Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf NAFTA)
Ga naar: navigatie, zoeken
Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst
North American Free Trade Agreement, NAFTA (Engels)
Tratado de Libre Comercio de América del Norte, TLCAN (Spaans)
Accord de libre-échange nord-américain, ALENA (Frans)
  NAFTA logo.png
North American Agreement (orthographic projection).svg
Bestuurscentrum Mexico-Stad, Ottawa en Washington D.C.
Oprichting 1 januari 1994
Werktaal Engels, Spaans, Frans
Lidmaatschap Verenigde Staten, Canada en Mexico
Oppervlakte 21.618.000 km²
Inwoners 474.340.000
Dichtheid 21,9 inw/km²
Munteenheid Amerikaanse dollar
Canadese dollar
Mexicaanse peso
Website http://www.nafta-sec-alena.org

De Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst, afgekort NAFTA (van de Engelse naam North American Free Trade Agreement), is een vrijhandelszone die Canada, de Verenigde Staten en Mexico omvat.

Aanloop[bewerken]

Na lange onderhandelingen tekenden Brian Mulroney (Canada), George H.W. Bush (Verenigde Staten) en Carlos Salinas (Mexico) op 17 december 1992 een overeenkomst die zou leiden tot de oprichting van NAFTA. De parlementen van de drie landen moesten de overeenkomst nog wel ratificeren.

In Canada was de Amerikaans-Canadese Vrijhandelsovereenkomst, getekend in januari 1988, controversieel en onderwerp van hevige discussies. De NAFTA was hierop een vervolg en kreeg dan ook geen warm onthaal. De Canadese minister-president Jean Chrétien onderhandelde nog een aantal concessies en de overeenkomst werd geratificeerd. Bill Clinton was Bush opgevolgd en stuurde de overeenkomst, na aanpassingen op het gebied van het milieu en arbeidsomstandigheden, naar het Amerikaanse Congres. In november 1993 keurden beide kamers de overeenkomst goed en kon Clinton zijn handtekening plaatsen op 8 december 1993. Het vrijhandelsverdag trad op 1 januari 1994 in werking.

Doel[bewerken]

In tegenstelling tot bijvoorbeeld de Europese Unie heeft het verdrag geen supranationalistische bedoeling, maar is het eerder een internationaal verdrag. Door ondertekening verplichten de drie landen zich importtarieven te verlagen of zelfs af te schaffen (een tolunie), restricties op buitenlandse bezittingen en investeringen op te heffen en het intellectueel eigendomsrecht van producten uit de andere lidstaten te respecteren.

Op 1 januari 1994 verdwenen direct de importheffingen en tarieven op de helft van Mexicaanse producten naar de Verenigde Staten. Voor de Amerikaanse export naar Mexico was dit op een derde van de goederen van toepassing. De overige tarieven werden over een periode van 10 jaar afgeschaft, waarbij alleen voor de export van Amerikaanse landbouwproducten naar Mexico de termijn was opgerekt naar 15 jaar. Voor de handel tussen de Verenigde Staten en Canada waren de meeste tarieven al verdwenen.

Tegenstand[bewerken]

De NAFTA stuitte op veel tegenstand. In de Verenigde Staten was men bang dat veel bedrijven hun vestigingen zouden verplaatsen naar Mexico vanwege de lagere lonen, waardoor veel Amerikanen vreesden voor een hoge werkloosheid. In Mexico was men bang dat Amerikaanse bedrijven de gehele Mexicaanse economie in handen zouden krijgen. Op de dag dat het verdrag in werking trad kwam in de zuidelijke Mexicaanse deelstaat Chiapas het andersglobalistische Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger (EZLN) in opstand.

Een evaluatie maken van de NAFTA is lastig, omdat de economieën van de drie deelnemende landen door veel andere factoren beïnvloed zijn. In ieder geval is wel merkbaar dat de onderlinge handel tussen de landen is toegenomen. In Canada en Mexico ondervindt de NAFTA tegenwoordig nog de meeste weerstand. De New Democratic Party en David Orchard ijveren in Canada voor herziening of afschaffing van het verdrag, terwijl in Mexico de Partij van de Democratische Revolutie en Andrés Manuel López Obrador hetzelfde doen.

Na het toetreden tot de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst daalde de werkloosheid in Mexico flink. Het werkloosheidspercentage was in 1994 nog 6,4% van de beroepsbevolking, maar dat daalde naar 2,4% van de beroepsbevolking in 1999.[bron?]

Belangrijke gegevens[bewerken]

In de onderstaande tabel staan een aantal belangrijke gegevens van de drie lidstaten van de NAFTA. Opvallend zijn de grote verschillen in economische welvaart per hoofd van de bevolking tussen het welvarende duo Canada en de Verenigde Staten en Mexico. De gegevens hebben betrekking op het jaar 2014 en de bedragen luiden in Amerikaanse dollars:[1]

Staat Oppervlakte
(x 1000 km2)
Inwoners
(x 1000)
BNP
(US$ miljoen)
BNP
(in US$ per hoofd)
BNP
(in PPPUS$ per hoofd)
Vlag van Canada Canada 9.827 35.497 1.784 50.252 45.049
Vlag van Mexico Mexico 1.964 119.713 1.298 10.844 17.987
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 9.827 319.130 17.393 54.501 54.501
NAFTA totaal 21.618 474.340 20.475