Oost-Jeruzalem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oost-Jeruzalem
Stadsdeel van Jeruzalem
EastJerusalemMap.jpg
Kaart met de huidige gemeentegrens, de gemeentegrens van 1967, de Groene Lijn, (de wapenstilstandsgrens van 1949) en de etniciteit per wijk
Situering
District Jeruzalem (de facto)
Gemeente (bestuur) Jeruzalem (de facto)
Gouvernement Jeruzalem (geclaimd)
Coördinaten 31° 47′ NB, 35° 14′ OL
Algemeen
Inwoners 497.640
Een kaart uit 1883 van de Oude Stad met de vier wijken

Oost-Jeruzalem, (Hebreeuws: מזרח ירושלים, Arabisch: القدس الشرقية), is het oostelijke en oudere deel van de stad Jeruzalem (Arabisch: Al-Quds). Het omvat onder meer de Tempelberg, de Al-Aqsamoskee, de Rotskoepel, de Klaagmuur en de Heilig Grafkerk. Deze oude stad van Jeruzalem heeft vier etno-religieuze wijken: de islamitische wijk, de Joodse, de christelijke en de Armeense wijk.

Status[bewerken]

Het Orient House in Jerusalem

De status van Oost-Jeruzalem is betwist: Jeruzalem maakte vanaf 1922 deel uit van het Mandaatgebied Palestina. In het Verdelingsplan voor het Mandaatgebied van (1947) Resolutie 181 Algemene Vergadering Verenigde Naties was aan Jeruzalem als geheel een aparte internationale status toegekend.[1].

Israël, dat sinds de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 West-Jeruzalem al in handen had, veroverde in de Zesdaagse oorlog van 1967 de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem op Jordanië en annexeerde daarna Oost-Jeruzalem. Door een muur en een hek waren Oost- en West-Jeruzalem tot dan toe van elkaar gescheiden. In 1980 werd door de Israëlische Knesset de Jeruzalemwet aangenomen, die stelt dat "Jeruzalem de eeuwige en ondeelbare hoofdstad van Israël is". De annexatie en de Jeruzalemwet zijn door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties veroordeeld en verworpen als een schending van het volkenrecht, onder andere in Resolutie 476 Veiligheidsraad Verenigde Naties en Resolutie 478 Veiligheidsraad Verenigde Naties. Deze laatste resolutie noemde de annexatie "nietig" en riep alle landen die in Jeruzalem een missie hadden op deze terug te trekken.

De Palestijnse Autoriteit eist Oost-Jeruzalem op als hoofdstad van een toekomstige Palestijnse Staat. Het Orient House van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie had hier enige tijd diplomatieke, economische en sociale functies, en het werd gezien als zetel van een toekomstige regering van de Palestijnse staat, maar het is gesloten na invallen door Israël in 1988 en opnieuw in 2001.[2]. Het Palestijnse Gouvernement Jeruzalem omvat 30 lokaliteiten.[3]

Voorgeschiedenis[bewerken]

In 1948 hadden Joodse leiders de staat Israël uitgeroepen. Tijdens de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948, werden de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem door Transjordanië veroverd. Koning Abdoellah I had daarvoor een geheime overeenkomst gesloten met het Jewish Agency over de verdeling van het Mandaatgebied Palestina. Zijn leger, onder leiding van de Britse commandant John Bagot Glubb, kon vrijwel ongehinderd de Westelijke Jordaanoever bezetten. De status van Jeruzalem was felomstreden, aangezien zich hier zowel joodse als christelijke als islamitische heilige plaatsen bevinden.

Tijdens deze oorlog slaagde geen van beide partijen erin Jeruzalem in zijn geheel te veroveren. Oost-Jeruzalem bleef in Jordaanse handen. Volgens Israël werden de bewoners van de Joodse wijk verdreven, werden hun huizen onbewoonbaar gemaakt en werden van de 35 synagogen er 34 verwoest[4]. Na de oorlog annexeerde Transjordanië de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem, reden waarom het zijn naam veranderde in Jordanië. Deze Jordaanse annexatie werd slechts erkend door Pakistan, Irak en Groot-Brittannië. De Arabische Liga erkende de annexatie niet.[5]

Annexatie door Israël en bouw van nederzettingen[bewerken]

Westoeverbarrière in Jeruzalem, geplande route

In de Zesdaagse Oorlog van juni 1967 werden de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem door Israël op Jordanië veroverd en bezet. Kort na deze oorlog annexeerde Israël Oost-Jeruzalem plus enkele tientallen Arabische/Palestijnse dorpen in de omgeving. Het al in 1949 door Israël geannexeerde West-Jeruzalem, dat 38 km² omvatte, en de oude Jordaanse gemeente Jeruzalem ("Al-Quds"), die 6 km² groot was, werden nu samengevoegd met deze omliggende Palestijnse dorpen[6], en uitgebreid met Israëlische nederzettingen. Na de annexatie had de nieuwe Israëlische gemeente Jeruzalem een oppervlakte van 108 km² gekregen. De Joodse wijk werd gerestaureerd en de oude Marokkaanse wijk (Harat al-Maghariba) van 135 woningen werd drie dagen na de verovering van de Oude Stad gesloopt om plaats te maken voor een groot plein voor de Klaagmuur. Het beheer van de Tempelberg bleef in handen van de Jordaanse Waqf, een islamitische religieuze instelling.

In Oost-Jeruzalem met zijn door Israël verruimde grenzen wordt de bouw van nieuwe woningen voorzien op een schaal die een verdere scheiding tussen Oost-Jeruzalem en de rest van de Westelijke Jordaanoever tot gevolg heeft. In de Israëlische nederzetting Givat HaMatos, tussen Oost-Jeruzalem en het Palestijnse Bethlehem, wordt de bouw van ruim 2600 woningen voorzien.[7] Volgens een gemeentelijke commissie zal de helft van de woningen worden toegewezen aan Joodse inwoners en de andere helft aan Arabische inwoners,[8] volgens anderen zal slechts ongeveer een derde voor Arabische inwoners bestemd zijn.[9]

Deze bouwplannen hebben zowel binnen als buiten Israël veel kritiek opgeroepen:

  • Volgens de Israëlische vredesbeweging "Vrede Nu" is deze bouw verwoestend voor de tweestatenoplossing, aangezien de potentiële Palestijnse staat erdoor in tweeën gedeeld wordt.[10]
  • Het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken gaf als commentaar dat dit plan "de sfeer vergiftigt en Israël vervreemdt van zijn hechtste bondgenoten". President Obama noemde de plannen een "provocatie" en "schadelijk".[10]
  • De Franse Minister van Buitenlandse Zaken Fabius verklaarde dat de aankondiging een directe bedreiging is voor de tweestatenoplossing.[9]
  • De Palestijnse woordvoerster Hanan Ashrawi verklaarde "Deze daden zenden een duidelijke boodschap aan de wereld (...) dat Israël meer geïnteresseerd is in diefstal van grond dan in vrede".[8]

Wegens de gespannen situatie zijn er restricties van toepassing op de inwoners van Oost-Jeruzalem om zich vrij te bewegen.

Zowel de annexatie van Oost-Jeruzalem als de bouwactiviteiten door Israël in Oost-Jeruzalem zijn door de Verenigde Naties herhaaldelijk veroordeeld. Diverse VN-organisaties hebben hierover gerapporteerd.[11][12]

In 2002 begon de bouw van de Israëlische Afscheidingslinie. Een groot deel van de stad en omgeving is daardoor vrijwel ontoegankelijk voor de Palestijnse bevolking van de Westelijke Jordaanoever, en Palestijnse dorpen en grond zijn van elkaar geïsoleerd.[13] Israël stelt dat de bouw noodzakelijk was om terreuraanslagen te voorkomen en dat het een tijdelijke constructie is en niet bedoeld om Palestijnse gebieden te annexeren.[14]. Palestijnen worden hierdoor belemmerd in economisch en religieus opzicht en er zijn allerlei restricties voor inwoners van Oost-Jeruzalem. Voorzieningen als gezondheidszorg en onderwijs zijn moeilijk toegankelijk[15]

Het Internationaal Gerechtshof heeft in op 9 juli 2004 de uitspraak gedaan dat de bouw van de Afscheidingslinie een schending van het internationaal recht is. Het Hof concludeerde dat deze muur afgebroken moet worden en dat schadevergoeding moet worden betaald aan de benadeelde Palestijnen.

Vredesonderhandelingen[bewerken]

Oost-Jeruzalem is een heet hangijzer in de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen. In 1993 kwamen beide partijen tot een akkoord (de Oslo-akkoorden) over zelfbestuur van de Palestijnse Autoriteit op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook. De kwestie Jeruzalem werd vijf jaar vooruitgeschoven voor de eindonderhandelingen. In 2000 werden, onder leiding van de toenmalige Amerikaanse president Bill Clinton, in Camp David vredesbesprekingen gevoerd tussen de Israëlische premier Ehud Barak en de Palestijnse president Yasser Arafat. Deze liepen onder andere op Oost-Jeruzalem stuk. Barak wilde Oost-Jeruzalem verdelen, maar voor Arafat kon daar geen sprake van zijn, omdat hij Oost-Jeruzalem als geheel wilde houden.
Zowel aan Israëlische als aan Palestijnse zijde zijn er velen die van een splitsing van Oost-Jeruzalem niet willen weten en dit stadsdeel helemaal in handen van het eigen land willen houden, respectievelijk in handen van het eigen toekomstige land willen krijgen. In 2001 werd in Taba wederom over Jeruzalem onderhandeld, waarbij met name over de status van de Tempelberg geen overeenstemming kon worden bereikt. Ook in 2007, bij de vredesconferentie in Annapolis, werd over de kwestie Jeruzalem geen overeenstemming bereikt.

Bevolkingssamenstelling[bewerken]

(De tabellen gaan uit van een samenstelling naar religie).

Jeruzalem[bewerken]

Vanaf het begin van het Britse mandaat was de bevolkingssamenstelling van de stad Jeruzalem als volgt:

Jaar Joden Moslims Christenen
en anderen
Totaal niet-Joden Totale bevolking Bron
1922 33.971 13.413 15.194 28.607 62.578 UNSCOP (1946) A survey of Palestine
1944 97.000 30.630 29.450 60.080 157.080 UNSCOP (1946) A survey of Palestine
1967 195.700 54.963 12.644 67.607 263.307 Harrel, M. (1974) The Jewish presence in Jerusalem through the Ages
2007 476.104 247.754 23.763 271.517 747.621 Jerusalem Institute for Israel Studies [16]
2012 502.830 288.170 24.220 313.390 815.310 Jerusalem Institute for Israel Studies [17]
2013 509,610 295,540 24,640 320,180 829,860 Jeruzalem Institute for Israel Studies [18]
2014 520,710 303,420 15,460 318,880 849,780 Jeruzalem Institute for Israel Studies [19]

Oost-Jeruzalem[bewerken]

Oost-Jeruzalem had in 1967 een grote Palestijnse/Arabische bevolkingsmeerderheid[20], voordat het op 28 juni 1967 werd toegevoegd aan de Israëlische gemeente Jeruzalem. Na de annexatie van Oost-Jeruzalem op 28 juni 1967 is in Oost-Jeruzalem het aantal Joodse inwoners ten opzichte van Palestijnse inwoners drastisch gestegen; het percentage moslims nam tussen 2007 en 2012 nam gestaag toe.

Jaar Joden Moslims Christenen
en anderen
Totaal niet-Joden Totale bevolking Bron
1967 0 71.000 71.000 The Politics of Jerusalem Since 1967 [20]
1973 51.000 88.100 139.100 The Politics of Jerusalem Since 1967
1985 70.000 130.000 200.000 The Politics of Jerusalem Since 1967
1993 152.000 155.000 307.000 The Politics of Jerusalem Since 1967
2007 182.527 243.263 17.936 261.209 443.802 Jerusalem Institute for Israel Studies[21].
2012 193.200 286.520 17.870 304.390 497.640 Jerusalem Institute for Israel Studies[22].
2013 197,250 293,950 18,180 312,130 509,440 Jerusalem Institute for Israel Studies[23].
2014 201,170 301,600 18,990 320,590 521,890 Jerusalem Institute for Israel Studies[24].

Externe links[bewerken]