien, want mijn gezin wordt te groot'.

Amsterdamse School Museum Het Schip geeft dagelijks rondleidingen en op zaterdag lange rondleidingen door de buurt. Op zondag zijn er rondleidingen door het Scheepvaarthuis (sinds 2007 Grand Hotel Amrâth Amsterdam). Daarnaast organiseert het museum excursies naar verschillende plaatsen die met de Amsterdamse School verband houden, zoals Plan West, Bergen, Roosendaal en Kootwijk.

Sinds mei 2012 is er een dependance in Amsterdam-Zuid, het Museum De Dageraad in het woningencomplex De Dageraad aan de Burgemeester Tellegenstraat 128.

Het museum is tevens beheerder van de website Wendingen, vernoemd naar het gelijknamige tijdschrift, waar een overzicht te vinden is van alle kunstuitingen in de stijl van de Amsterdamse School.

Afbeeldingen

Gevel en binnenplaats

Het Schip, hoek Hembrugstraat/Zaanstraat
Het Schip gezien vanaf de Zaanstraat met vooraan het vroegere postkantoor
Postkantoor en ingang van het museum
Noordoostgevel, Oostzaanstraat

Binnenplaats met straatmeubilair zoals een toilet
Binnenplaats met ornament van woningbouwvereniging Eigen Haard
Hoek Zaanstraat - Spaarndammerplantsoen met een sculptuur in baksteen

School

Binnenplaats met lantaren en ingang van de school
Trap met houten ornament en schijven in de leuning
Trap met houten ornament

Postkantoor

Telefooncel
Deur naar afgesloten gedeelte
Voordeur
Pop van een ambtenaar van de Post

Tentoonstelling. Textielen PTT-merken voor uniformen, metalen knopen met PTT-opschrift
Schild "Post en Telegraaf Kantoor"
Plafond met kartelranddecoratie als van een postzegel
Hal met telefooncel en bureau, gezien vanaf de balie
Schrijftafel voor het uitstekende raamkozijn

Museumwoning

Woonkamer
Keuken
Slaapkamer

Krotwoning

Krotwoning
Krotwoning

Straatmeubilair

Brandmelder in de stijl van de Amsterdamse School
Meterkast in de stijl van de Amsterdamse School
Staande bus Gemeentegiro in de stijl van de Amsterdamse School
Hangende bus Gemeentegiro in de stijl van de Amsterdamse School
Open schakelkast

Andere afbeeldingen

Ontwerptekening van Michel de Klerk van de zijde Hembrugstraat met het karakteristieke torentje.
Luchtfoto van de Spaarndammerbuurt, met linksmidden het Schip.
Kaart van het Spaarndammerplantsoen met de drie door Michel de Klerk ontworpen blokken. Linksonder het Schip.
Ontwerptekening van Michel de Klerk gezien vanaf de Zaanstraat.