Naar inhoud springen

Nachtburgemeester van Amsterdam

Koppelingen toevoegen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Freek Wallagh, nachtburgemeester van Amsterdam sinds 22 maart 2023

De nachtburgemeester van Amsterdam vertegenwoordigt het Amsterdamse nachtleven en vervult een verbindende, adviserende en belangenbehartigende rol tussen het nachtleven en het gemeentebestuur.[1] De functie ontwikkelde zich van een grotendeels symbolische positie tot een meer geïnstitutionaliseerde rol binnen het Amsterdamse nachtbeleid.[2]

Het nachtburgemeesterschap is sinds 2014 verbonden aan Stichting N8BM A'DAM, een onafhankelijke stichting die zich inzet voor het Amsterdamse nachtleven.[2] De stichting treedt op als gesprekspartner voor onder meer de gemeente, ondernemers en bewoners en geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de burgemeester, stadsbestuurders en de nachtelijke creatieve sector.[3] De stichting omschrijft de nachtburgemeester daarbij als een „luis in de pels van het stadsbestuur” die tegelijkertijd de taal van bestuur en beleid spreekt.[4]

Ontstaan

[bewerken | brontekst bewerken]

Het initiatief voor een Amsterdamse nachtburgemeester ontstond in 2002 bij de lokale fractie van GroenLinks. Raadslid Marco de Goede was een van de initiatiefnemers en wilde een vertegenwoordiger van het nachtleven tegenover het stadsbestuur creëren.[5][6]

Aanleiding voor het initiatief was volgens GroenLinks de toenemende nadruk op regels en voorschriften binnen het Amsterdamse uitgaansleven. De partij zocht daarom naar een persoon die het nachtleven kon vertegenwoordigen en aandacht kon vragen voor culturele en uitgaansinitiatieven in de stad.[5]

Nachtburgemeesters

[bewerken | brontekst bewerken]

De Nachtwacht (2003-2006)

[bewerken | brontekst bewerken]
Joost van Bellen

In februari 2003 werd in Paradiso de verkiezingsnacht georganiseerd. De jury (de stem van de bezoekers gold als advies) koos unaniem voor het collectief De Nachtwacht als eerste nachtburgemeester van Amsterdam. Na De Nachtwacht werd voor de volgende nachtburgemeesters de termijn van twee jaar aangehouden.

De Nachtwacht is ontstaan nadat Anne Hemker door GroenLinks benaderd werd om zich kandidaat te stellen voor de verkiezing. Omdat zij niet alleen de uitdaging op haar wilde nemen besloot zij met acht anderen zich als collectief te verenigingen.[7] Naast Hemker zaten in de Nachtwacht ook Joost van Bellen, Lex Breet, Felix van der Eerden, Dick Koopman, Kim Tuin, Puck Verdoes en Maz Weston. In oktober van datzelfde jaar presenteerden zij hun plannen in de Nachtnota,[8] waarin zij hun visie op het Amsterdamse nachtleven uiteenzetten.

In 2006 wanneer de termijn van De Nachtwacht afloopt, reflecteert Van Bellen op hun diensten dat niet alles in de Nachtnota is bereikt maar "dat [De Nachtwacht] muren [heeft] weggebroken tussen beleidsmakers en initiatiefnemers",[9] wat volgens hem het belangrijkste is.

Chiel van Zelst (2006-2008)

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2006 werd 'art jockey' Chiel van Zelst verkozen tot tweede nachtburgemeester van Amsterdam. Hij wilde tijdens zijn termijn onder meer ondergrondse initiatieven aanvuren. Dit deed onder andere met evenementen als Nachtkracht,Prix de Nuit, waarmee hij een open podium bood aan een nieuwe generatie organisatietalent.

Josine Neyman en Kristel Mutsers (2008-2010)

[bewerken | brontekst bewerken]

Na twee jaar Van Zelst, mochten in 2008 Josine Neyman en Kristel Mutsters het stokje overnemen. Om een bredere doelgroep naar de nacht te brengen organiseerden zij het culturele festival Nuit Blanche (met edities in 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 en 2013) dat gebouwen en plekken openstellen waar de Amsterdammer normaal gesproken in de nachtelijke uren niet zou vertoeven.

Isis van der Wel (2010-2011)

[bewerken | brontekst bewerken]
Isis van der Wel

In 2010 werd Isis van der Wel (dj en producer onder alias DJ Isis) verkozen tot nachtburgemeester. Tijdens de verkiezingsavond in Paradiso presenteerde Van der Wel haar kunst- en cultuurplan waarmee ze de uittocht van kunstenaars uit de hoofdstad een halt wil toeroepen. Ze gooide daarmee hoge ogen bij de jury.[10] Na afloop van de verkiezing was er echter ook boosheid omdat travestie-artiest Jennifer Hopelezz (alter-ego van homoclubeigenaar Richard Keldoulis) de voorkeur van het aanwezige publiek had, waar de jury aan voorbijging door voor DJ Isis te kiezen.[11] Tijdens haar termijn zette zij onder andere het door crowdfunding gefinancierde Magneetfestival op, waaraan iedereen die een 'goed idee' had aan mocht bijdragen.

Van der Wel is samen met D66, de Partij voor de Dieren en burgemeester Eberhard van der Laan verantwoordelijk voor het ontstaan van de huidige 24-uursvergunningen. Ook bracht zij de nachtmonitor uit; een officieel onderzoek naar de actuele status van het nachtleven van Amsterdam, en verwezenlijkte zij de verbetering van handhaving anti-discriminatieregels deurbeleid.[12]

Mirik Milan (2012-2018)

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2012 werd Mirik Milan, programmamaker en creatief producent, tijdens de verkiezingsnacht in de Melkweg verkozen tot nachtburgemeester van Amsterdam.[13] Hij richtte samen met Ella Overkleeft en Michiel Friedhoff in 2014 Stichting N8BM A'DAM op waarmee hij voor meer continuïteit voor het ambt wilde zorgen. Met de stichting werd de functie van nachtburgemeester in Amsterdam definitief geprofessionaliseerd met een Raad van Toezicht als hoogste orgaan en nachtburgemeester als voorzitter van het bestuur.[14] In 2016 werd er een nachtraad ingesteld met twaalf leden in vier categorieën: clubs, festivals, cultuur & diversiteit en veiligheid & regelgeving.

Vanaf 2012 zit de nachtburgemeester ook in het expertteam van de burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan, voor de toekenning van de 24-uursvergunningen.[15] In 2012 voerde de burgemeester de 24-uursvergunningen in. De nachtburgemeester was de aanjager van het proces en pleitbezorger. De 24-uursvergunningen gaven enkele locaties buiten het centrum het recht om vrij hun sluitingstijden te bepalen. Trouw was de eerste locatie die daar in 2013 van gebruik kon maken.

In 2014 werd Milan herkozen voor een tweede termijn. Een van zijn doelen was om in 2016 het eerste internationale nachtcongres te organiseren voor alle Europese nachtburgemeesters,[14] in hetzelfde jaar dat Nederland voorzitter was van de Raad van de Europese Unie. Onder aanvoering van Milan kreeg het ambt van nachtburgemeester wereldwijd aandacht. Het inspireerde onder andere Parijs (2013), Toulouse (2013), Zürich (2015), Londen (2016) en New York (2017) om een nachtburgemeester naar Amsterdams voorbeeld aan te wijzen.[16] Na zes jaren nachtburgemeester te zijn geweest legde Mirik Milan begin 2018 zijn functie neer om ruimte te maken voor een opvolger.[17]

Shamiro van der Geld (2018-2019)

[bewerken | brontekst bewerken]

Shamiro van der Geld werd op 24 februari 2018 door het publiek en een vakjury gekozen tot nachtburgemeester van Amsterdam. Hij werkte daarvoor als presentator, acteur en theatermaker en was medeorganisator van de clubavond Vunzige Deuntjes.[18][19]

Diversiteit, inclusiviteit en duurzaamheid behoorden tot de onderwerpen waarop Van der Geld zich als nachtburgemeester richtte. Vanuit zijn functie voerde hij gesprekken met organisaties over representatie en inclusiviteit en wilde hij minder vertegenwoordigde groepen binnen het nachtleven meer ruimte geven.[19] Van der Geld legde zijn functie in juni 2019 in overleg met het bestuur van Stichting Nachtburgemeester Amsterdam neer. Voorzitter Ramon de Lima nam zijn werkzaamheden vervolgens waar. De stichting bleef Van der Geld daarna betrekken bij enkele projecten, waaronder een initiatief rond inclusiviteit in het nachtleven.[20]

Waarneming door Ramon de Lima (2019-2023)

[bewerken | brontekst bewerken]

Voorzitter Ramon de Lima nam na het vertrek van Van der Geld in juni 2019 diens werkzaamheden waar. De titel van gekozen nachtburgemeester wilde hij niet voeren, omdat hij niet door middel van een verkiezing was aangesteld.[20] Een nieuwe verkiezing bleef vervolgens uit doordat de coronapandemie de organisatie daarvan verhinderde, waardoor De Lima de functie tot 2023 bleef waarnemen.[21]

Binnen het nachtleven legde De Lima de nadruk op kleinere clubs, ondergrondse initiatieven en artiesten die moeite hadden om betaalbare ruimte of ondersteuning te vinden. Ook inclusiviteit en sociale veiligheid behoorden tot zijn aandachtspunten.[22] Club Ethics was een van de projecten waaraan De Lima werkte. Dertien Amsterdamse clubs namen in 2022 aan het programma deel, waarbij medewerkers werden getraind in het ontwikkelen van beleid voor inclusievere en veiligere dansvloeren.[22] Ruimtegebrek vormde volgens De Lima daarnaast een belangrijk probleem voor de Amsterdamse nachtcultuur. Clubs werden volgens hem steeds verder naar de randen van de stad geduwd, terwijl nieuwe makers behoefte hadden aan betaalbare plekken waar zij konden experimenteren.[23]

Freek Wallagh (2023-heden)

[bewerken | brontekst bewerken]

Freek Wallagh werd op 22 maart 2023 tijdens een verkiezingsavond in poppodium Bitterzoet gekozen tot nachtburgemeester van Amsterdam. Een vakjury, het aanwezige publiek en een online stemming bepaalden gezamenlijk de uitslag. Amsterdam kreeg daarmee na bijna vier jaar opnieuw een gekozen nachtburgemeester.[24]

De terugkeer van nachtbussen en een permanente kleedruimte in de Reguliersdwarsstraat behoorden tot de eerste onderwerpen die Wallagh na zijn verkiezing onder de aandacht bracht. Zijn campagne richtte zich daarnaast op solidariteit met verschillende groepen binnen het nachtleven, waaronder kunstenaars, musici, sekswerkers en krakers.[24] Tot de projecten uit zijn eerste ambtsjaar behoorden het Vrijheidsbal, een Nachtmakersbond voor beginnende artiesten en het Nightlife Care Network. Dat laatste initiatief werd samen met Jellinek opgezet voor sociale en mentale ondersteuning binnen het nachtleven. Daarnaast hield Wallagh zich bezig met clubs en andere nachtinitiatieven die te maken hadden met hoge vastgoedkosten en moeizame vergunningprocedures.[25]

Onderdelen van het voorgenomen Amsterdamse horecabeleid stuitten in 2025 op verzet van Wallagh, omdat deze volgens hem de ruimte voor experiment binnen de horeca en nachtcultuur beperkten. Het Nightlife Care Network werkte dat jaar samen met onder meer Jellinek Preventie, Centram en Buurtteam Amsterdam Centrum.[26] Bij TEDxAmsterdam sprak Wallagh in april 2026 over de maatschappelijke en culturele betekenis van het stedelijke nachtleven.[27]

[bewerken | brontekst bewerken]
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nachtburgemeester_van_Amsterdam&oldid=71730517"