Onthoofding

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Stroomonthoofding voor de andere betekenis van onthoofding
Onthoofding, Qing-dynastie (zie ook doodstraf in China)
Onthoofding van Sir Walter Raleigh, 1618

Onthoofding is het scheiden van iemands hoofd van de rest van het lichaam. Het is al sinds de Oudheid een van de meest gebruikte methoden om de doodstraf ten uitvoer te brengen.

Historisch[bewerken]

Gespietste hoofden op London Bridge, 1882

Vanouds werd een executie als afschrikking en tegelijk als volksvermaak gezien. De doodstraf werd dan ook bij vaak op een publieke plaats, soms midden in de stad, op een schavot voltrokken.

In het oude Rome was de bijl voor executies deel (tussen roedenbundels voor geseling) van de fasces, het symbool van de gerechtelijke macht. Bijlen waren ook vaak symbool van koninklijke macht in de Griekse Oudheid, zoals in Mycene. In de feodaliteit werden het justitiezwaard en/of genadezwaard symbolen van de vorstelijke macht over leven en dood, soms zelfs opgenomen onder de regalia.

In de middeleeuwen was onthoofding vooral een straf voor veroordeelden van (half-)adellijke afkomst. Wanneer het zwaard (eervol, als wapen van de ridder) of de bijl scherp was en de beul goed, gold het onthoofden als een genadige, relatief snelle en pijnloze manier om te executeren, vergeleken met wrede methodes zoals de brandstapel of vierendeling. Een beul die een onthoofding verprutste door mis te slaan of meerdere slagen nodig te hebben voor een hoofd van de romp gescheiden was, liep niet alleen betaling mis maar kon soms door woedend volk, dat bij de publieke executie aanwezig was, gelyncht worden. Goed vakmanschap was dan ook een vereiste, gewaardeerde beroeps reisden soms ver: koning Hendrik VIII liet een beul uit Calais naar Londen komen voor zijn tweede vrouw.

Vaak werd na de onthoofding het hoofd van de veroordeelde nog enige tijd op een paal gezet als waarschuwing voor de medemens. Dit gebeurde dan meestal op het galgenveld bij een stadspoort, zodat bezoekers meteen konden zien dat men handhaving van de rechtsorde in het betreffende rechtsgebied serieus nam.

Ook werden de hoofden van misdadigers soms juist boven de stadspoort opgespietst, met dezelfde bedoeling. Een lokale leider kon zelfs als teken van gehoorzaamheid het afgehakte hoofd van een rebel of buitenlandse vijand naar zijn vorst sturen. Raymond van Poitiers werd bijvoorbeeld in opdracht van Nureddin onthoofd, waarna zijn hoofd naar Bagdad werd gestuurd als trouwbetoon van Nureddin aan de kalief, die het hoofd vervolgens liet spietsen op een paal naast de stadspoort.

Werkwijze[bewerken]

Op het schavot werd de veroordeelde onthoofd met een bijl of, bij de hogere adel, met een slagzwaard, zoals Anna Boleyn, Catharina Howard, de graven van Egmont en Horne, Frans Anneessens en veel andere hooggeplaatste prominenten. Thomas More stierf door de bijl. Het was veelal de keuze van de beul en mits betaling van familieleden, hoe en met wat, de terdoodveroordeelde zou geëxecuteerd worden.

Toen prinses Elizabeth I als meisje in de Tower of London opgesloten zat, kwam de beul zien hoe dik haar hals was om te zien welk type bijl hij moest gebruiken, en constateerde dat één slag al voldoende was. Het gebeurde wel eens dat een onhandige beul meermaals moest kappen om het hoofd te scheiden. Elizabeth kwam uiteindelijk echter nooit op het schavot maar zou vele executies bevelen als koningin.

Een terdoodveroordeelde die van adel was, werd meestal niet gebonden, maar besliste zelf om waardig te sterven, door zijn hoofd op het kapblok te leggen en zijn armen te spreiden ten teken dat de beul mocht toeslaan. Dit was in de 16e en 17e eeuw de eervolle manier bij edellieden en personen van aanzien. Men zag de onthoofding als privilege en pijnloze methode.

Koning Karel I werd met de bijl onthoofd. In zijn tijd was het slagzwaard niet meer zo in zwang. De degen en de floret waren nu de schermwapens. Anderzijds ging het er met het gewone volk heel anders, en minder "verfijnd" aan toe. Zij werden wel geboeid, en als het om een moordenaar ging, werd deze niet zo zachtaardig behandeld.

In Spanje werd de doodstraf vaak met de garrote uitgevoerd. In de 16e en 17e eeuw werden edellieden onthoofd. Men sneed het hoofd van de op een stoel vastgebonden veroordeelde met een mes van de romp. Een eerste snede in de keel werd als eervoller ervaren dan een eerste snede in de nek. [1].

Guillotine[bewerken]

Terechtstelling van Louis XVI tijdens de Franse Revolutie

Een apparaat waarmee het hoofd door een valbijl van de romp werd gescheiden bestond al in de middeleeuwen. Vlak voor de Franse Revolutie deed een dergelijke machine onder de naam guillotine haar intrede, een valbijl met een afgeschuinde snede, die de effectiviteit verhoogde.

De guillotine werd tijdens en na de revolutie de enige methode waarmee in Frankrijk de doodstraf werd voltrokken. De guillotine was snel, waardoor het lijden voor de veroordeelde beperkt werd en grote aantallen mensen kort na elkaar gedood konden worden. Het laatste was vooral tijdens het schrikbewind van de revolutie een voordeel. Toch werd tijdens het hoogtepunt van de terreur in bijvoorbeeld Lyon gekozen voor massale verdrinkingen, de "noyades". Aanvankelijk werd de executie in het openbaar uitgevoerd en kwamen de toeschouwers van ver om getuige te mogen zijn.

In de Tweede Wereldoorlog werd de guillotine naar de binnenplaats van de gevangenis verplaatst, waar het publiek geen toegang had.

Tot 1981 kende Frankrijk de guillotine als voornaamste wettelijk voorgeschreven executiemiddel, naast het vuurpeloton. In 1977 had de laatste executie plaatsgevonden. In andere Europese landen is het apparaat eveneens in gebruik geweest. In Duitsland werd het nog als Fallbeil ingezet bij executies tot na de Tweede Wereldoorlog.

Tegenwoordig[bewerken]

In de huidige tijd is onthoofding alleen nog in Saoedi-Arabië een gebruikelijke manier van het voltrekken van een doodvonnis. Dit gebeurt door middel van een zwaard.

Ten tijde van de Irakoorlog en de oorlog in Afghanistan gebruikten opstandelingen in Irak of terroristen onthoofding om gevangengenomen buitenlanders en Irakezen die met de Amerikanen hebben samengewerkt te doden. Filmpjes van deze onthoofdingen werden toen via internet verspreid, zoals opnieuw in de Syrische burgeroorlog.

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Execution of the Marquess of Ayamonte on the 11th. of december 1645 Described in "Varios relatos diversos de Cartas de Jesuitas" (1634-1648) Coll. Austral Buones Aires 1953 en Dr. J. Geers "Van het Barokke leven", Baarn 1957 Bl. 183 - 188.