Organorodiumchemie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Organorhodiumchemie)
Ga naar: navigatie, zoeken
Cyclooctadieenrodiumchloride dimeer

In de organorodiumchemie worden verbindingen bestudeerd waarin een directe binding aanwezig is tussen koolstof en rodium. Omdat rodium een metaal is, vormt de organorodiumchemie een subdiscipline van de organometaalchemie. Zowel de synthese, reacties als toepassingen van deze verbindingen vormen onderwerp van studie voor deze tak van de organische chemie. Organorodiumverbindingen worden veel toegepast als katalysator in de organische synthese.[1]

De chemie van de organorodiumverbindingen vertoont veel overeenkomst met die van de overeenkomstige iridiumverbindingen. Iridium staat immers in dezelfde groep van het periodiek systeem. Van rodium zijn de oxidatiegetallen +IV tot -III bekend; de waarden +I en +III komen het meest voor. Rodium(I)verbindingen (d8-configuratie) kunnen zowel in de vlakke vierkante als de trigonale bipyramidale structuur voorkomen. In de organorodiumchemie zijn ook een aantal verbindingen bekend waarin een directe binding tussen twee rodiumatomen optreedt. Tetrarodiumdodecacarbonyl (Rh4(CO)10) en hexadecacarbonylhexarodium (Rh6(CO)16) zijn belangrijke voorbeelden in deze groep verbindingen. De hexarodiumverbinding wordt minder toegepast vanwege de slechte oplosbaarheid. Beide verbindingen wordt als katalysator toegepast in de hydroformyleringen van alkenen. Vaak worden dan ook fosfineliganden toegepast:

De reductie van nitrobenzeen is een ander voorbeeld van toepassing voor deze verbindingen:

Het dimeer van cyclooctadieenrodiumchloride is onderzocht op zijn mogelijkheden voor C-H-activering. Sandwichverbindingen van rodium, rhodoceen, en half-sandwichverbindingen als [(η5-Cp)Rh(CO)2] zijn ook beschreven.

Katalysatoren op basis van organorodiumverbindingen[bewerken]

Onderstaande tabel geeft enige voorbeelden van katalysatoren op basis van organorodiumverbindingen:

Naam Brutoformule CAS-nummer
(acetylacetonato)dicarbonylrodium(I) Rh(CO)2(C5H7O2) 14874-82-9
bicyclo[2.2.1]hepta-2,5-dieen-rodium(I)chloride-dimeer C14H16Cl2Rh2 12257-42-0
chloor(1,5-cyclooctadieen)rodium(I)-dimeer C16H24Cl2Rh2 12092-47-6
(acetylacetonato)(norbornadieen)rodium(I) C12H15O22Rh 32354-50-0
chloor(1,5-hexadieen)rodium(I)-dimeer C12H24Rh2Cl2 32965-49-4
acetylacetonatobis(ethyleen)rodium(I) C9H15O2Rh 12082-47-2
[1,4-bis(difenylfosfino)butaan](1,5-cyclooctadieen)rodium(I)tetrafluoroboraat C36H40BF4P2Rh 79255-71-3

Cyclometallatie[bewerken]

Verbindingen waarin rodium in een ring is opgenomen, cyclometallaverbindingen, vormen een belangrijke groep verbindingen binnen de organorodiumchemie. In het algemeen is deze groep verbindingen goed beschreven, met uitzondering van de azoverbindingen. Een voorbeeld, toch, van deze laatste groep is het hexagecoördineerde rodium(III)thiolato complex trans-[Rh(CNS)Cl(PPh3)2].[2]

Overzicht van de koolstof-elementverbindingen[bewerken]

CH He
CLi CBe CB CC CN CO CF Ne
CNa CMg CAl CSi CP CS CCl CAr
CK CCa CSc CTi CV CCr CMn CFe CCo CNi CCu CZn CGa CGe CAs CSe CBr CKr
CRb CSr CY CZr CNb CMo CTc CRu CRh CPd CAg CCd CIn CSn CSb CTe CI CXe
CCs CBa CHf CTa CW CRe COs CIr CPt CAu CHg CTl CPb CBi CPo At Rn
Fr CRa Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
CLa CCe Pr Nd Pm CSm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Ac CTh Pa CU Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Chemische bindingen van koolstof
Standaard verbinding in de organische chemie Ruime toepassingen in de chemie
Academisch interessant, maar beperkte toepassing Binding onbekend of niet beschreven