Voedingsstof

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Nutriënt)
Ga naar: navigatie, zoeken

Een nutriënt of voedingsstof is een natuurlijk bestanddeel dat onontbeerlijk is voor het lichaam van een organisme. Voedingsstoffen zorgen voor de levering van energie en zijn belangrijk voor de opbouw van het weefsel en de cellen en de regulering van de functies van het lichaam.[1] De mens kent ongeveer 50 voedingsstoffen.[2] Daarvan kan het lichaam de meeste niet of onvoldoende zelf maken; die worden de essentiële voedingsstoffen genoemd.[1] Bij dieren gebeurt opname van voedingsstoffen gewoonlijk via de spijsvertering, planten nemen ze meestal opgelost in het grondwater via de wortels op en eencelligen en schimmels doen het rechtstreeks via hun celmembraan.

Soorten nutriënten[bewerken]

Er wordt een aantal soorten nutriënten onderscheiden. Deze worden verdeeld in twee categorieën:

Voedingsstoffen kunnen daarnaast worden verdeeld in macronutriënten en micronutriënten. De macronutriënten zijn de energieleverende voedingsstoffen zoals vetten, koolhydraten, eiwitten en alcohol. Daarnaast zijn er de micronutriënten vitamines, mineralen en sporenelementen.[1]

Non-nutriënten[bewerken]

Natuurlijke bestanddelen die niet tot de nutriënten behoren, worden non-nutriënten genoemd. Hieronder vallen de antinutrionele factoren, zoals trypsineremmers, en ook secundaire plantenstoffen en andere metabolieten. Hieronder vallen de bioactieve stoffen en de natuurlijke toxines. Soms worden ook water en voedingsvezels als een non-nutriënt beschouwd in plaats van een voedingsstof.[1]

In het lichaam[bewerken]

De voedingsstoffen worden door het spijsverteringskanaal, voor zover nodig, afgebroken naar stoffen die in het bloed opgenomen worden om zo naar de cellen gebracht te worden. Vitaminen, mineralen en water kunnen via de darmwand direct worden opgenomen in het bloed. Andere stoffen moeten eerst worden afgebroken of in kleinere moleculen gesplitst.[2]

Functies[bewerken]

De voedingsstoffen hebben verschillende functies.

  • De bouwstoffen zijn de stoffen die nodig zijn voor de aanmaak van cellen en tussencelstof. Dit is belangrijk voor de vervanging van oude cellen en vooral tijdens een groeiperiode van het organisme. Belangrijke bouwstoffen hiervoor zijn water, eiwitten en mineralen. Het water en eiwitten zijn vooral belangrijk voor de aanmaak van cellen. Mineralen zoals calcium zijn belangrijk voor de aanmaak van de botten.
  • De energieleverende stoffen zijn de voedingsstoffen waaruit energie gehaald wordt om voor het samentrekken van spiercellen en het sturen van elektrische signalen tussen zenuwcellen. Deze energie wordt voornamelijk gehaald uit koolhydraten, vetten en eventueel ook eiwitten.
  • De regulerende stoffen of beschermende stoffen zijn de voedingsstoffen die allerlei belangrijke lichaamsprocessen regelen en sturen. Dit zijn de vitaminen en mineralen. Van deze heeft het lichaam vaak maar weinig nodig.[2]

Reserves[bewerken]

Het menselijk lichaam heeft een systeem om reserves aan voedingsstoffen op te slaan. Vet wordt vaak onder de huid en rondom de organen opgeslagen. Koolhydraten worden in de spieren en in de lever opgeslagen. Enkele vitaminen worden eveneens in de lever opgeslagen. Botten zijn een opslagplaats voor calcium. Bij gebrek aan voedingsstoffen kan het menselijk lichaam van die reserves gebruik maken.[2]

Oorsprong[bewerken]

Voedingsstoffen kunnen uit de natuur onttrokken of gesynthetiseerd zijn. De oorsprong van natuuridentieke voedingsstoffen kan zowel natuurlijk als synthetisch zijn, of een combinatie van beide. Voorbeelden van natuuridentieke stoffen die in voedingssupplementen gebruikt worden zijn L-Carnitine en trans-co-enzym Q10. Daarentegen komen D-Carnitine en cis-co-enzym Q10 niet in de natuur voor. De werkzaamheid van synthetische voedingsstoffen kan soms hoger of lager liggen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d C. F. van Kreijl, A.G.A.C. Knaap, Ons Eten Gemeten: Gezonde Voeding En Veilig Voedsel in Nederland (2004). Bohn Stafleu van Loghum, p48. ISBN 9789031344116.
  2. a b c d J.A.M. Baar, A.A.F. Jochems, Het lichamelijk functioneren (1997), druk 3. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN 9789031322732.