Oud-Vossemeer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Oud-Vossemeer
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Oud-Vossemeer Wapen van Oud-Vossemeer
(Details) (Details)
Oud-Vossemeer
Oud-Vossemeer
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Tholen
Coördinaten 51° 34′ NB, 4° 12′ OL
Algemeen
Oppervlakte 13,64 km²
Inwoners (1-1-2011) 2758
Detailkaart
Oud-Vossemeer in de gemeente Tholen
Oud-Vossemeer in de gemeente Tholen
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Molen de Jager

Oud-Vossemeer is een plaats in de gemeente Tholen, in de Nederlandse provincie Zeeland, met 2758 inwoners in 2011.

Geschiedenis[bewerken]

De plaats Oud-Vossemeer maakte deel uit van de heerlijkheid Oud- en Nieuw-Vossemeer en Vrijberghe en ontstond zeer waarschijnlijk kort na de inpoldering van de Kerkepolder rond 1450. Het plaatsje Nieuw-Vossemeer werd in 1609 definitief drooggelegd. De eerste poging uit 1567 mislukte in 1583. Nieuw-Vossemeer maakte deel uit van de heerlijkheid tot 1809, toen Oud-Vossemeer en Nieuw-Vossemeer werden gescheiden. De plaatsen liggen thans respectievelijk in Zeeland en Noord-Brabant.

Waarschijnlijk kwamen de voorouders van de vooraanstaande Amerikaanse familie Roosevelt uit Oud-Vossemeer. Een monument dat de vier vrijheden voorstelt, ooit geformuleerd door president Franklin Delano Roosevelt, herinnert aan deze band. Ook is in het Ambachtsherenhuis (zie onder) het Roosevelt Informatiecentrum ingericht, dat in april 2016 in gebruik werd genomen door prinses Beatrix in aanwezigheid van een nazaat van de Roosevelts.


In 1813 werd de gemeente Vrijberghe toegevoegd aan de gemeente Oud-Vossemeer. Oud-Vossemeer vormde tot 1971 een zelfstandige gemeente in de Nederlandse provincie Zeeland. In 1971 werd het toegevoegd aan het grondgebied van de gemeente Tholen.

De ambachtsheerlijkheid Oud- en Nieuw-Vossemeer en Vrijberghe[bewerken]

In 1410 gaf hertog Willem van Beieren, graaf van Holland en Zeeland, aan zes heren de schorren en slikken ten noorden van Tholen uit ter bedijking en als ambacht. Daarmee was het ontstaan van de ambachtsheerlijkheid Vossemeer een feit. Het woord ambacht duidt op de rechtsmacht in het aangewezen gebied; overdrachtelijk wordt ambachtsheerlijkheid ook voor het grondgebied gebruikt. De reeds aanwezige of nieuw te verwerven gronden werden door de leenmannen gekocht, zodat deze na de bedijkingen de grondheerlijkheid bezaten. Tegenover bepaalde lasten, zoals de zorg voor het bestuur en het opbrengen van de belastingen voor de graaf van Holland, genoten zij rechten en inkomsten. Vossemeer was een hoge heerlijkheid, wat wil zeggen dat de schepenen recht konden spreken over halszaken, derhalve lijfstraffen opleggen en doodvonnissen vellen. In 1774 werd de afzonderlijke heerlijkheid Vrijberghe door koop toegevoegd aan de ambachtsheerlijkheid. Door vererving, verkoop, deling enz. zijn de oorspronkelijke delen, later porties of aandelen genoemd, in meerdere kleinere parten gesplitst. In 1935 werd de ambachtsheerlijkheid omgezet in een Naamloze vennootschap. Momenteel kent deze N.V. 181 aandelen. De heren (maar tegenwoordig ook dames) vergaderen eenmaal per jaar op de eerste zaterdag in juni.

In 1765 werd de bouw van een nieuw rechtsgebouw aanbesteed. In 1771 kwam dit zogenaamde ambachtsherenhuis uiteindelijk gereed en is heden ten dage nog steeds de zetel van de ambachtsheerlijkheid. Vele jaren is het tevens als gemeentehuis in gebruik geweest.

Bezienswaardige gebouwen[bewerken]

  • Hervormde Kerk (Ring 10), oorspronkelijk gewijd aan St. Johannes de Doper, is een kruiskerk voorzien van een ingebouwde toren met haakse steunberen en ingesnoerde spits. De net boven het kerkdak uitkomende toren verrees rond 1450, het schip met koor in de tweede helft van de 15de eeuw. Tijdens de dorpsbrand van 1576 leed het gebouw zware schade. Bij de herbouw in 1595 heeft men de toren ingebouwd en het transept toegevoegd. In 1913-'15 werd de kerk ingrijpend gerestaureerd naar plannen van J.F.L. Frowein. Diens zoon - H.W. Frowein - ontwierp het bankenplan, het meubilair en het orgelfront met orgel uit 1917 gemaakt door A. Standaart. Tot de inventaris behoren verder een preekstoel (tweede helft 17de eeuw), met een door Johannes Specht gegoten koperen lezenaar (1769), en twee koperen kronen, waarvan één in 1787 geschonken door Johannes Rosevelt uit Scherpenisse. Het vroeger omgrachte, ringvormige kerkhof is gedeeltelijk voorzien van een laag muurtje.
  • Pastorie (Raadhuisstraat 7), werd in 1896 in eclectische stijl gebouwd, naar ontwerp van A. le Clercq en is voorzien van hoeklisenen en een midden risaliet met balkon. Vanaf 1954 tot en met 1971 was dit pand gemeentehuis en burgemeesterswoning van Oud Vossemeer. Daarna was het tot 2006 de vestigingsplaats van het dorpshuis. Sinds 2007 is het pand na renovatie opnieuw in gebruik als woning.
  • Rooms Katholieke Sint-Willibrorduskerk (Dorpsweg 7) is een zaalkerk met recht gesloten koor en een kleine houten geveltoren. Deze sobere neoclassicistische kerk kwam in 1841 tot stand naar plannen van J. Bourdrez. In 1928 heeft men het interieur veranderd en in 1991 is het exterieur en in 1994 het interieur gerestaureerd. Tot de inventaris behoren een neobarok hoofdaltaar (circa 1841), een tot altaartafel verbouwde communiebank (circa 1841) en een in 1854 door C.J. Rogier geleverd eenklaviers-orgel. De voorm. pastorie (Dorpsweg 9), gebouwd rond 1872 naar een neoclassicistisch ontwerp van C.P. van Genk, is een fors, onderkelderd pand met hoekpilasters en een middenrisaliet met fronton.
  • Voormalige Gereformeerde kerk (Hofstraat 27), een zaalkerk gedecoreerd met lisenen en een klimmend boogfries in de topgevel, dateert uit circa 1880.
  • Ambachtshuis (Raadhuisstraat 5) is een onderkelderd eenlaagspand met omlopend schilddak, gebouwd tussen 1767 en 1771 naar ontwerp van timmerman Evert Philipse.
  • Molen De Jager.

Sport[bewerken]

In Oud-Vossemeer wordt jaarlijks een wielerronde verreden. In maart 2012 werd deze voor de 64e maal gehouden.

Kerken en verenigingen[bewerken]

Aan de Dorpsweg staat een rooms-katholieke kerk die is gewijd aan de Heilige Willibrordus. De hervormde kerk of Johannes de Doperkerk ligt aan de Ring en de gereformeerde kerk aan de Hofstraat. Ook zijn er nog twee kleinere protestantse kerkgemeenschappen met een eigen gebouw, de Gereformeerde Gemeente in Nederland en de Christelijke Gereformeerde Kerk. Andere verenigingen in Oud-Vossemeer zijn onder meer:

  • Voetbalvereniging VV Vosmeer
  • Oud-Vossemeer's Muziekvereniging (OVM)
  • Wandel Sport Club Vosmeer organisator van de Zevendorpentocht

Voorzieningen[bewerken]

  • OBS Die Heenetrechtschool
  • RKBS "Sint Anthonius"
  • SMB De Ark
  • Dorpshuis De Vossekuil

Geboren in Oud-Vossemeer[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]