Nicole Van Goethem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Nicole Van Goethem (Antwerpen, 31 mei 1941 – aldaar, 3 maart 2000) was een Vlaamse tekenares, cartoonist en animator. Haar film Een Griekse tragedie won in 1986 onder meer een Oscar voor beste korte animatiefilm.

Opleiding[bewerken | brontekst bewerken]

Nicole Van Goethem groeide op in Antwerpen. Als kind  ging ze naar Les filles de Marie, een Franstalige meisjesschool in Antwerpen. Haar middelbaar bracht ze door op Technisch Instituut, Sint-Maria in Antwerpen, waar ze sierkunst studeerde. Na haar middelbare school besloot ze dwarsfluit te studeren aan het Conservatorium van Antwerpen en volgde een kunstopleiding aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. Tijdens haar studie werd ze lid van een barokensemble Consortium Antiquum. In 1965 besloot ze een jaar te reizen naar Spanje en Marokko. Toen ze terug kwam werkte ze in diverse bars en cafés in het Antwerpse. In deze periode was ze creatief niet actief. In deze jaren begon ze een relatie met haar partner Rudi Renson. Ze maakte in de jaren 60 en '70 deel uit van het Antwerpse artistieke milieu waar ook Ludo Mich, Ferre Grignard, Robbe De Hert, Luc Monheim, Wannes Van de Velde, Fred Bervoets en Fernand Auwera deel van uitmaakten. Ze figureerde in de films Verloren maandag en Trouble in Paradise.

Loopbaan[bewerken | brontekst bewerken]

In 1971 organiseerde ze een tentoonstelling van in hout gesculpteerde beeldjes, die ze samen met een vriendin maakte. Van 1974 tot 1978 was ze werkzaam als illustratrice bij het feministische magazine "Mimo". In diezelfde periode ontwierp ze affiches voor de internationale vrouwendag in opdracht van het Vrouwen overleg Komite. Haar werk bezorgde haar in 1979 de prijs voor vrouwencartoons. In 1974 werkte Nicole Van Goethem twee jaar in Parijs, als inkleurster voor de animatiefilm "Tarzoon, shame of the jungle" van cartoonist Picha (Jean-Paul Walravens). Ze leerde Picha een paar jaar eerder kennen tijdens een wedstrijd in Brussel. Dit was ook het eerste contact voor Nicole Van Goethem met animatie. In 1977 werkte ze opnieuw voor Picha, dit keer aan de animatiefilm "The Missing Link". Tijdens het maken van The Missing link verbleef ze tijdelijk in Brussel. In deze periode werkte ze aan verschillende animatieprojecten, zoals verscheidene films van Tony Cuthbert en de pilootaflevering van de Snorkels; deze werd echter nooit uitgezonden. In 1984 werkte Van Goethem als inbetweener aan de eerste langspeelanimatiefilm van Vlaanderen, Jan zonder Vrees, geregisseerd door Jef Cassiers.

Na haar samenwerking met Picha, nam ze de beslissing om zelf aan animatie te beginnen en begon ze met het schrijven van scripts die aan de basis zouden liggen van haar korte animatiefilms: "Een Griekse tragedie", "Vol Van Gratie" en "L.A.T.". Hoewel het schrijven plaats vond in 1977 zou het nog tot 1980 duren voor ze terug begon te werken aan het script van "Een Griekse tragedie". Tussen 77 een 80 moest Van Goethem noodgedwongen terug gaan werken in het nachtleven. In 1980 krijgt ze van de filmcommissie de goedkeuring door te gaan met haar film. De productie van haar eerste kortfilm "Een Griekse tragedie" begon in 1983. Er werd anderhalf jaar aan gewerkt met ongeveer twaalf personen. De film werd voltooid in januari 1985. De zes minuten durende kortfilm gaat over drie kariatiden die al eeuwenlang een timpaan ondersteunen, maar hun inspanningen zijn tevergeefs aangezien de tempel steeds verder afbrokkelt. Met zachte humor wordt begrip getoond voor de menselijke zwakheden. De film werd geselecteerd voor het filmfestival van Annecy, waar hij de Grande prix won en de prijs van het publiek. Een jaar erna kreeg ze een Gouden Aar in het Spaanse Valladolid.  Op 30 maart 1987 was de film een van de 5 geselecteerde voor de Oscar voor beste korte animatiefilm. Een "Griekse tragedie" won de Oscar. Deze werd aan de producenten Linda Van Tulden en Willem Thijssen overhandig door Tom Hanks en Bugs Bunny. Zij presenteerde ook de genomineerden in deze categorie.[1] Dit maakte van Nicole Van Goethem, de eerste en enige Oscarwinnaar van België. De Oscar gaf haar bekendheid in binnen- en buitenland. Kort na haar de Oscar bekende ze dat die niet veel voor haar betekende. Later zou ze op haar uitspraak terugkomen en tevreden zijn met haar Oscar. Door de vele prijzen die ze kreeg van haar eerste film stroomde het werk binnen.

In 1986 begon ze het boek "Onze Sociale Zekerheid" te illustreren voor Josse Van Steenberge. Dit is het eerste werk in de samenwerking tussen Nicole Van Goethem en Josse Van Steenberge. Tevens illustreert ze ook voor de krant De Morgen in deze periode. Verder regisseerde ze de film "Human Rights Article 13 (1988)", "The Spectator", en kleinere filmprojecten voor de Volksverzekering. Door al deze aandacht kreeg Nicole Van Goethem in 1987 als eerste vrouw een solotentoonstelling in het MUKHA te Antwerpen. De tentoonstelling "Nicole Van Goethem – Drawing the Film", liep van 1987 tot 1988. De tentoonstelling was ook te zien in diverse plaatsen in België, Amsterdam en Canada. De catalogus van de tentoonstelling werd gepubliceerd met de titel "Storyboard Nicole Van Goethem, of hoe belandt een oscar in oud-Antwerpen?".

In 1987 begint ze aan haar tweede auteursfilm, "Vol Van Gratie". Het gaat over een groep kloosterzusters, die in een seksshop dildo´s aanzien voor kaarsen en in extase geraken door de geur, waarna ze keer op keer geconfronteerd worden met allerlei fallussymbolen. De film had minder succes dan "Een Griekse tragedie", maar kreeg toch een nominatie voor de Gouden Palm Beste kortfilm op het Filmfestival van Cannes.

De tien jaar erna illustreerde Van Goethem vooral boeken, verder was ze vooral bezig als animatiefilmmaakster en illustratrice. Veel van de projecten die Van Goethem aannam waren maatschappelijk geëngageerd. Ze illustreerde boeken voor politica Leona Detiège en Josse van Steenberge. Ze werkte voor verschillende magazines en tijdschriften, zoals Feeling, De Brakke Hond en het Tijdschrift voor ruimtelijke orde en stedenbouw. Ook illustreerde ze voor een campagne van de Antwerpse politie. Verder ontwierp ze nog postkaarten en kalenders voor diverse ondernemingen, bedrijven en verenigingen. Van Goethem werkte als tekenares en cartooniste voor het satirische Franse tijdschrift "Hara-Kiri".

De laatste tien jaar van haar leven begon ze te werken aan haar derde auteursfilm. "L.A.T." gaat over de latrelatie tussen een schilder en zijn vrouw. De reden dat het zo lang duurde om L.A.T. te maken komt omdat ze veel opdrachten en aanbiedingen kreeg de laatste tien jaar. Ze gaf in een interview in 1988 toe dat ze last had van faalangst.[2]

Nicole Van Goethem is overleden in Antwerpen op 58-jarige leeftijd op 3 maart 2000 nog voor L.A.T. klaar was. Ze werd begraven op het ereperk van het Schoonselhof in Antwerpen. Naar aanleiding van haar overlijden werd in 2000 "Nicole Van Goethem, Getekend" uitgebracht met cartoons, stills uit de films en reclameposters. Twee jaar na haar dood wordt L.A.T. uitgebracht. Het scenario en storyboard had ze al in 1990 afgewerkt, maar door financiële problemen werd de animatie uitgesteld. In L.A.T. heeft een blinde schilder een latrelatie met een blinde vrouw die bij hem vaak schoonmaakt en een affaire met een doof model. De film toont dat mensen blind en doof zijn voor emoties. De stemmen werden ingesproken door An Nelissen en Manou Kersting in het Antwerpse dialect. De film werd afgewerkt onder leiding van haar partner Rudi Renson. De film verscheen op het film festival van Annecy.

Na haar dood, in 2003, verscheen het boek "Getekend. Nicole Van Goethem". In 2006 verschenen er twee solotentoonstellingen "Nicole Van Goethem, het ANDER werk" en "Nicole van Goethem 1941-2000 Animatiefilms & Grafisch werk". Beide tentoonstellingen vonden in Antwerpen plaats. In 2020 besloot het MUKHA, opnieuw een solotentoonstelling aan haar te wijden. De tentoonstelling kreeg de tittel "Nicole Van Goethem, tekeningen, animatie en een oscar".[3]

Erkenning[bewerken | brontekst bewerken]