Optekeningen over de riten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Optekeningen over de riten
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 禮記 (小戴禮記)
Vereenvoudigd 礼记 (小戴礼记)
Hanyu pinyin Lǐjì (Xiǎo Dài Lǐjì)
Wade-Giles Li-chi (Hsiao-Tai Li-chi)
Standaardkantonees Laj Keej
Andere benamingen Optekeningen over de riten door Dai de Jongere

De Optekeningen over de riten (Liji) is een klassieke Chinese verzameling rituele en ceremoniële voorschriften. Het werk wordt gerekend tot de Confucianistische Klassieken en vormt samen met de Regels en riten en de Riten van Zhou een onderdeel van de Drie Riten, het rituele onderdeel van de Vijf Klassieken. In tegenstelling tot de beide andere werken is de inhoud van de Liji zeer divers, zowel naar inhoud als naar stijl. Het werk bevat, naast beschrijvingen van rituelen en filosofische verhandelingen, ook anekdotes over Confucius en zijn leerlingen.

Er bestaat volgens de tradities ook nog een verzameling van niet in de Liji opgenomen teksten, de fragmentarisch overgeleverde Optekeningen over de riten door Dai de Oudere (Da Dai Liji, 大戴禮記). Dit werk vormt echter geen onderdeel van de Confucianistische klassieken. Ter onderscheid met de Da Dai Liji wordt de huidige Liji ook wel Xiao Dai Liji, Optekeningen over de riten door Dai de Jongere genoemd.

Ontstaan[bewerken]

Pas tijdens de zesde eeuw (na Chr.) ontstond binnen de confucianistische traditie een consensus over het ontstaan van de Liji. Aan het begin van de Han-dynastie zou door koning Xian van Hejian (155-129 v.Chr., ook bekend als Liu De (劉德), jongere broer van keizer Wudi) een werk in 131 hoofdstukken zijn overgedragen aan de keizerlijke bibliotheek. Dit (bamboe)manuscript werd daar door de hofbibliothecaris Liu Xiang opnieuw ontdekt en vervolgens door Dai De (戴德, 1e eeuw v.Chr.) bewerkt tot een 85 hoofdstukken tellend werk, de Da Dai Liji. Dit werd door zijn neef Dai Sheng (戴聖, 1e eeuw v.Chr.) verder ingekort tot de 46 hoofdstukken tellende Xiao Dai Liji. Toen Ma Rong (馬融, 79-166) hieraan later drie hoofdstukken toevoegde (waaronder de Yueji, 樂記 Optekeningen over de muziek) verkreeg de Liji het huidige aantal van 49 hoofdstukken. Het werk kreeg tenslotte zijn huidige vorm toen het door Zheng Xuan (鄭玄, 127-200) van een commentaar werd voorzien.

Uit oudere bronnen blijkt echter niets van de vondst van een 131 hoofdstukken tellend document. Mogelijk is dit een latere poging om de oorsprong van de Liji te verbinden met de vondst van andere teksten die waren geschreven in karakters uit de tijd van vóór de standaardisatie van het schrift door de Qin (de guwen, 'oude tekst' versies). De oudste mededeling dat Dai De de (Da Dai) Liji en zijn neef Dai Sheng de (Xiao Dai) Liji hebben samengesteld stamde van Zheng Xuan. Hoewel hij geldt als een betrouwbaar commentator van rituele handboeken, bleven er over dit bericht twijfels bestaan. Tijdens de 'Discussies in de Hal van de Witte Tijger' die in 79 na Chr. werden gehouden om de juiste versies van de Vijf Klassieken te bepalen, werden weliswaar hoofdstukken uit de Liji (en de Da Dai Liji) genoemd, maar werd niet vermeld dat ze afkomstig waren uit een bepaalde verzameling. Hoewel sommige van de hoofdstukken reeds zijn ontstaan in de tijd van de Strijdende Staten stamt de huidige samenstelling van de Liji pas uit de late Han-tijd. Volgens de Houhanshu, de officiële dynastieke geschiedenis van die periode had Cao Bao (曹褒, d. 102 na Chr.) een Liji overgeleverd die bestond uit 49 hoofdstukken.

Inhoud[bewerken]

Liji, het Boek van de Riten

De inhoud is zeer divers van aard:

  • Sommige hoofdstukken bestaan, net als de Yili, uit rituele voorschriften.
  • In een aantal hoofdstukken worden begrippen uit andere rituele handboeken nader gedefinieerd.
  • Veel hoofdstukken bevatten anekdotes over het leven, de familie of uitspraken van Confucius. Daaruit moest blijken dat hij gedurende zijn leven reeds een hoge status zou hebben gehad. Dit paste in de omzetting van de positie van Confucius van eerste leraar (xianshi 先師) naar grootste wijsgeer (zhisheng 至聖), zoals die gedurende de Westelijke Han-tijd plaatsvond.
  • Een andere groep hoofdstukken is filosofisch van aard. Hiertoe behoren de 'Doctrine van het Midden' en de 'Grote Leer'. Deze hoofdstukken kregen in de 12e eeuw een eigen positie binnen de confucianistische canon toen zij door de neo-confucianistische geleerde Zhu Xi (1130-1200) uit de Liji werden gehaald en met de 'Gesprekken van Confucius' en 'De Mencius' werden samengebracht tot de Vier Boeken. Die fungeerden als een inleiding op het Confucianisme en zijn sindsdien door iedere Chinese ambtenaar en door vele generaties schoolkinderen uit het hoofd geleerd.
  • Een hoofdstuk over muziek (Yueji) is volgens de traditie door Ma Rong toegevoegd aan de Liji en is mogelijk een verkorte versie van een verloren geraakt werk dat behoorde tot de Vijf Klassieken (in dat geval eigenlijk Zes Klassieken). Dit terugbrengen van zes naar vijf klassieken kan zijn gebeurd onder invloed van de leer van de Vijf Elementen, die gedurende de vroege Han-tijd steeds belangrijker werd.

Sommige onderdelen lijken afkomstig te zijn uit andere klassieke Chinese werken. Zo komen delen van de hoofdstukken Sannianwen (三年問, 'Vragen over de rouwperiode van drie jaar') en Yueji ('Optekeningen over muziek') uit de Xunzi en is de Yueling (月令 , 'Activiteiten van de regering tijdens de verschillende maanden') een variant op de Annalen van de maandelijkse inachtnemingen uit de Lüshi chunqiu (呂氏春秋, de 'Lente en Herfst Annalen van mijnheer Lü' en de Huainanzi (淮南子, de 'Meesters van Huainan').

Lijst van hoofdstukken[bewerken]

Nr. Nr. Titel Vertaling Opmerkingen
1 1 Quli (曲禮) 上 Samenvatting van gedragsregels deel A (上)
2 Quli (曲禮) 下 deel B (下)
2 3 Tan Gong (檀弓) 上 Tangong deel A (上)
4 Tan Gong (檀弓 下 deel B (下)
3 5 Wangzhi (王制) Koninklijke regels
4 6 Yueling (月令) Handelingen door de regering in de verschillende maanden Verhandeling over de kalender.
5 7 Zengzi (曾子問) De vragen van Zengzi
6 8 Wenwang (文王世子) Koning Wen, de kroonprins
7 9 Liyun (禮運) De overdracht van de riten
8 10 Liqi (禮器) Hulpmiddelen bij riten
9 11 Jiaotesheng (郊特牲) Het grote offer aan de grens
10 12 Neize (內則) De vorm van de familie
11 13 Yuzao (玉藻) Kleding en (hoofd)kappen gedragen door heersers
12 14 Mingtang Wei (明堂位) De Hal van het Onderscheid
13 15 Sangfu Xiaoji (喪服小記) Kleine optekeningen over rouwkleding
14 16 Dazhuan (大傳) De Grote Verhandeling
15 17 Shaoyi (少儀) Secundaire gedragsregels
16 18 Xueji (學記) Optekening over studie
17 19 Yueji (樂記) Optekening over muziek
18 20 Zaji (雜記) 上 Diverse optekeningen deel A (上)
21 Zaji (雜記) 下 deel B (下)
19 22 Sang Daji (喪大記) Grote optekening van de rouwrituelen inclusief Sangfu Daji (喪服大記) Grote optekening van de rouwkleding
20 23 Jifa (祭法) Wetten voor offers
21 24 Jiyi (祭義) De betekenis van de offers
22 25 Jitong (祭統) Kort verslag van de offers
23 26 Jingjie (經解) Uitleg van de Klassieken
24 27 Aiging Wen (哀公問) De vragen van Hertog Ai
25 28 Zhongni Yanju (仲尼燕居) Confucius thuis op zijn gemak
26 29 Kongzi Xianju (孔子閒居) Confucius' ontspannen thuis
27 30 Fangji (坊記) Optekening over dijken
28 31 Zhongyong (中庸) Doctrine van het Midden Behoort tot de Vier Boeken
29 32 Biaoji (表記) De optekening over een voorbeeld
30 33 Ziyi (緇衣) Zwarte kleding
31 34 Bensang (奔喪) Zich haastend naar de rouwrituelen
32 35 Wensang (問喪) Vragen over de rouwrituelen
33 36 Fuwen (服問) Onderwerpen voor vragen over de rouwrituelen
34 37 Jianzhuan (間傳) Verhandeling over secundaire punten bij de rouwgewoonten
25 38 Sannianwen (三年問) Vragen over de rouwperiode van drie jaar
36 39 Shenyi (深衣) Het lange kledingstuk uit één geheel
37 40 Touhu (投壺) Het spel van het gooien van pijlen in een vaas Pitch-Pot
38 41 Ruxing (儒行) Het gedrag van de geleerde
39 42 Daxue (大學) Grote Leer Behoort tot de Vier Boeken
40 43 Guanyi (冠義) De betekenis van de kapceremonie
41 44 Hunyi (義 of 昏婚)) De betekenis van de huwelijksceremonie
42 45 Xiang Yinjiu Yi (鄉飲酒義) De betekenis van het drinkfeest in de districten
43 46 Sheyi (射義) De betekenis van de ceremonie van het boogschieten
44 49 Yanyi (燕義) De betekenis van het banket
45 48 Pingyi (聘義) De betekenis van de uitwisseling van diplomatieke missies tussen de verschillende hoven
46 49 Sangfu Sizhi (喪服四制) De vier principes die ten grondslag liggen aan de rouwkleding

Vertalingen[bewerken]

Er zijn diverse vertalingen in westerse talen:

  • Legge, James, 'The Lî Kî (The Book of Rites)', 2 delen, in: Sacred Books of the East, deel xxvii (1-10) en xxviii (11-46), Oxford (At the Clarendon Press) 1885.
herdruk onder de titel: Li Chi. Book of Rites. An Encyclopedia of Ancient Ceremonial Usages, Religious Creeds, and Social Institutions. Translated [from the Chinese by] James Legge, samengesteld en voorzien van een inleiding door Ch'u Chai en Winberg Chai, New Hyde Park, N.Y. (University Books), 1967, 2 delen.
  • Wilhelm, Richard, Li Gi. Das Buch der Sitte des älteren und jüngeren Dai. Aufzeichnungen über Kultur und Religion des alten China (aus dem Chinesischen verdeutscht und erläutert von Richard Wilhelm), Jena (Diederichs) 1930.
Herdrukt 1960, 1972, 1981, 1994 (ISBN 3-424-00691-2)
  • Couvreur, Séraphin, Li Ki ou Mémoires sur les bienséances et les cééremonies. Texte Chinois avec une double traduction en français et en latin, Ho Kien Fou (Mission catholique) 1899, 2 delen.
tweede editie 1913, herdruk: Parijs (Cathasia) 1950 (reeks: Les humanités d'extrême-orient), 2 delen.

Externe links[bewerken]

  • Klik hier voor integrale Chinese tekst (Chinese Text Project) met Engelse vertaling.
  • Voor de volledige vertaling van James Legge uit 1885:
Klik hier voor deel 1 (hoofdstukken 1-10).
Klik hier voor deel 2 (hoofdstukken 11-46).
  • Voor de integrale vertaling van Séraphin Couvreur (in de herdruk van 1950):
klik hier voor deel 1,
klik hier voor deel 2,

Literatuur[bewerken]

  • Nylan, Michael, The Five 'Confucian' Classics, New Haven (Yale University Press), 2001, ISBN 0-300-08185-5, hoofdstuk 4 The Three Rites Canon pp. 168-202. Klik hier voor de (niet in het boek opgenomen) annotatie en bibliografie.
  • Riegel, Jeffrey K., 'Li chi' in: Early Chinese Texts. A Bibliographical Guide (Loewe, Michael, ed.), pp. 293-298, Berkeley: Society for the Study of Early China, 1993, (Early China Special Monograph Series No. 2), ISBN 1-55729-043-1.
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Optekeningen over de riten.
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina 禮記 (Liji) op Wikisource