Oma Duck
| Dora Duck-Prul | ||||
|---|---|---|---|---|
| Strippersonage | ||||
| (afbeelding op en.wikipedia.org) | ||||
| Introductie | 11 augustus 1940 | |||
| Antropomorf dier | eend | |||
| Beroep | boerin | |||
| Familie | Theodoor Prul, Koenraad Prul, Gijs Gans, Driekus Duck, Trijntje Duck, Woerd Snater Duck, Dumbella Duck, Donald Duck, Kwik, Kwek en Kwak, Guus Geluk, Dagobert Duck | |||
| Familie Duck | ||||
| ||||
Dora Duck-Prul (Engels: Grandma Duck ofwel Elvira Coot, haar eigenlijke naam volgens Keno Don Rosa[1]), door iedereen meestal Oma Duck of kortweg Oma (wel met hoofdletter) genoemd, is een antropomorfe eend uit de fictieve wereld waar onder andere Duckstad en Gansdorp in liggen.
Oorsprong, geschiedenis en ontwikkeling
[bewerken | brontekst bewerken]Karp en Taliaferro
[bewerken | brontekst bewerken]Het personage is bedacht door Disney-tekenaar Al Taliaferro. Hij introduceerde haar op 11 augustus 1940, toen alleen nog als een foto.[2] Op 27 september 1943 verscheen ze voor het eerst als echt personage in een krantenstrip.[3] Taliaferro liet zich voor het personage inspireren door zijn eigen schoonmoeder, Donnie M. Wheaton, die hetzelfde kapsel had als Oma Duck en ook een boerderij had, wat te lezen was in de vierde krantenstrip met Oma Duck erin. Ze werd bij hen vaak afgeschilderd als ouderwets en autoritair.
Barks
[bewerken | brontekst bewerken]Oma Ducks eerste optreden in een verhaal van Carl Barks was in 1945, in Best Christmas.[4] In dit verhaal is ook voor het eerst de boerderij waar ze woont te zien. Hier heeft ze nog een ander kapsel, daarom is er wel gesuggereerd dat de Oma Duck in dat verhaal niet dezelfde is als in andere verhalen. Het eerste verhaal van Barks waarin ze haar gewoon geworden kapsel heeft, is The Master of Melody, maar in dit verhaal heeft ze nog wel dezelfde bril als in Best Christmas. In de jaren 1950 en 1960 is ze nog regelmatig gebruikt door Barks.
Andere schrijvers
[bewerken | brontekst bewerken]In 1948 is ze voor het eerst met geel haar te zien, wat tot op de dag van vandaag nog steeds voorkomt in verhalen uit Italië. In 1950 werd ze voor het eerst gekoppeld aan Gus Goose (Gijs Gans). In Nederland was ze voor het eerst te zien in 1953. In Nederland hebben vooral Carol Voges en Bas Heymans veel stripverhalen gemaakt met Oma Duck erin.
Sommige verhalen met Oma Duck (onder meer van de hand van Tony Strobl en Kari Korhonen) zijn tot dusver nooit in het Nederlands verschenen.
In sommige verhalen heeft ze andere voornamen, zoals Elviry of Abigail. Uiteindelijk koos Don Rosa voor Elvira.
Verhaallijnen
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Oma Duck leidt een ijverig bestaan als boerin op het platteland van Calisota, op een vrij grote boerderij, een eindje buiten Duckstad. Ze woonde hier eerst samen met haar drie kinderen en haar man Humperdink Duck (Nederlands: Willem), en later samen met haar hiervoor genoemde knecht Gijs.[noten 1]
Niet alleen zorgt Oma Duck voor alle dieren op de boerderij, ze werkt ook op het land. Ze is verder erg ouderwets en heeft een hekel aan zo'n beetje alle moderne technologische hulpmiddelen zoals landbouwwerktuigen. Daarom doet ze bijvoorbeeld nog vrijwel al het werk met paard-en-wagen. Ze heeft een oude auto (een Detroit Electric) waarmee ze af en toe naar de stad reist. Ook de meeste andere moderne uitvindingen zoals televisie vindt ze maar niets (volgens sommige verhalen zou ze op haar boerderij zelfs niet eens elektriciteit hebben). In sommige verhalen waarin ook Willie Wortel meedoet, wordt wat dit betreft juist vervallen in het andere uiterste; hier duiken ineens de vreemdste uitvindingen op die op Oma's boerderij even worden uitgetest, zoals apparaten waarmee Oma Duck met haar boerderijdieren ineens diepgaande gesprekken kan voeren, of uitvindingen waardoor Oma's kippen ineens afwijkende eieren gaan leggen (zoals paaseieren).
Ze is vaak in haar eigen keukentje te zien, maar het blijft onduidelijk of ze nog heel veel andere dingen maakt dan alleen taart en gebak. In sommige verhalen doet ze mee aan kookwedstrijden in Duckstad, die ze meestal glansrijk wint.
Oma Ducks heeft vaak gasten op haar boerderij. De twee eekhoorns Knabbel en Babbel duiken er soms op. Ook de twee muizen Tom en Pieter[noten 2] zijn in sommige verhalen op haar boerderij te gast, af en toe lijken ze voor langere tijd bij Oma Duck in wonen. Verder komen er uiteraard geregeld andere leden van de familie Duck op bezoek, vooral Kwik, Kwek en Kwak, Katrien Duck of Lizzy, Juultje en Babetje. Dagobert Duck en Donald Duck zijn er heel af en toe.
De uiterst chagrijnige boer Bietstra woont in een boerderij een eindje verderop. Bietstra komt af en toe woedend bij Oma langs, bijvoorbeeld als een van haar losgebroken dieren op zijn erf is beland.[5]
Oma Ducks knecht Gijs Gans is tevens haar achterneef.[noten 3] Hij is ontzettend lui en doet nauwelijks iets anders dan slapen en eten, maar ze houdt hem voornamelijk uit loyaliteit toch in dienst.
Familie
[bewerken | brontekst bewerken]Over Oma Ducks familiebanden met de andere Ducks bestaan verschillende versies.
Versie van Don Rosa
[bewerken | brontekst bewerken]Volgens de officiële Duck-stamboom bedacht door Carl Barks is Oma Duck de kleindochter van Cornelis Prul en de dochter van Theodoor Prul. Ze heeft met haar man drie kinderen gekregen: Driekus Duck (de vader van Diederik Duck), Trijntje Duck (de moeder van Guus Geluk), en Woerd Snater Duck (de vader van Donald en Dumbella; in dit geval is Oma Duck dus de overgrootmoeder van Kwik, Kwek en Kwak.)
De serie De jonge jaren van Oom Dagobert van Keno Don Rosa borduurt voort op de stamboom zoals die was ontworpen door Barks; hierin zijn Dagobert Ducks zussen Doortje en Hortensia (Donalds moeder) en wordt Hortensia Duck later de schoondochter van Oma Duck. Dagobert en zijn twee zussen ontmoeten Oma Duck en haar gezin hier in De miljardair van Somber Moeras (1993). Woerd Snater en Hortensia Duck worden hier verliefd op elkaar en trouwen later.
Alternatieve familierelaties
[bewerken | brontekst bewerken]Volgens sommige tekenaars is Oma Duck de grootmoeder van Kwik, Kwek en Kwak en dus de moeder van Donald Duck (in plaats van Hortensia Duck). Ze zou dan tevens de oudere zus zijn van Dagobert Duck. Marco Rota schreef in 1984 op basis van dit scenario het verhaal Van ei tot eend, waarin Donald als kuiken uit zijn nest in een boom blijkt te zijn gevallen, waarna Oma Duck en Oom Dagobert hem op straat vonden en adopteerden. Volgens sommigen zou de Oma Duck in de stamboom van Barks en Rosa helemaal niet dezelfde persoon zijn als in de strips.[6]
Vaste dieren van Oma Duck
[bewerken | brontekst bewerken]De volgende dieren komen met enige regelmaat terug in de verhalen die zich op de boerderij van Oma Duck afspelen:
- Billie (bok)
- Beer (varken)
- Bessie (koe)
- Bles (paard)
- Henneke (kip)
- Flipje (kuiken)
- Angus (stier)
Deze dieren gedragen zich over het algemeen als echte boerderijdieren. Ze zijn dus niet antropomorf (zoals Oma Duck zelf), hoewel ze af en toe met een soort menselijke gelaatsuitdrukking worden uitgebeeld.
In andere talen
[bewerken | brontekst bewerken]Geanimeerde optredens
[bewerken | brontekst bewerken]Oma Ducks eerste optreden als tekenfilmfiguur was in This is Your Life, Donald Duck (1960), waar haar stem werd ingesproken door de Amerikaanse stemactrice June Foray. Ze vertelt hier hoe ze Donald opvoedde.
In Sportgoofy in Soccermania is ze te zien in een schommelstoel. Hier heeft ze een wat andere lichaamsvorm.
In de Ducktales-aflevering Get a Horse is ze te zien in het publiek, met een andere bril.
In Mickey's Christmas Carol (1983) is ze even te zien als bijfiguur.
Varia
[bewerken | brontekst bewerken]- In een verhaal van Jack Bradbury dat in DD 28 van 1965 stond, duikt een oude jeugdvriend van haar op, Manus.[7]
- Oma Duck is overleden in een verhaal van Mark de Jonge en Jan Kruse dat in DD52 van 1985 verscheen. Gijs belandt in een droom 300 jaar in de toekomst en ontwaakt in het raamverhaal weer in het heden, waar Oma gewoon leeft en hem roept (een toespeling op het bekende verhaal over Rip van Winkle). [8]
- In een ander verhaal reist Donald naar het Duckstad van de toekomst, waar een inmiddels bejaarde Gijs Gans nu in zijn eentje zelf de boerderij leidt. Om het verhaal niet al te confronterend te maken voor jonge lezers, wordt hier alleen verteld dat Oma Duck naar het bejaardentehuis moest.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Duckipedia
- COA Inducks-database
- Stripverhalen van Oma Duck, comicweb.nl (completer verhalenoverzicht)
- ↑ Grandma Duck, Comic Vine
- ↑ Grandma Duck gag, INDUCKS
- ↑ Grandma Duck gag, INDUCKS
- ↑ (en) The Christmas stories, cbarks.dk
- ↑ Donald Duck, een Kwaadaardig Weekblad: Oma Duck. nurksmagazine.nl (6 juli 2016). Geraadpleegd op 5 oktober 2025.
- ↑ Grand-Mère Donald, Picsou Wikia
- ↑ NLDD 1965 Nr. 28 (10-07-65) (32p.), comicweb.nl
- ↑ NLDD 1985 Nr. 52 (27-12-85) (32p.), comicweb.nl
Noten
[brontekst bewerken]- ↑ Willem Duck is voornamelijk te zien in Don Rosa's verhaal De miljardair van Somber Moeras, uit de reeks De jonge jaren van Oom Dagobert. Volgens Don Rosa's verhaallijn moet hij omstreeks 1930 zijn overleden, waarna Oma Duck zelf de volledige leiding nam over de boerderij.
- ↑ Zie Assepoester (1950)
- ↑ De moeder van Gijs, Annie Prul, is een dochter van Oma Ducks broer Koenraad Prul; zie ook de stamboom.
· 
· 