Nederlandse Vereniging van Journalisten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlandse Vereniging van Journalisten
100-jarig bestaan (1984)
100-jarig bestaan (1984)
Ontstaansdatum 1884
Voorzitter Marjan Enzlin
Land Vlag van Nederland Nederland
Europees lidmaatschap Europese Federatie van Journalisten (EFJ)
Internationaal lidmaatschap Internationale Federatie van Journalisten (IJF)
Ledenaantal 7.216 (2014)
Website http://www.nvj.nl
Portaal  Portaalicoon   Economie

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) is de oudste vakbond en beroepsvereniging van Nederland. Deze vereniging behartigt de belangen van mensen die werkzaam zijn als journalist in de breedste zin des woords, dus onder meer voor fotografen, redacteuren, programmamakers, tekstschrijvers en bladenmakers.

Algemeen[bewerken]

De doelstellingen van de NVJ betreffen het bewaken van de persvrijheid, het opkomen voor goede arbeidsvoorwaarden en tarieven en het bevorderen van basisvoorwaarden voor het bedrijven van zuivere journalistiek. Dit wordt nagestreefd door onder meer het deelnemen aan overleg over centrale arbeidsovereenkomsten, het bijstaan bij de opstelling van onafhankelijke redactiestatuten, het verlenen van juridische bijstand aan leden en het uitgeven van perskaarten.

Geschiedenis[bewerken]

In 1884 werd de Nederlandse Journalisten Kring (NJK) opgericht, de voorloper van de latere NVJ. Het aantal leden was 47. Voorzitter was Van Duyl senior, (toenmalig hoofdredacteur van het Algemeen Dagblad). Hoewel de NJK in eerste aanleg tot doel had om de solidariteit onder journalisten te vergroten, probeerde de vereniging ook al te fungeren als discussieplatform. Dat was ook nodig, omdat het een enerverende periode was. De samenleving veranderde in sneltreinvaart door de industrialisatie en burgers kregen steeds meer rechten.

Voor de journalist betekende de uitbreiding van rechten een grotere vrijheid en in ieder geval een andere invulling van zijn vak. Hij had nu meer mogelijkheden, maar ook meer taken. Toch was de journalist uit de Hollandse polder (ondanks deze vrijheden) toentertijd een schoothondje vergeleken met zijn collega's in het buitenland, zoals de Muckrakers in de VS en Engeland, die het met hun moral crusading de gevestigde orde knap lastig konden maken.

Bovendien waren zowel de Amerikaanse als de Engelse pers al geruime tijd goed georganiseerd in vakverenigingen. Denk dan bijvoorbeeld aan de fameuze Engelse National Association of Journalists (NAJ), eveneens opgericht in 1884, sinds 1890 genaamd Chartered Institute of Journalists (CIoJ). Journalistiek Nederland kon in dat opzicht niet achterblijven. Later kwamen er in het verzuilde Nederland nog een rooms-katholieke en een protestantse journalistenvereniging bij.

De katholieke vereniging had in 1902 veertien leden, tegenover de NJK 250 leden. Ook de later opgerichte protestantse journalistenvereniging kon wat ledenaantal betreft nooit opboksen tegen de gevestigde Journalisten Kring. Toen eind jaren 1960 de ontzuiling doorzette, gingen zowel de protestantse als de katholieke journalisten geleidelijk over naar de NVJ.

Resultaten[bewerken]

De NVJ heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de volgende zaken:

Auteursrecht[bewerken]

De NVJ maakte eind jaren 1990 een begin met het beschermen van de digitale auteursrechten van Nederlandse journalisten. De bond voerde met succes processen tegen het Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum NBLC, dat zonder toestemming van de auteursrechthebbenden een cd-rom met recensies uit kranten uitgaf, de zogenaamde Literom. Ook startte de bond een proces tegen de Volkskrant, vanwege herpublicatie van freelancestukken op cd's met alle teksten uit de Volkskrant. Deze zaak raakte bekend onder de naam Heg, Stam en Mulder (Jan Mulder van CaMu). De Volkskrant verzette zich tot het uiterste tegen een vergoeding, maar werd uiteindelijk veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding.

Voor journalisten in vaste dienst bedong de bond een promillage als vergoeding voor digitaal hergebruik van hun werk. (Aangezien het auteursrecht van werk gemaakt in loondienst bij de werkgever ligt, was een vergoeding daarvoor juridisch niet afdwingbaar).

De NVJ sloot zich in 2010 aan bij Platform Makers, het samenwerkingsverband van alle grote Nederlandse vakbonden en beroepsorganisaties voor auteurs en uitvoerend kunstenaars. Het Platform lobbyde de eerste jaren met name voor invoering van een Nederlands auteurscontractenrecht, een wettelijke bescherming tegen wurgcontracten. Dit werd in juli 2015 ingevoerd in de Nederlandse Auteurswet.

Actuele situatie[bewerken]

De NVJ is de representatieve beroepsvereniging en vakbond voor mediaprofessionals die werkzaam zijn in dienstverband of als zzp'er (zelfstandige zonder personeel) bij dagbladen, omroepen, tijdschriften, lokale media en internet. Zij steunt in die hoedanigheid journalisten door het verstrekken van perskaarten, sluit collectieve arbeidsovereenkomsten af, legt tarieven voor freelancers vast (collectief tariefadvies is volgens de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) verboden), helpt journalisten in rampgebieden en komt op voor zowel redacties als individuele leden.

De NVJ is aangesloten bij de FNV.

Het secretariaat bestaat per 2014 uit algemeen secretaris Thomas Bruning, en verder Annabel de Winter (Dagblad, Lokale Media, Persbureaus), Yvonne Dankfort (Tijdschriften, NVJ Academy), René Roodheuvel (Omroepen), Rosa García López (Zelfstandigen, NVF Fotojournalisten, Vers in de Pers, Plus+). Voorzitter is Marjan Enzlin.

Ledentallen[bewerken]

Jaar Aantal leden Opmerkingen
1997 7705
1998 8140
1999 8634
2000 9025
2001 9209 Stijging aantal leden door onder meer ledenwerfactie in 2000
2002 9530
2003 9285
2004 8998
2005 8675
2006 8480
2007 8183 Verlies leden door o.a. zuivering wanbetalers, krimp journalistieke arbeidsmarkt en reorganisatie mediasectoren
2008 8243
2009 8313
2010 8184
2011 7944
2012 7651
2013 7398

[1]

Tijdschrift[bewerken]

De NVJ kent een eigen tijdschrift: Villamedia Magazine, voorheen De Journalist. De eerste uitgave verscheen in augustus 1896 als het Maandelijkse Mededeelingenblad van den Nederlandsche Journalisten Kring. Begin twintigste eeuw veranderde de titel een aantal keren, waarna het blad in 1950 de titel De Journalist kreeg[2] en vanaf augustus 2009 de titel Villamedia Magazine.

Internationale verbanden[bewerken]

NVJ is lid van de International Freedom of Expression Exchange (Internationale Vrijheid van Meningsuiting-uitwisseling), een virtueel netwerk van niet-gouvernementele organisaties dat wereldwijd het recht op vrije meningsuiting bewaakt en campagnes voert om journalisten, schrijvers en anderen te verdedigen, die worden vervolgd voor het uitoefenen van hun recht op vrije meningsuiting.

De NVJ is aangesloten bij de European Federation of Journalists (EFJ) en de International Federation of Journalists (IFJ).

Activiteiten[bewerken]

De NVJ behartigt de belangen van haar leden met de volgende middelen:

  • het afsluiten van Cao's en het geven van adviezen aan aangesloten freelancers;
  • het opkomen voor auteursrechten van journalisten en programmamakers;
  • het uitgeven van perskaarten;
  • het verlenen van steun aan redacties en individuele leden in moeilijke situaties;
  • het opkomen voor persvrijheid en voor het burgerrecht op informatie;
  • het beïnvloeden van opinies over een verantwoord mediabeleid voor gedrukte pers, omroep en internet;
  • het bevorderen van opleidingen en van een hoogstaande beoefening van het beroep;
  • het bieden van rechtstreekse hulp en steun aan journalisten in ramp- of oorlogsgebieden;
  • het via VillaMedia.nl bieden van een platform voor beroepsinformatie;
  • het bieden van de mogelijkheid aan freelancers om op de NVJ-site Defreelancejournalist.nl een portfolio online te zetten.

Secties[bewerken]

De NVJ heeft de volgende secties, beroepsgroepen en werkgroepen

  • NVF, sectie fotojournalisten
  • Beroepsgroep Sportjournalisten (Nederlandse Sport Pers)
  • Sectie Dagblad
  • Sectie Omroep
  • Sectie Tijdschriften
  • Sectie Zelfstandigen
  • Sectie Persbureaus
  • Sectie Vers in de Pers (ViP), studenten en starters
  • Sectie Internet
  • Sectie Lokale Media
  • Sectie Plus+, senioren
  • Rotterdamse Journalisten Vereniging
  • Afdeling Midden-Nederland

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]