Dagobert Duck
| Dagobert Duck | ||||
|---|---|---|---|---|
| Tekenfilm- en strippersonage | ||||
Dagobert Duck in het Strips! Museum (2017) | ||||
| Stripreeks | Verhalen van o.a. Carl Barks en Keno Don Rosa | |||
| Tekenfilmreeks | DuckTales, Mickey's Christmas Carol | |||
| Introductie | 1947, in Christmas on Bear Mountain | |||
| Antropomorf dier | eend | |||
| Kenmerken | zeer rijk | |||
| Familie | Fergus McDuck (vader), Downy O'Drake (moeder), Angus McDuck (oom), Jacob McDuck (oom), Doortje Duck (zus), Hortensia Duck (zus), Donald Duck (neef), Kwik, Kwek en Kwak (achterneefjes), Gideon Duck (broer), Heisa McSnores (halfbroer) | |||
| Clan McDuck, Lijst van Disneypersonages | ||||
| ||||
Dagobert Duck, ook wel bekend als Oom Dagobert (Engels: Scrooge McDuck), is een antropomorfe eend en een van de vaste personages uit de Duckstad-wereld. Hij is een creatie uit 1947 van Carl Barks. Hij komt voor als een van de hoofdrolspelers in een deel van de lange stripverhalen waarin ook Donald Duck meedoet. Daarnaast zijn er een aantal kortere verhalen waarin alleen Dagobert Duck voorkomt.
Dagobert Duck is een steenrijke zakenmagnaat op tamelijk gevorderde leeftijd. In de meeste verhalen is zijn eigen geldpakhuis tevens de plek waar hij woont.
Oorsprong en ontwikkeling als stripfiguur
[bewerken | brontekst bewerken]Het personage was oorspronkelijk gebaseerd op Ebenezer Scrooge, de hoofdpersoon uit het bekende verhaal A Christmas Carol van Charles Dickens. Gaandeweg is het echter een volkomen eigen leven gaan leiden als strip- en tekenfilmfiguur.
In tegenstelling tot veel andere Disney-personages begon Dagobert Duck zijn carrière niet als tekenfilm-, maar als stripfiguur. Zijn allereerste verschijning was in Barks' verhaal Christmas on Bear Mountain ("Kerstmis op de Berenberg") uit 1947. In 1943 was een soortgelijke figuur echter al opgedoken in de tekenfilm The Spirit of 43: een zuinige oude Schot die veel van Dagobert Duck weg had en die zeer waarschijnlijk als inspiratie diende. Het filmpje in kwestie was een informatiefilmpje over spaargeld tijdens de Tweede Wereldoorlog.
In 1952 was zijn populariteit haast net zo groot geworden als die van zijn neef Donald. Hij kreeg hij zijn eigen stripbladenreeks in Amerika, “Uncle Scrooge”. In het eerste stripverhaal waar hij de hoofdrol speelt, Een meer vol misère, wordt zijn meer vrolijke kant getoond. Ook is hij hier een echte vriend van de familie geworden. In deze strip speelden ook de Zware Jongens (reeds geïntroduceerd in een van Barks’ eerdere verhalen) een hoofdrol. Later zouden er meer vaste tegenstanders volgen zoals Govert Goudglans en Zwarte Magica.[1] In het volgende nummer uit 1953 wordt voor het eerst meer bekend over zijn goudzoekersverleden, in het verhaal Terug naar Klondike.
In Nederland was Dagobert onder meer tijdens de jaren 1950 en 1960 te horen in een reeks hoorspelen.[2] Ook verscheen hij al vrijwel vanaf het begin in (veelal vertaalde) verhalen in het weekblad Donald Duck, dat in oktober 1952 van start was gegaan.
Naam
[bewerken | brontekst bewerken]Zijn oorspronkelijke Engelse naam is Scrooge McDuck. Dit is een verwijzing naar de hiervoor genoemde Ebenezer Scrooge, de hoofdpersoon uit Dickens' klassieker A Christmas Carol in Prose uit 1843. Het eerste verhaal waarin Dagobert Duck een rol heeft, speelt zich dan ook af in de kersttijd.
De naam McDuck is een verwijzing naar Dagoberts Schotse afkomst. Barks koos ervoor om Dagobert uit Schotland te laten komen, vanwege de spreekwoordelijke zuinigheid van de Schotten. De meeste andere tekenaars zoals Don Rosa hebben deze verhaallijn later aangehouden.
In de Nederlandstalige versies van de strips werd de achternaam van Dagobert aanvankelijk ook geschreven als McDuck, maar dat Mc is in de loop der jaren weggevallen.[noten 1] De voornaam Dagobert is afkomstig uit het Duits.[3]
Persoonlijkheid
[bewerken | brontekst bewerken]Oom Dagobert staat voor alles bekend om zijn –vaak extreme en absurde – gierigheid. Hij leeft zelf erg sober en probeert op elke mogelijke manier geld te besparen. Als het op geld verdienen aankomt, laat hij zich echter door niets of niemand tegenhouden. Hij zoekt voortdurend nieuwe doelen om na te streven en zo meer geld te verdienen, zoals het afsluiten van een goede zakendeal of het vinden van een verborgen schat. Als zakenman gaat hij vaak agressief en doortastend te werk.
Begin en ontwikkeling
[bewerken | brontekst bewerken]In zijn debuutverhaal uit 1947 is Dagobert nog vooral een verbitterde kluizenaar, die iedereen en vooral ook zijn naaste familie wantrouwt. Zijn karakter zou in de volgende verhalen echter snel ontdooien en een over het algemeen veel vriendelijker karakter krijgen. Hij zou gaandeweg zelfs uitgroeien tot een van de bekendste en vaakst terugkerende personages uit de Duckstad-wereld.[4]
In de verhalen die volgden werd het karakter van Dagobert steeds verder uitgebouwd. In het tweede verhaal, Het geheim van het oude kasteel (1948) gaat hij samen met Donald en de neefjes terug naar zijn familiekasteel in Schotland. Hier is hij nog steeds erg oud en weinig energiek. In Een brief voor de kerstman (1949) blijkt hij over meer energie, driftbuien en een drang om zich te bewijzen te beschikken. Ook toont hij zich nu behulpzamer naar Donald.[4]
Barks' verhaal Voodoo Hoodoo (1949) laat weer een vileinere kant van Dagoberts aard zien. Hier blijkt dat hij niet altijd eerlijk aan zijn geld is gekomen, maar soms niet terugdeinsde voor oplichterij en zelfs geweld. Donald is hier getroffen door een vloek die voor Dagobert zelf was bedoeld, dit vindt hij vooral grappig in plaats van zich heel betrokken te tonen bij zijn neef.
In De magische zandloper (1950) wordt voor het eerst duidelijk dat Dagobert arm is geboren en zelf zijn vermogen heeft verdiend; hij zegt dat hij de zandloper tijdens een reis als arme scheepsjongen in Marokko kocht. Het verhaal laat wederom zijn sluwe en harde kant zien.
In Billions to Sneeze At (1951) is voor het eerst zien dat Dagobert in zijn muntgeld zwemt, wat sindsdien een van de meeste iconische aspecten van het personage is geworden. Zijn streng bewaakte geldpakhuis wordt in Het bevroren geldpakhuis (“The Big Bin on Killmotor Hill”, eveneens uit 1951) geïntroduceerd.
Vooral in de eerste verhalen waarin hij meedeed was Dagobert ook erg afstandelijk tegenover zijn familie en wantrouwde elke vorm van bezoek in zijn kantoor. Een bekende running gag uit deze tijd is dat hij steevast een geweer of kanon schietklaar houdt wanneer er iemand binnenkomt. Ook heeft zijn kantoor een valluik dat met een druk op de knop openklapt wanneer Dagobert genoeg van zijn bezoeker(s) heeft. De verbaasde bezoeker wordt via een glijbaan naar de straat afgevoerd. Op deze manier kan Dagobert ook ongewenste bezoekers, zoals een belastinginspecteur, snel naar buiten gooien. In latere verhalen is zijn houding tegenover zijn familie veranderd en is hij duidelijk meer om hen gaan geven. Ook zijn houding als het om zaken gaat is veranderd. In oudere verhalen was hij erg cynisch over dingen als morele waarden en ging tot het uiterste voor geld. Dit karakter was bedacht door Barks en gebaseerd op met name de grote industriëlen uit de tijd dat Dagobert blijkbaar zijn fortuin vergaarde: eind negentiende en begin twintigste eeuw. In latere verhalen lijkt Dagobert beter na te denken over zijn daden en heeft hij een gevoel van eerlijkheid.
Dagobert gebruikt soms fysiek geweld tegen hen die zijn woede opwekken, maar hij is tegen het doden van anderen. Zo redt hij desnoods ook vijanden als die in gevaar verkeren.
Afwijkingen in DuckTales
[bewerken | brontekst bewerken]In DuckTales vertolkt Dagobert samen met zijn neefjes Kwik, Kwek en Kwak de hoofdrollen. Hier is hij vooral een stuk aardiger naar iedereen in zijn omgeving en opgewekter dan in de strips. Alleen in de eerste aflevering reageert hij eerst nog afwijzend naar zijn neefjes, net als in de stripverhalen. Hij ziet ze eerder als last nadat ze bij hem ingetrokken zijn (omdat Donald hier bij de marine is gegaan). Aan het eind van de eerste aflevering is hij echter veranderd en zijn ze vrienden.
Hij heeft in de serie een strenge erecode en houdt te allen tijde vol dat geld alleen iets waard is indien men het eerlijk heeft verdiend. Zijn gierigheid treedt echter ook hier weer duidelijk op de voorgrond.
Opmerkelijke eigenschappen
[bewerken | brontekst bewerken]- Hij is het rijkste lid van de Biljonairsclub.
- Hij kan de aanwezigheid van goud ruiken op tientallen meters afstand.
- Wanneer hij vermoedt dat hij winst kan maken, krijgen zijn pupillen de vorm van eurotekens (voorheen guldentekens) of in de Engelse versie dollartekens.
- Als hij enkel aan iets weggeven of weggooien denkt, krijgt hij het alleen daarvan al helemaal op zijn zenuwen. Daarom heeft hij ook een vreselijke hekel aan hoge rekeningen.
- Hij wordt vaak erg boos als hij een belangrijke zakendeal misloopt en geeft Donald hier meestal de schuld van. Aan het eind van sommige verhalen rent Dagobert woedend achter Donald aan, terwijl hij dreigend zwaait met zijn wandelstok.
- De jas die hij draagt, kreeg hij in 1902 samen met een tientje voor een chic pak dat hij gratis van een vooraanstaande modeontwerper had gekregen. Zijn hoed en wandelstok kocht hij in 1910 in Sint-Petersburg, waarna deze kleding in alle latere verhalen zo goed als nieuw blijft.
- Zijn favoriete hobby is het zwemmen in geld.
- Hij is allergisch voor vals geld, iets waardoor de Zware Jongens regelmatig door de mand vallen.
- Zijn lievelingswoord is "gratis".
- Donald Duck werkt in zijn geldpakhuis als muntenpoetser. Dit werk is het enige dat Donald echt goed kan en daarom komt hij hier naartoe als hij elders wordt ontslagen.
Verhaallijnen (verschillende versies)
[bewerken | brontekst bewerken]In de loop der jaren hebben meerdere tekenaars het verleden van Dagobert Duck uitgediept. Zo zijn er meerdere verhalen ontstaan over zijn jonge jaren en hoe hij zijn fortuin zou hebben vergaard. Veel van deze verhalen spreken elkaar op bepaalde punten tegen, maar steeds terugkerende elementen zijn dat Dagobert Duck van oorsprong uit een arme Schotse familie komt, en zich nadien een weg omhoog heeft gewerkt naar rijkdom. Hij zou rijk zijn geworden als goudzoeker in Klondike.
Verhaallijn van Don Rosa
[bewerken | brontekst bewerken]De bekendste versie van Dagobert Ducks levensverhaal is bedacht en opgetekend door de Amerikaanse schrijver en tekenaar Keno Don Rosa. Eind jaren negentig schreef en tekende hij een reeks van twaalf verhalen waarin het levensverhaal van Dagobert Duck volledig in kaart wordt gebracht, van 1877 tot 1947, gebaseerd op de talrijke verwijzingen naar Dagoberts verleden in de Barksstrips. Hier reist Dagobert onder andere af naar Klondike, de Mississippi en het Wilde Westen om zijn fortuin te vergaren. De gebeurtenissen zijn voor een groot deel gebaseerd op de verhalen van Barks. Daarnaast zijn er veel verwijzingen naar de verhalen van Barks en veel personen uit de strips van Barks worden in het levensverhaal geïntroduceerd. Ook ontmoet Dagobert een aantal echte historische figuren die leefden in de tijd waarin de verhalen zich afspelen, zoals Wyatt Earp en de latere Amerikaanse president Theodore Roosevelt (die hier voor het eerst opduikt in The Buckaroo of the Badlands, een verhaal uit 1992).
In deze verhalen is Dagobert de oudste zoon van Fergus McDuck en Downy O'Drake (Ma McDuck). Hij is geboren op 15 augustus 1867 in Schotland.[5] Zijn familie bezat ooit het Kasteel McDuck, maar leidt ten tijde van Dagoberts jeugd een armoedig bestaan, omdat het kasteel intussen is overgenomen door de Whiskervilles. Dagobert had al vanaf het begin van zijn leven de ambitie om rijk te worden. Daarom heeft hij reeds op tienjarige leeftijd als schoenpoetser gewerkt. Hiermee heeft hij zijn eerste dubbeltje verdiend, dat later zijn geluksdubbeltje zou worden.
Toen hij net volwassen was, reisde hij voor het eerst naar de Verenigde Staten. Meerdere malen verdiende hij een fortuin, maar verloor dit ook weer door pech. In 1885 keerde hij terug naar het familiekasteel om op tijd de achterstallige belasting te betalen zodat het niet verkocht werd. Hier heeft hij ook een ontmoeting met de geesten van zijn voorvaderen. Tijdens zijn reis door Afrika had hij een eerste ontmoeting met Govert Goudglans en met de sympathieke vader van de verwende Rockerduck. Na 16 jaar reizen komt Dagobert aan in Klondike om goud te zoeken. Hij vindt een enorme goudklomp en hierdoor wordt hij dan eindelijk rijk.
Dagobert keert terug naar Schotland en haalt zijn familie op om zich in het gehucht Duckburg aan de Amerikaanse westkust te vestigen. Hier ontmoet zijn driftige zus Hortensia de driftige boer Woerd Snater Duck en worden de twee verliefd. Later zouden ze samen een driftig kind genaamd Donald krijgen. Op een heuvel waar een oud fort staat bouwt hij zijn geldpakhuis dat langzaamaan gevuld wordt. Ook de opa van de latere Zware Jongens blijkt zich in de omgeving gevestigd te hebben. Dagobert blijft zijn geld investeren en rondreizen en weet door zijn gierigheid én door zijn goede zakeninstinct een immens en divers zakenimperium op te bouwen dat vrijwel alle industrieën omvat die er bestaan. Duckburg groeit hierdoor uit tot de metropool Duckstad, waar bijna alles uiteindelijk in Dagoberts bezit is. Stap voor stap wordt Dagobert de rijkste eend (en rijkste persoon) ter wereld, en overtreft zelfs de puissant rijke maharadja van Hoedoejoestan.
Volgens de Duck-stamboom bedacht door Carl Barks, waar Don Rosa later zijn eigen verhalen op baseerde, heeft Dagobert twee jongere zussen: Hortensia en Doortje.[noten 2] Hortensia trouwt dus met Woerd Snater Duck, een van de kinderen van Oma Duck. Uit dit huwelijk worden Donald en Dumbella Duck geboren. Dumbella is op haar beurt de moeder van Kwik, Kwek en Kwak. Andere rechtstreekse familieleden zijn Dagoberts ooms Angus 'Wedje' McDuck en Jacob McDuck, beiden broers van Dagoberts vader.
Volgens Don Rosa's (ongepubliceerde) tijdlijn is Dagobert overleden in 1967, op 100-jarige leeftijd.[6] In Don Rosa's verhalen komen details voor die erop wijzen dat de verhalen waarin Dagobert meedoet zich allemaal rond de jaren 50 van de 20e eeuw afspelen. Deze details zijn echter niet zodanig, dat ze jeugdige lezers op zouden vallen.
Andere verhaalversies
[bewerken | brontekst bewerken]Alternatieve familieleden en -relaties
[bewerken | brontekst bewerken]De meeste andere auteurs van Dagobert Duck-verhalen volgen de zogenoemde opschuivende tijdlijn. Hun verhalen spelen zich − ondanks het voorgaande − dus gewoon af in het heden, waaronder de 21e eeuw. Dit blijkt uit de aanwezigheid van zaken als computers, mobiele telefoons en mp3-spelers, gecombineerd met de aanwezigheid van een gewoon nog levende oom Dagobert.[7]
Sommige andere stripauteurs hebben zich evenmin iets aangetrokken van de stamboom zoals die is uitgewerkt door Don Rosa en een geheel eigen draai gegeven aan Dagoberts levensverhaal en familiegeschiedenis. Volgens DD Minipocket 4 heeft Dagobert bijvoorbeeld een oom genaamd Schraalhans McDuck, die hem heeft geleerd zuinig te zijn, en Dagobert als een roekeloze verkwister ziet. Volgens de schrijver en tekenaar William van Horn heeft Dagobert ook een halfbroer, de aartsluie bon vivant Oom Heisa, ook wel Hannes Doorslaper genoemd. In het verhaal Oom Dagoberts grote geheim doet Dagobert dat geheim voor het eerst uit de doeken aan zijn neefjes Kwik, Kwek en Kwak.[noten 3]
In verhalen van veel Europese tekenaars is Dagobert Duck geen schoonfamilie maar de jongere broer van Oma Duck. Volgens Romano Scarpa heeft Dagobert ook nog een volle broer genaamd Gideon McDuck. In enkele Deense verhalen die zijn verschenen sinds de jaren 80 verschijnt bovendien nog een volle neef van Dagobert in beeld: Douglas McDuck, een onsuccesvol goudzoeker die nog steeds in Alaska woont.[8]
Alternatieve verhaallijnen over Dagobert als goudzoeker
[bewerken | brontekst bewerken]Volgens Scarpa's verhaal Het Goud van Klondike (Duckstad Pocket 3) is Dagobert in 1897 geboren in Klondike, Canada, als zoon van een verkoopman. Als Dagobert een dag oud is kan hij in dit verhaal zijn eerste woord zeggen, "dollar". Zijn ruzie met John D. Rockerduck begint hier al als hij twee maanden oud is. Dagobert vindt zijn eerste ton goud als hij twaalf jaar is.
In The Grand Canyon conquest, een verhaal van Miquel Pujol en Alessandro Sisti, blijkt Dagobert in zijn tijd als goudzoeker te hebben samengewerkt met Blair Dunwitty, een andere goudzoeker met wie hij afsprak de helft van al zijn later verdiende vermogen te zullen delen. Uiteindelijk verbrak Dagobert deze overeenkomst weer toen hij zelf snel rijker werd. Nadat Blair Dunwitty zelf vermist is geraakt, beweert Owen Dunwitty diens erfgenaam te zijn en eist Dagoberts halve vermogen op.[9][noten 4]
Geluksdubbeltje
[bewerken | brontekst bewerken]Kenmerkend aan Dagobert is zijn geluksdubbeltje, het eerste muntje dat hij ooit verdiende. Hij heeft dit Amerikaanse dubbeltje altijd gehouden. Het dubbeltje wordt vaak gezien als de belangrijkste oorzaak van Dagoberts enorme rijkdom (vandaar de naam geluksdubbeltje), maar ook wat dit betreft hanteren niet alle striptekenaars hetzelfde scenario.
De heks Zwarte Magica wil dat dubbeltje stelen om een amulet te maken waardoor zij de gave van Koning Midas zou verwerven, om alles wat zij aanraakte in goud te veranderen.
Geldpakhuis
[bewerken | brontekst bewerken]Dagobert woont en werkt in het geldpakhuis, een groot kubusvormig gebouw op de Ossegrafheuvel waar eerst Fort Duckburg stond. Het is in de Nederlandstalige strips te herkennen aan het euroteken (voor 2002 het guldenteken) of in Engelstalige strips aan het dollarteken op de voorgevel. De grootste ruimte is de kluis, waar het geld als bulkgoed opgeslagen is. Ook elders in het gebouw slingert veel geld over de vloer. De reden waarom hij het in het pakhuis opslaat en niet op een bank zet, is omdat hij ervan houdt om letterlijk in zijn geld te zwemmen. Er is dan ook een springplank in de kluis. Bovendien heeft het geld nostalgische waarde voor hem, doordat hij precies weet wanneer, waar en hoe hij ieder muntstuk heeft verdiend. Aan iedere munt kleeft dus een herinnering. Hierdoor bevinden zich in de geldvoorraad enerzijds zeer waardevolle munten, maar anderzijds ook munten die door het desbetreffende land al uit de circulatie zijn genomen en dus niets meer waard zijn. Het geldpakhuis is door het vele geld helaas wel diefstalgevoelig. Hier maken de Zware Jongens die het op Dagoberts geld hebben gemunt vaak en dankbaar gebruik van. Zij verzinnen allerlei trucs om het pakhuis binnen te dringen en het geld te stelen. Helaas hebben die geen effect, want Dagobert is ze telkens te slim af met zijn slimme beveiligingssystemen. Deze staan zelfs op het dak, zodat het ook niet lukt om er met een helikopter of ander luchtvaartuig op te landen. Hierdoor lopen de Zware Jongens in de val en krijgt Dagobert zijn gestolen geld altijd weer terug. Deze beveiligingssystemen worden vaak geïnstalleerd door Willie Wortel.
Er zijn verhalen waarin wordt gesuggereerd dat Dagobert meerdere geldpakhuizen heeft, verspreid over de wereld en dat zijn geldpakhuis in Duckstad gewoon het bekendste is. Verder zegt Dagobert Duck in Don Rosa's verhaal De kluizenaar van Villa Duck.[noten 5] dat slechts een deel van zijn vermogen in het pakhuis opgeslagen ligt. De rest is in de vorm van tegoeden e.d. verspreid over de hele wereld.
Liefdesleven
[bewerken | brontekst bewerken]De voornaamste aanbidster van Dagobert Duck is Gitta Gans (of Brigitta Gans), die voornamelijk in Italiaanse strips voorkomt. In Nederlandse verhalen komt ze voor in de reeks Donald Duck Pocket.
Dagobert zelf heeft een zwak voor Goldie Glittergoud (vaak ook "Knappe Kitty" genoemd), een saloonzangeres die hij leerde kennen in zijn tijd als jonge goudzoeker in Klondike. In De Bruid van Oom Dagobert (2014) blijkt dat Dagobert in zijn jonge jaren als schipper op de Mississippi ook verloofd was met Rosa Glashart.
Vijanden
[bewerken | brontekst bewerken]- De Zware Jongens, die altijd op zoek zijn naar nieuwe manieren om het geld van Dagobert te stelen.
- Govert Goudglans, de grootste concurrent van Dagobert als het aankomt op de titel van rijkste ter wereld. Hij heeft ook een geldpakhuis, dat in veel verhalen is gelegen in Zuid-Afrika.
- John D. Rockerduck, een zakenman van Amerikaanse signatuur. De naam is een zinspeling op de miljardair John D. Rockefeller.
- Zwarte Magica, een eend-heks die sinds het verhaal The Midas Touch (1961) het geluksdubbeltje van Dagobert wil bemachtigen om steenrijk te worden.
- Gerrit Gladsnuit of Gladde Glibber, vijand uit zijn goudzoekersperiode in Klondike. Hij komt voor in verhalen van zowel Barks als Don Rosa.
- Arpin Lusène, de Zwarte Ridder, vijand uit De Zwarte Ridder en De Wraak van De Zwarte Ridder. Zijn naam verwijst naar het archetype van alle nette dieven, Arsène Lupin.
- De Whiskervilles, de familie die de McDuck-clan had weggejaagd uit het McDuck-kasteel. (Episode 1 en 5 uit De jonge jaren van Oom Dagobert). Deze naam is afgeleid van de kasteeleigenaar in 'The Hound of the Baskervilles', het bekendste Sherlock Holmes-detectiveverhaal van Arthur Conan Doyle.
- Venijn McSnekke, een besnord varken, en net als Govert Goudglans een doortrapte concurrent. In sommige verhalen heeft hij een andere naam of het is een ander personage met precies dezelfde eigenschappen.
- Gluiper McSchobbejak, die voorkomt in het Barksverhaal De spinazie van McSchobbejak (The Horseradish Story, 1953).
Stripreeksen
[bewerken | brontekst bewerken]Oom Dagobert, avonturen van een Steenrijke Eend is een albumserie met verhalen waarin Dagobert Duck de hoofdrol speelt.
Naam in andere talen
[bewerken | brontekst bewerken]- Deens - Joakim von And
- Duits, Nederlands - Dagobert Duck
- Engels - Scrooge McDuck
- Fins - Roope Ankka
- Frans - Balthazar Picsou
- Hongaars - Dagobert McCsip
- Indonesisch - Gober Bebek
- Italiaans - Paperon de' Paperoni
- Noors - Skrue McDuck
- Pools - Sknerus McKwacz
- Portugees - Patinhas McPato
- Spaans - Rico McPato
- Zweeds - Joakim von Anka
- Vlaams - Oom Jeremias
Rollen in tekenfilms
[bewerken | brontekst bewerken]Dagobert Duck verscheen in 1967 voor het eerst ook in een tekenfilm, Scrooge McDuck and Money, nadat hij inmiddels 20 jaar bekend was als strippersonage.
In 1983 had hij als Ebenezer Scrooge de hoofdrol in Mickey's Christmas Carol. Dit was een tekenfilmbewerking van Dickens' hiervoor genoemde werk A Christmas Carol, waarin de karakters werden vervangen door allerlei bekende tekenfilm- en stripfiguren van Disney.
In 1987 had hij een rol in de featurette-tekenfilm Sport Goofy in Soccermania, naast Kwik, Kwek en Kwak en Goofy.
Van 1987 tot 1990 speelt Dagobert de hoofdrol in de tekenfilmserie DuckTales, samen met Kwik, Kwek en Kwak. Ook hier blijkt de eerste ontmoeting tussen Dagobert en de neefjes die bij hem in huis komen wonen weinig hartelijk, maar al snel worden ze onafscheidelijk. In 1990 was Dagobert voor het eerst ook in een lange bioscoopfilm te zien: DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp, een spin-off van DuckTales. Hierin werd de Nederlandse stem van Dagobert Duck ingesproken door stemacteur Sacco van der Made.
In 2004 verscheen hij weer in de anthologiefilm Mickey's Twice Upon a Christmas. In 2017 werd een vervolg op de serie DuckTales uitgebracht.
Stemmen van Dagobert Duck
[bewerken | brontekst bewerken]Engels:
- 1967 - Bill Thompson
- 1983 - 2016 - Alan Young
- 1986 - Will Ryan
- 2016 - John Kassir
- 2017 - 2021 - David Tennant (voornamelijk DuckTales)
- 2019 - heden - Enn Reitel
Nederlands:
- 1984 - Johnny Kraaijkamp jr.
- 1988 - 1997 - Sacco van der Made
- 1998 - 2013 - Wim van Rooij
- 2013 - 2017 - diverse, o.a. Olaf Wijnants[bron?], Reinder van der Naalt[10]
- 2017 - heden - Jan Nonhof
Varia
[bewerken | brontekst bewerken]- Zijn bekendste bijnaam is "de rijkste eend ter wereld".
- Het woord dagobertducktaks, een belasting voor rijke mensen, werd verkozen als het officiële Van Dale woord van het jaar 2014 in Nederland.[11]
- Het tijdschrift Forbes schatte Dagoberts vermogen in december 2007 op een schamele 28,8 miljard dollar.[12]
- ↑ Duckipedia: Dagobert Duck. Gearchiveerd op 7 februari 2023.
- ↑ http://www.minigroove.nl/wimquint2.html. Gearchiveerd op 14 mei 2021.
- ↑ De klassieke oudheid van het weekblad Donald Duck op DD50.Inducks.org
- 1 2 YouTube - Evolution of SCROOGE MCDUCK Over 72 Years (1947-2019) Explained. Gearchiveerd op 31 mei 2023.
- ↑ Tweet van Donald Duck over Dagoberts verjaardag
- ↑ INDUCKS, code GC HD 77B
- ↑ Zie ook Opschuivende tijdlijn
- ↑ Douglas Mc Duck, Duckipedia. Gearchiveerd op 7 februari 2023.
- ↑ comicweb.nl
- ↑ https://m.youtube.com/watch?v=sc5oOBUgC0w
- ↑ Hét officiële Van Dale Woord van het Jaar 2014 – Nederland, Ton den Boon, Nederlands hoofdredacteur van de Dikke Van Dale, en Ruud Hendrickx, Vlaams hoofdredacteur van de Dikke Van Dale, op YouTube, 15 december 2014. Gearchiveerd op 23 april 2023.
- ↑ "The Forbes Fictional 15", Forbes, 11 december 2007. Gearchiveerd op 15 oktober 2021.
- Noten
- ↑ In de Nederlandse Donald Duck meldt Dagobert McDuck eens aan een lezer dat hij door Mc niet meer te schrijven, veel inkt bespaart.
- ↑ Volgens Don Rosa is Doortje getrouwd met Otto van Drakenstein, maar hij kreeg van de uitgever geen toestemming om dat op de stamboom te publiceren.
- ↑ Van Horn heeft ook een verhaal gemaakt waarin dit geheim uitkomt, maar dat is tot op heden niet in Nederland gepubliceerd.
- ↑ In het Nederlands is dit verhaal als De speurtocht naar Gullebroer onder meer verschenen in de reeks Donald Duck Dubbelalbum
- ↑ Verschenen in De jonge jaren van een steenrijke eend, album 57
- Externe links
- Duckipedia
- COA Inducks-database
- (en) Scrooge McDuck, FANDOM
- (en) Scrooge McDuck, FANDOM
- Dagobert Duck, FANDOM
- Stripverhalen van Oom Dagobert, comicweb.nl (overzicht van alle verhalen)
- (en)
Dagobert Duck in de Internet Movie Database