Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Oude Lijn)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Oude Lijn
Amsterdam - Rotterdam
Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam op de kaart
Totale lengte85,3 km
Spoorwijdte
breedspoor 1945 mm (tot 1866)
normaalspoor 1435 mm (vanaf 1866)
Aangelegd doorHIJSM
Geopend
A'dam C - A'dam Westerdok: 15 oktober 1889
A'dam Westerdok - Sloterdijk: 15 oktober 1878
A'dam W'poort- d' Eenhonderd Roe: 4 okt. 1848
d' Eenhonderd Roe- Haarlem: 20 sept. 1839
Haarlem- Veenenburg: 2 juni 1842
Veenenburg - Leiden: 17 augustus 1842
Leiden - Voorschoten: 1 mei 1843
Voorschoten- Den Haag: 6 december 1843
Den Haag - Rotterdam: 3 juni 1847
Geëlektrificeerd1927
Aantal sporen
Amsterdam - Leiden: 2
Leiden - Rijswijk: 4
Rijswijk - Schiedam Centrum: 2
Schiedam Centrum - Rotterdam Centraal: 4
Baanvaksnelheid
Amsterdam - Haarlem: 130
Haarlem - Rotterdam: 140
Beveiliging of treinbeïnvloedingATB EG
Treindienst doorNS
Traject
vSTR lijn van Zutphen
v-SHI2grvÜST lijn van Elten
vBHF-LvBHF-R -1,4 Amsterdam Centraal
vÜSTvÜST
vSTRevHST -1,0 Amsterdam Westerdok
dSTRvÜSTrdSTR
ev-SHI2grvSTR-KBSTevSTR- opstelterrein
exdKBSTevSHI2ldSHI2+rvSTR- Westerdoksdijk opgebroken
ddWBRÜCKEdWBRÜCKEdWBRÜCKE Singelgracht
BSicon .svg
+ vSHI4+l-
BSicon vSHI4r-.svg
vSHI4r- + vSTR
BSicon .svg
+ vSTR-exKBHFa
0,0 Amsterdam Willemspoort
vSTR-STR+lvSTRo-ABZgrvSTR-exHST 0,3 d'Eenhonderd Roe
vDST-STRdSHI2g+ldSHI2gr+lxdSHI2grexdSTR Werkplaats Zaanstraat
veHST-STRvSTRexvSTR Spaarndammerdijk-Houthaven
vÜSTvSTRexvDST-STR Westergasfabriek
vSHI2rvSTRexvSTR lijn naar Den Helder tot mei 1983
dSTRudENDEavSTRexvABZgl-STR aansluiting Centrale Markthallen opgebroken
dSTRudHSTvSTRexvSHI2g+l- Isolatorweg
Metrolijn  50 
mvSTRvSTRexvBHF- 2,4 Amsterdam Sloterdijk tot juni 1985
mvSKRZ-AuvSKRZ-AuexdSKRZ-Aud A10E22
dSTRudSTRlmvTBHFuxmdKRZuudSTRq Amsterdam Sloterdijk
Metrolijn  50 
vSTRl-vTBHFuxdKRZudSTRq 3,0 Amsterdam Sloterdijk
lijn naar Schiphol
dvSTR+lo-STRdTBHFuxdKRZudSTRq Amsterdam Sloterdijk
Hemboog
dSTRqSPLerevSHI2g+l-d lijn naar Den Helder sinds mei 1983
SHI1+l
SKRZ-Au A5
BHF 9,0 Halfweg-Zwanenburg
SKRZ-Au A9
BHF 14,3 Haarlem Spaarnwoude
xvSTRag+xl lijn van Aalsmeer opgebroken
vSTR-ENDExa
v-STRvSHI2gl-
dvSTRdKDSTxe NedTrain Haarlem
dvSTRexdKBHFe Haarlem tot 1842
vWBRÜCKE1 Spaarne
ddSHI2gldSHI2gxl+rexdSHI2+r
dvBHFexdSTR 16,7 Haarlem
dvÜSTexdKBSTe Beijnes 1891-1950
ABZq+rvABZgr-STRBSicon .svg lijn naar Uitgeest
KRZvSTRgrBSicon .svg lijn naar Zandvoort
KRWlKRWg+rBSicon .svg
eHST 18,0 Zijlweg
eHST 18,8 Leidsche Straat
SPLa
vSTR-DST 19,1 Haarlem Goederen
SPLe
BHF 21,1 Heemstede-Aerdenhout
eHST 23,7 Mannepad
eBHF 25,3 Vogelenzang-Bennebroek
STR+GRZq grens Noord-Holland - Zuid-Holland
eHST 26,6 Doodweg
BHF 28,0 Hillegom
voorheen Loosterweg
eHST 29,0 Hillegommerbeek
eHST 30,4 Veenenburg
eBHF 31,6 Lisse
eBHF 36,1 Noordwijkerhout
voorheen Piet Gijzenbrug
BHF 38,8 Voorhout
eHST 40,7 Leidsche Straatweg
eHST 40,9 Postbrug
SKRZ-Au A44
vSTRg+l lijn van Weesp
vÜSTo+l
veBHF-STR 42,4 Warmond
vWBRÜCKE1 Warmonder Leede
vSTR-eABZg+l aansluiting Leiden Heerensingel opgebroken
vÜST
dvBHF-LdKBHFa-R 45,6 Leiden Centraal
ddSTRvÜST
dvÜSTdSTRl lijn naar Woerden
vWBRÜCKE1 Spoorbrug De Vink
Oude Rijn
vBHF 48,4 De Vink
vBHF 51,0 Voorschoten
vSTR-eHST 54,2 Statistiek
vÜST
vBHF 57,0 Den Haag Mariahoeve
exvSTR+r-dSHI2gldSHI2gl+rdSHI2+rd lijn van Scheveningen opgebroken
exdABZglexdSTRqedKRZedKRZoedKRZxdABZq+l lijn van Rotterdam Hofplein
RR  3   4 , Metrolijn  E 
exvSTR-vABZg+l-STRovSTRr-STR
exdSTRvSHI2+ldKRZov-STRr
exdSTRlvSTR-eABZg+rdSTRBSicon .svg
BSicon exvSTR.svg
exvSTR + vÜWBl
BSicon vSTR-.svg
vSTR- +
kruising RandstadRail - NS
dSBHFvBHFd 59,3 Den Haag Laan van NOI
vÜSTxdSTRd aansluiting opgebroken
mdABZgrvSTRd RandstadRail  3   4 
dSKRZ-AovSKRZ-Aod A12
vSHI2grvSTR- verbinding Den Haag Centraal, Metrolijn  E 
dABZqrvKRZodSTRq lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
dABZq+rvKRZodABZq+l lijn van Den Haag Centraal naar Gouda
v-SHI2g+rvSHI2g+l-
vÜST
vBHF 61,2 Den Haag HS
vÜSTr
emdABZgrdSTR tramlijn naar Scheveningen opgebroken
BSicon .svgvSTR-eABZg+lexKBSTeq Den Haag Laakhaven opgebroken
vBHF 63,5 Den Haag Moerwijk
veHST-STR 64,3 Rijswijk-Wateringen
tvSTRa
tvBHF 65,0 Spoortunnel Rijswijk
Rijswijk
tvSTRe
veHST-STR 65,3 Kleiweg
vSKRZ-Ao A4E30
evÜSTl 66,9 Delft aansluiting
exdSTRedHST 67,6 't Haantje
exdSTRedHST 68,2 Singelweg
exv-STRedABZg+lexdKBSTeq DSM gist
exdSTRedHST 68,9 Schoolpoort
BSicon .svg
+
BSicon exv-SHI2r.svg
exv-SHI2r + evSHI2l
BSicon vSHI2+r-.svg
vSHI2+r- +
exv-BHFetvSTRa@g 69,1 Delft tot 1906
dexhdSTRaetvSTR spoorviaduct Delft
1963-2015
dexhdSTReetvSTR Willem van Oranjetunnel
sinds februari 2015
exv-SHI2grtvBHF 69,5 Delft
sinds februari 2015
exvDST-BHFetvSTR 69,5 Delft
tot februari 2015
BSicon uexvSTRr-.svg
uexvSTRr- + exv-SHI2g+r
BSicon etvSTR.svg
etvSTR +
tramlijn naar Maaslandse Dam opgebroken
dexdSKRZ-EoetvSTRe@f Prinses Irenetunnel
tot 2015
BSicon .svg
+
BSicon exvSHI2l-.svg
exvSHI2l- + evSHI2+l
BSicon vSHI2r-.svg
vSHI2r- +
vexBHF-BHF 71,3 Delft Zuid
ev-SHI2g+r
deHST 76,3 Kethel
dWBRÜCKE1 Spoorbrug Kethel
Poldervaart
dSKRZ-Ao A20E25
vSTR+r-STR lijn van Hoek van Holland Strand buiten gebruik
udSTR+rvÜSTd Metrolijn  C 
udBHF-LvBHF-Rd 79,8 Schiedam Centrum vh Schiedam Rotterdam West
udSTRrvÜSTrd Metrolijn  A   B   C 
veABZg+r-STR Havenspoorlijn R'dam West goederen, opgeheven
vWBRÜCKE1 Delfshavense Schie
evBHF Beukelsdijk
dvÜSTldSTR+l HSL-Zuid van Schiphol
BSicon .svgdSTRvABZglo-STRdABZq+l lijn van Utrecht Centraal
BSicon .svgvABZg+l-STRovSTR-ABZgro
BSicon .svgvABZg+l-STRovABZgr-STR
BSicon utSTR+l.svg
utSTR+l +
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜSTr
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜST
Metrolijn  E 
utBHFvBHF-LvBHF-R 83,9 Rotterdam Centraal voorheen Rotterdam DP
utSTRrv-SHI2g+rvSHI2g+l- Metrolijn  D   E 
BSicon .svgvÜST lijn naar Breda

De Oude Lijn is een spoorweg in Nederland over de route Amsterdam CentraalHaarlemLeiden CentraalDen Haag HSRotterdam Centraal. Het is de oudste spoorlijn van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM).

Aanleg[bewerken]

De spoorlijn van Amsterdam naar Haarlem werd geopend op 20 september 1839 als eerste spoorlijn in Nederland. Haarlem – Leiden volgde in 1842, Leiden – Den Haag in 1843 en, Den Haag – Rotterdam DP in 1847. De benaming Oude Lijn dankt de lijn aan het feit dat dit de oudste spoorlijn van Nederland is, maar diende ook om die te onderscheiden van de Nieuwe Lijn, waarmee de in 1869 geopende alternatieve route Amsterdam WP - Woerden - Gouda - Rotterdam Maas werd aangeduid.

De lijn werd aangelegd in breedspoor (1945 millimeter). De ombouw tot normaalspoor (1435 millimeter) vond plaats in 1866 om de lijn te kunnen laten aansluiten op andere al in normaalspoor uitgevoerde lijnen.

De lijn had aanvankelijk zijn vertrekpunt bij het tijdelijke Station d'Eenhonderd Roe. Dit lag op het grondgebied van de gemeente Sloten (NH), net buiten de grens van de stad Amsterdam. Nadat de problemen met de grond waren opgelost kon in 1842 het Station Willemspoort, net buiten de Haarlemmerpoort worden geopend. Dit station werd gesloten in 1878, waarbij de lijn verlengd werd naar het tijdelijke station Droogbak. In 1889 kon het nieuwe Centraal Station in gebruik worden genomen. Dit is tot op de dag van vandaag het belangrijkste station van Amsterdam.

Op de plek van het oorspronkelijke station van Haarlem uit 1839 werden de werkplaatsen voor het onderhoud van het spoorwegmaterieel ingericht, het begin van de Hoofdwerkplaats Haarlem. In 1842 kwam het eerste station van Haarlem in gebruik net binnen de stadswallen, op de plek waar sinds 1908 het huidige station ligt.

In Leiden, Den Haag, Delft, Schiedam en Rotterdam werden de stations net buiten de toen nog intact zijnde stadswallen gelegd. Daarom kwam het station Den Haag HS te liggen op het grondgebied van Rijswijk (ZH). Pas later werd dit Haags grondgebied. De Oude Lijn was bij dit station gekoppeld aan het Haagse tramnet. Tot 1974 werden hier goederenwagens overgebracht van het spoor- naar het tramnet, waarna deze door een tramlocomotief verder konden worden gereden naar de Scheveningse haven, over de sporen van de huidige tramlijn 11. Na die tijd werden Oude Lijn en tramnet losgekoppeld.[1]

In Delft liep de spoorlijn over een lang spoorviaduct vlak langs de binnenstad. Dit spoorviaduct werd beschouwd als een knelpunt in het spoornetwerk en als overlastgevend voor de spoorzone Delft. De Willem van Oranjetunnel heeft inmiddels dit spoorviaduct vervangen.

Het Rotterdamse eindpunt kwam net buiten de Delftse Poort te liggen. Het werd Station Delftsche Poort (Rotterdam DP) genoemd. Sinds 1953 ligt hier het Centraal Station.

De Oude Lijn werd geëlektrificeerd in 1924-1927. Hiervoor werd het Blokkendoosmaterieel (Mat '24) aangeschaft.

Recente uitbreidingen[bewerken]

Er werden verbindingsbogen aangelegd van Laan van Nieuw Oost-Indië naar Den Haag CS (1975) en van Den Haag HS naar Den Haag CS (1976), zodat treinen uit de richtingen Leiden, Rotterdam CS en Rotterdam Hofplein in Den Haag CS konden eindigen.

Sinds de aanleg is de Oude Lijn in de afgelopen ruim anderhalve eeuw een der belangrijkste spoorlijnen in Nederland gebleven, dit ondanks het feit dat sinds 1981 de Schiphollijn tussen Leiden en Amsterdam een deel van de functie heeft overgenomen.

In jaren tachtig en negentig heeft de Nederlandse Spoorwegen flink geïnvesteerd in de modernisering van de spoorlijn. In 1983 werd een groot nieuw station Amsterdam Sloterdijk gebouwd in het kader van de Hemtunnel. Dit was het begin van de modernisering. Hierbij werd de oude lijn verlegd in Amsterdam naar het huidige Station Amsterdam Sloterdijk. Daarbij werden de Oude lijn, Zaanlijn en Schiphollijn in een station ondergebracht. In de periode 1983-1987 is dit gerealiseerd. Het geplande Station Amsterdam Geuzenveld is echter nooit gebouwd.

In de periode 1983-1996 zijn er in Amsterdam grote uitbreidingen geweest aan de oude lijn en de Zaanlijn. Hierbij is uiteindelijk het stuk oude lijn tussen Amsterdam Centraal - Sloterdijk zessporig geworden.

Alle infrastructuur is daarbij vernieuwd, in 1987 begon met de aanleg van de spoorverdubbeling Leiden - Den Haag HS - Rijswijk, dit gehele traject werd op 2 juni 1996 volledig viersporig in gebruik genomen.

Tussen de Haagse stations Laan van NOI en HS volgde sinds 1908 de Hofpleinlijn hetzelfde tracé als de Oude Lijn, hierdoor was dit deel van de lijn toen al viersporig. In de jaren zeventig is ter hoogte van Den Haag Laan van NOI het spoor over korte afstand uitgebreid naar zes sporen. De extra sporen werden benut door de treinen van de Hofpleinlijn en Zoetermeerlijn: deze reden voortaan niet meer naar Den Haag HS, maar naar het nieuwe station Den Haag CS. Toen de Hofpleinlijn en de Zoetermeerlijn in 2006 overgingen naar RandstadRail, werden daarbij ook twee van de sporen op station Laan van NOI afgescheiden van de Oude Lijn, die nu dus nog vier sporen beschikbaar heeft voor het treinverkeer.

Oorspronkelijke hoorde ook het deeltraject Rijswijk - Schiedam Centrum bij het uitbreidingsproject. Omdat men in Delft een tunnel wilde werd dit uitgesteld. Het deeltraject tussen Schiedam Centrum en Rotterdam Centraal is al sinds 1911 viersporig, twee sporen hiervan zijn normaal gesproken gereserveerd voor de treinen van de Hoekse Lijn. De Willem van Oranjetunnel in Delft is in februari 2015 geopend (eerste fase).

Bij de spoortunnel van Delft is de tweede buis voor de twee extra sporen al in ruwbouw gereed. Voor de volgende stap in het viersporig ombouwen van de spoorlijn Rijswijk - Schiedam is een ontwerptracébesluit en milieueffectrapportage PHS viersporigheid Rijswijk – Delft Zuid gepubliceerd in de Staatscourant.[2] Er zal dan een volledig viersporig spoortraject zijn tussen Den Haag en Delft Zuid. Met de ombouw van de Hoekse Lijn naar een metro, Hoek-van-Holland - Rotterdam, zullen twee van de vier sporen tussen Schiedam en Rotterdam vrij komen voor een ombouw naar een volwaardig viersporig traject (Het zijn nu twee grotendeels parallel lopende spoorlijnen). In eerste instantie zal het traject tussen Delft Zuid en Rotterdam echter tweesporig blijven, aangezien de sporen van de Hoekse Lijn in Rotterdam niet goed aansluiten op de perrons. Voor het implementeren van PHS zullen de seinen tussen Delft Zuid en Rotterdam aangepast worden en enkele wissels verwijderd. Ook zal het tracé rond Schiedam aangepast worden zodat treinen sneller kunnen rijden.[3] Er zullen acht IC's en zes stoptreinen per uur gaan rijden tussen Rotterdam en Den Haag.[4] Het oude tracé van de Hoekse Lijn wordt wel vrijgehouden om ooit een volledige viersporigheid tussen Rotterdam en Delft uit te kunnen voeren.

Zie ook[bewerken]