Nering Bögel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gebouw -nu rijksmonument- van oerijzergieterij Nering Bögel te Deventer. Op de gevel staat nog 'ijzermolen' te lezen. Nadat de gieterij in 1932 failliet ging, werd het gebouw als opslagplaats voor graan, zaden en kunstmest gebruikt.
Putdeksel van Nering Bögel

Onder de naam Nering Bögel was sinds 1850 een ijzergieterij en machinefabriek actief in Deventer. Na het faillissement van de productie-activiteiten in 1932 is een handelsfirma in gietijzeren artikelen onder dezelfde naam verdergegaan, oorspronkelijk in Wassenaar en vanaf 1955 in Weert. Ondanks enkele naamsveranderingen stond het bedrijf in de volksmond bekend als ‘Nering Bögel’, een naam die bij het publiek vooral bekend is vanwege de opschriften op putdeksels.

Onderneming[bewerken]

De oorsprong van het bedrijf ligt in 1756 toen Hendrik Lindeman in Deventer een ijzermolen voor de verwerking van ijzeroer oprichtte. Deze werd in 1825 verkocht aan H. Nederburg en zijn schoonzoon Johan Laurents Nering Bögel (1795-1865). In 1850 brachten zij het bedrijf onder in de Firma J.L. Nering Bögel & Co. In 1902 werd het bedrijf omgezet in een naamloze vennootschap met als naam Deventer IJzergieterij en Machinefabriek voorheen J.L. Nering Bögel en Co. Als gevolg van de crisis ging de onderneming in 1932 failliet, maar de laatste directeur J.A.C. Nering Bögel (1883-1964) liet de naam voortbestaan via een handelskantoor in Wassenaar, dat gietstukken elders liet produceren. In 1950 verkocht hij zijn bedrijf aan ijzergieterij De Globe in Weert, waarnaar in 1955 ook het kantoor werd verplaatst. Vanaf 1965 was Nering Bögel NV, later Nering Bögel BV eigendom van diverse investeerders en enige tijd gelieerd aan Buderus. In 2006 werd het overgenomen door de huidige algemeen directeur Richard Janssen die vanaf 1995 in dienst is gekomen. In het Worpplantsoen in Deventer is nu de Nering Bögel Muziekkoepel gebouwd als ode aan de Deventenaren die generaties lang (1756 tot 1932) in deze gieterij gewerkt hebben.

Bedrijf[bewerken]

Detail toegangshek Noorderbegraafplaats (Assen) (1859)

Nering Bögel exploiteerde oorspronkelijk een hoogoven tevens gieterij. In 1831 ging het bedrijf, als eerste in Nederland, over tot de plaatsing van koepelovens, waar ijzer als halffabricaat omgesmolten werd tot eindproduct. In dezelfde periode ontstond een machinefabriek. In 1870 is de hoogoven opgeheven. De onderneming groeide uit tot de grootste gieterij in Nederland met op het hoogtepunt meer dan duizend werknemers. Het bedrijf had grote klanten als de Nederlandse Spoorwegen en de Nederlands-Indische Spoorweg Maatschappij. Nering Bögel paste al vroeg stoomkracht toe, in 1831 werd de eerste stoominstallatie geplaatst. In 1853 ontwierp en bouwde Nering Bögel de eerste oscillerende cilinder met 30 pk.

Producten[bewerken]

Naast het algemene gietwerk dat ijzergieterijen vanouds produceerden maakte Nering Bögel onder meer brievenbussen, hekken, lantaarnpalen, grafmonumenten, fonteinen. Verder was zij de belangrijkste leverancier van gietijzeren vuurtorens in Nederland en Nederlands Indië (waaronder die van Ameland, Westkapelle Laag en Scheveningen) Ook de pilaren in Het Concertgebouw in Amsterdam zijn van dit bedrijf afkomstig. De machinefabriek vervaardigde onder meer stoomketels, stoommachines (vanaf circa 1840), locomotieven, wielen, walsen, motoren, pompen, cilinders, overkappingen en machinerieën voor suikerfabrieken en voor papier- en strokartonfabrieken (strokokers was een unieke specialiteit). Na het faillissement in 1932 heeft de laatste directeur van Nering Bögel (J.A.C. Nering Bögel) een handelsfirma in Wassenaar opgericht die zich specialiseerde in straatriolering en afdekkingen in licentie voor Elkington (Engeland). Hiermee heeft J.A.C. Nering Bögel een nieuwe basis gegeven voor het huidige Nering Bögel in Weert dat marktleider werd in straatriolering.

Overig[bewerken]

Een Duitse tak van de familie voerde drie generaties lang de directie over de Duitse ijzergieterij Isselbürger Hutte in Isselburg in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Sinds 2008 sponsort Nering Bögel een amateur-wielerploeg.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]