NH90

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
NH90
277(N) (14893603027).jpg
Fabrikant NHIndustries
Functie multi-role
Lengte 19,56 m
Hoogte (vanaf de grond) 5,30 m
Leeggewicht 5.400 kg
Bemanning 2 of 1 vlieger en een Tacco (tactisch coördinator) en een Sensoroperator
Max. aantal passagiers 20 manschappen of 12 brancards
Max. vracht 2.500 kg
Hoofdrotor 16,30 m
Motoren Rolls-Royce Turboméca RTM322-01/9 turboshafts of 2× General Electric T700-T6E turboshafts
vermogen per motor 1.662 kW (RR) of 1.577 kW (GE)
Prestaties
Max. startgewicht 11.000 kg
Kruissnelheid 215 km/h
Max. snelheid 305 km/h
Plafond 2960 m
Actieradius 800 km (TTH), 1000km (NFH)
Eerste vlucht 18 december 1995
Status In-Service
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

De NH90 is een tweemotorige multirole helikopter. De helikopter is ontwikkeld als reactie op de NATO behoefte aan een militaire helikopter die zowel boven land als boven zee kan opereren. De NH90 is ontwikkeld, gebouwd en wordt ondersteund door NHIndustries, een samenwerkingsverband (joint venture) van Leonardo (voormalig Agusta Westland), Airbus Helicopters (voormalig Eurocopter) en Fokker.

Cockpit van een NH90

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Oorsprong[bewerken | brontekst bewerken]

Het begin van het internationale helikopterprogramma NATO -Helikopter voor de jaren negentig (NH90) gaat terug tot begin jaren 80 toen de strijdkrachten van Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland gezamenlijk aangaven behoefte te hebben aan een nieuwe tweemotorige, middelgrote motor helikopter in de gewichtsklasse van 9 - 10 ton. De intentie was om te voldoen aan de eisen op het gebied van diverse maritieme operaties evenals tactische transport operaties boven land.

In 1985 ontstond een ambitieuze samenwerking tussen Frankrijk, Duitsland, Italie, Nederland en Engeland om een NAVO militaire multi-role helikopter te ontwikkelen voor de jaren negentig. Engeland besloot na 2 jaar echter te stoppen.

Op 1 september 1992 tekende NH Industries een NH90 design-and-developmentcontract met NAHEMA (NATO Helicopter Management Agency). Dit bureau vertegenwoordigde de vier participerende landen: Duitsland, Frankrijk, Italië en Nederland, tegenover NHIndustries die tevens verantwoordelijk is voor marketing, verkoop en after sales ondersteuning van de helikopter.

Het eerste prototype, de PT1, maakte zijn eerste vlucht op 18 december 1995. Het tweede prototype, de PT2, vloog op 19 maart 1997, en het derde prototype, de PT3, volgde op 27 november 1998. PT3 werd de eerste helicopter met full fly-by-wire, zonder mechanische back-up[1].

Het programma gaf enerzijds de kans aan verschillende Europese landen om te laten zien dat het in staat is een concurrend en hoogwaardig wapensysteem te ontwikkelen en te produceren, anderzijds versterkte het evengoed de Europese samenwerking met als doel het delen van technologieën, werklasten en kosten.

Ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

De NH90 is ontwikkeld om, in tegenstelling tot veel verouderde types, te overleven in een compleet nieuw gevechtsterrein. Het maakt gebruik van Electronic Warfare Systems om zichzelf te beschermen en is in staat om in de nacht te vliegen. De helikopter is uitgerust met obstacle warning sytems welke de waarschuwing geven voor (electriciteits)draden, palen en zelfs bomen. De werklast van een piloot is enorm afgenomen door de vier-assige automatische piloot, terwijl communicatie, navigatie en missie systemen volledig geintegreerd zijn. Informatie wordt getoond op een van de multi-functional displays of desgewenst de Helmet Mounted Sight Display (HMSD). De NH90 heeft standaard fly-by-wire flight controls, een composite airframe en composite rotorbladen.

De NH90 is ontwikkeld in twee varianten: de Tactical Transport Helicopter (TTH) en de NATO Frigate Helicopter (NFH). Veel van de krijgsmachten hebben echter specifieke eisen gesteld aan hun versie van de NH90. Deze specifieke eisen hebben ertoe geleid dat de basis variant inmiddels een op maat gemaakte configuratie is geworden. Voorbeelden van specifieke aanpassingen zijn de motoren, radio's, optionele kits en andere apparatuur. Dit heeft als grote nadeel dat de beheersingslast voor NHIndustries is toegenomen.

Productie[bewerken | brontekst bewerken]

Op 30 juni 2000 werd een industrialisatie en first-batch contract getekend voor 336 NH90's tussen NAHEMA en NHIndustries.[2] Additionele orders volgden in de jaren daarna vanuit diverse landen:

  • Zweden 25 stuks in High Cabin variant
  • Finland 20 stuks
  • Noorwegen 24 stuks
  • Griekenland 34 stuks, met een optie op nog eens 14 stuks
  • Spanje 45 stuks
  • Australië 46 stuks
  • België 8 stuks, met een optie op nog eens 2 stuks
  • Qatar 28 stuks

De componenten van de NH90 komen bij de aandeelhouders van NHIndustries vandaan:

  • Airbus Helicopters Frankrijk 31,25% (o.a. power plant, rotors, electrical system, flight control system, core avionic system)
  • Airbus Helicopters Duitsland 31,25% (o.a. 2/3e van de romp, fuel system, communication system, avionics control system, TTH mission system)
  • Leonardo Helicopters 32% (o.a. 1/3e van de romp, gearbox, hydraulics system, plant management system, NFH mission system)
  • Fokker 5,5% (o.a. staart, cabin sliding door, sponsons, landing gear en Intermediate Gearbox)

De componenten worden vervolgens gedistribueerd naar de final assembly lines (FAL), waar toestellen geassembleerd en getest worden. Oorspronkelijk zou de NH90 op drie FALs geassembleerd worden. Cascina Costa in Italië voor Leonardo, Marignane in Frankrijk en Donauwörth in Duitsland voor Airbus-helikopters. In de Scandinavische en Australische contracten werd bepaald dat de assemblage lokaal zou plaatsvinden (de Scandinavische in Patria in Finland en de Australische in Brisbane). Spanje heeft een laatste assemblagelijn in Albacete.

Levering[bewerken | brontekst bewerken]

NHIndustries heeft meerdere problemen moeten overwinnen, waardoor de ontwikkeling, productie en uiteindelijk ook leveringen met enkele jaren vertraagd zijn. Men besloot in overleg met gebruikers te beginnen met het uitleveren van helikopters in een Initial Operating Configuration and Capabilities (IOC). De eerste leveringen vonden plaats in december 2006, twee toestellen (de IOC TTH versie specifiek voor Duitland) werden geleverd aan het Duitse opleidingscentrum in Bückeburg. Deze helikopters waren nog niet volledig uitontwikkeld en werden in een later stadium geupgrade werden naar Final Operating Configuration and Capabilities (FOC). Dit stelde landen in staat om te beginnen met de opbouw van ervaring met de helikopter, maar zorgde evengoed wederom voor een hogere beheersingslast.[3]

Vanzelfsprekend werden er op de IOC diverse kinderziekten gemeld. Zo ondervond de Duitse krijgsmacht problemen bij het interieur en kwam het tot de conclusie dat de NH90 niet geschikt was voor het transporteren van soldaten met een zware uitrusting.[4] Ook de eerste helikopters voor de Nederlandse defensie bleken onvoldoende beschermt tegen zout water.[5]. Nederland was tevens de eerste gebruiker die de NH90 langdurig geopereerd heeft aan boord van een schip. Dit zorgde dat er na enkele jaren gebruik opnieuw problemen ondervonden werden, met name corrosie en slijtage.

Huidig Gebruik[bewerken | brontekst bewerken]

De NH90 kent een lange ontwikkelingsgeschiedenis maar bewijst nu zijn waarde bij een groeiend aantal gebruikers tijdens wereldwijde operationele of trainingsmissies.

Nederland: "Het corrosieprobleem is geen issue meer. De productie van vlieguren begint te stijgen, de beschikbaarheid wordt beter en onze ervaring en ons vertrouwen groeit". [6] Duitland: "We kunnen stellen dat de NH90 zijn waarde heeft bewezen. Het is goed om van soldaten te horen dat dit helikopter gerespecteerde helikopter is, die tijdens operaties heeft laten zien welke buitengewone capaciteiten hij heeft".[4] Gedurende missies naar Afghanistan in 2013 werd 100% mission effectiveness gemeld. "Er waren geen technische storingen waardoor de missie onderbroken moest worden". Dit succes werd later gevolgd door missies in Mali [7] Italie: "De NH90 vertegenwoordigd een grote generatiesprong in de wereld van tactische transporthelikopters. De bemanningen en technici zijn zeer tevreden over het nieuwe type".[8]

Missies[bewerken | brontekst bewerken]

NFH: Naval Frigate Helicopter[bewerken | brontekst bewerken]

De NFH versie wordt gebruikt voor oppervlakte-oorlogvoering (ASW), onderzeebootbestrijding (ASuW), Search and Rescue (SAR), ondersteuning bij bijvoorbeeld het onderscheppen van drugstransporten of het boarden van verdachte schepen, het bevoorraden van schepen en troepentransport. De NFH is hiervoor voorzien van o.a. een indrukwekkende Radar, een long-range active sonar (HELRAS), sonar buoys en FLIR, een MAG of M3M. [9]

Ook kunnen deze toestellen beperkt worden ingezet bij luchtverdediging (mits uitgerust met Stinger raketten - of vergelijkbaar).

De TNFH (Tactical NFH) is een uitgeklede NFH. Als tactische transporthelikopter worden ze zowel op land als op zee gebruikt. Voor het uitvoeren van de transporttaak zijn systemen verwijderd als de sonar en het control station van de sensoroperator. Dit levert ruimte en een gewichtsbesparing op. In de TNFH-rol is het toestel wel weer voorzien van een raketwaarschuwingssysteem voor het optreden boven land.[10]

TTH: Tactical Transport Helicopter[bewerken | brontekst bewerken]

De primaire rol van de TTH versie is het transport van twintig militairen of meer dan 2.500 kg aan vracht. Ook zijn de toestellen geschikt voor Search & Rescue.

Andere mogelijke taken zijn medische evacuaties (MEDEVAC - medical evacuation, met maximaal twaalf brancards), speciale operaties, electronic warfare, vliegende commandopost, parachuting, VIP transport en opleiding.

De TTH heeft onder meer zelfdichtende brandstoftanks, in verband met het risico boven land beschoten te worden door afweergeschut.

Een kruisbestuiving tussen de NFH en de TTH is de Marinised TTH (MTTH). Dit is een transporthelikopter voor gebruik vanaf zee. In wezen een TTH variant, maar voorzien van het landingsgestel en de automatisch opvouwbare rotorbladen van de NFH.

Ongelukken[bewerken | brontekst bewerken]

In 2008 is een Italiaanse NH90 verongelukt tijdens een airshow. Van de 3 inzittenden kwam 1 persoon om het leven. De andere twee werden gered en overleefden hun verwondingen.[11]

In 2018 is een Franse NH90 verongelukt op het dek van helikoptercarrier FS Dixmudeeen toen het tijdens touch-and-go oefeningen de verkeerstoren aan de achterzijde van de opbouw van het schip raakte.[12]

Op 19 juli 2020 is de NH-90 N324 van de Nederlandse defensie door vooralsnog onbekende reden neergestort in zee voor de kust van Aruba. Van de 4 inzittenden kwamen 2 militairen om het leven[13]. De Inspectie Veiligheid Defensie heeft geen indicatie van technisch falen .[14]

Toekomst[bewerken | brontekst bewerken]

De NH90 is nooit volledig ontwikkeld. De technologie gaat dusdanig snel dat er door verschillende landen wordt nagedacht over een midlife-update voor ergens na 2025. Dit proces vergt wederom samenwerking tussen de verschillende gebruikers, het afstemmen van eisen en het ontwikkelen van toekomstbestendige capabilities op de NH90.

Prijzen[bewerken | brontekst bewerken]

Vliegdemonstratie door een Duitse NH90

In 1999 wilde de Nederlandse Defensie voor een bedrag van 1,3 miljard gulden (circa €590 miljoen) 20 exemplaren van de NH90 kopen ter vervanging van de Lynx-helikopters van de marine[15], dat wil zeggen circa €30 miljoen per stuk. In 2011 was de prijs voor de 20 exemplaren gestegen tot €1 miljard[16], oftewel €50 miljoen per stuk. Naar verwachting is met de materiële exploitatie van de twintig NH90 helikopters een kostenbedrag gemoeid van €20 miljoen à €25 miljoen per jaar.[17]

Gebruikers[bewerken | brontekst bewerken]

Esercito NH90.jpg
Italiaanse NH90
First flight of a RNZAF NH-90.jpg
van Nieuw Zeeland NH90

De laatste aantallen bestelde en geleverde NH90's zijn als volgt (stand 2020)[18]:

Actief In bestelling
Land Gebruiker TTH NFH TTH NFH
Frankrijk Landmacht 38 - 35 -
Marine - 23 - 4
Duitsland Landmacht 72 - 7 -
Marine - 1 - 17
Italie Landmacht 44 - 15 -
Marine 38 18
Nederland - 20 - -
België 4 4 - -
Noorwegen - 11 - 3
Finland 20 - - -
Zweden 18 - - -
Spanje Luchtmacht 1 - 11 -
Landmacht 12 - 14 -
Marineluchtvaart - - - 7
Griekenland 14 - 6 -
Oman 18 - - -
Australië 47 - - -
Nieuw Zeeland 8 - - -
Qatar - - 28

Nederlandse NH90's[bewerken | brontekst bewerken]

De Nederlandse defensie vliegt met 20 NH90's, ter vervanging van de Lynx SH-14D maritieme helikopter en de AB-412-reddingshelikopter. In september 2007, tijdens de Heldair Show Maritiem op De Kooy, werd de eerste Nederlandse NFH getoond. De eerste NH90 is in 2010 overgedragen aan Nederland en de laatste en daarmee twintigste NFH NH90 is op 10 juni 2016 afgeleverd.[19].De NFH's zijn gestationeerd op Maritiem Vliegkamp De Kooy en worden ingezet voor maritieme taken, zoals het opereren vanaf schepen en Search and Rescue taken.

Daarnaast zal internationale samenwerking geïntensiveerd worden en wordt onderzocht hoe concreet de Nederlandse en de Belgische NH90's gezamenlijk zouden kunnen worden ingezet. Dit is nog in een prematuur stadium en de verwachting is dat dit nog ten minste drie jaar zal duren voordat dit geformaliseerd is.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]