Oera Linda

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een bladzijde uit het manuscript van het Oera Linda-Boek

Oera Linda, ook wel Oera Linda-boek, is de naam die werd gegeven aan een in 1867 door Cornelis over de Linden naar buiten gebracht manuscript in pseudorunenschrift. Het gaat om een vervalsing. Het is één van de historische onderwerpen in de Canon van Friesland.

De naam Oera Linda werd aan het manuscript gegeven door dr. J.G. Ottema, een prominent lid van het Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde, en verwijst naar de familienaam Over de Linden. In 1872 gaf Ottema, overtuigd van de echtheid van het handschrift, de tekst met vertaling uit. Volgens hem ging het hier om een eeuwenoude kroniek, geschreven in een tot dan toe onbekend runenschrift. Het boek vertelt over een vierduizend jaar oude Friese beschaving. Volgens de tekst van het boek dateert het manuscript uit het jaar 1256 en zou het verhaal daarvoor al vele malen zijn overgeschreven. Onderzoek wees echter uit dat het papier machinaal vervaardigd is, waarschijnlijk in de jaren 1850 in Maastricht. Ook het nagebootste Oudfries en de omstandigheden waarnaar impliciet wordt verwezen, ademen de geest van de 19e eeuw. Al enkele jaren na zijn verschijning werd de kroniek in Nederland algemeen als een falsificatie beschouwd en begon het giswerk naar de mogelijke auteur(s). In het buitenland groeide daarentegen de belangstelling dankzij een Engelse vertaling uit 1876.

De publicatie van het Oera Linda Boek in Duitsland in 1933 door Herman Wirth, leidde opnieuw tot een ware hype. Wirth zag in het Oera Linda Boek de oerbijbel van de Germanen, een opvatting waarin hij gesteund werd door Heinrich Himmler, de leider van de SS. Op 4 mei 1934 werd Wirth echter in een openbaar debat in de aula van de Berlijnse universiteit ten overstaan van duizenden toehoorders door een viertal germanisten en historici gedesavoueerd vanwege de negatieve toonzetting van de kroniek ten opzichte van het Duitse volk.[1] Later werd de kroniek opnieuw populair in de New Age-kringen, waar men parallellen met de Atlantis-mythe benadrukte. Toonaangevend waren hier de boeken van Robert Scrutton. The Other Atlantis (1977) en Secrets of Lost Atland (1979).

Als vermoedelijke auteurs van het boek worden genoemd Over de Linden zelf, de neerlandicus Eelco Verwijs en de predikant en literator François HaverSchmidt, beter bekend als Piet Paaltjens. Jensma noemt in zijn diepgravende studie De gemaskerde God (2004) hun samenwerking uitzonderlijk. De eerste twee hebben hun actieve betrokkenheid steeds ontkend. De veronderstelde hoofdauteur HaverSchmidt bleef lange tijd buiten beeld. Pas in 1916 onthulde Johan Winkler de contouren van het door hem vermoede complot, maar aan diens vermoedens werd binnen de Friese beweging aanvankelijk weinig geloof aan gehecht. Dit vooral omdat men het manuscript als een simpele falsificatie beoordeelde. Jensma betoogt echter dat het boek gezien moet worden als een humoristische parodie, waarin niet alleen de Friese beweging van zijn tijd, maar ook op de richtingenstrijd binnen de Nederlandse Hervormde Kerk over de hekel werd gehaald. Doordat een aantal sleutelfiguren van de echtheid van het manuscript overtuigd waren geraakt, kwamen reputaties op het spel te staan en konden de betrokkenen later hun maakwerk niet meer toegeven.

Andere mogelijke auteurs die in de loop der jaren de revue passeerden, zijn Montanus de Haan Hettema, Albartus Telting en J.H. Halbertsma (Van der Meij). De bewijzen daarvoor zijn echter mager.

Literatuur[bewerken]

  • J.G. Ottema, Thet Oera Linda Bok, Leeuwarden, 1872. Ook digitaal raadpleegbaar
  • G.J. van der Meij, Kanttekeningen bij het Oera Linda Boek: een afspiegeling van de taalgeleerdheid, denkbeelden en schrijfstijl van dr. J. H. Halbertsma, doopsgezind predikant in Deventer, Keizer, Leeuwarden, 1978
  • Goffe Jensma, De gemaskerde god. François Haverschmidt en het Oera Linda-boek, Zutphen 2004, ISBN 90-5730-344-2
  • Het Oera Linda-boek. Facsimile - Transcriptie - Vertaling. Bezorgd door Goffe Jensma, Hilversum 2006, ISBN 90-6550-841-4 [1]

Externe link[bewerken]