Oosterpoort (Hoorn)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Oosterpoort
Oosterpoort in 2010
Locatie
Locatie Kleine Oost - Draafsingel
Plaatsnaam Hoorn
Adres Oosterpoort 1
Coördinaten 52° 38′ NB, 5° 4′ OL
Status en tijdlijn
Oorspr. functie Stadspoort
Huidig gebruik Woning
Start ontwerp Joost Jansz. Bilhamer
Start bouw 1578
Verbouwing 1601
Architectuur
Bouwstijl Maniërisme
Verdiepingen 1
Bouwinfo
Eigenaar Vereniging Hendrick de Keyser
Erkenning
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 22458
Detailkaart
Oosterpoort (Hoorn)
Oosterpoort
Oosterpoort en -brug gezien vanaf de Draafsingel
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Oosterpoort is de enig overgebleven stadspoort van de Noord-Hollandse stad Hoorn. De poort staat aan de rand van de binnenstad, aan de Draafsingel. Onder de poort loopt de Oosterpoortbrug door, om voetgangers en fietsers toegang tot de stad te verlenen.

Beide Oosterpoorten, op een kaart van J.Blaeu uit 1649

De poort werd in 1578 gebouwd naar ontwerp van Joost Jansz. Bilhamer. Het betrof toen eigenlijk een poort in de aarden omwalling van de stad. De doorgang werd licht gebogen gebouwd, mogelijk om het moeilijker te maken om van buitenaf met een kanon de stad in te schieten. Bilhamer ontwierp de poort aan de stadszijde van baksteen met afwisselende lagen natuursteen en aan de landzijde geheel van natuursteen. De doorgang wordt aan beide zijdes door Toscaanse pilasters geflankeerd. Aan de landzijde zijn er naast de pilasters ook nog gebeeldhouwde kanonslopen geplaatst. In 1601 werd bovenop het gewelf van de poort een woonhuis voor de poortwachter gebouwd. De poort ligt aan de, in 1577 gegraven, voormalige verdedigingsgracht "Draafsingel" (meer specifiek het stuk genaamd "Oosterpoortsgracht"). Deze gracht werd gegraven om een nieuw deel van de stad Hoorn te beschermen. De houten brug die naar de poort leidde werd in 1763 vervangen door de huidige gemetselde boogbrug. De brug bestaat uit zeven bogen met smeedijzeren hekken.

De poort verving de eerste Oosterpoort, die op kaarten uit 1426 en 1615 (van Velius) aanwezig is, en ongeveer 500 meter dichter bij de binnenstad stond, en in 1818 werd afgebroken. Deze poort is afgebeeld op de gevel van het middelste van de drie Bossuhuizen. Deze eerste Oosterpoort werd in de gotiek gebouwd, de nieuwe Oosterpoort werd juist in de stijl van de renaissance

Tot in de jaren 50 van de twintigste eeuw was het, voor alle verkeer van en naar Enkhuizen, de enige toegang aan de oostkant van de stad. Na de aanleg van de Willemsweg in 1957 is de poort afgesloten voor motorvoertuigen.

Andere poorten in Hoorn waren onder andere de Westerpoort en Koepoort. Ook de Waterpoortbrug kan gezien worden als voormalige stadspoort, de brug fungeerde namelijk tevens als waterpoort en sloot de singelgracht af van de binnenwateren in de stad. Deze brug is de enige andere poort in de stad Hoorn die nog bestaat. Van alle verdedigingswerken resteren nog wel de Hoofdtoren bij het Houten Hoofd, de Maria- of Kruittoren en de Draafsingel waar de Mariatoren en de Oosterpoort beide in staan.

De Oosterpoort is ingeschreven in het rijksmonumentenregister onder nummer 22458, de brug onder nummer 22605. De poort is, sinds 2003, eigendom van Vereniging Hendrick de Keyser en de brug van de gemeente Hoorn.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Oosterpoort (Hoorn) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.