Het Scheepvaartmuseum

Het Scheepvaartmuseum
Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam
	Het Scheepvaartmuseum gezien vanaf het Oosterdok, 2012
Locatie
Locatie(s)	Amsterdam
Adres	Kattenburgerplein 1
Thema en expositie
Thema	Scheepvaart
Status en tijdlijn
Opgericht	1916
Personen en statistieken
Directeur(s)	Michael Huijser
Conservator(s)	Jeroen van der Vliet; Diederick Wildeman; Cecile Bosman; Sara Keijzer; Tim Streefkerk
Architectuur en huisvesting
Architect(en)	Daniël Stalpaert
Gebouwd	1656
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie	Nationaal Museum van Wereldculturen
Lid van	OAM, ICOM, Museumvereniging
Prijzen en erkenningen	Geregistreerd museum
Links
	https://www.hetscheepvaartmuseum.nl/; Museumcatalogus;
Portaal	Kunst & Cultuur

Het Scheepvaartmuseum (voorheen Nederlands Scheepvaartmuseum Amsterdam) is een museum in de Nederlandse stad Amsterdam gewijd aan de scheepvaart.

Het museum is gespecialiseerd in de maritieme geschiedenis van Nederland en bevat de op een na grootste maritieme collectie ter wereld.^[bron?] De ongeveer 300.000 objecten zijn afkomstig van rederijen, verzamelaars en liefhebbers uit de maritieme en marinewereld.

Collectie

De collectie bevat onder andere schilderijen, scheepsmodellen, wapens en wereldkaarten. De schilderijen tonen onder andere Nederlandse zeeofficieren zoals Michiel de Ruyter en historische zeeslagen. De collectie kaarten bevat exemplaren van Willem en Joan Blaeu.

Slag bij Kijkduin door Willem van de Velde de Jonge
Aeneas bij Latinus door Ferdinand Bol
Jan Homan, havengezicht
Gezicht op het IJ en 's Lands Zeemagazijn te Amsterdam, 1664 van Reinier Nooms
Herman Van der Haar, Promenadedek, ca. 1927
Hendrik Vettewinkel, koning Willem II bezoekt de Rijkswerf
Willem van de Velde de Jonge, Zeeslag bij Solebay

Schepen

Aan de steiger bij het museum liggen twee schepen afgemeerd: het authentieke stoomschip Christiaan Brunings (in 1900 gebouwd als ijsbreker en directieschip van Rijkswaterstaat) en een replica uit 1990 van het VOC-schip Amsterdam. In 1985 werd begonnen met de bouw van het VOC-schip op basis van recente opgravingen bij het wrak van het originele schip dat dateert uit 1749. De replica is een onderdeel van het museum, met onder andere enkele ingerichte ruimtes om zo een beeld te geven van het werk en leven op het schip.

Tot de renovatie in 2007 was in Het Scheepvaartmuseum ook de koningssloep te zien. Dit is een galei uit 1816 waarmee de Nederlandse koninklijke familie zich bij bijzondere gelegenheden liet vervoeren. De toenmalige koningin Juliana der Nederlanden en prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld hebben het schip nog gebruikt bij hun zilveren huwelijk in 1962. Na een afwezigheid van acht jaar is de koningssloep sinds 15 oktober 2015 weer te zien in een speciaal gebouwd schiphuis aan de steiger van Het Scheepvaartmuseum.

Stoomschip Christiaan Brunings, 5 juni 1981
VOC-schip Amsterdam, 2013
De koningssloep na renovatie in 2015 in zijn nieuwe behuizing bij het Scheepvaartmuseum

Geschiedenis

De Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum werd op 10 mei 1916 opgericht, een rechtstreeks gevolg van het succes van de Eerste Nederlandse Tentoonstelling op Scheepvaartgebied in 1913. Koningin Wilhelmina opende het museum op 22 november 1922 in een als tijdelijke locatie bedoeld gebouw op de hoek Cornelis Schuytstraat / De Lairessestraat, later (tot 2018) veilinghuis Christie's. De oorspronkelijke functie van dat gebouw is nog te zien aan de golfmotieven in de bakstenen gevel van architect Lacroix.

Sinds 1973 is het museum gevestigd in het gebouw van het voormalige 's Lands Zeemagazijn aan het Kattenburgerplein. Kroonprinses Beatrix heropende het museum in april van dat jaar op de nieuwe locatie. Het monumentale gebouw dateert uit 1656 en werd ontworpen door Daniël Stalpaert als pakhuis van de Admiraliteit van Amsterdam. In het pakhuis werden kanonnen, zeilen, vlaggen en scheepsuitrusting voor de oorlogsvloot opgeslagen. In de tongewelven onder de binnenplaats werd zo'n 40.000 liter regenwater opgevangen voor de drinkwatervoorziening van de schepen. Het Zeemagazijn was gebouwd op 2.300 palen, maar desondanks ging het gebouw verzakken. Steunberen en extra risalieten moesten verdere verzakking of zelfs instorting voorkomen. In 1791 brandde het gebouw af, op de stenen muren na. De zwartgeblakerde bakstenen gevels verdwenen onder een pleisterlaag die blokken zandsteen moesten voorstellen. In 1795 viel Napoleon Bonaparte het land binnen en werd de Bataafse Republiek gesticht. De vijf Admiraliteiten werden opgeheven en vervangen door een nationale marine. Het Zeemagazijn werd een pakhuis voor de marine. Dit bleef zo tot begin jaren zeventig van de 20e eeuw.

Tijdens een grote renovatie tussen 2007 en 2011 was het museum voor het publiek gesloten. In die periode werd onder andere de binnenplaats overdekt met een glazen overkapping. Het ontwerp van het renovatieplan was van architect Liesbeth van der Pol. Het depot van het museum uit 2001, het Behouden Huis op het naastgelegen Marine Etablissement Amsterdam, is eveneens door haar ontworpen. Na de ingrijpende verbouwing is het museum sinds oktober 2011 weer open. Ook de replica van de Oost-Indiëvaarder Amsterdam ligt sindsdien weer aan de steiger bij Het Scheepvaartmuseum.

Tijdens een aantal edities van het Amsterdam Light Festival werden er verschillende projecties vertoond op de wand van het Scheepvaartmuseum.

Onderscheidingen

2022 - Winnaar VriendenLoterij Museumprijs^[3]

Afbeeldingen

Ingang van het Scheepvaartmuseum aan het Kattenburgerplein, 2019
Wapen van de Marine op een van de frontons
Replica van het VOC-schip Amsterdam, 2014
Het depot van het museum aan de Kattenburgerstraat, ontworpen door Liesbeth van der Pol, 2012
Naambord bij de ingang van het depot 'Het Behouden Huis'
Replica van het Scheepvaartmuseum in Madurodam, 2012
Filmpje uit 1973 over de nieuwe behuizing voor het Scheepvaartmuseum