Neurodiversiteit
Neurodiversiteit omvat de verscheidenheid en variatie van de neurologische, cognitieve en psychologische ontwikkeling van mensen, met name op het gebied van het verwerken en gebruiken van sociale, linguïstische en zintuiglijke informatie. De term werd voor het eerst gebruikt vanuit de gehandicaptenbeweging en de sociale beweging van neurologische minderheden die ook de autismebeweging omvat.
De term wordt soms verbonden met biodiversiteit[1] (de verscheidenheid en variatie van soorten binnen een ecosysteem en de verscheidenheid en (genetische) variatie binnen een soort) en culturele diversiteit[2] (de verscheidenheid en variatie van culturen op de wereld of binnen een specifieke regio).
Concept
[bewerken | brontekst bewerken]Binnen het spectrum van neurodiversiteit hebben de meeste mensen een 'normale' ontwikkeling in de statistische betekenis; ze zijn neuronormaal (afkorting NN) oftewel neurotypisch (afkorting NT; een neologisme en leenvertaling van het Engelse neurotypical, waarbij typical staat voor 'normaal').[3][4] Mensen met een 'afwijking' ('divergentie'[5]) van het gemiddelde noemt men wel neurodivergent[6][7] of neuro-a-typisch.[7] Neurodiversiteit is ook een term voor de sociale beweging van neurologische minderheden die ook de autismebeweging omvat.[8] De term wordt steeds meer gebruikt door onder meer neurowetenschappers, psychologen, psychiaters en andere hulpverleners.[4]
De term 'neurodivergent' wordt meestal gebruikt voor mensen met ADHD, autisme, dyscalculie, dyslexie, hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit.[7][9] Ook wordt de term soms gebruikt voor afasie, developmental coordination disorder (een motorische ontwikkelingsstoornis die leidt tot dyspraxie), niet-aangeboren hersenletsel, syndroom van Gilles de la Tourette, taalontwikkelingsstoornissen, verstandelijke beperkingen en psychische aandoeningen zoals bipolaire stoornis,[10] dissociatieve identiteitsstoornis (voorheen bekend als meervoudige persoonlijkheidsstoornis),[10] schizoaffectieve stoornis, schizofrenie[10] en persoonlijkheidsstoornissen.[11]
Jim Sinclair, die tot zijn twaalfde geen gesproken taal gebruikte, legde met “Don't Mourn For Us” (1993) de basis voor de beweging voor de rechten van autisten,[12][13][14] waarin hij ouders van autistische kinderen opriep om autisme te accepteren als onderdeel van de persoonlijkheid van hun kind, in plaats van te rouwen:[15]
Autisme is niet iets wat iemand heeft, of een ‘omhulsel’ waarin iemand gevangen zit. Er zit geen normaal kind verborgen achter het autisme. Autisme is een manier van zijn. Het is alomtegenwoordig; het kleurt elke ervaring, elke sensatie, perceptie, gedachte, emotie en ontmoeting, elk aspect van het bestaan. Het is niet mogelijk om het autisme van de persoon te scheiden – en als dat wel mogelijk zou zijn, zou de persoon die je overhoudt niet meer dezelfde persoon zijn als waarmee je begon.
Definitie van stoornis en beperking
[bewerken | brontekst bewerken]Er wordt gediscussieerd over welke neurodivergenties als normvarianten (ontpathologiseerd) moeten worden beschouwd en daarom niet het onderwerp mogen zijn van interventies om ze te elimineren.[16][17] Nick Walker pleit ervoor om neurodivergenties zoals autisme te behouden en stelt dat zaken als epilepsie of traumatisch hersenletsel bij de persoon kunnen worden weggenomen zonder deze fundamenteel te veranderen.[17] Dit komt omdat deze laatste zaken niet nauw verbonden zijn met hun persoonlijkheid of hun perceptie van de wereld.[17] Robert Chapman benadrukt dat bijvoorbeeld posttraumatische stressstoornissen of anorexia nog steeds als stoornissen moeten worden beschouwd, omdat ze schade veroorzaken.[18] Ari Ne'eman en Liz Pellicano stellen voor om zich niet te concentreren op diagnostische categorieën, maar elke eigenschap afzonderlijk te onderzoeken om te zien of deze van nature negatief is of dat het alleen de samenleving is die er een probleem van maakt.[19]
Nick Walker beschouwt de pathologisering van autistische mensen als een vorm van onderdrukking en vergelijkt deze met de historische pathologisering van homoseksualiteit.[20] Deze werd aangewakkerd door buitenwetenschappelijke waarden om de marginalisering van homoseksuelen te legitimeren door deze als natuurlijk en objectief voor te stellen.[21] Sue Fletcher-Watson en Francesca Happé achten een soortgelijke depathologisering ook mogelijk bij autisme.[22] In het verleden heeft de geneeskunde ook andere gemarginaliseerde groepen gepathologiseerd, bijvoorbeeld vrouwen (hysterie, zogenaamd defect geslachtsorgaan),[23] linkshandigen,[24] joden[25] en slaven (drapetomanie: "irrationele drang naar vrijheid").[26] In de 18e eeuw stelden invloedrijke artsen de hypothese dat een zwarte huidskleur te wijten was aan de infectieziekte lepra.[27][28]
Volgens Robert Chapman is het van cruciaal belang voor het succes van de neurodiversiteitsbeweging dat er een levensvaatbar nieuw concept voor psychische aandoeningen wordt vastgesteld.[29][30] Bovendien benadrukt Chapman dat het paradigma van neurodiversiteit verschilt van antipsychiatrie of kritische psychiatrie.[30][31] Deze beweren dat wat als psychische stoornissen wordt aangemerkt, normale uitdagingen in het leven zijn die nog steeds moeten worden overwonnen, maar dan op niet-medische wijze.[30][31] Chapman verdedigt neurodivergentie als een daadwerkelijk bestaande, maar neutrale en niet-pathologische beperking en beschouwt het antipsychiatrische debat over de wetenschappelijke validiteit van het concept autisme als irrelevant, gezien de politieke waarde van het concept.[30][31][32] Chapman vindt het ook niet zinvol om de kritiek te beperken tot de medische classificatie en het argument van overmatige medicalisering tegenover de psychiatrische labels te plaatsen.[33] Chapman stelt dat de diagnoses het resultaat zijn van sociale marginalisatie en dat het afschaffen of terugdringen ervan, zonder de onderliggende problematische normen te veranderen, de toegang tot noodzakelijke ondersteuning zou bemoeilijken.[33]
Volgens Roy Richard Grinker is een behoefte aan ondersteuning op zich niet negatief; hij stelt dat concepten als normaal functioneren of onafhankelijkheid cultuurgebonden zijn.[34] Hij verwijst naar culturen waarin geen vragen worden gesteld over het toekomstige vermogen van het kind om zelfstandig te leven of voor zichzelf te zorgen na het overlijden van de ouders, omdat de gemeenschap daar vrijwillig deze rol op zich neemt, zonder dat individuele autonomie als een onontbeerlijk doel wordt gezien.[35]
Sterke punten van neurodivergente mensen
[bewerken | brontekst bewerken]
Intensieve, gerichte interesses kunnen de autist veel plezier bezorgen[37][38] en hem tot een expert op het betreffende gebied maken.[37][39][40] Verschillende auteurs stellen dat autistische kenmerken hebben geleid tot belangrijke ontdekkingen in de geschiedenis van de wetenschap.[41][42][43] Zintuiglijke kenmerken (hogere of lagere gevoeligheid) worden door voorstanders van de neurodiversiteitsbenadering gezien als integrale aspecten van het zelf,[44][15] die niet moeten worden weggenomen, maar geaccepteerd.[45] Ze kunnen sterke punten betekenen, zoals een scherpere waarneming van details en patronen, originele probleemoplossende vaardigheden, creativiteit in muziek of kunst en het vermogen om gevaren sneller te herkennen.[37][39][40] In niet-aangepaste neurotypische omgevingen kan dit leiden tot overweldigende prikkels (meltdowns), waardoor de neurodiversiteitsbeweging pleit voor het wegnemen van sensorische barrières.[46]
Een voorkeur voor voorspelbaarheid en een behoefte dat er weinig veranderingen zijn (eigenschappen die in het medische model meestal als negatief worden beschouwd) kunnen leiden tot betrouwbaarheid, oprechtheid, een uitgesproken rechtvaardigheidsgevoel en een geringere neiging tot verveling bij repetitieve taken.[37][40] Herhalende bewegingen (“stimming”), zoals schommelen of met de handen wapperen, dienen een doel, bijvoorbeeld het reguleren van zintuiglijke ervaringen, het beheersen van angsten of het creëren van een innerlijk gevoel van veiligheid.[47][48][49] In plaats van ze te onderdrukken op basis van sociale normen, willen autistische mensen dat ze worden geaccepteerd, mits ze geen schade veroorzaken.[47][50][51]
ADHD kan gepaard gaan met het vermogen tot hyperfocus, dat wil zeggen een zeer sterke concentratie op één onderwerp, soms wel enkele uren lang.[52] Dyslectici hebben vaak sterke punten op het gebied van ruimtelijk inzicht.[52]
Talrijke economische experts stellen dat cognitieve diversiteit de teamprestaties verbetert door verschillende perspectieven in te brengen en innovatie en probleemoplossing te bevorderen door middel van onconventioneel denken.[53][54][55][56] Bepaalde bedrijven hebben zich gespecialiseerd in het bemiddelen van neurodivergente mensen door zich te concentreren op de sterke punten van veel autisten, zoals nauwkeurigheid en directheid.[57][58]
Verschillende auteurs bekritiseren een oppervlakkig gebruik van het concept neurodiversiteit (“Neurodiversity lite”).[59][60][61] Dit verwijst naar het overnemen van de taal van de neurodiversiteitsbeweging of de versterkte vertegenwoordiging van neurodivergente mensen, zonder systemische barrières of diepgewortelde vooroordelen weg te nemen, deels ook om het imago van de instelling te verbeteren.[59][60][61] Vaak ligt daarbij de nadruk op de sterke punten van sommige neurodivergente mensen, met name op technologisch gebied, en wordt neurodiversiteit voorgesteld als een moderne vorm van diversiteit.[60] Dit kan weliswaar een bepaalde mate van acceptatie bevorderen en de tewerkstelling van sommige mensen vergemakkelijken, maar sluit degenen uit die niet in dit profiel passen en ontkoppelt het concept van neurodiversiteit van zijn wortels in de gehandicaptenbeweging.[62] Volgens Shaw et al. en Fletcher-Watson gaat het in het paradigma van neurodiversiteit niet alleen om het benadrukken van de sterke punten van autistische mensen (of het bestempelen van autisme als een “superkracht”), wat heeft geleid tot kritiek dat het concept van neurodiversiteit handicaps onzichtbaar maakt of ontkent.[63][64] Volgens hen is het concept juist gebaseerd op de erkenning dat sociale factoren autistische mensen belemmeren en dat sterke en zwakke punten contextgebonden zijn.[63][64]
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Halverwege de jaren negentig kwamen een aantal autistische mensen bijeen in de mailinglist "Independent Living on the Autism Spectrum", opgericht in 1996 door de Nederlandse computerprogammeur Martijn Dekker.[65] Ze bespraken hun ideeën over "neurologische diversiteit" oftewel "neurodiversiteit" met elkaar.[66] De term neurodiversiteit kwam voor het eerst in een publicatie voor in 1998 in de afstudeerscriptie van Judy Singer aan de University of Technology Sydney en in een artikel van Harvey Blume in The Atlantic, getiteld Neurodiversity, on the neurological underpinnings of geekdom.[67][68][69] In 2016 publiceerde ze het boek Neurodiversity - The Birth of an Idea ('Neurodiversiteit - de geboorte van een idee').[69][70][71]
Deze visie kwam voort uit de beweging voor autismerechten, als een uitdaging voor de heersende opvattingen dat bepaalde verschijnselen die werden geclassificeerd als neurologische ontwikkelingsstoornissen inherent pathologisch zijn. Het bouwt voort op het sociale model van handicap, waarin handicap voortkomt uit maatschappelijke barrières die interageren met individuele verschillen, in tegenstelling tot de idee dat mensen gehandicapt zijn simpelweg als gevolg van het hebben van beperkingen.[69][72]
Implementatie
[bewerken | brontekst bewerken]Begrippen
[bewerken | brontekst bewerken]Respectvol, niet-pathologiserend taalgebruik wordt als essentieel beschouwd in het paradigma van neurodiversiteit, omdat het ontmenselijking, objectificatie en stigmatisering vermindert.[73][74] Onderzoekers zoals Kristen Bottema-Beutel et al. en invloedrijke academische tijdschriften bevelen taalkundige veranderingen aan, zoals:[75][76][77][78]
- “Neurodivergent”/“neurotypisch” in plaats van “gestoord”/‘gezond’
- “Eigenschappen” of “kenmerken” in plaats van “symptomen”
- “Ondersteuning” in plaats van ‘behandeling’
- Beschrijving van specifieke behoeften in plaats van “hoog-/laagfunctionerend”
- “Gelijktijdig voorkomende stoornissen/aandoeningen” in plaats van ‘comorbide’
- “Waarschijnlijkheid” in plaats van “risico”
- Vermijden van woorden als “genezen”, ‘voorkomen’ of “last”
Ze stellen dat de nieuwe neutrale termen dezelfde concepten net zo goed of zelfs nauwkeuriger kunnen uitdrukken dan de oude.[79] Daarmee verwerpen ze het bezwaar dat hierdoor de specifieke ondersteuningsbehoeften van autisten met een verstandelijke beperking minder zichtbaar zouden worden.[79]
Studies in Engelssprekende landen hebben aangetoond dat autistische mensen de voorkeur geven aan formuleringen die autisme presenteren als onderdeel van hun identiteit (“autistisch persoon” in plaats van “persoon met autisme”).[80][81][82] Nick Walker stelt dat de wens om de persoon taalkundig te scheiden van autisme gebaseerd is op een angst voor autisme.[83]
De dyspraktische Monique Craine beschrijft dat ze in haar blog over dyspraxie aanvankelijk weliswaar termen als ‘neurodivergent’ gebruikte, maar nog steeds pathologiserende taal hanteerde.[84] Pas nadat ze het paradigma van neurodiversiteit en de daarmee gepaard gaande innerlijke verandering naar een positieve kijk op neurodivergentie als een vorm van menselijke diversiteit beter had begrepen, beschreef ze haar eigenschappen niet langer als tekortkomingen of symptomen.[84]
Diagnostiek
[bewerken | brontekst bewerken]Een diagnose of classificatie is vaak een voorwaarde voor toegang tot ondersteunende diensten.[85] De neurodiversiteitsbeweging pleit daarom voor een waardeneutraal systeem dat de individuele behoeften van mensen met een handicap vaststelt en toegang tot de nodige ondersteuning garandeert, zonder neurodivergentie als een medisch probleem te beschouwen.[85] Volgens Cornelius Borck zal het geen gemakkelijke taak zijn om diagnoses af te schaffen, aangezien deze al lange tijd stevig verankerd zijn in het sociale wetgevingssysteem en als praktisch worden beschouwd.[86] Toch ziet hij dit als een doel en wijst hij erop dat de overgang naar een oriëntatie op individuele behoeften in plaats van algemene diagnoses de intentie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap weerspiegelt.[86] Terwijl een diagnose nog steeds noodzakelijk is, bevelen de vertegenwoordigers van het paradigma van neurodiversiteit aan om de neurodiversiteitsbenadering in de diagnose te integreren en wijzen zij erop dat deze, in vergelijking met de deficiëntiebenadering, een positief effect heeft op het zelfbeeld,[87] het welzijn en het zelfvertrouwen van autistische mensen.[88][89]
Interventies
[bewerken | brontekst bewerken]Volgens studies worden autisten gestigmatiseerd en sociaal ontmenselijkt.[90][91][92] Masking verwijst naar de bewuste of onbewuste poging om autistische eigenschappen te verbergen en neurotypisch over te komen, om stigmatisering en negatieve reacties van de samenleving op autistische mensen te vermijden.[93][94][95] Dit kost veel energie en kan leiden tot vertraagde of niet-gestelde diagnoses, een laag zelfbeeld, psychische problemen en suïcide.[96][97][98][93] Dit kan ook leiden tot een autistische burnout, die gepaard gaat met ernstige uitputting, problemen met uitvoerende functies en het uitvoeren van dagelijkse taken, en een verhoogde sensorische gevoeligheid.[99][100][101] Autisme is nauw verbonden met identiteit en een positieve autistische identiteit, die wordt bevorderd in een accepterende omgeving, draagt bij aan een betere geestelijke gezondheid en een beter welzijn.[102][103][104] Het deficiëntiemodel daarentegen gaat gepaard met een verhoogde stigmatisering.[73][75][105]
Terwijl ook veel andere gehandicapte zelfvertegenwoordigers zich verzetten tegen prenatale screening, waardoor gehandicapten uit de genenpool worden verwijderd, past de neurodiversiteitsbeweging deze kritiek ook toe op ingrepen bij levende mensen.[19] Zij verkiest neuro-affirmatieve therapieën die samen met autistische mensen zijn ontwikkeld.[106][107][108][109] Het trainen van sociale vaardigheden, dat gericht is op het nabootsen van neurotypisch gedrag, wordt door voorstanders van de neurodiversiteitsbenadering afgewezen als een dwang tot maskeren.[110][111][112] Voor hen is dit vergelijkbaar met conversietherapieën gericht tegen homoseksuelen of het heropvoeden van linkshandigen tot rechtshandigen.[113] Bovendien is het volgens hen door een gebrek aan authenticiteit weinig effectief voor het opbouwen van betekenisvolle vriendschappen.[114] In plaats daarvan pleiten zij ervoor om te werken aan wederzijds begrip tussen autistische en niet-autistische mensen.[113] Dit geldt voor hen ook wanneer een autist zelf de wens uitspreekt voor sociale training of een andere 'normaliserende' therapie, omdat deze wens volgens hen te wijten is aan negatieve ervaringen zoals uitsluiting of pesten.[113] Het dubbele empathieprobleem werd in 2012 geïntroduceerd door de autistische wetenschapper Damian Milton[115][116][117][118] en stelt dat de moeilijkheden in het begrip en de relatie tussen autistische en niet-autistische mensen wederzijds zijn.[115][119][120][121] Deze zijn dus niet te wijten aan een gebrek aan empathie bij een van beide groepen, maar aan fundamentele verschillen in ervaringen, sensorische verwerking en interactie.[115][122][123]
De belangrijkste eisen hebben betrekking op een heroriëntatie van de doelstellingen van de interventies.[124][125] Voorstanders van het paradigma van neurodiversiteit blijven bepaalde maatregelen legitiem achten, ook al beschouwen ze autisme niet als een aandoening of stoornis.[124] Ze accepteren bijvoorbeeld behandelingen voor gelijktijdig voorkomende stoornissen en aandoeningen zoals depressie, angststoornissen, epilepsie en obsessieve-compulsieve stoornissen.[124][125] Voor neurodivergentie zelf stellen ze voor om elk kenmerk afzonderlijk te beoordelen om te bepalen of het op zichzelf negatief is of alleen als problematisch wordt ervaren vanwege maatschappelijke normen.[19] Ze pleiten ervoor om de meeste autistische kenmerken te accepteren, maar zijn van mening dat het bijvoorbeeld gepast is om zelfbeschadigend of agressief gedrag aan te pakken (dat bij sommige autisten voorkomt, maar niet per se deel uitmaakt van autisme).[124][126] Hiervoor stelt A. McDonnell een low-arousal-benadering voor, dat wil zeggen het identificeren en elimineren van triggers voor stress.[127] Daarnaast wordt het aanleren van functionele communicatie om eigen beslissingen te nemen (mondeling of via andere communicatiemiddelen) aangemoedigd.[124] Het aanleren van bepaalde vaardigheden voor het dagelijks leven (bijvoorbeeld zelfzorg) wordt ook geaccepteerd, mits dit niet betekent dat het autistische zelf verborgen of veranderd wordt.[128]
Gedragstherapeutische maatregelen zoals toegepaste gedragsanalyse (Applied Behavior Analysis, ABA) zijn omstreden.[129] Ze zijn erop gericht om een autistisch kind bepaalde sociale en andere gedragingen aan te leren door het te belonen voor gedrag dat als wenselijk wordt beschouwd en in sommige landen ook te straffen voor gedrag dat als ongewenst wordt beschouwd.[129] Veel auteurs bekritiseren de therapie vanwege het negeren van de innerlijke gevoelens van autistische kinderen, het normaliseren van de kinderen en het conditioneren tot gehoorzaamheid.[130][131][132] Ze stellen dat ABA onder andere aangeleerde hulpeloosheid, verhoogde kwetsbaarheid voor misbruik, een laag zelfbeeld en psychologische schade zoals angst kan veroorzaken.[130][131] Sommige onderzoekers trekken bovendien de effectiviteit van de therapie in twijfel.[133][134][135] Verschillende deskundigen hebben ook kritiek op het onvoldoende toezicht op bijwerkingen[136][137] en niet openbaar gemaakte belangenverstrengelingen in het ABA-onderzoek.[138]
Onderzoek
[bewerken | brontekst bewerken]
De neurodiversiteitsbeweging pleit voor een heroriëntatie van de onderzoeksprioriteiten en de financiering daarvan. Dit is nog voor een groot deel gericht op de biomedische aspecten van autisme en op benaderingen om autisme zo mogelijk te elimineren.[140] Daarentegen pleiten zij ervoor om voorrang te geven aan studies die gericht zijn op het verbeteren van ondersteunende maatregelen, aanpassingen van de omgeving en interventies die zelfbeschikking en psychisch welzijn bevorderen.[141][142] Er wordt steeds vaker gepleit voor actieve betrokkenheid van autistische mensen bij het vaststellen van onderzoeksprioriteiten, ook om de relevantie en praktische bruikbaarheid ervan te waarborgen.[140][143] Dora Raymaker benadrukt dat deze participatie de machtsverhoudingen bij het genereren van kennis over autisme fundamenteel verandert en cruciaal is in de strijd tegen sociale marginalisatie.[144] Verschillende auteurs pleiten ervoor om autistische mensen als experts op het gebied van autisme te beschouwen, omdat zij vaak goed geïnformeerd zijn over autisme en inzicht hebben in de levenservaringen van autistische mensen, die niet-autistische onderzoekers niet hebben.[105][145] Daarbij wordt het belang van een gelijkwaardige samenwerking tijdens het hele proces, vanaf het formuleren van de onderzoeksvraag, benadrukt.[146] Om symbolische participatie te vermijden, wordt verwezen naar de participatieladder van Arnstein (zie afbeelding).[146]
Neurodiversity Pride Day - jaarlijks 16 juni
[bewerken | brontekst bewerken]
Sinds 18 juni 2005 werd jaarlijks de Autistic Pride Day georganiseerd om zelfbewustzijn en trots van autistische mensen te vieren en mensen samen te brengen.[147][148][149] Sinds 2018 werd jaarlijks de Neurodiversity Pride Day georganiseerd, eerst op diezelfde dag, 18 juni, als teken van respect voor de autistische mensen die de Autistic Pride Day organiseerden, en sinds 2023 op 16 juni, omdat het aantal mensen dat hieraan deelneemt sterk is gegroeid en de organisatoren van de Neurodiversity Pride Day de Autistic Pride Day niet wilden overvleugelen.[4][150][151] De organisatie die de Neurodiversity Pride Day organiseert is Stichting Neurodiversiteit (Engels: Neurodiversity Foundation), opgericht op 15 februari 2018.[152] De dag is onderdeel van de neurodiversiteitsbeweging en de autismebeweging en werd in 2024 in 15 landen gevierd.[153][154]
Debatten binnen de belangenbehartiging
[bewerken | brontekst bewerken]Het paradigma van neurodiversiteit en de conceptualisering van autisme zijn onderwerp van discussie tussen autistische mensen, ouders en wetenschappers.[155][156] Er is een toenemende verschuiving zichtbaar in de richting van het paradigma van neurodiversiteit:[157][158] veel deskundigen blijven werken vanuit het perspectief van een stoornis, maar een groeiend aantal wetenschappers, professionals, organisaties en gezondheidsinstanties schakelt over op de neurodiversiteitsbenadering.[159][160][161][162]
Sommigen vinden dat autistische mensen die niet spreken of die een verstandelijke beperking hebben ondervertegenwoordigd zijn in de publieke beeldvorming van de beweging.[163][164] Deze kritiek wordt vooral geuit door ouders en verzorgers, die vinden dat de beweging in het openbaar vooral wordt gekenmerkt door autisten die hun perspectief zelf kunnen verwoorden.[163][164] Zij uiten hun bezorgdheid dat de behoeften van mensen die meer ondersteuning nodig hebben, minder zichtbaar worden.[163][164] Zij wijzen er bijvoorbeeld op dat sommige van deze autistische mensen moeite hebben om hun basisbehoeften kenbaar te maken of dat zij, naast het feit dat zij autistisch zijn, ook zelfbeschadigend gedrag kunnen vertonen.[124]
De neurodiversiteitsbeweging is een grassrootsbeweging zonder leiders.[165] Verschillende auteurs stellen dat de inconsistentie in de uitspraken van verschillende personen over neurodiversiteit het debat heeft gecompliceerd en dat sommigen de beweging bekritiseren vanwege standpunten die de meeste vertegenwoordigers niet delen.[164][19] Hiertoe behoren het ontkennen van een handicap, het bestempelen van autisme als een 'superkracht' of het afwijzen van alle interventies, terwijl de neurodiversiteitsbeweging in werkelijkheid alleen die interventies afwijst die erop gericht zijn de autistische persoon aan te passen aan neurotypische normen.[164][19] De vertegenwoordigers van de neurodiversiteitsbeweging ondersteunen de behandeling van gelijktijdig voorkomende aandoeningen (zoals angststoornissen of epilepsie), het overwinnen van schadelijk gedrag (zoals zelfbeschadiging) en het aanleren van bepaalde dagelijkse vaardigheden.[124][166] Dit omvat onder meer zelfzorg en de ontwikkeling van functionele vormen van gesproken of alternatieve communicatie, die het mogelijk maken om behoeften te uiten en zelfbeschikking te realiseren door eigen beslissingen te nemen.[124][166]
Autistische zelfvertegenwoordigers stellen dat iedereen die namens een groep spreekt, lid van die groep moet zijn, wat voor andere sociale groepen een geaccepteerde norm is.[163] Andere ouders waarderen het werk van autistische zelfvertegenwoordigers.[167][168] Shannon Des Roches Rosa, moeder van een autistisch kind dat 24 uur per dag zorg nodig heeft, zegt dat ze de kritiek van autistische volwassenen op internet aanvankelijk ook als onrechtvaardig ervoer, maar later hun oprechte interesse in het verbeteren van het leven van kinderen zoals het hare inzag.[169] Ze wijst erop dat veel problemen ontstaan doordat de behoeften van autisten en de manier waarop zij deze uiten, vaak niet worden begrepen door hun omgeving, iets waar deze volwassenen beter toe in staat zijn dan zijzelf.[169][170] Marek Grummt vermoedt bovendien dat de ondervertegenwoordiging van deze autisten in de neurodiversiteitsbeweging te maken heeft met het feit dat ze extra ondersteuning nodig hebben voor activistische activiteiten en die vaak niet krijgen.[171] De aanname dat het feit dat iemand geen gesproken taal gebruikt gelijkstaat aan een gebrek aan cognitieve vaardigheden leidt er bijvoorbeeld, naast andere barrières, vaak toe dat niet-sprekende autisten geen toegang krijgen tot ondersteunde communicatiesystemen.[172]
Strategieën en stromingen binnen de neurodiversiteitsbeweging
[bewerken | brontekst bewerken]Binnen de beweging worden strategieën besproken.[19] Ari Ne’eman bekritiseert dat de focus vaak meer ligt op het bepleiten van taalkundige verandering op sociale media dan op het bewerkstelligen van politieke verandering, omdat dat laatste als relatief saai en vervelend wordt beschouwd.[173] Het werk binnen het bestaande politieke en economische systeem is volgens hem noodzakelijk, anders zouden andere actoren meer invloed krijgen, bijvoorbeeld bij het vaststellen van onderzoeksprioriteiten.[173] Robert Chapman daarentegen ziet het kapitalisme als de belangrijkste oorzaak van discriminatie en vindt hervormingen binnen het bestaande systeem (“liberale neurodiversiteit”) ontoereikend.[174] Steven Kapp pleit voor het belang van culturele en taalkundige veranderingen als noodzakelijke eerste stappen en pleit voor pragmatisme.[175] Antikapitalistische aspiraties ziet hij buiten het bereik van de beweging.[175]
Aanvullende literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]Artikelen
[bewerken | brontekst bewerken]- Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, "Neurodiversity: Some Basic Terms & Definitions", p. 33-45. ISBN 978-1-945955-26-6., ook beschikbaar in het Nederlands op neuroqueer.nl
- (en) Pellicano, Elizabeth, den Houting, Jacquiline (2022-04). Annual Research Review: Shifting from 'normal science' to neurodiversity in autism science. Journal of Child Psychology and Psychiatry 63 (4): 381–396. ISSN:0021-9630. PMID: 34730840. PMC: 9298391. DOI:10.1111/jcpp.13534.
- Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, "Throw Away the Master's Tools: Liberating Ourselves from the Pathology Paradigm", p. 16-28. ISBN 978-1-945955-26-6., ook beschikbaar in het Nederlands op Neuroqueer.nl
- (en) Botha, Monique (28 september 2021). Academic, Activist, or Advocate? Angry, Entangled, and Emerging: A Critical Reflection on Autism Knowledge Production. Frontiers in Psychology 12. ISSN:1664-1078. PMID: 34650484. PMC: 8506216. DOI:10.3389/fpsyg.2021.727542.
- (en) Ne'eman, Ari, Pellicano, Elizabeth (2022). Neurodiversity as Politics. Human Development 66 (2): 149–157. ISSN:0018-716X. DOI:10.1159/000524277.
- (en) Milton, Damian, Gurbuz, Emine, López, Beatriz (2022-11). The 'double empathy problem': Ten years on. Autism 26 (8): 1901–1903. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613221129123.
- (en) Chapman, Robert (30 juli 2019). Mental Disorder Within the Neurodiversity Paradigm. Psychology Today
Boeken
[bewerken | brontekst bewerken]- Bervoets, Jo (2025). Autisme en neurodiversiteit: een andere manier van zien. Pelckmans Uitgevers. ISBN 9789462347656.
- (en) Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth. ISBN 978-1-945955-26-6.
- (en) Kapp, Steven (2020). Autistic Community and the Neurodiversity Movement: Stories from the Frontline. Springer Singapore : Imprint: Palgrave Macmillan, Singapore. ISBN 978-981-13-8437-0.
- (en) Chapman, Robert (2023). Empire of Normality: Neurodiversity and Capitalism. Pluto Press, London. ISBN 978-0-7453-4866-7.
- (en) The neurodiversity reader: exploring concepts, lived experience and implications for practice. Pavilion Publishing and Media, Shoreham by Sea, West Sussex (2020). ISBN 978-1-912755-39-4.
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Neurotypical op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ (en) Singer, Judy, Judy Singer's Official Definition of Neurodiversity ©. Reflections on the Neurodiversity Paradigm. Gearchiveerd op 1 april 2023. Geraadpleegd op 29 april 2023. “Literally, the term refers to all beings with a nervous system, but since I coined it for a human rights advocacy purpose, I limited it to Homo Sapiens. The term Biodiversity covers the rest. (...) Neurodiversity is a subset of Biodiversity just as Biodiversity refers to ALL the species in a specific location or ecosystem, Neurodiversity refers to ALL Humans (the species Homo Sapiens) in a specific location, the Planet Earth.”
- ↑ Hartmann, Anne-Marie, Wat is neurodiversiteit?. Belangenvereniging Impuls & Woortblind (Nederland) (19 juni 2020). Gearchiveerd op 27 januari 2023. Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ Broeke, ten, Asha, Greta is net zo 'uniek' als ieder ander. Dus neem haar net zo serieus
. OneWorld (2 januari 2020). Gearchiveerd op 24 februari 2023. Geraadpleegd op 17 augustus 2022. “neurotypisch: als je hersenen werken zoals die van de meeste andere mensen, en je dus doet en denkt op een manier die we gebruikelijk vinden (dus bijvoorbeeld niet autistisch).” - 1 2 3 Wevers, Julie, Thema: Vier je eigen feestje! - Vijf vragen over Neurodiversity Pride Day. Autisme.nl. Nederlandse Vereniging voor Autisme (15 juni 2020). Gearchiveerd op 26 juli 2022. Geraadpleegd op 8 november 2024. “Steeds meer autisme-onderzoekers gebruiken tegenwoordig het woord neurotypisch in hun wetenschappelijke publicaties. (...) Neurodiversity Pride Day wordt georganiseerd door de in 2018 opgerichte Neurodiversity Foundation. De Nederlandse Vereniging van Autisme is hier partner van. (...) Op 18 juni 2005 werd voor het eerst de Autistic Pride Day uitgeroepen door de online gemeenschap Aspies for Freedom (AFF).”
- ↑ Divergeren
. Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (de 'Dikke Van Dale') (online). Geraadpleegd op 7 november 2024. “zich steeds verder van elkaar verwijderen (vooral in het tegenwoordig deelwoord) [komt ongeveer overeen met] uiteenlopen” - ↑ Neurodivergent, bijvoeglijk naamwoord, toegevoegd in april 2022 . Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (de 'Dikke Van Dale') (1 april 2022). Gearchiveerd op 23 juli 2023. Geraadpleegd op 26 juli 2022. “bijvoeglijk naamwoord, toegevoegd in april 2022, afwijkend van de geldende norm uit het oogpunt van sociale en/of cognitieve vaardigheden”
- 1 2 3 Laterveer, Maartje, De toekomst is aan neurodivergente mensen. 'Stuur in godsnaam een paar dyslectici naar Schiphol' - Neurodivergent brein . NRC (16 juni 2022). Gearchiveerd op 26 juli 2022. Geraadpleegd op 26 juli 2022. “wat deskundigen een neurodivergent brein noemen. Niet alleen autisme wordt hieronder verstaan, maar ook dyslexie, dyscalculie, ADHD, ADD en, steeds vaker, hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit. (...) 'Neurocognitive specialization' is de term die ze gebruikt voor de atypische breinen die evolutionair gezien een belangrijke functie hebben. Kort samengevat komt de theorie erop neer dat gemiddelde breinen prima in staat zijn de status quo te handhaven. Maar dient zich de noodzaak tot een disruptieve verandering aan (...) dan kunnen neurodivergente breinen de vernieuwende oplossingen bedenken. (...) Steve Hatch, directeur van Facebook in Noord-Europa, stelde (...) dat bedrijven meer moeite moeten doen om steun te bieden aan arbeidskrachten die alternatieve manieren van denken hebben.”
- ↑ (en) Timberlake, Howard, Why there is no such thing as a 'normal' brain. BBC News (10 oktober 2019). Gearchiveerd op 20 februari 2023. Geraadpleegd op 29 april 2023.
- ↑ Hartgers, Rob, Autisme op de werkvloer: 'Mijn logica is anders dan die van anderen'. NU.nl (16 juni 2019). Gearchiveerd op 26 juli 2022. Geraadpleegd op 26 juli 2022.
- 1 2 3 (en) Morrice, Polly, Otherwise Minded - 'A Mind Apart: Travels in a Neurodiverse World,' by Susanne Antonetta. New York Times - Sunday Book Review (29 januari 2006). Gearchiveerd op 13 september 2017. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
- ↑ (en) Anton, Audrey L. (2013). The Virtue of Sociopaths: how to appreciate the neurodiversity of sociopathy without becoming a victim. Gearchiveerd op 10 december 2019. Ethics and Neurodiversity
- ↑ (en) Pripas-Kapit, Sarah (2020). Historicizing Jim Sinclair’s “Don’t Mourn for Us”: A Cultural and Intellectual History of Neurodiversity’s First Manifesto. Springer, Singapore, 23–39. ISBN 978-981-13-8437-0.
- ↑ History of ANI. www.autreat.com. Geraadpleegd op 10 maart 2026.
- ↑ (en) Harmon, Amy, "How About Not 'Curing' Us, Some Autistics Are Pleading", The New York Times, 20 december 2004. Geraadpleegd op 10 maart 2026.
- 1 2 Don't Mourn For Us. www.autreat.com. Geraadpleegd op 10 maart 2026. “Autism isn't something a person has, or a 'shell' that a person is trapped inside. There's no normal child hidden behind the autism. Autism is a way of being. It is pervasive; it colors every experience, every sensation, perception, thought, emotion, and encounter, every aspect of existence. It is not possible to separate the autism from the person – and if it were possible, the person you'd have left would not be the same person you started with.”
- ↑ (en) Gillespie-Lynch, Kristen (9 november 2020). Can We Broaden the Neurodiversity Movement without Weakening It? Participatory Approaches as a Framework for Cross-disability Alliance Building. Emerald Publishing Limited, 189–223. ISBN 978-1-83909-322-7.
- 1 2 3 Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, p. 33-45. ISBN 978-1-945955-26-6.
- ↑ (en) Mental Disorder Within the Neurodiversity Paradigm. Psychology Today. Geraadpleegd op 17 januari 2026.
- 1 2 3 4 5 6 (en) Ne'eman, Ari, Pellicano, Elizabeth (2022). Neurodiversity as Politics. Human Development 66 (2): 149–157. ISSN:0018-716X. PMID: 36714278. PMC: 9881465. DOI:10.1159/000524277.
- ↑ Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, "Throw Away the Master's Tools: Liberating Ourselves from the Pathology Paradigm", p. 16-28. ISBN 978-1-945955-26-6.
- ↑ Mohr, James (1 januari 2009). Oppression by Scientific Method: The Use of Science to "Other" Sexual Minorities. Journal of Hate Studies 7 (1). ISSN:2169-7442. DOI:10.33972/jhs.57.
- ↑ Fletcher-Watson, Sue (2019). Autism: a new introduction to psychological theory and current debate. Routledge, Milton Park, Abingdon, Oxon ; New York, NY, p. 155. ISBN 978-1-138-10611-6.
- ↑ Maines, Rachel P. (2001). The technolgy of orgasm: hysteria, the vibrator and women statisfaction. Johns Hopkins university press, Baltimore. ISBN 978-0-8018-6646-3.
- ↑ (en) Siebner, Hartwig R., Limmer, Claus, Peinemann, Alexander, Drzezga, Alexander, Bloem, Bastiaan R. (1 april 2002). Long-Term Consequences of Switching Handedness: A Positron Emission Tomography Study on Handwriting in "Converted" Left-Handers. Journal of Neuroscience 22 (7): 2816–2825. ISSN:0270-6474. PMID: 11923446. PMC: 6758284. DOI:10.1523/JNEUROSCI.22-07-02816.2002.
- ↑ (en) 5. Pathologizing the Jew. Harvard University Press (1 juli 2009), 123–151. ISBN 978-0-674-04399-2.
- ↑ White, Kevin (2017). An Introduction to the Sociology of Health and Illness. DOI:10.4135/9781036234836, p. 41-42.
- ↑ (en) Bynum, Bill (27 juli 2002). Black Skin. The Lancet 360 (9329): 346. ISSN:0140-6736. PMID: 12147410. DOI:10.1016/S0140-6736(02)09543-0.
- ↑ (en) Warner, Judith, "Psychiatry Confronts Its Racist Past, and Tries to Make Amends", The New York Times, 30 april 2021. Geraadpleegd op 23 februari 2026.
- ↑ (en) Mental Disorder Within the Neurodiversity Paradigm. Psychology Today. Geraadpleegd op 23 februari 2026.
- 1 2 3 4 Chapman, Robert (2023). Neurodiversity, Anti-Psychiatry, and the Politics of Mental Health. The Bloomsbury Guide to Philosophy of Disability : 117–135. DOI:10.5040/9781350268937.0011.
- 1 2 3 Chapman, Robert (2023-06). A Critique of Critical Psychiatry. Philosophy, Psychiatry, & Psychology 30 (2): 103–119. ISSN:1086-3303. DOI:10.1353/ppp.2023.a899938.
- ↑ (en) Neurodiversity and Psychiatric Validity. Psychology Today. Geraadpleegd op 23 februari 2026.
- 1 2 (en) Will Opposing Psychiatric Labels Stop Over-Medicalisation?. Psychology Today. Geraadpleegd op 23 februari 2026.
- ↑ Grinker, Roy Richard (2021). Nobody's normal: how culture created the stigma of mental illness. W. W. Norton & Company, New York. ISBN 978-0-393-53164-0.
- ↑ Grinker, Roy Richard (2021). Nobody's normal: how culture created the stigma of mental illness. W. W. Norton & Company, New York, p. 3-4. ISBN 978-0-393-53164-0.
- ↑ (en) Sanou, Hanneke, Dutch supermarket introduces 'quiet hour' for people with autism. DutchNews.nl (24 september 2018). Geraadpleegd op 12 april 2026.
- 1 2 3 4 (en) Henderson, Donna A. (2023). Is this autism? a guide for clinicians and everyone else. Routledge, Taylor & Francis Group, New York. ISBN 978-1-003-24213-0.
- ↑ (en) Grove, Rachel, Hoekstra, Rosa A, Wierda, Marlies, Begeer, Sander (2018-05). Special interests and subjective wellbeing in autistic adults. Autism Research 11 (5): 766–775. ISSN:1939-3792. DOI:10.1002/aur.1931.
- 1 2 (en) Mottron, Laurent (2011-11). The power of autism. Nature 479 (7371): 33–35. ISSN:1476-4687. DOI:10.1038/479033a.
- 1 2 3 (en) Russell, Ginny, Kapp, Steven K., Elliott, Daisy, Elphick, Chris, Gwernan-Jones, Ruth (1 juni 2019). Mapping the Autistic Advantage from the Accounts of Adults Diagnosed with Autism: A Qualitative Study. Autism in Adulthood 1 (2): 124–133. ISSN:2573-9581. PMID: 31058260. PMC: 6493410. DOI:10.1089/aut.2018.0035.
- ↑ (en) Baron-Cohen, Simon (2020). The pattern seekers: how autism drives human invention. Basic Books, New York (N.Y.). ISBN 978-1-5416-4714-5.
- ↑ (en) Spikins, Penny, Wright, Barry, Hodgson, Derek (2016-10). Are there alternative adaptive strategies to human pro-sociality? The role of collaborative morality in the emergence of personality variation and autistic traits. Time and Mind 9 (4): 289–313. ISSN:1751-696X. DOI:10.1080/1751696X.2016.1244949.
- ↑ Thorp, H. Holden (26 april 2024). Science needs neurodiversity. Science 384 (6694): 365–365. DOI:10.1126/science.adq0060.
- ↑ (en) Murray, Dinah, Milton, Damian, Green, Jonathan, Bervoets, Jo (2023). The Human Spectrum: A Phenomenological Enquiry within Neurodiversity. Psychopathology 56 (3): 220–230. ISSN:0254-4962. DOI:10.1159/000526213.
- ↑ (en) Chapman, Robert (2022). Neurodiversity, Advocacy, Anti-Therapy. Springer International Publishing, Cham, 1519–1536. ISBN 978-3-030-88538-0.
- ↑ (en) Doherty, Mary, McCowan, Sue, Shaw, Sebastian CK (2 april 2023). Autistic SPACE: a novel framework for meeting the needs of autistic people in healthcare settings. British Journal of Hospital Medicine 84 (4): 1–9. ISSN:1750-8460. DOI:10.12968/hmed.2023.0006.
- 1 2 Lung, Stephanie Lock Man, Picard, Ève, Soulières, Isabelle, Bertone, Armando (1 september 2024). Identifying the functions of restricted and repetitive behaviours and interests in Autism: A scoping review.. Research in Autism Spectrum Disorders 117: 102458. ISSN:1750-9467. DOI:10.1016/j.rasd.2024.102458.
- ↑ (en) Collis, Emma, Dark, Elizabeth, Russell, Ailsa, Brosnan, Mark (1 februari 2026). Self-Report of Restricted Repetitive Behaviors in Autistic Adults: A Systematic Review. Autism in Adulthood 8 (1): 47–67. ISSN:2573-9581. DOI:10.1089/aut.2023.0111.
- ↑ (en) Morris, Isabelle F, Sykes, Jesica R, Paulus, Emilie R, Dameh, Alharith, Razzaque, Aysha (2025-01). Beyond self-regulation: Autistic experiences and perceptions of stimming. Neurodiversity 3. ISSN:2754-6330. DOI:10.1177/27546330241311096.
- ↑ (en) Kapp, Steven K, Steward, Robyn, Crane, Laura, Elliott, Daisy, Elphick, Chris (2019-10). ‘People should be allowed to do what they like’: Autistic adults’ views and experiences of stimming. Autism 23 (7): 1782–1792. ISSN:1362-3613. PMID: 30818970. PMC: 6728747. DOI:10.1177/1362361319829628.
- ↑ Charlton, Rebecca A., Entecott, Timothy, Belova, Evelina, Nwaordu, Gabrielle (1 november 2021). “It feels like holding back something you need to say”: Autistic and Non-Autistic Adults accounts of sensory experiences and stimming. Research in Autism Spectrum Disorders 89: 101864. ISSN:1750-9467. DOI:10.1016/j.rasd.2021.101864.
- 1 2 3 (en) Doyle, Nancy (2020-09). Neurodiversity at work: a biopsychosocial model and the impact on working adults. Gearchiveerd op 11 december 2025. British Medical Bulletin 135 (1): 108–125. ISSN:0007-1420. DOI:10.1093/bmb/ldaa021.
- ↑ (en) Smith, Theo (2021). Neurodiversity at work: drive innovation, performance and productivity with a neurodiverse workforce. Kogan Page Limited, London, United Kingdom ; New York, NY. ISBN 978-1-3986-0025-6.
- ↑ (en) Dunne, Maureen (2024). The Neurodiversity Edge: The Essential Guide to Embracing Autism, ADHD, Dyslexia, and Other Neurological Differences for Any Organization. John Wiley & Sons, Incorporated, Newark. ISBN 978-1-394-19928-0.
- ↑ (en) Reynolds, Alison, Teams Solve Problems Faster When They’re More Cognitively Diverse. Harvard Business Review (30 maart 2017). Geraadpleegd op 5 april 2026.
- ↑ (en) MCC, Janine Schindler,, "The Benefits Of Cognitive Diversity", Forbes. Gearchiveerd op 18 augustus 2025. Geraadpleegd op 5 april 2026.
- ↑ (en) OECD, Union, European (20 april 2017). Boosting Social Enterprise Development: Good Practice Compendium. Local Economic and Employment Development (LEED) 2016. DOI:10.1787/9789264268500-en.
- ↑ (en) Moran, Gwen, Companies Like Microsoft and Goldman Sachs Are Hiring More Neurodiverse Talent. Fortune. Geraadpleegd op 5 april 2026.
- 1 2 (en) Neumeier, Shain M., 'To Siri With Love' and the Problem With Neurodiversity Lite. Rewire News Group (9 februari 2018). Geraadpleegd op 5 april 2026.
- 1 2 3 (en) Dwyer, Patrick, Gurba, Ava N, Kapp, Steven K, Kilgallon, Elizabeth, Hersh, Lynnette H (2025-09). Community views of neurodiversity, models of disability and autism intervention: Mixed methods reveal shared goals and key tensions. Autism 29 (9): 2297–2314. ISSN:1362-3613. PMID: 39291753. PMC: 12332218. DOI:10.1177/13623613241273029.
- 1 2 (en) den Houting, Jacquiline (2019-02). Neurodiversity: An insider’s perspective. Autism 23 (2): 271–273. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/1362361318820762.
- ↑ (en) Chapman, Robert (2023). Empire of normality: neurodiversity and capitalism. Pluto Press, London ; Los Vegas, NV, p. 141-142. ISBN 978-0-7453-4866-7.
- 1 2 (en) Shaw, Sebastian Charles Keith, Brown, Megan E. L., Jain, Neera R., George, Riya Elizabeth, Bernard, Sarah (2025-05). When I say … neurodiversity paradigm. Medical Education 59 (5): 466–468. ISSN:0308-0110. PMID: 39563003. PMC: 11976190. DOI:10.1111/medu.15565.
- 1 2 (en) Fletcher‐Watson, Sue (2022-04). Transdiagnostic research and the neurodiversity paradigm: commentary on the transdiagnostic revolution in neurodevelopmental disorders by Astle et al.. Journal of Child Psychology and Psychiatry 63 (4): 418–420. ISSN:0021-9630. PMID: 35187674. PMC: 9303713. DOI:10.1111/jcpp.13589.
- ↑ (en) Silberman, Steve, Autism Is a Valuable Part of Humanity's Genetic Legacy. Slate (23 september 2015). Gearchiveerd op 14 december 2017. Geraadpleegd op 16 maart 2023.
- ↑ (en) Botha, Monique, Chapman, Robert, Giwa Onaiwu, Morénike, Kapp, Steven K, Stannard Ashley, Abs (1 juni 2024). The neurodiversity concept was developed collectively: An overdue correction on the origins of neurodiversity theory. Autism 28 (6): 1591–1594. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613241237871.
- ↑ Hostens, Frederika (oktober 2018). Breindiversiteit op de werkvloer - kansen en uitdagingen. Gearchiveerd op 29 april 2023. ZitStil Magazine 2018 (151): 19-22
- ↑ (en) Singer, Judy, Odd People In: The Birth of Community Amongst People on the Autistic Spectrum: A personal exploration of a New Social Movement based on Neurological Diversity (thesis for the degree Bachelor of Arts Social Science - Honours). Faculty of Humanities and Social Science University of Technology, Sydney (1998). Gearchiveerd op 15 november 2022. Geraadpleegd op 16 maart 2023.
- 1 2 3 (en) Singer, Judy (2017). Neurodiversity: the birth of an idea, Lexington, Kentucky. ISBN 9780648154709.
- ↑ (en) Hughes, Jonathan A. (15 juni 2020). Does the heterogeneity of autism undermine the neurodiversity paradigm?. Bioethics . DOI:10.1111/bioe.12780.
- ↑ (en) Doyle, Nancy, Hidden Figures In Neurodiversity: Judy Singer?. Forbes (26 augustus 2022). Gearchiveerd op 11 juni 2023. Geraadpleegd op 20 februari 2023.
- ↑ (en) Reflections on the Neurodiversity Paradigm: What is Neurodiversity?. Reflections on the Neurodiversity Paradigm. Gearchiveerd op 1 april 2023. Geraadpleegd op 12 april 2022.
- 1 2 (en) Botha, Monique, Cage, Eilidh (24 november 2022). “Autism research is in crisis”: A mixed method study of researcher’s constructions of autistic people and autism research. Frontiers in Psychology 13. ISSN:1664-1078. PMID: 36506950. PMC: 9730396. DOI:10.3389/fpsyg.2022.1050897.
- ↑ (en) Botha, Monique, Hanlon, Jacqueline, Williams, Gemma Louise (1 februari 2023). Does Language Matter? Identity-First Versus Person-First Language Use in Autism Research: A Response to Vivanti. Journal of Autism and Developmental Disorders 53 (2): 870–878. ISSN:1573-3432. PMID: 33474662. PMC: 7817071. DOI:10.1007/s10803-020-04858-w.
- 1 2 (en) Bottema-Beutel, Kristen, Kapp, Steven K., Lester, Jessica Nina, Sasson, Noah J., Hand, Brittany N. (1 maart 2021). Avoiding Ableist Language: Suggestions for Autism Researchers. Autism in Adulthood 3 (1): 18–29. ISSN:2573-9581. PMID: 36601265. PMC: 8992888. DOI:10.1089/aut.2020.0014.
- ↑ (en) Sage Journals: Discover world-class research. Sage Journals. Geraadpleegd op 14 maart 2026.
- ↑ (en) Suggestions for Inclusive Language in JADD Submissions.
- ↑ (en) Terminology guidance. Autism: The International Journal of Research and Practice.
- 1 2 (en) Natri, Heini M., Abubakare, Oluwatobi, Asasumasu, Kassiane, Basargekar, Abha, Beaud, Flavien (2023-04). Anti‐ableist language is fully compatible with high‐quality autism research: Response to S inger et al. (2023). Autism Research 16 (4): 673–676. ISSN:1939-3792. DOI:10.1002/aur.2928.
- ↑ (en) Bury, Simon M, Jellett, Rachel, Haschek, Alex, Wenzel, Michael, Hedley, Darren (2023-08). Understanding language preference: Autism knowledge, experience of stigma and autism identity. Autism 27 (6): 1588–1600. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613221142383.
- ↑ (en) Keating, Connor Tom, Hickman, Lydia, Leung, Joan, Monk, Ruth, Montgomery, Alicia (2023-02). Autism‐related language preferences of English ‐speaking individuals across the globe: A mixed methods investigation. Autism Research 16 (2): 406–428. ISSN:1939-3792. PMID: 36474364. PMC: 10946540. DOI:10.1002/aur.2864.
- ↑ (en) Robertson, Zoe S., Stockwell, Kayden M., Lampi, Andrew J., Jaswal, Vikram K. (3 februari 2025). Autism Terminology Preferences Among Autistic and Non-Autistic Adults in North America. Autism in Adulthood . ISSN:2573-9581. DOI:10.1089/aut.2023.0175.
- ↑ (en) Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, "Person-First Language Is the Language of Autistiphobic Bigots", p. 85-97. ISBN 978-1-945955-26-6.
- 1 2 (en) Craine, Monique (2020). Changing Paradigms: The Emergence of the Autism/Neurodiversity Manifesto. Springer, Singapore, 255–276. ISBN 978-981-13-8437-0.
- 1 2 (en) Kapp, Steven K. (2020). Lobbying Autism's Diagnostic Revision in the DSM-5. Springer, Singapore, 167–194. ISBN 978-981-13-8437-0.
- 1 2 (de) deutschlandfunkkultur.de, Neurodivergenz - Zwischen Trend und Reform der Psychologie. Deutschlandfunk Kultur (15 februari 2024). Geraadpleegd op 9 februari 2026.
- ↑ (en) Brown, Heather M, Stahmer, Aubyn C, Dwyer, Patrick, Rivera, Susan (2021-07). Changing the story: How diagnosticians can support a neurodiversity perspective from the start. Autism 25 (5): 1171–1174. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613211001012.
- ↑ (en) Ferenc, Kinga, Płatos, Mateusz, Byrka, Katarzyna, Król, Magdalena Ewa (2023-07). Looking through rainbow-rimmed glasses: Taking neurodiversity perspective is related to subjective well-being of autistic adults. Autism 27 (5): 1348–1361. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613221135818.
- ↑ (en) Griffin, Edward, Pollak, David (14 januari 2009). Student experiences of neurodiversity in higher education: insights from the BRAINHE project. Gearchiveerd op 11 juli 2025. Dyslexia 15 (1): 23–41. ISSN:1076-9242. DOI:10.1002/dys.383.
- ↑ (en) Cage, Eilidh, Di Monaco, Jessica, Newell, Victoria (2019-08). Understanding, attitudes and dehumanisation towards autistic people. Autism 23 (6): 1373–1383. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/1362361318811290.
- ↑ (en) Scheerer, Nichole E., Ng, Catalina Sau Man, Gurba, Ava N., McNair, Morgan L., Lerner, Matthew D. (4 december 2024). Editorial: Break the stigma: autism. Frontiers in Psychiatry 15. ISSN:1664-0640. PMID: 39698208. PMC: 11653068. DOI:10.3389/fpsyt.2024.1513447.
- ↑ (en) Gurba, Ava N., McNair, Morgan L., Hargreaves, April, Scheerer, Nichole E., Ng, Catalina Sau Man (6 november 2024). Editorial: Break the stigma: autism. The future of research on autism stigma - towards multilevel, contextual & global understanding. Frontiers in Psychiatry 15. ISSN:1664-0640. PMID: 39568760. PMC: 11576309. DOI:10.3389/fpsyt.2024.1504429.
- 1 2 (en) Pearson, Amy, Rose, Kieran (2021-03). A Conceptual Analysis of Autistic Masking: Understanding the Narrative of Stigma and the Illusion of Choice. Autism in Adulthood 3 (1): 52–60. ISSN:2573-9581. PMID: 36601266. PMC: 8992880. DOI:10.1089/aut.2020.0043.
- ↑ (en) Pearson, Amy, Rose, Kieran (2023). Autistic Masking: Understanding Identity Management and the Role of Stigma. Pavilion Publishing and Media Ltd.. ISBN 978-1-80388-211-6.
- ↑ Sedgewick, Felicity (2022). Autism and masking: how and why people do it, and the impact it can have. Jessica Kingsley Publishers, London ; Philadelphia. ISBN 978-1-78775-579-6.
- ↑ Cook, Julia, Hull, Laura, Crane, Laura, Mandy, William (1 november 2021). Camouflaging in autism: A systematic review. Clinical Psychology Review 89: 102080. ISSN:0272-7358. DOI:10.1016/j.cpr.2021.102080.
- ↑ Zhuang, Sici, Tan, Diana Weiting, Reddrop, Susan, Dean, Lydia, Maybery, Murray (1 november 2023). Psychosocial factors associated with camouflaging in autistic people and its relationship with mental health and well-being: A mixed methods systematic review. Clinical Psychology Review 105: 102335. ISSN:0272-7358. DOI:10.1016/j.cpr.2023.102335.
- ↑ Khudiakova, Valeria, Russell, Emmeline, Sowden-Carvalho, Sophie, Surtees, Andrew D. R. (1 oktober 2024). A systematic review and meta-analysis of mental health outcomes associated with camouflaging in autistic people. Research in Autism Spectrum Disorders 118: 102492. ISSN:1750-9467. DOI:10.1016/j.rasd.2024.102492.
- ↑ (en) Lai, Meng-Chuan (2023-10). Mental health challenges faced by autistic people. Nature Human Behaviour 7 (10): 1620–1637. ISSN:2397-3374. DOI:10.1038/s41562-023-01718-2.
- ↑ (en) Raymaker, Dora M., Teo, Alan R., Steckler, Nicole A., Lentz, Brandy, Scharer, Mirah (1 juni 2020). “Having All of Your Internal Resources Exhausted Beyond Measure and Being Left with No Clean-Up Crew”: Defining Autistic Burnout. Autism in Adulthood 2 (2): 132–143. ISSN:2573-9581. PMID: 32851204. PMC: 7313636. DOI:10.1089/aut.2019.0079.
- ↑ (en) Higgins, Julianne M, Arnold, Samuel RC, Weise, Janelle, Pellicano, Elizabeth, Trollor, Julian N (2021-11). Defining autistic burnout through experts by lived experience: Grounded Delphi method investigating #AutisticBurnout. Autism 25 (8): 2356–2369. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613211019858.
- ↑ (en) Botha, Monique, Dibb, Bridget, Frost, David M. (16 maart 2022). "Autism is me": an investigation of how autistic individuals make sense of autism and stigma. Disability & Society 37 (3): 427–453. ISSN:0968-7599. DOI:10.1080/09687599.2020.1822782.
- ↑ (en) Davies, Jade, Cooper, Kate, Killick, Estelle, Sam, Evelyn, Healy, Molly (2024-05). Autistic identity: A systematic review of quantitative research. Autism Research 17 (5): 874–897. ISSN:1939-3792. DOI:10.1002/aur.3105.
- ↑ (en) Cooper, Kate, Russell, Ailsa J, Lei, Jiedi, Smith, Laura GE (2023-04). The impact of a positive autism identity and autistic community solidarity on social anxiety and mental health in autistic young people. Autism 27 (3): 848–857. ISSN:1362-3613. PMID: 36062470. PMC: 10074754. DOI:10.1177/13623613221118351.
- 1 2 (en) Gillespie-Lynch, Kristen, Kapp, Steven K., Brooks, Patricia J., Pickens, Jonathan, Schwartzman, Ben (28 maart 2017). Whose Expertise Is It? Evidence for Autistic Adults as Critical Autism Experts. Frontiers in Psychology 8. ISSN:1664-1078. PMID: 28400742. PMC: 5368186. DOI:10.3389/fpsyg.2017.00438.
- ↑ (en) Chapman, Robert, Botha, Monique (2023-03). Neurodivergence‐informed therapy. Developmental Medicine & Child Neurology 65 (3): 310–317. ISSN:0012-1622. DOI:10.1111/dmcn.15384.
- ↑ Dallman, Aaron, Williams, Kathryn, Villa, Lauren (15 april 2022). Neurodiversity-Affirming Practices are a Moral Imperative for Occupational Therapy. The Open Journal of Occupational Therapy 10 (2): 1–9. ISSN:2168-6408. DOI:10.15453/2168-6408.1937.
- ↑ (en) Lerner, Matthew D., Gurba, Ava N., Gassner, Dena L. (2023-09). A framework for neurodiversity-affirming interventions for autistic individuals.. Journal of Consulting and Clinical Psychology 91 (9): 503–504. ISSN:1939-2117. PMID: 37578755. PMC: 10430771. DOI:10.1037/ccp0000839.
- ↑ Walker, Nick (2021). Neuroqueer heresies: notes on the neurodiversity paradigm, autistic empowerment, and postnormal possibilities. Autonomous Press, Fort Worth, "Neurotypical Psychotherapists & Autistic Clients", p. 129-137. ISBN 978-1-945955-26-6.
- ↑ Hartman, Davida (2023). The adult autism assessment handbook: a neurodiversity-affirmative approach. Jessica Kingsley Publishers, London : Philadelphia. ISBN 978-1-83997-166-2.
- ↑ (en) CCC-SLP, Julie Roberts, M. S., Nothing about Social Skills Training is Neurodivergence-Affirming - Absolutely Nothing.. Therapist Neurodiversity Collective (27 mei 2021). Geraadpleegd op 9 maart 2026.
- ↑ (en) Should Autistic Children Be 'Trained' to Socialize? | Psychology Today. www.psychologytoday.com. Geraadpleegd op 9 maart 2026.
- 1 2 3 Hartman, Davida (2023). The adult autism assessment handbook: a neurodiversity-affirmative approach. Jessica Kingsley Publishers, London, p. 119-120. ISBN 978-1-83997-166-2.
- ↑ (en) Bottema-Beutel, Kristen, Park, Haerin, Kim, So Yoon (1 maart 2018). Commentary on Social Skills Training Curricula for Individuals with ASD: Social Interaction, Authenticity, and Stigma. Journal of Autism and Developmental Disorders 48 (3): 953–964. ISSN:1573-3432. DOI:10.1007/s10803-017-3400-1.
- 1 2 3 (en) Milton, Damian E.M. (2012-10). On the ontological status of autism: the ‘double empathy problem’. Disability & Society 27 (6): 883–887. ISSN:0968-7599. DOI:10.1080/09687599.2012.710008.
- ↑ (en) Milton, Damian (2017). A mismatch of salience: explorations from the nature of autism from theory to practice. Pavilion, Shoreham-by-Sea, West Sussex. ISBN 978-1-911028-76-5.
- ↑ (en) Milton, Damian Elgin Maclean (2021). Double Empathy. Springer, Cham, 1509–1517. ISBN 978-3-319-91280-6.
- ↑ (en) Gernsbacher, Morton Ann, Yergeau, Melanie (9 december 2019). Empirical failures of the claim that autistic people lack a theory of mind.. Archives of Scientific Psychology 7 (1): 102–118. ISSN:2169-3269. PMID: 31938672. PMC: 6959478. DOI:10.1037/arc0000067.
- ↑ (en) Milton, Damian, Gurbuz, Emine, López, Beatriz (2022-11). The ‘double empathy problem’: Ten years on. Autism 26 (8): 1901–1903. ISSN:1362-3613. DOI:10.1177/13623613221129123.
- ↑ (en) Long, Emily L., Catmur, Caroline, Bird, Geoffrey (9 januari 2025). The theory of mind hypothesis of autism: A critical evaluation of the status quo.. Psychological Review . ISSN:1939-1471. DOI:10.1037/rev0000532.
- ↑ (en) Watts, Georgina, Crompton, Catherine, Grainger, Catherine, Long, Joseph, Botha, Monique (2025-09). ‘A certain magic’ – autistic adults’ experiences of interacting with other autistic people and its relation to Quality of Life: A systematic review and thematic meta-synthesis. Autism 29 (9): 2239–2253. ISSN:1362-3613. PMID: 38829019. PMC: 12332227. DOI:10.1177/13623613241255811.
- ↑ (en) Nicolaidis, Christina, Milton, Damian, Sasson, Noah J., Sheppard, Elizabeth (Lizzy), Yergeau, Melanie (1 maart 2019). An Expert Discussion on Autism and Empathy. Autism in Adulthood 1 (1): 4–11. ISSN:2573-9581. PMID: 36600690. PMC: 8992804. DOI:10.1089/aut.2018.29000.cjn.
- ↑ Kapp, Steven (6 september 2019). How social deficit models exacerbate the medical model: autism as case in point. Autism Policy & Practice 2 (1): 3–28
- 1 2 3 4 5 6 7 8 (en) Leadbitter, Kathy, Buckle, Karen Leneh, Ellis, Ceri, Dekker, Martijn (12 april 2021). Autistic Self-Advocacy and the Neurodiversity Movement: Implications for Autism Early Intervention Research and Practice. Frontiers in Psychology 12. ISSN:1664-1078. PMID: 33912110. PMC: 8075160. DOI:10.3389/fpsyg.2021.635690.
- 1 2 (en) Chapman, Robert (2022). Neurodiversity, Advocacy, Anti-Therapy. Springer International Publishing, Cham, 1519–1536. ISBN 978-3-030-88538-0.
- ↑ (en) Hersh, Lynnette, Dwyer, Patrick, Kapp, Steven K., Shevchuk-Hill, Sergey, Gurba, Ava N. (2024-09). Community Member Views on Autism Intervention: Effects of Closeness to Autistic People with Intellectual Disabilities And Nonspeaking Autistic People. Autism in Adulthood 6 (3): 253–271. ISSN:2573-9581. PMID: 39371356. PMC: 11447397. DOI:10.1089/aut.2023.0202.
- ↑ (en) McDonnell, Andy (2 oktober 2024). Working with parents and carers. Routledge, London, 105–114. ISBN 978-1-003-35232-7.
- ↑ (en) Dwyer, Patrick, Gurba, Ava N, Kapp, Steven K, Kilgallon, Elizabeth, Hersh, Lynnette H (2025-09). Community views of neurodiversity, models of disability and autism intervention: Mixed methods reveal shared goals and key tensions. Autism 29 (9): 2297–2314. ISSN:1362-3613. PMID: 39291753. PMC: 12332218. DOI:10.1177/13623613241273029.
- 1 2 (en) Kirkham, Patrick (2017-04). ‘The line between intervention and abuse’ – autism and applied behaviour analysis. History of the Human Sciences 30 (2): 107–126. ISSN:0952-6951. DOI:10.1177/0952695117702571.
- 1 2 (en) Sandoval-Norton, Aileen Herlinda, Shkedy, Gary, Shkedy, Dalia (1 januari 2019). How much compliance is too much compliance: Is long-term ABA therapy abuse?. Cogent Psychology 6 (1). ISSN:2331-1908. DOI:10.1080/23311908.2019.1641258.
- 1 2 (en) Wilkenfeld, Daniel A., McCarthy, Allison M. (2020). Ethical Concerns with Applied Behavior Analysis for Autism Spectrum “Disorder”. Kennedy Institute of Ethics Journal 30 (1): 31–69. ISSN:1086-3249. DOI:10.1353/ken.2020.0000.
- ↑ (en) Shkedy, Gary, Shkedy, Dalia, Sandoval-Norton, Aileen H. (1 juni 2021). Long-term ABA Therapy Is Abusive: A Response to Gorycki, Ruppel, and Zane. Advances in Neurodevelopmental Disorders 5 (2): 126–134. ISSN:2366-7540. DOI:10.1007/s41252-021-00201-1.
- ↑ (en) Reichow, Brian, Hume, Kara, Barton, Erin E, Boyd, Brian A (9 mei 2018). Early intensive behavioral intervention (EIBI) for young children with autism spectrum disorders (ASD). Cochrane Database of Systematic Reviews 2018 (10). DOI:10.1002/14651858.CD009260.pub3.
- ↑ (en) Sandbank, Micheal, Bottema-Beutel, Kristen, Crowley, Shannon, Cassidy, Margaret, Dunham, Kacie (2020-01). Project AIM: Autism intervention meta-analysis for studies of young children.. Psychological Bulletin 146 (1): 1–29. ISSN:1939-1455. PMID: 31763860. PMC: 8783568. DOI:10.1037/bul0000215.
- ↑ How we made the decision | Evidence | Autism spectrum disorder in under 19s: recognition, referral and diagnosis | Guidance | NICE. www.nice.org.uk (28 september 2011). Geraadpleegd op 9 maart 2026.
- ↑ (en) Bottema-Beutel, Kristen, Crowley, Shannon, Sandbank, Micheal, Woynaroski, Tiffany G (2021-02). Adverse event reporting in intervention research for young autistic children. Autism 25 (2): 322–335. ISSN:1362-3613. PMID: 33076682. PMC: 7870528. DOI:10.1177/1362361320965331.
- ↑ (en) Dawson, Michelle, Fletcher-Watson, Sue (2022-02). When autism researchers disregard harms: A commentary. Autism 26 (2): 564–566. ISSN:1362-3613. PMID: 34291651. PMC: 8814944. DOI:10.1177/13623613211031403.
- ↑ (en) Bottema‐Beutel, Kristen, Crowley, Shannon, Sandbank, Micheal, Woynaroski, Tiffany G. (2021-01). Research Review: Conflicts of Interest (COIs) in autism early intervention research – a meta‐analysis of COI influences on intervention effects. Journal of Child Psychology and Psychiatry 62 (1): 5–15. ISSN:0021-9630. PMID: 32353179. PMC: 7606324. DOI:10.1111/jcpp.13249.
- ↑ (en) Arnstein, Sherry R. (1969-07). A Ladder Of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners 35 (4): 216–224. ISSN:0002-8991. DOI:10.1080/01944366908977225.
- 1 2 (en) Rodríguez Mega, Emiliano (10 mei 2023). 'I am not a broken version of normal' — autistic people argue for a stronger voice in research. Nature 617 (7960): 238–241. DOI:10.1038/d41586-023-01549-1.
- ↑ (en) Cage, Eilidh, Crompton, Catherine J, Dantas, Sarah, Strachan, Khiah, Birch, Rachel (2024-09). What are the autism research priorities of autistic adults in Scotland?. Autism 28 (9): 2179–2190. ISSN:1362-3613. PMID: 38311602. PMC: 11401337. DOI:10.1177/13623613231222656.
- ↑ Pearson, Amy, Surtees, Andrew, Crompton, Catherine J., Goodall, Craig, Pillai, Dhanya (27 september 2022). Editorial: Addressing community priorities in autism research. Frontiers in Psychology 13. ISSN:1664-1078. PMID: 36237673. PMC: 9552333. DOI:10.3389/fpsyg.2022.1040446.
- ↑ (en) Gowen, Emma, Taylor, Rachel, Bleazard, Thomas, Greenstein, Anat, Baimbridge, Peter (9 september 2019). Guidelines for conducting research studies with the autism community. Gearchiveerd op 2 februari 2025. Autism policy & practice 2 (1 A new beginning)
- ↑ (en) Raymaker, Dora M. (2020). Shifting the System: AASPIRE and the Loom of Science and Activism. Springer, Singapore, 133–145. ISBN 978-981-13-8437-0.
- ↑ (en) McVey, Alana J., Jones, Desiree R., Waisman, T. C., Raymaker, Dora M., Nicolaidis, Christina (31 augustus 2023). Mindshift in autism: a call to professionals in research, clinical, and educational settings. Frontiers in Psychiatry 14. ISSN:1664-0640. PMID: 37720894. PMC: 10500440. DOI:10.3389/fpsyt.2023.1251058.
- 1 2 (en) Fletcher-Watson, Sue, Adams, Jon, Brook, Kabie, Charman, Tony, Crane, Laura (2019-05). Making the future together: Shaping autism research through meaningful participation. Autism 23 (4): 943–953. ISSN:1362-3613. PMID: 30095277. PMC: 6512245. DOI:10.1177/1362361318786721.
- ↑ (en) Jessica Gross, Playlist: All across the autism spectrum. TED (18 juni 2013). Geraadpleegd op 8 november 2024.
- ↑ (en) Autistic Pride Day celebrated on June 18. The Scottish Strategy for Autism. Gearchiveerd op 13 maart 2016. Geraadpleegd op 8 november 2024.
- ↑ (en) Autistic Pride. Autistic Empire. Geraadpleegd op 8 november 2024.
- ↑ FAQ. Stichting Neurodiversiteit / Neurodiversity Foundation (Neurodiversiteit.nl). Gearchiveerd op 18 april 2024. Geraadpleegd op 26 juli 2022.
- ↑ (en) Happy Autistic Pride Day 2023!. Stichting Neurodiversiteit / Neurodiversity Foundation (18 november 2023). Gearchiveerd op 8 november 2024. Geraadpleegd op 8 november 2024 – via Instagram. “As ND Pride grew exponentially, and AP organizers re-coelesced around the date in recent years, we realized we never wanted or intended to take any 'shine' away from APDs deserved spotlight, and made a choice of love for those celebrating AP, (...) to 'move' towards the 16th. To adjust the date for our big dream to become part as an official day of the UN World Calendar. (...) And Autistics do deserve at least 2 days of Pride.”
- ↑ (en) Interview - Tjerk Feitsma, Director of Neurodiversity Foundation. The Netherlands British Chamber of Commerce (NBCC). Gearchiveerd op 8 november 2024. Geraadpleegd op 8 november 2024.
- ↑ (en) Neurodiversity Pride 2024 Invitation for NBCC. The Netherlands British Chamber of Commerce (NBCC). Gearchiveerd op 30 januari 2025. Geraadpleegd op 30 januari 2025.
- ↑ (en) Information meeting about Neurodiversity Pride Day, on Wed 13 November (also on Thur 14 Nov). Neurodiversity.be. Gearchiveerd op 30 januari 2025. Geraadpleegd op 30 januari 2025. “Neurodiversity Pride Day is a global celebration, bringing together neurodivergents and their loved ones in fifteen countries around the world.”
- ↑ (en) Disorder or difference? Autism researchers face off over field's terminology. AAAS. Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- ↑ (en) Rodríguez Mega, Emiliano (10 mei 2023). 'I am not a broken version of normal' — autistic people argue for a stronger voice in research. Nature 617 (7960): 238–241. DOI:10.1038/d41586-023-01549-1.
- ↑ (en) Pellicano, Elizabeth, den Houting, Jacquiline (2022-04). Annual Research Review: Shifting from 'normal science' to neurodiversity in autism science. Journal of Child Psychology and Psychiatry 63 (4): 381–396. ISSN:0021-9630. PMID: 34730840. PMC: 9298391. DOI:10.1111/jcpp.13534.
- ↑ (en) Happé, Francesca, Frith, Uta (2020-03). Annual Research Review: Looking back to look forward – changes in the concept of autism and implications for future research. Journal of Child Psychology and Psychiatry 61 (3): 218–232. ISSN:0021-9630. DOI:10.1111/jcpp.13176.
- ↑ (en) Bottini, Summer B., Morton, Hannah E., Buchanan, Kelly A., Gould, Kait (2024-06). Moving from Disorder to Difference: A Systematic Review of Recent Language Use in Autism Research. Autism in Adulthood 6 (2): 128–140. ISSN:2573-9581. PMID: 39144072. PMC: 11319857. DOI:10.1089/aut.2023.0030.
- ↑ (en) England, N. H. S., NHS England » Making information and the words we use accessible. www.england.nhs.uk. Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- ↑ (en) Transcript of Microlearning Module for Second edition | Assessment and Diagnosis Guideline. Autism CRC. Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- ↑ (en) Nations, United, World Autism Day | 2023. United Nations. Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- 1 2 3 4 (en) Russell, Ginny (2020). Critiques of the Neurodiversity Movement. Springer, Singapore, 287–303. ISBN 978-981-13-8437-0.
- 1 2 3 4 5 (en) Dwyer, Patrick (2022). The Neurodiversity Approach(es): What Are They and What Do They Mean for Researchers?. Human Development 66 (2): 73–92. ISSN:0018-716X. PMID: 36158596. PMC: 9261839. DOI:10.1159/000523723.
- ↑ Chapman, Robert (2019). Neurodiversity Theory and Its Discontents: Autism, Schizophrenia, and the Social Model of Disability. The Bloomsbury Companion to Philosophy of Psychiatry : 371–390. DOI:10.5040/9781350024090.ch-018.
- 1 2 (en) Dwyer, Patrick, Gurba, Ava N, Kapp, Steven K, Kilgallon, Elizabeth, Hersh, Lynnette H (2025-09). Community views of neurodiversity, models of disability and autism intervention: Mixed methods reveal shared goals and key tensions. Autism 29 (9): 2297–2314. ISSN:1362-3613. PMID: 39291753. PMC: 12332218. DOI:10.1177/13623613241273029.
- ↑ (en) Greenburg, Carol (2020). Two Winding Parent Paths to Neurodiversity Advocacy. Springer, Singapore, 155–166. ISBN 978-981-13-8437-0.
- ↑ (en) Ne'eman, Ari, Bascom, Julia (2 april 2020). Autistic Self Advocacy in the Developmental Disability Movement. The American Journal of Bioethics 20 (4): 25–27. ISSN:1526-5161. DOI:10.1080/15265161.2020.1730507.
- 1 2 (en) "Perspective | How listening to autistic adults helped me understand and support my son", The Washington Post, 17 oktober 2019. Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- ↑ (en) New group faces backlash over its goals for severe autism. The Transmitter: Neuroscience News and Perspectives (4 februari 2019). Geraadpleegd op 19 februari 2026.
- ↑ (de) Neurodiversität und Autismus. Verlag W. Kohlhammer, Stuttgart (2023), p. 11-28. ISBN 978-3-17-041266-8.
- ↑ (en) Light, Janice, Fager, Susan K., Gormley, Jessica, Hyatt, Glenda Watson, Jakobs, Erik (3 juli 2025). Dismantling societal barriers that limit people who need or use AAC: lived experiences, key research findings, and future directions. Augmentative and Alternative Communication 41 (3): 230–244. ISSN:0743-4618. DOI:10.1080/07434618.2025.2508490.
- 1 2 (en) to 2015, Ari Ne’eman co-founded the Autistic Self Advocacy Network in 2006 From 2010, Make Neurodiversity Boring. Boston Review (29 mei 2024). Geraadpleegd op 10 maart 2026.
- ↑ (en) University, Robert Chapman is Assistant Professor of Critical Neurodiversity Studies at Durham, The Future of Neurodiversity. Boston Review (29 mei 2024). Geraadpleegd op 10 maart 2026.
- 1 2 (en) Portsmouth, Steven Kapp is Senior Lecturer in Psychology at the University of, More than Modest Proposals. Boston Review (29 mei 2024). Geraadpleegd op 10 maart 2026.
