Nieuw atheïsme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Nieuw atheïsme (Engels: New Atheism) is een atheïstische vernieuwingsbeweging die vanaf 2004 op gang kwam met een stroom van antireligieuze boeken geschreven door Richard Dawkins, Sam Harris, Christopher Hitchens, Daniel Dennett en anderen. De ideeën van deze beweging zijn niet altijd nieuw, maar de beweging is invloedrijk en heeft kenmerken met een godsdienstige opleving gemeen.[1]

Oorsprong[bewerken]

Het begrip nieuw atheïsme is waarschijnlijk pas in oktober/november 2006 gemunt door de Wired-journalist Gary Wolf[2][3] om een atheïstische vernieuwingsbeweging te beschrijven die zich in eerste instantie in de Verenigde Staten manifesteerde en zich later uitbreidde. De boeken van Richard Dawkins, God als misvatting, Sam Harris, Van God los en Brief aan een christelijke natie en Daniel Dennett, De betovering van het geloof, waren hiervan tekenen.[2][4] Dit gold later ook voor Christopher Hitchens' God is niet groot.[5][6] Op 30 september 2007 bespraken deze vier auteurs hun werken en de reacties erop in een gesprek dat zij The Four Horsemen noemden, zoals zij sindsdien samen ook wel bekendstaan.[7] Diverse bestsellers van deze auteurs die vanaf 2004 uitkwamen, vormden de aanleiding voor verhitte debatten.[1][8]

Kenmerken[bewerken]

Volgens Victor J. Stenger verschilt traditioneel atheïsme van het nieuwe atheïsme doordat het traditionele atheïsme verzoenend staat tegenover theïsme, terwijl het nieuwe atheïsme een vijandige houding daartegenover aanneemt.[9] Nieuwe atheïsten vinden dat religie niet alleen onwaar is, maar ook slecht,[2][4] en niet zomaar getolereerd mag worden, maar ook zo veel mogelijk moet worden tegengewerkt en bekritiseerd. En waar religieuze invloed kenbaar wordt, moet de ongeldigheid daarvan met rationele argumenten blootgelegd worden.[5] Deze nieuwe atheïsten worden soms ook aangeduid als "militante atheïsten".[10][11]

Kritiek[bewerken]

Er is kritiek gekomen op het nieuwe atheïsme. Eén van de punten van kritiek is dat de beweging weinig nieuws brengt.[12][13] De gematigde atheïst Theodore Dalrymple verweet in 2007 de nieuwe atheïsten gebrek aan intellectuele zorgvuldigheid, slordigheid, schijnzekerheid, onverdraagzaamheid en de adolescente schelheid van hun stemmen.[14] Volgens William Levada, destijds prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer, stelden de nieuwe atheïsten de doctrines van de Rooms-katholieke Kerk verkeerd voor, waren zij "agressief" en diende men zich tegen hen te verdedigen met een "nieuwe apologetiek".[15] John N. Gray noemde in 2009 de verkoopsuccesssen van de vertegenwoordigers van het nieuwe atheïsme een opleving die het gevolg is van de teloorgang van de atheïstische massabewegingen van de twintigste eeuw: "Het secularisme is op zijn retour, en het resultaat is een atheïsme van het evangeliserende soort dat we sinds de Victoriaanse tijd niet meer gezien hebben."[16]

Boeken[bewerken]