Niel (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Niel
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Niel Wapen van Niel
(Details) (Details)
Niel (Antwerpen)
Niel (Antwerpen)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
5,27 km² (2011)
42,28%
17,83%
39,9%
Coördinaten 51° 7' NB, 4° 20' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.236 (01/01/2017)
49,77%
50,23%
1942,31 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
21,41%
60,37%
18,22%
Buitenlanders 2,79% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Tom De Vries (Open Vld
Bestuur N-VA, Open Vld
Zetels
Vlaams Belang
SAMEN (sp.a)
Open Vld
CD&V
N-VA
19
3
5
7
1
5
Economie
Gemiddeld inkomen 16.181 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,60% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2845
Deelgemeente
Niel
Zonenummer 03
NIS-code 11030
Politiezone Rupel
Website www.niel.be
Detailkaart
NielLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Antwerpen
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Gemeentehuis
Burgerhuis aan de Sint-Hubertusplein

Niel is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt meer dan 9000 inwoners en ligt ongeveer tien kilometer ten zuiden van de stad Antwerpen, aan de noordelijke rechteroever van de Rupel.

De gemeente wordt begrensd door de Rupel, de Wullebeek en de Nielse beek. Niel profileert zich als culturele en groene gemeente en gebruikt als slogan Niel, parel aan de Rupel. De gemeente behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Boom.

Toponymie[bewerken]

Het toponiem Niel zou mogelijks afkomstig zijn van het middeleeuwse woord niel met de betekenis "voorover geworpen in de diepte". Dit woord zou volgens de etymologie op haar beurt afkomstig zijn van het Germaanse woord nihwulia of niwaialho (betekenis: "voorover, naar omlaag"). Daarnaast wijst een studie van dorpen met de naam Niel uit dat het steeds plaatsen betreft die zich in een terreinverlaging bevinden. De plaatsnaam Niel kan dan ook verklaard worden als "laaggelegen plaats".

Geschiedenis[bewerken]

Gallo-Romeinse periode[bewerken]

Niel is een gemeente met een bijzonder rijk verleden. Zo stelt J. Verbesselt in zijn boek "Het Domein van de Adij van Corelimunster in Brabant, het ontstaan en de ontwikkeling van Puurs" (1968) dat het Hellegat te Niel de enige overgang over de Rupel vormde tussen de monding in de Schelde en Duffel. De auteur concludeerde dan ook dat de Romeinen hier hun Zuid-Noord overgang maakten en de heirbaan Bavai-Asse hier de oversteek maakte richting Utrecht.

Hoewel deze stelling stilaan achterhaald is door bewijsmateriaal, wijst er toch nog één en ander op de aanwezigheid van Romeinen in de gemeente. Wanneer men immers voorgenoemde heirbaan rechtlijnig doortrekt (vanuit Asse) komt men op de Hingense/Wintamse kouter uit en op deze plaats zijn grote hoeveelheden Romeinse munten teruggevonden. Veel wijst er dan ook op dat van hieruit een Romeins veer de oversteek over de Rupel maakte naar de overliggende oever in Niel.

Ten slotte is er voor deze periode nog een sterk vermoeden dat er ook een Keltische weg liep over het grondgebied van de huidige gemeente naar Condacum. De route van deze weg zou de huidige straten Matenstraat, Uitbreidingsstraat, Landbouwstraat en ten slotte Rupelstraat hebben gevolgd. Ter hoogte van de huidige gemeenten Bornem of Sint-Amands zou deze weg de Rupel-barrière hebben genomen.

Middeleeuwen[bewerken]

De oudste vermelding van het dorp Niel dateert uit 1316, maar de bekende geschiedenis van Niel gaat terug tot 1244 met de bouw van de Sint-Bernardusabdij. Deze voormalige cisterciënzerabdij zou uitgroeien tot een belangrijk religieus en cultureel centrum van zijn tijd en zou dit blijven tot ze tijdens de Franse Revolutie opgeheven zou worden. Niel staat reeds vanaf zijn prille ontstaan bekend als steenbakkersgemeente en werd aanvankelijk gesticht vanuit de moederparochie Kontich, die afhankelijk was van de abdij van Lobbes.

Vervolgens gaat het grondgebied van het huidige Niel over in handen van de Berthouts van Mechelen, onder wier gezag het tot de in 14de eeuw blijft. Omstreeks deze periode werd er in het dorp een eigen schepenbank opgericht. Ook werd de parochie onafhankelijk van Kontich. Het wapenschild van de gemeente Niel is dan ook het wapenschild van de Berthouts met daarop of erboven de kleine letter n.

Daarna wordt het grondgebied verkocht aan achtereenvolgens de familie Van Galres en de familie Wezemaals om ten slotte in 1462 in de handen van de hertogen van Brabant te belanden. In 1505 werd de lage, middelbare en hoge rechtsmacht aangekocht door Gilles Van Berchem die ze evenwel afstond aan Pieter Scheyf. Een jaar later echter komt Niel terug in de handen van de familie Van Berchem tot 1558. In dat jaar werd Karel Hannaert eigenaar van het grondgebied, daarna volgen nog Roger Clarisse (1626), Gerard Reynst (1650), de families Horne (1654) en o'Donnoghue, Papejans van Morchoven en Wirix van Kessel als heren van Niel.

Moderne tijd[bewerken]

In 1976 werd Niel niet fuseerd met de buurgemeente Boom, waardoor het één van de kleinste gemeenten van de provincie Antwerpen werd. Sinds het begin van de 21e is er wel toenemende druk om te fuseren met Boom en/of Schelle.

Tot midden de jaren zeventig van onze eeuw was Niel economisch zeer actief in de baksteen- en schoennijverheid. De teloorgang van de industriële activiteiten was het begin van het herstel van de natuur op de vele verlaten plekken en kleiputten. Het natuurgebied Walenhoek is hierdoor bijvoorbeeld ontstaan. Veel wandelaars en natuurliefhebbers bezoeken dit natuurgebied. In de omgeving zijn ook veel visvijvers aanwezig, vaak in oude kleiputten, die als zeer goed staan aangeschreven.

In 2014 won Niel de quiz De Slimste Gemeente van VIER. De finale ging tegen Roosdaal en Lennik. Het winnende team bestond uit burgemeester Tom De Vries en inwoners Marijke Brits en Joost Claessens. Dankzij de overwinning kregen de inwoners een groot frietfeest.

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Niel heeft geen deelgemeenten. In het zuiden van de gemeente, tegen de grens met Boom, ligt langs de Rupel het gehucht Hellegat.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Schelle   Aartselaar 
   Brosen windrose nl.svg  Rumst 
 Bornem   Puurs   Boom 

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Niel ligt in het kieskanton Boom, het provinciedistrict Boom, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.

Niel Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Antwerpen Niel
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Boom Boom Niel
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Geschiedenis[bewerken]

(Voormalige) Burgemeesters[bewerken]

Tijdspanne Burgemeester
... Meremans[1]
1836 - 1848 Jean Joseph Struyf
1848 -1866 Jan Frans Tuyaerts - Peeters
1866 - 1887 Hubert Lega
1888 - ? Leopold De Laet
1891 - ? Aimé De Langhe
1896 - ? Laurent Tuyaerts
1907 - 1919 Leo Lega
1921 - 1927 Emile Dewitt (UCB)
1927 - 1939 Edward Claessens (BWP)
1939 - 1947 Louis Boeckx (LP)
1947 - 1974 Hubert Wyn (BSP)
1974 - ? Abel Janssens (BSP)
 ? - 1986 Jan De Borger (SP)
1987 - 1991 Hugo Ansems (SP)
1992 - 2003 Georges Deckers (SP / sp.a)
2004 - 2011 Luc Van Linden (sp.a)
2011 - 2012 Freddy Vermeiren[2] (sp.a)
2013 - heden Tom De Vries (Open Vld)

Legislatuur 2013 - 2018[bewerken]

Burgemeester is Tom De Vries (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij of kartel 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels  % 21 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 21
CVP1 / CD&V-N-VA2 / CD&V3 29,231 6 28,231 6 21,621 4 16,321 3 11,913 2 14,032 2 9,003 1
PVV1 / VLD2/Open Vld3 15,761 3 11,421 2 21,761 4 15,232 3 20,342 4 23,952 5 26,693 7
SP1/ sp.a2 / SAMEN (sp.a + groen)3 46,831 11 40,181 9 45,421 10 40,011 9 35,941 8 25,612 6 21,943 5
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - 17,751 3 22,141 4 29,192 6 14,122 3
N-VA - - - - - - 23,27 5
Rood! - - - - - - 4,99 0
AGALEV1 / Groen!2 - - 11,21 1 10,691 1 7,411 1 7,222 0 -
VU1 / VU&ID2 8,191 1 6,271 0 - - 2,262 0 - -
GRAS - 13,91 2 - - - - -
Totaal stemmen 6878 6410 6071 5751 6043 6348 6507
Opkomst % 93,91 91,37 91,16 93,23 90,74
Blanco en ongeldig % 3,75 3,4 4,69 5,69 4,24 4,08 3,89

Het aantal zetels van de gevormde meerderheid wordt in het vet weergegeven

Bezienswaardigheden[bewerken]

Onze-Lieve-Vrouwkerk
Sint-Hubertusschool met kapel
1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Niel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur[bewerken]

Het Nielderbroeck[bewerken]

Het Nielderbroeck, ook wel het Broek, is een landelijk gebied dat al vernoemd werd in 1298, maar het zou ook ouder kunnen zijn. Het werd gebruikt als turfwinningsgebied, waarbij gebruik werd gemaakt van de sloten om de turf te vervoeren naar de steenbakkerijen. Nabij het Nielderbroeck is het kleinere Broecklyn gelegen.

Van oudsher viel het Broek onder het leenhof van Befferen in de Heerlijkheid Mechelen, waarvan het een apart leen was.

Het laagste punt ligt onder zeeniveau en moet dan ook door hoge dijken beschermd worden. Die dijk, gelegen naast de Rupel, wordt Ziedijk genoemd, terwijl de lagere dijk langs de Wullebeek Korte Hameldijk heet. In de 10de-11de eeuw was aan deze Korte Hameldijk een kleine kade voor het overslaan van goederen op kleine schepen.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

  • Nielse jaarmarkt met een internationale veldrit;

Mobiliteit[bewerken]

Het Station van Niel is gelegen aan spoorlijn 52, die loopt van Dendermonde naar Antwerpen.

Door Niel loopt ook de N148 van Antwerpen naar Boom. In Niel heet deze Antwerpsestraat, verderop Boomsestraat.

Sport[bewerken]

Station Niel
Arbeiderswoningen aan de Nieuw Begijnhof
Onze-Lieve-Vrouwekapel

Evenementen[bewerken]

Clubs[bewerken]

Bekende inwoners[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Niel of een andere significante band met de gemeente hebben:

Externe links[bewerken]