Neerpelt (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Neerpelt (plaats))
Ga naar: navigatie, zoeken
Neerpelt
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Neerpelt Wapen van Neerpelt
Neerpelt (gemeente)
Neerpelt (gemeente)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Maaseik
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
42,78 km² (2011)
74,02%
13,18%
12,81%
Coördinaten 51° 14' NB, 5° 26' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
16.844 (01/01/2014)
50,01%
49,99%
393,76 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
19,64%
64,70%
15,66%
Buitenlanders 16,57% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Raf Drieskens (CD&V/N-VA)
Bestuur CD&V/N-VA, sp.a
Zetels
CD&V/N-VA
Open Vld
sp.a
Vlaams Belang
25
14
5
4
2
Economie
Gemiddeld inkomen 15.739 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,54% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3910
3910
Deelgemeente
Neerpelt
Sint-Huibrechts-Lille
Zonenummer 011
NIS-code 72025
Politiezone HANO
Website www.neerpelt.be
Detailkaart
Neerpelt Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Maaseik
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Neerpelt is een gemeente in de provincie Limburg in België. Inwoners worden 'Neerpeltenaren' genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

In Neerpelt zijn sporen van prehistorische beschaving teruggevonden. Samen met het hoger gelegen Overpelt werd Neerpelt vanaf de vroege Middeleeuwen dichter bevolkt. Het kreeg toen de naam Paleth(e) (poel, moerassig gebied). Pas in 1218 kwam het voorvoegsel "neer-" voor. Sommige bronnen geven aan dat de Ierse missionaris Willibrordus (658-739) in de buurtschap Herent een kapel zou gebouwd hebben. Hiervan is echter niets bewaard gebleven en er is evenmin een bevestiging door archeologische vondsten.

In de late Middeleeuwen en daarna vormde Neerpelt, samen met Overpelt, Kaulille en Kleine-Brogel het Ambacht Pelt, een bestuurlijk gebied in het graafschap Loon (tot 1366), daarna in het onafhankelijke Prinsbisdom Luik (tot aan de Franse Revolutie). Vanaf 1815 was Neerpelt een gemeente in de provincie Limburg van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, na de opsplitsing van Limburg (1839) in Belgisch-Limburg. De kantonhoofdplaats kwam in 1910 over van het naburige Achel.

De moderne tijd brak aan met de aanleg van de spoorlijn Antwerpen-Mönchengladbach (1879), die het landelijke Neerpelt en heel de Noorderkempen ontsloot. Neerpelt kreeg een eigen station. De Duitsers noemden de lijn de 'Baumwolle-Bahn' omdat er Amerikaans katoen werd aangevoerd voor de textielindustrie in Mönchengladbach en Krefeld. Met de bouw van de sterk vervuilende zinkfabriek in Overpelt begon in 1888 ook de industrialisatie van de streek. Een groot deel van de grond is hierdoor met cadmium verontreinigd.

Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog, in september 1944, hield het Britse grondleger van veldmaarschalk Montgomery één week pauze aan het Kempens Kanaal; het kerkdorp Grote Heide werd daardoor later bevrijd van de Duitse bezetter (die in die periode de kerktoren van Neerpelt-centrum stukschoot) dan de rest van de gemeente. Op 17 september 1944 startte vanuit Neerpelt en het naburige Lommel de Operatie Market Garden, die geheel Nederland had moeten bevrijden, maar bij Arnhem vast zou lopen.

Sinds 1976 is de gemeente gefuseerd, de hoofdplaats is Neerpelt. De huidige fusiegemeente bestaat uit 2 deelgemeentes, met name Neerpelt en Sint-Huibrechts-Lille dat tot 1976 een zelfstandige gemeente was. In Neerpelt zelf liggen nog drie woonkernen die elk een zelfstandige parochie zijn, meer bepaald: Grote Heide, Herent en Boseind.

Geografie[bewerken]

Neerpelt is de hoofdplaats van het kieskanton en gerechtelijk kanton Neerpelt. De gemeente beschikt dan ook over een vredegerecht en regionale belastingkantoren. Voor wat betreft het landschap behoort het zandige Neerpelt tot de Kempen.

Neerpelt wordt door het Kanaal Bocholt-Herentals (Kempisch kanaal) in tweeën gedeeld. Door Neerpelt stroomt de Dommel. Het riviertje vormt gedeeltelijk de natuurlijke grens met het naburige Overpelt en stroomt dan via het natuurgebied Het Hageven de grens met Nederland over. De bossen in Neerpelt behoren tot het bosgebied Bosland.

Kernen[bewerken]

Deelgemeente[bewerken]

Sint-Huibrechts-Lille

Demografie[bewerken]

De gemeente Neerpelt telt ruim 16.000 inwoners, waarvan er 2440 in 2006 de Nederlandse nationaliteit hadden.

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Neerpelt ligt in het kieskanton Neerpelt (dat identiek is aan het provinciedistrict Neerpelt) en het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Neerpelt Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Maaseik Neerpelt
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Neerpelt Neerpelt Neerpelt
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Zetelverdeling gemeenteraad 2013-2018
3
2
13
7
13 
De 25 zetels zijn als volgt verdeeld:

██ sp.a: 3

██ Open Vld: 2

██ CD&V: 13

██ N-VA: 7

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
1797 Govert Peeten[1]
1798 - 1799 Jan Janssen
1800 - 1801 Joannes Buyvoets
1801 - 1803 Petrus Spooren
1804 - 1813 Johannes Mathias Mathijsen
1813 - 1828 Johannes Walterus Clercx
1828 - 1848 Willem Noots
1848 - 1872 Johannes Moonen
1873 - 1876 Godefridus Boons
1876 - 1879 Frederik Juten (waarnemend burgemeester)
1879 - 1899 Jacobus Moonen
Tijdspanne Burgemeester
1899 - 1910 Gerard Boons
1910 - 1914 Johan Moonen
1914 - 1918 Hendrik Walbers (oorlogsburgemeester)
1918 - 1921 Johan Moonen
1921 - 1941 André Clercx (UCB)
1941 - 1944 Henri Vermeulen (oorlogsburgemeester)
1944 - 1958 André Clercx (CVP)
1958 - 1969 Jan Geelen (CVP)
1969 - 1993 Lambert Kelchtermans (CVP)
1993 - 2000 Frank Smeets (CVP)
2001 - heden Raf Drieskens[2] (CD&V)

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Burgemeester is Raf Drieskens van de CD&V. Hij leidt een coalitie van CD&V en sp.a. Samen hebben ze de meerderheid met 16 op 25 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[3] 10-10-1982[3] 9-10-1988[3] 9-10-1994[3] 8-10-2000[3] 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 21 % 23 % 23 % 23 % 25 % 25 % 25
CVP1 / CD&V+N-VA2 / CD&V3 68,21 17 59,921 16 56,731 15 56,51 15 57,091 17 48,292 14 41,743 13
PVV1 / VLD2 / VLD+Open3 / Open Vld4 4,91 0 5,411 0 15,071 3 17,372 4 18,762 5 18,843 5 8,924 2
SP1 / sp.a2 16,311 3 16,561 3 15,461 3 14,241 3 14,271 3 15,692 4 14,722 3
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - - - - 4,021 0 5,302 0 5,783 0
Vlaams Belang - - - - - 11,87 2 4,92 0
N-VA - - - - - - 23,93 7
VU1 / NIEUW2 / VU&ID3 10,591 1 18,11 4 12,751 2 82 1 5,863 0 - -
N2000 - - - 3,89 0 - - -
Totaal stemmen 7325 8422 9159 9566 10210 10616 10731
Opkomst % 96,99 96,34 95,64 96,49 94,03
Blanco en ongeldig % 3,07 4,51 5,28 5,32 5,13 4,79 3,52

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Neerpelt
De Sint-Niklaaskerk
  • De Sint-Niklaaskerk is een overwegend neogotisch gebouw uit 1898-1900, van de Leuvense architect Lenertz. Er is een klok uit 1508. De gotische toren werd door beschietingen tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 zwaar beschadigd, doch deze is weer hersteld.
  • Het Sint-Hubertuscollege. Deze school, die in 1910 als college voor jongens werd gesticht, was de eerste middelbare school van België met Nederlands als onderwijstaal. In de meeste middelbare scholen van België was het Frans tot aan de Tweede Wereldoorlog de voertaal. Het gebouw met zijn neogotische kapel is geklasseerd als monument.
  • Het Gemeentehuis stamt uit 1898. De voorgevel toont een merkwaardige plaquette uit 1927, waarin de erkenning van het koningschap van Kristus over Neerpelt door de gemeenteraad met eenparige stemmen wordt gememoreerd.
  • De Verkeerde Lieve Heer, een kruisbeeld uit 1847 in het gebied Plateau-Hageven, waar de gekruisigde Jezus de verkeerde kant op kijkt.
  • Borstbeeld van Sooi Willems (Neerpelt, 14 september 1912 - 17 februari 1990), een legeraalmoezenier en oprichter van het Milac.
  • Poermenneke, een bronzen beeldengroep en waterval op de Markt, van Lou Boonman. Ze beeldt op humoristische wijze de palingvisserij in de Dommel uit. Geplaatst in 1990.
  • Porcocrates, een opvallende postmoderne beeldengroep die de millenniumwisseling symboliseert. De mens (een pop) loopt achter zijn instincten (het varken) aan, het onbekende tegemoet. De kleurige groep, uit brons en polyester, is geplaatst in 2000 en is ontworpen door Caroline Coolen, met een knipoog naar Félicien Rops.

Natuur[bewerken]

Opvallend is de Dommel, die feitelijk door de kern van Neerpelt stroomt en tevens de grens met Overpelt vormt. Het Dommeldal is tegenwoordig voor een belangrijk deel gelegen in het natuurgebied Plateaux-Hageven dat zich ten noordwesten van de plaats uitstrekt. Ten oosten hiervan is een landbouwgebied, waar ook veel intensieve veehouderij voorkomt, en nog verder naar het oosten beginnen naaldbossen. Ten noorden van Neerpelt ligt het landschappelijk fraaie Kanaal Bocholt-Herentals, waar ook fietspaden langs lopen.

Vele routes van het bekende fietsroutenetwerk lopen door Neerpelt. Vaak langs het Kanaal Bocholt-Herentals. Neerpelt heeft ook een erkend natuurreservaat: het Hageven. Dit ligt tegen de Nederlandse grens. De meeste natuurgebieden in Neerpelt liggen in het bosgebied Bosland.

Cultuur[bewerken]

Dialect[bewerken]

Het Neerpeltse dialect behoort tot het West-Limburgs. Tussen Neerpelt en Lommel loopt de taalgrens "Üerdinger-linie", de scheidingsgrens tussen Brabants (ik, ook) en Limburgs (ich, ooch). Typisch Limburgs is ook de meervoudsvorming door middel van Umlaut: boek/bük, stoel/stül (in plaats van boek/boeken, stoel/stoelen) en de oude, Algemeen-Germaanse lange -oe- klank in hoes (huis),moes (muis), en de oude -ie-klank in ies (ijs), kieke (kijken); klanken zoals die vandaag nog in bv. het Deens aanwezig zijn.

Evenementen[bewerken]

Elk jaar in mei wordt in Neerpelt het Europees Muziekfestival voor de Jeugd georganiseerd. Dit is een festival waarbij afwisselend koren en orkesten vanuit Europa (en sinds kort ook uit andere landen zoals Japan, Mexico...) samenkomen. Het festival benadrukt de strijd tegen racisme en andere discriminatie. Dit festival geldt als één van de toonaangevende festivals in de wereld.

Verenigingen[bewerken]

In het Sint-Hubertuscollege is de dansgroep Imago Tijl thuis, een choreografisch ensemble dat uit scholieren van het gymnasium bestaat. Ook te vinden in Neerpelt: het Provinciaal Domein Dommelhof, een cultureel centrum in bosrijke omgeving.

Media[bewerken]

In Neerpelt is de digitale krant 'Internetgazet' begonnen. Ondertussen is het uitgegroeid tot een heuse site waarbij meerdere professionele fotografen en journalisten werken. Je kan er nu ook zoekertjes plaatsen of je naasten feliciteren. Ondertussen wordt 'Internetgazet' gebruikt in Neerpelt, Overpelt, Lommel, Hamont-Achel, Hechtel-Eksel, Houthalen-Helchteren, Peer, Heusden-Zolder en Tongeren.

Mode[bewerken]

In februari 2011 is Raf Simons (zie boven) genomineerd voor een Oscar voor de kleren die hij ontwierp in de film Io Sono L'Amore.

Economie[bewerken]

Door de afwezigheid van industrie is Neerpelt een typische woongemeente. Ook behoort Neerpelt, samen met Hechtel-Eksel, tot de duurste woongemeentes van Limburg.

Bekende Neerpeltenaren[bewerken]

Neerpelt is de geboorteplaats of de thuishaven van verscheidene bekende Belgen, waaronder:

Externe links[bewerken]