New Glenn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Blue Origins New Glenn Launch (29350547990).png

De New Glenn is een toekomstige deels herbruikbare Amerikaanse draagraket van Blue Origin. Er komen een tweetraps- en een drietrapsuitvoering. De ontwikkelingskosten van deze raket worden door oprichter en CEO van Blue Origins, Jeff Bezos geraamd op 2,5 miljard dollar. Hij financiert dit door aandelen van zijn grootste onderneming Amazon.com uit te geven. De eerste lancering wordt in 2021 verwacht.

Eigenschappen[bewerken]

De tweetrapsuitvoering valt met 45 ton nuttige last naar een lage baan om de aarde (Low Earth Orbit, LEO) in de heavy lift-klasse[1][2] en concurreert met de Falcon Heavy en de Delta IV Heavy. Hij is 82 meter lang en kan tot 13 ton nuttige last direct in een geostationaire baan (GEO) brengen[3]. De 95 meter hoge drietraps-uitvoering (cijfers nog niet bekend) zal zelfs in de super heavy lift-klasse[4] vallen. De diameter van de New Glenn is 7 meter.

De eerste trap maakt gebruik van zeven BE-4-raketmotoren en de tweede trap gebruikt er een. Veel van de technieken van de New Glenn zijn opgedaan in het ontwerp van de suborbitale New Shepard.

Zoals de New Shepard is vernoemd naar de eerste Amerikaanse, suborbitale, ruimtevaarder Alan Shepard, is de New Glenn vernoemd naar de eerste Amerikaanse orbitale ruimtevaarder John Glenn. De ontwikkeling van de New Glenn ligt op schema voor een eerste lancering in 2020. Eerder werd over op zijn vroegst een lancering in 2019 gesproken. Dit scenario werd echter als “waarschijnlijk onhaalbaar” bestempeld.

BE-4 als hoofdmotoren[bewerken]

De BE-4 is de vierde en tot nog toe grootste raketmotor die Blue Origin ontwikkelde. "BE" staat voor "Blue Engine" De ontwikkeling van Blue Origins BE-4 startte in 2011 en kreeg een flinke boost toen ook United Launch Alliance interesse kreeg in de BE-4 als belangrijkste kandidaat om hun nieuwe draagraket (Vulcan) voort te stuwen. De BE-4 brandt op vloeibaar methaan en vloeibare zuurstof (afgekort methalox) en maakt gebruik van een "oxygen rich staged combustion cycle". De beoogde stuwkracht van de BE-4 is 2.400 kN. Methalox werd tot voor kort nog niet voor raketmotoren gebruikt. Maar ook SpaceX, en Avio (in opdracht van ESA en Arianespace) hebben methalox-raketmotoren in ontwikkeling. Methalox geeft een blauwe doorzichtige vlam (denk aan een gasfornuis op aardgas); de uitstoot bij het opstijgen zal dus niet helder oplichten zoals bij veel andere raketten zichtbaar is. De eerste volledige BE-4 werd in maart 2016 afgebouwd. Een BE-4 powerpack ging in de 13 mei 2017 samen met een teststand verloren door een explosie tijdens een test. Begin 2018 meldde Blue Origin dat tijdens tests was gebleken dat de specifieke impuls van de BE-4 de verwachtingen oversteeg.

Eerste trap[bewerken]

De eerste trap is herbruikbaar. De booster landt net als bij SpaceX' Falcon 9 en Falcon Heavy op een schip en is ontworpen om zo'n honderdmaal opnieuw te vliegen. Om door de atmosfeer naar het landingsschip te manoeuvreren is de booster uitgerust met een aantal stuurvinnen. Verschil met SpaceX is dat het landingsschip van Blue Origin vaart, terwijl dat van SpaceX zo stil als mogelijk ligt. Op 7 maart 2017 publiceerde Blue Origin een animatiefilmpje van de tweetraps uitvoering op YouTube[5]. In tegenstelling tot de Falcon 9 zal de New Glenn geen mogelijkheid tot terugvliegen naar land hebben. Uit informatie over de opslagcapaciteit van Blue Origin rond Cape Canaveral valt af te leiden dat Blue Origin hooguit 12 van deze herbruikbare boostertrappen beschikbaar zal hebben.

Tweede trap[bewerken]

De tweede trap is vooralsnog niet herbruikbaar en zou aanvankelijk worden aangedreven door een BE-4U ("U" staat voor upperstage uitvoering). In maart 2018 vertelde een Blue Origin medewerker dat het ontwerp voor de tweede trap is aangepast en gebruik maakt van twee BE-3U als hoofdmotoren[6]. Het gebruiken van de BE-3 die zich al bewezen heeft als hoofdmotor van de New Shepard zou sneller te realiseren zijn. Gevolg hiervan is dat het formaat van de tweede trap werd verlengd om er de juiste hoeveelheid vloeibare waterstof, dat een lagere dichtheid heeft dan vloeibaar methaan in op kwijt te kunnen.

BE-3U[bewerken]

De BE-3U is een voor vacuüm aangepaste uitvoering van de BE-3 die brandt op vloeibare waterstof en vloeibare zuurstof en de New Shepard voortstuwt. De BE-3U stond ook in de belangstelling bij Orbital ATK voor de voortstuwing van de bovenste trap van hun OmegA. Begin 2016 kreeg Orbital ATK een subsidie van het Amerikaanse ministerie van defensie om een effectievere verlengde straalpijp voor de BE-3U te ontwikkelen. Orbital ATK besloot echter in 2018 voor de RL10C-1-5 van Aerojet Rocketdyne te kiezen. Voor ULA is de BE-3U nog wel een van de kandidaten voor hun ACES-upperstage.

Optionele derde trap[bewerken]

Een optionele derde trap kan als earth departure stage worden ingezet voor extra snelheid. Deze zal een BE-3U als hoofdmotor hebben.

Neuskegel[bewerken]

In eerste instantie was Blue Origin van plan de payload fairing (de beplating die aerodynamische neuskegel vormt en de vracht tijdens de eerste minuten van een lancering tegen winddruk beschermt) met een diameter van 5,4 meter op de New Glenn te plaatsten. Dit is een gebruikelijk formaat dat ook concurrenten United Launch Alliance en Arianespace op hun raketten gebruiken. Uit feedback van potentiële klante bleek dat een diameter van 7 meter gewenst was. Dat zou extra ruimte voor satellieten opleveren. Hierop besloot Blue Origin de 5,4 meter payload fairing al voor de introductie te vervangen door een 7 meter fairing.[7]

Vanaf de zesde vlucht zal de New Glenn geschikt zijn om met twee satellieten aan boord te lanceren. Er zal daarvoor een structuur gebruikt worden die is te vergelijken met de SYLDA van de Ariane 5.

Ontwikkelingskosten[bewerken]

Het grootste deel van de ontwikkelingskosten wordt betaald uit het eigen vermogen van Blue Origin CEO Jeff Bezos die anno 2018 de rijkste man op aarde wordt geacht. Hij legde het voorlopige buisinessmodel van Blue Origin: aandelen Amazon.com verkopen en in Blue Origin investeren.

In 2016 ontwikkelde Orbital ATK met geld van het Pentagon een verlengde straalpijp voor de BE-3U motor. Ook investeerde het Pentagon en United Launch Alliance in de BE-4.

Op 10 oktober 2018 kreeg Blue Origin nog eens 500 miljoen dollar aan Pentagon-subsidies toegewezen voor de ontwikkeling van de New Glenn als onderdeel van de Launch Services Agreements van de USAF. De USAF ziet de New Glenn als een van de EELV-vervangingsraketten die de Delta IV en de Atlas V moeten vervangen. De subsidie wordt verspreid over meerdere fases van de ontwikkeling uitbetaald zolang aan afspraken wordt voldaan.

Fabriek, Lanceerplaats en Landingsschip[bewerken]

De New Glenn zal in Blue Origins nieuwe fabriek op het Kennedy Space Center worden gebouwd en onderhouden. In 2016 begon de bouw van deze fabriek en eind 2017 werd deze ingebruik genomen. Lanceringen zullen plaatshebben vanaf Space Florida's Lanceercomplex 36 op het Cape Canaveral Air Force Station. Dit Lanceercomplex was tot 2005 in gebruik voor raketten van het type Atlas-Centaur. De huur van een deel van deze locaties werd in september 2015 door Bezos bekendgemaakt waarbij ook een eerste concept-illustratie van de New Glenn werd getoond. Later werd ook de rest van LC-36 aan Blue Origin verhuurd. Dit deel was in 2015 nog tijdelijk in gebruik als testterein voor Moon Express. Moon Express verplaatste zijn activiteiten echter naar de eveneens braakliggende lanceercomplexen SLC-17 en LC-18 Ook zal Blue Origin op het voormalige SM-65 Atlas (ICBM) Lanceercomplex 11 (vlak bij LC-36) een test-stand te bouwen. Door productie-, test- en lanceerfaciliteiten dicht bij elkaar te hebben denkt Jeff Bezos tijd, mankracht, middelen en geld te besparen. De BE-4-motoren worden in een nieuw te bouwen fabriek in Huntsville vervaardigd. In 2018 kocht Blue Origin een schip dat eerder onder de naam de Stena Freighter voer. Het zal worden verbouwd tot landingsschip voor New Glenn-boosters.

Klandizie[bewerken]

Blue Origin maakte op 7 maart 2017 bekend inmiddels een eerste klant voor de New Glenn in Eutelsat te hebben gevonden. Een dag later maakten ze bekend nog eens vijf lanceringen in opdracht van OneWeb te hebben binnengesleept.[8] Een jaar later werden ook Sky Perfect JSAT en Mu Space als klanten toegevoegd[9]. En in 2019 bestelde Telesat een serie lanceringen.

Bezos heeft aangegeven de New Glenn ook voor het EELV-programma gecertificeerd te willen krijgen om zodoende ook naar de lucratieve lanceringen van het Pentagon te kunnen meedingen.

Trivia[bewerken]

  • Volgens Jeff Bezos is het landen van een New Glenn-booster veel makkelijker dan het landen van de veel kleinere New Shepard. Hij vergeleek het met het verticaal balanceren van een potlood en een drumstick. Door het hoger liggende zwaartepunt en grotere massa is het veel makkelijker het grotere voorwerp verticaal te houden.

Externe link[bewerken]

  • New Glenn - de New Glenn op de website van Blue Origin.