Norman de Palm

Norman de Palm
Algemene informatie
Geboren	2 maart 1948 Oranjestad
Overleden	7 april 2026
Geboorteland	Curaçao
Beroep	schrijver, regisseur en producent
Bekend van	theater en film
Portaal    Cariben

Norman Philip de Palm (Oranjestad, 2 maart 1948 – 7 april 2026) was een Antilliaans psycholoog, schrijver, regisseur en producent. Hij werkte in Curaçao en Nederland. Bij terugkeer richtte hij het Teatro Luna Blou op, wat hem in 2013 de onderscheiding met de Cola Debrotprijs opleverde.

Biografie

Curaçao

Norman de Palm werd geboren op Aruba en groeide daar zijn eerste ongeveer tien jaar op. Zijn vader, Telmo Rolando (Ro) de Palm, was afkomstig uit Curaçao en zijn moeder uit Nederland. Toen hij in de derde klas zat, verhuisden zijn ouders naar Curaçao.

Al op jonge leeftijd werd hij gefascineerd door sprookjes, sage's, mythe's en legendes, tot en met de Bijbelverhalen, vooral uit het Oude Testament met de strijd tussen goed en kwaad en een God waarmee niet te spotten viel.

Op zijn achttiende vertrok hij voor een studie klinische psychologie naar Nijmegen die hij met succes afrondde. Hij keerde terug naar Curaçao en ging als klinisch psycholoog werken bij Klínika Capriles (1976-1980). Hij was in zijn vrije tijd acteur en dichter. Hij publiceerde de dichtbundels Onderweg/Na Kaminda (1977) en Enzovoort / Padilanti (1979). Het theater vormde een uitlaatklep voor hem, omdat zijn beroep hem heel zwaar viel en hij de problemen van zijn werk ook nog thuis met zich meedroeg. Zijn leven veranderde drastisch toen hij in 1976 op 28-jarige leeftijd Felix de Rooy ontmoette en een relatie kregen. In 1980 gingen ze samen naar de universiteit van New York, waar De Palm educational theatre studeerde en De Rooy filmregie. Hier sloot hij zijn studie af met een mastergraad.

Vanaf 1979 speelde hij in de kort ervoor opgerichte The Theatre Players Curaçao met experimenteel taboedoorbrekend werk. In dat jaar acteerde hij in Equus dat geregisseerd werd door Herman Broesterhuizen. In de regel schreef De Palm de stukken en werden ze geregisseerd door De Rooy. In 1981 deden ze een succesvolle internationale tournee met het eerste door de Palm geschreven theatercript Desirée de Palm's over een vrouw die in een sekte terechtgekomen is. Verder schreef hij nog Lippenschrift, en Eennachtnu (1984), Basta (1989), Rad van Avontuur (1990), Stampij (1994), Hotelhotel, en Lust (1995), Bloedlink (1996) en Bijlmer-Express naar West (1997).

Amsterdam

In 1983 vestigden hij en De Rooy zich in Amsterdam en richtten Cosmic Illusion – later Cosmic Theater – op in co-directeurschap. De Palm en de Rooy horen tot de grondleggers van inclusieve cultuur en speelde een instrumentale rol in de ontwikkeling en verandering van het culturele veld in Nederland, naast DNA (Henk Tjon en Rufus Collins, 1986) en Deltadus (Anis de Jong en Lekatompessy, 1983). De Palm was zeer actief in het kunstveld hij zat in diverse besturen (o.a. Suver Nuver), was commissielid in kunstraden en fondsen in verschillende disciplines (o.a. FPK, AFK, Stimuleringsfonds, Letterenfonds) en overlegstructuren over multiculturele kunst en cultuur in Nederland en het verbeteren van de kunst en cultuur infrastructuur op de Antillen.

De scenario's van de Palm werden door verschillende regisseurs op de planken gebracht. Hij richtte zich vooral op multiculturele familiedrama's die hij op een alledaagse manier opzet. In een interview in 1996 omschreef hij dat als volgt: "Men tuttelt wat over het eten, over boodschappen doen, over het wel en wee van de kinderen. Ik wil geen freakshow: zoiets is mij te vrijblijvend." Zijn personages baseert hij vaak op mensen die hij uit zijn tijd op de Antillen kent.

Net als veel anderen uit de theaterwereld, richt hij zich met De Rooy medio jaren 1980 ook op film en televisie. Met Cosmic verfilmen ze Tur Kos Bon Na New York (1981) Desirée (1984), het meermaals bekroonde Almacita di Desolato (1986) en Ava & Gabriel (1990). De laatste werd onderscheiden met een Gouden Kalf en uitgeroepen tot beste film op filmfestivals in Curaçao, Amiens, Buenos Aires, Havana, Martinique en Puerto Rico

Het koppel ging in 1991 uit elkaar en de Rooy trok zich iets later terug als (mede)-directeur bij Cosmic. De Palm werd algemeen directeur van Cosmic. In die periode produceerde hij de documentaire 30 mei 1969: Gritu di un puelblo, geregisseerd en mede geproduceerd door John Leerdam (1995). In 1997 richtte de Palm samen met Paulette Smit het festival voor theaterschrijvers Hollandse Nieuwe op. Toen in 2009 Cosmic werd samengevoegd met Made in da Shade tot MC, ging het festival ook mee. Paulette Smit bleef artistiek verantwoordelijk. Begin 2000 stopte de Palm bij Cosmic en vestigde zich weer op Curaçao. John Leerdam, die als regisseur bij Cosmic werkte, volgde hem op als directeur.

Van 2000 tot 2005 werkte hij in de werkplaats Grenzeloos Schrijven samen met Pim Wiersinga, Willy Westermann en de Stichting Schrijven. De stukken die binnen deze samenwerking werden geschreven werden uitgegeven in de bundel Grenzeloos Toneel.

Terug op Curaçao

In 1997 richtte hij Stichting Luna Blou op in Curaçao. In 1999 ging hij definitief terug naar Curaçao en begon aan de bouw van het Teatro Luna Blou in de wijk Otrobanda. Hiermee had hij een aanvulling willen bieden op het programma van Centro Pro Arte (CPA). Dat theater sloot echter onverwacht in 2001, waardoor Teatro Luna Blou het enige theater van Curaçao was tijdens de opening in 2003. Al meteen in het eerste jaar was de productie van Hulanda mi ta bai van Eligio Melfor een groot succes, zo groot zelfs dat dat jarenlang niet meer geëvenaard werd. De programmering werd aangevuld met producties en artiesten uit Nederland en acteurs en musici uit Curaçao.

Na zijn terugkeer naar Curaçao bleef de Palm ook actief in film en produceerde Papa's Song (2000) en Zulaika (2003). en Panman Rhythm of the Palms (2007) de laatste samen met Ian Valz.

Op 28 november 2005 opende hij bij het theater de jeugdtheaterwerkplaats La Tentashon Performing Arts Academy. In 2013 werd hij 65 en nam op 26 april 2013 afscheid als directeur van Luna Blou. Hij werd opgevolgd door Segni Bernadina.

De Palm overleed thuis in aanwezigheid van zijn decennialange partner Stef Hendriks op Curaçao op 7 april 2026, aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson.

Nalatenschap

De rechten van de films, geschreven en/of geproduceerd door Norman de Palm, zijn overgedragen aan EYE-Collectie in Nederland. Lopende overeenkomsten zoals met ArtMattan NYC voor de VS en Taya in Curaçao, zijn overgenomen door EYE en worden op dezelfde voorwaarden gecontinueerd.

Onderscheidingen

De Palm is Ridder in de Oranje Nassau.

In 1991 ontvang de Palm als producent een Gouden Kalf publieksprijs beste film met de film Ava & Gabriel.

Op haar 75-jarig bestaan, in 2011, onderscheidde de Klínika Capriles in Willemstad vier personen, onder wie De Palm. Deze onderscheiding kreeg hij nog vanwege zijn periode als psycholoog, toen hij deel uitmaakte van een behandelingsproject dat ook decennia later nog gewaardeerd werd als een groot succes, met keuzes die rekening hielden met de Antilliaanse cultuur en non-verbale therapieën.

Op 3 mei 2013 ontving Norman de Palm de prestigieuze Cola Debrotprijs voor zijn bijdrage aan de theatercultuur. Die waardering steeg vooral toen hij La Tentashon opzette, dat in de tijd erna een nieuwe generatie theatermakers voortbracht met jongeren die het lukte om door te studeren aan verschillende theaterscholen.

Daarnaast kreeg hij de prijs voor het stimuleren van het Papiamentstalige toneel in Curaçao.

Externe link

• Angela Roe, Florida International University, Imagining Curacao in the work of Norman de Palm, mei 2011

Bronnen, noten en/of referenties