Overijssel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Icoontje doorverwijspagina Zie Overijssel (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Overijssel.
Overijssel
Provincie van Nederland Vlag van Nederland
Provincievlag Provinciewapen
(Details) (Details)
Kaart: Provincie Overijssel in NederlandZeelandZuid-HollandBaarle-HertogNoord-BrabantGroningenDuitslandLimburgFrieslandFlevolandDrentheNoord-HollandIJsselmeerUtrechtOverijsselGelderlandFrankrijkBelgiëNoordzee
Over deze afbeelding
Geografie
Hoofdstad Zwolle
Oppervlakte
- Land
- Water
3.420,74 km²
3.319,00 km²
101,74 km²
Coördinaten 52° 30′ NB, 6° 30′ OL
Bevolking
Inwoners (januari 2019) 1.156.431
Bevolkingsdichtheid 348 inw./km²
Aantal gemeenten 25
Politiek
Commissaris van
de Koning
(lijst)
Andries Heidema (ChristenUnie)
Overige informatie
Volkslied Aan de rand van Hollands gouwen
Religie (2015[1]) 42,2% geen gezindte
26,1% Protestant
23,3% Rooms-katholiek
5,6% overige gezindte
2,9% Moslim
ISO 3166 NL-OV
Website www.overijssel.nl
Detailkaart
Prov-Overijssel-OpenTopo.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Overijssel (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Nedersaksisch: Oaveriessel) is een provincie in het oosten van Nederland. De rivier de IJssel vormt in het zuidwesten grotendeels de natuurlijke grens met Gelderland. Overijssel grenst in het noorden aan Drenthe, in het noordoosten aan Nedersaksen, in het zuidoosten aan Noordrijn-Westfalen, in het zuiden en zuidwesten aan de provincie Gelderland, in het uiterste westen aan Flevoland en in het noordwesten aan Friesland. De stad met de meeste inwoners is Enschede. De hoofdstad van Overijssel is Zwolle. De dialecten die in deze provincie worden gesproken, vallen onder het Nedersaksisch.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De provincie bestaat uit een met riviertjes en beken doorsneden zandgrondgebied, behalve in het noordwesten, waar polders en meertjes overheersen. Overijssel bestaat uit drie landstreken: het Land van Vollenhove of de Kop van Overijssel, Salland en Twente.

Het noordwestelijke deel van de provincie is ligt deels onder het NAP terwijl verder naar het oosten hoger gelegen heuvels liggen met als hoogste punt de Tankenberg op 85 meter boven NAP.

Er liggen twee nationale parken in de provincie: Nationaal Park Weerribben-Wieden in de Kop van Overijssel en Nationaal Park Sallandse Heuvelrug op de grens van Salland en Twente.

In Overijssel liggen onder andere de volgende grotere steden: Almelo, Deventer, Enschede, Hengelo, Kampen, Oldenzaal en Zwolle.

Overijssel wordt gekenmerkt door een sterke concentratie van Hanzesteden. Zwolle, Kampen, Hasselt, Deventer, Ommen en Oldenzaal worden als Hanzestad vernoemd in het Hanzeverbond.

Zwolle is de hoofdstad van Overijssel. Enschede is de grootste stad. Hengelo is de enige stad die vroeger geen stadsrechten had.

Belangrijke rivieren: IJssel, Zwarte Water, Overijsselse Vecht, Dinkel, Regge en Reest.

Belangrijke kanalen: Twentekanaal (Zutphen-Enschede en zijtak naar Almelo), Overijssels Kanaal, Kanaal Almelo-De Haandrik, Kanaal Almelo-Nordhorn (buiten gebruik) en de Dedemsvaart (grotendeels gedempt).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1528 werd de naam Overijssel voor het eerst gebruikt voor het gebied van de huidige provincie Overijssel. Voor die tijd sprak men van Oversticht, dat echter al in 1233 in het Latijn met Transysla/Transisalania (letterlijk: Over-IJssel) werd aangeduid. Dit gebied werd bestuurd door de bisschop van Utrecht.

Het Oversticht bestond uit het land van Vollenhove, Salland, Twente en Drenthe. Verscheidene plaatsen verwierven in de middeleeuwen stadsrechten: Almelo, Delden, Deventer, Diepenheim, Enschede, Genemuiden, Goor, Gramsbergen, Hardenberg, Hasselt, Kampen, Oldenzaal, Ommen, Ootmarsum, Rijssen, Steenwijk, Vollenhove, Wilsum en Zwolle.

De bisschop van Utrecht stond in 1528 het Sticht (Utrecht) en het Oversticht af aan keizer Karel V. De keizer werd, naast keizer, ook heer van Overijssel. Zo kwam de naam heerlijkheid Overijssel in gebruik.
De staten van Overijssel werden gevormd door de Hanzesteden Deventer, Kampen en Zwolle en de ridderschappen van Salland, Twente en Vollenhove.

Het gewest, dat sinds de opstand tegen Filips II deel uitmaakte van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, werd bestuurd door de burgemeesters van de grote steden en de leden van de ridderschappen. De stadhouders kregen meer macht na de korte bezetting (1672-1674) door de bisschop van Münster. Bij de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795 werd Overijssel samen met delen van Gelderland, Drenthe en Friesland het Departement van de Oude IJssel. De oude provinciegrenzen werden in 1801 na de oprichting van het Bataafs Gemenebest hersteld.

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Zetelverdeling 2015-2019
5
5
2
1
4
5
1
11
2
6
5
11 
De 47 zetels zijn als volgt verdeeld:
1rightarrow blue.svg Zie Politiek in Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Provinciale Staten, het algemeen bestuur van de provincie, bestaat uit 47 leden[2] die om de vier jaar worden gekozen. Tot aan de Statenverkiezingen van maart 2007 telde Overijssel 63 Statenleden. Een wijziging van de Provinciewet leidde ertoe dat het totale aantal Statenleden in Nederland is verlaagd van 764 naar de huidige 564.

Het dagelijks bestuur is het college van Gedeputeerde Staten (GS). De coalitie wordt gevormd door CDA, VVD, CU en D66. De coalitiepartijen hebben samen 26 van de 47 zetels. De provincie Overijssel heeft anno 2015 vijf gedeputeerden: twee van het CDA (Eddy van Hijum en Hester Maij), een van de VVD (Monique van Haaf), een van D66 (Annemieke Traag) en een van de CU (Bert Boerman). Het college wordt bijgestaan door een Provinciesecretaris.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Gemeenten[bewerken | brontekst bewerken]

Overijssel telt 25 gemeenten. Tot 1 januari 2001 waren dit er nog 44, maar nadat een gemeentelijke herindeling van kracht werd, daalde het aantal naar 26. Op 1 januari 2005 werden de gemeenten Deventer en Bathmen samengevoegd (onder de naam Deventer), waardoor het aantal gemeenten daalde naar 25.

Provincie Overijssel, gemeenten (2016).
Overzicht van de gemeenten (2016)

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Naar oppervlakte en inwoneraantal[bewerken | brontekst bewerken]

Gemeente Oppervlakte Land Water Inwoners Bevolkingsdichtheid
Almelo 69,41 67,31 2,1 73.175 1.044
Borne 26,16 26,00 0,16 23.489 871
Dalfsen 166,52 165,1 1,4 28.837 169
Deventer 134,33 131,25 3,08 100.913 739
Dinkelland 176,83 175,78 1,03 26.545 148
Enschede 142,75 141,09 1,66 158.918 1.096
Haaksbergen 105,48 104,95 0,56 24.275 232
Hardenberg 317,24 312,87 4,37 61.194 186
Hellendoorn 139,03 138,15 0,88 35.959 261
Hengelo 61,78 61,06 0,72 81.047 1.334
Hof van Twente 215,44 213,18 2,26 35.129 165
Kampen 161,84 141,34 20,50 54.409 349
Losser 99,64 98,95 0,69 22.780 227
Oldenzaal 21,98 21,59 0,39 31.792 1.466
Olst-Wijhe 118,38 114,16 4,22 18.300 152
Ommen 181,98 179,99 1,99 18.179 96
Raalte 172,31 171,28 1,03 37.782 218
Rijssen-Holten 97,40 94,18 0,22 38.227 388
Staphorst 135,70 134,29 1,41 17.217 118
Steenwijkerland 321,69 291,12 30,57 44.258 148
Tubbergen 147,40 146,98 0,42 21.271 141
Twenterand 108,17 106,31 1,86 33.729 315
Wierden 95,24 94,68 0,56 24.474 247
Zwartewaterland 87,91 82,76 5,15 22.755 265
Zwolle 119,28 112,11 8,17 129.213 1.045

Transport[bewerken | brontekst bewerken]

Wegverkeer[bewerken | brontekst bewerken]

Overijssel is een belangrijke doorvoerprovincie van en naar Duitsland en Noordoost Nederland. De belangrijkste hoofdwegen zijn de A1, A28 en A35/N35. Andere belangrijke rijkswegen zijn de N18, A32, N36, N48 en N50. Daarnaast beheert de provincie een groot aantal provinciale wegen van groot en minder groot belang.

  • De A1 komt bij Deventer de provincie binnen en loopt via Hengelo en Oldenzaal naar de Duitse grens, waar hij aansluit op de Duitse A30. De A1 is een belangrijke achterlandverbinding met veel vrachtverkeer. Tussen Knooppunt Beekbergen en Deventer wordt de weg verbreed naar 2x4 rijstroken en tussen Deventer en Knooppunt Azelo naar 2x3 rijstroken.
  • De N18 vormt een verbinding tussen Enschede en de Achterhoek. De weg is in 2018 nieuw geopend tussen Enschede en Groenlo als autoweg.
  • De A28 loopt voor ongeveer 20 kilometer in de provincie, maar is wel de drukste weg in Overijssel, met 130.000 voertuigen dagelijks over de IJsselbrug. De A28 was zeer filegevoelig, echter in 2010/2011 is de A28 vanaf knooppunt Hattemerbroek tot aan knooppunt Lankhorst (excl. tracé door Zwolle) verbreed van 2x2 naar 2x3 rijstroken.
  • De N35 is de belangrijkste transportas door Midden-Overijssel. De weg loopt vanaf de A28 in Zwolle via Raalte en Nijverdal naar Wierden, waar de weg overgaat in de A35 langs Almelo en Hengelo naar Enschede. Vanaf Enschede gaat de weg weer over in de N35 naar de Duitse grens. De N35 is de belangrijkste verbinding tussen de Twentse steden en het Ruhrgebied en Münster.
  • De N36 tussen Almelo en Ommen en de N48 tussen Ommen en Hoogeveen vormen samen voor een verbinding tussen Twente en Groningen en tussen Zwolle en Hardenberg. Beide wegen zijn autowegen met twee rijstroken.
  • De N50 is een belangrijke verbinding vanuit Zwolle richting Kampen en verder naar Flevoland en Friesland.

Scheepvaart[bewerken | brontekst bewerken]

De belangrijkste rivier is de IJssel, die grotendeels de grens vormt met Gelderland. Hier vindt veel scheepvaartverkeer plaats. Een andere bevaarbare rivier is het Zwarte Water tussen Zwolle en Genemuiden. Verder zijn er drie belangrijke kanalen;

  • De Twentekanalen, van Zutphen in Gelderland via Hengelo naar Enschede en een zijkanaal naar Almelo.
  • het Kanaal Almelo-De Haandrik; een kanaal in Oost-Overijssel, met name tussen Hardenberg en Almelo en verder richting Coevorden in Drente.
  • het Zwolle-IJsselkanaal; een kort kanaal tussen het Zwarte Water en de IJssel.

Verder zijn er nog enkele kanalen zoals het Overijssels Kanaal, Kanaal Almelo-Nordhorn en de Soestwetering, maar deze hebben geen transportfunctie (meer).

Treinverkeer[bewerken | brontekst bewerken]

Vier intercityverbindingen (Enschede-Randstad, Zwolle - Roosendaal en Groningen/Leeuwarden-Amersfoort-Randstad en Groningen/Leeuwarden-Lelystad-Randstad) lopen door Overijssel. Station Zwolle heeft een knooppuntfunctie. De stations van Almelo, Deventer en Hengelo hebben een overstapfunctie. De stations van Hengelo, Enschede en Oldenzaal hebben een directe verbinding met Duitsland. De internationale intercity naar Berlijn stopt in Deventer, Almelo en Hengelo. Op veel lijnen vindt goederenverkeer plaats richting Duitsland en richting het noorden van Nederland.

In Overijssel liggen de volgende spoorlijnen:

Vliegverkeer[bewerken | brontekst bewerken]

Overijssel kende tot 2008 een luchthaven: Enschede Airport Twente die gebruikmaakte van de faciliteiten die de vliegbasis Twenthe bood. Sinds de sluiting van de vliegbasis door Defensie zijn meerdere initiatieven geweest om het vliegveld weer te openen. In april 2017 resulteerde dit in de heropening van het vliegveld voor recreatief en klein zakelijk luchtverkeer.

Oeververbindingen[bewerken | brontekst bewerken]

Vanwege de ligging aan de IJssel kent Overijssel een aantal grote bruggen. De belangrijkste is de IJsselbrug bij Zwolle, maar ook de IJsselbrug bij Deventer is belangrijk. Dit zijn tevens de drukste wegen in de provincie. Bij Kampen gaat de N50 over de IJssel. Verder kent Kampen nog twee bruggen over de IJssel. Andere bruggen over de IJssel zijn bij Zwolle de Oude IJsselbrug en de spoorbrug over de IJssel, en bij Deventer een spoor- en verkeersbrug. De rivier de IJssel kan naast deze bruggen ook op een aantal plekken overgestoken worden door middel van een aantal veerponten.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van oeververbindingen over de (Gelderse) IJssel

Buslijnen[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Stads- en streekvervoer in Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Fotogalerij[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]