Overleg:Platformverval

Voorstel tot wijziging paginatitel

VPRO Tegenlicht heeft net een stream (https://youtu.be/CgJ6isBJiWI?si=GLn5JNoOPSPRECpT) gepubliceerd over "Enshittification". Zij verwijzen naar deze pagina (getiteld "Platfoprmverval") maar vertalen dit liever als "Verkuttificatie".

Ik deel hun mening. "Platformverval" is een te beleefde weergave van de oorspronkelijke term.

Mijn verzoek aan de redacteuren alhier is om hernoeming te overwegen.

Kwoot (overleg) 27 jul 2025 10:54 (CEST)

Dit is een lelijke term. Ik heb het hier zelf ook ooit een keer met iemand erover gehad, die doorstudeerde voor Engelse vertaler. We begonnen met de stam 'poep', maar kwamen uiteindelijk uit op een woord waar ik graag voor pleit: "verschijting". Het voorvoegsel 'ver-' wordt nogal eens gebruikt om een proces van verandering aan te duiden: "vermaken", "verworden", "verneuken", "verpesten". Het woord 'verschijting' is dus precies 'een proces waarmee het lijdend voorwerp in steeds grotere mate schijt wordt.'

En het smijt lekker van de tong, zoals terecht (en nodig is) voor een woord als dit.

Daarnaast ben ik het eens met de kritiek op de term: platformverval is in feite een soort verschijting die specifiek op techplatforms plaatsvindt. Maar, zoals genoemd in het VPRO artikel, is verschijting inmiddels een breder fenomeen geworden, waardoor platformverval het fenomeen niet meer volledig dekt. Tevens is het origineel, enshittification, ook een beetje scheldend (en terecht), wat het nederlandse woord dus ook moet zijn.

Ik stem op 'verschijting'. ~2025-27388-0 (overleg) 27 jul 2025 14:59 (CEST)

Het woord 'veranderen' is ook een mooi voorbeeld van het voorvoegsel 'ver-'. Het proces van 'verandering' maakt het lijdend voorwerp tot iets anders. ~2025-27388-0 (overleg) 27 jul 2025 15:01 (CEST)

De aangehaalde bron (Kroese) noemt het begrip 'platformverval' niet. Hij spreekt van 'vershitting'. Wat zeggen andere gezaghebbende bronnen? JanB46 (overleg) 27 jul 2025 15:24 (CEST)

Goede vraag over de gezaghebbende bronnen. Wat betreft de aangehaalde bron, zie in de youtubevideo van hun uitzending om 01:15 het volgende citaat: "'Enshittification' heeft inmiddels een eigen wikipediapagina, en een Nederlandse vertaling: 'platformverval'. Maar dat klinkt veel te netjes voor iets wat Doctorow ziet als een ernstige plaag, die zich in snel tempo verspreid." ~2025-27388-0 (overleg) 27 jul 2025 15:37 (CEST)

Ton van den Boon schreef in december 2024 nog – in navolging van Ilyaz Nasrullah – dat 'platformverval' de officiële benaming voor dit fenomeen is, maar vermoedelijk heeft Nasrullah dat gewoon van dit Wikipedia-artikel overgenomen. 'Platformverval' lijkt een eigen bedenksel van de auteur van dit artikel. Nasrullah stelt 'strontificatie' voor, maar misschien is het beter het gewoon onvertaald te laten tot een bepaalde vertaling breder geaccepteerd is. Jeroen N (overleg) 27 jul 2025 15:40 (CEST)

Verkuttificatie is een schuttingterm en heeft na een zoektocht op internet slechts een vermelding, die van de VPRO zelf. Algemeen aangenomen Nederlandse vertalingen zijn er nog niet. Andere taalwiki's nemen de term enshittification over omdat het zó specifiek Engels is.
Platformverval vind ik een zeer nette vertaling, maar dit dekt misschien niet de hele lading. Mogelijk zijn enshittificatie of verschijting goede vertalingen, deze leveren in elk geval heel wat meer zoekresultaten op. We gaan het zien. Verdel (overleg) 27 jul 2025 18:48 (CEST)

'Verschijting' levert bij mij geen zoekresultaten op die iets met dit onderwerp te maken hebben, en ook 'enshittificatie' kom ik alleen tegen op sociale media en in wat Tweakers-reacties, niet in betrouwbare bronnen. Jeroen N (overleg) 27 jul 2025 18:53 (CEST)

@Verdel: Ik ben de video aan het bekijken waar @~2025-33918-6 in de samenvatting naar verwijst, en daar introduceert Tegenlicht wel degelijk de term verkuttificatie, met het argument dat hierboven al genoemd werd: platformverval is veel te netjes, doet geen recht aan het fenomeen. Zie https://youtu.be/CgJ6isBJiWI?t=66 dus vanaf 1 minuut 6. Dat kun je niet terugdraaien met alleen een wazige verwijzing naar de OP, dan moet je met serieuze argumenten komen om deze bron te weigeren. In de commentaarsectie vindt de term ook grote bijval.

Tevens een courtesy ping voor @Kwoot  →bertux 6 aug 2025 12:46 (CEST)

@Bertux Dank voor je ping. Deze bewerking is al meerdere keren toegevoegd met opmerkingen als "Ik vind dat de vertaling platformverval niet goed weer geeft", "Een passendere vertaling is...". Die draai ik terug omdat we niet op basis van een enkele bron en een enkel zoekresultaat een woord gaan aanpassen. Niemand gebruikt dit woord, alleen de VPRO. En misschien zijn deze IP-adressen wel van de VPRO. Dan verwijs ik naar de overlegpagina om eerst consensus te bereiken. Er kan misschien wel een zin bijgevoegd worden van "De VPRO vertaalt het als verkuttificatie". Maar als je het zo leest is een vreselijk woord en misschien wel taalverval. Verdel (overleg) 6 aug 2025 22:03 (CEST)

Zin is zojuist toegevoegd. Verdel (overleg) 6 aug 2025 22:16 (CEST)

@Verdel: Dank! Alsnog weigeren was ook een optie, alleen vond ik het juist om dan een motivatie te geven. Wat het taalverval betreft: persoonlijk vind ik het woord platformverval een voorbeeld van taalverval: slap, lafjes, om de hete brij heen draaiend. Zoals Cory Doctorow zelf aangeeft: zolang je er geen forse term voor bedenkt schenkt niemand er aandacht aan. Fraai is anders, maar veel meer dan taalverval is het een maatschappelijke tendens: we worden door zoveel stemmen omringd dat we niet alles kunnen horen. Verval zou ik dat niet noemen, het is een kleine prijs die we betalen voor het evolutionaire succes van Homo sapiens.

Wat de VPRO betreft: dat zij achter de aanpassingen en heb ik ook overwogen, maar de aanpassingen aan het artikel en de discussie waar we in verzeild zijn, begonnen een dag nadat die video uitgebracht werd. Vermoedelijk zijn we in gesprek geweest met mensen die Tegenlicht gekeken hadden  →bertux 25 aug 2025 21:15 (CEST)

Voor een levendige creativiteit voor mogelijke woorden, zie https://www.linkedin.com/posts/peggy-van-der-auwera_over-het-briljante-black-mirror-en-de-enshittification-activity-7318155672288718849-HMlg/?originalSubdomain=nl

Vervalcommercialisering, Verontrampenering, Faecalisering ~2025-27388-0 (overleg) 28 jul 2025 22:19 (CEST)

@~2025-27388-0: aan creativiteit ontbreekt het ons niet, maar Wikipedia is volgend, niet leidend. We kunnen kiezen uit termen die de bronnen gebruiken; er is een hoop voor te zeggen om domweg de Engelse term te kiezen  →bertux 28 jul 2025 23:35 (CEST)

Al het bovenstaande in overweging nemende, vind ik "Verkuttificatie" bij nader inzien niet de beste oplossing. Waarom een negatieve connotatie aanbrengen met het geslachtsdeel van een vrouw? Zeg dan "Verkontificatie". Maar al met al vind ik "verschijting" persoonlijk nog wel de beste term. De verschijting van het internet. Maar inderdaad is het uitgangspunt dat Wikipedia volgend is, en niet leidend ook een terechte opmerking. Ik ben heel benieuwd hoe dit artikel zich verder gaat ontwikkelen. Kwoot (overleg) 29 jul 2025 13:06 (CEST)

Als heel Nederland dit woord gebruikt dan heb je een sterk punt om het hier op de wiki aan te passen. Jeroen N heeft een punt dat 'verschijting' weinig met specifiek dit onderwerp te maken heeft. Ik deel de mening van Bertux dat de Engelse term hier zou passen, andere taalwiki's zien dat ook zo in. Maar ja, platformverval is niet fout, hoogstens een te algemene term. Verdel (overleg) 29 jul 2025 20:40 (CEST)

Ik vind het wel een foutieve term, want het impliceert dat het voor platformen geldt. Bijvoorbeeld de enshittification van Google Search wordt duidelijk door anderen als zodanig ervaren. Maar Google Search is een zoekproduct en m.i. geen platform. Bij platformen denk ik aan Google Plus (reeds gestopt), Facebook en Twitter Kwoot (overleg) 30 jul 2025 13:10 (CEST)

@Kwoot: Je doet net of wij een naam mogen kiezen. Dat is niet zo. Wikipedia is volgend, niet leidend. Zelf een naam kiezen valt onder GOO, het verbod op origineel onderzoek.

We moeten het dus doen met wat de bronnen aanreiken, of desnoods een omschrijvende titel kiezen. Wat dat betreft kun je twijfels hebben bij de naam platformverval, maar andere Nederlandse namen zijn niet beter; de Engelse vind ik wel beter, want die is ingeburgerd. Persoonlijk ben ik er niet dol op, omdat hij wel de gebruikerservaring weergeeft, maar daardoor het zicht op de achterliggende processen vertroebelt. Er gaat de suggestie vanuit dat er een kwaadaardig genius achter zit dat de boel laat wegrotten, maar veelal zal kortetermijndenken onder invloed van moordende concurrentie een hoofdrol spelen. Zelf zou ik daarom platformverrotting geschikt vinden; aangezien Wikipedia volgend is, zal ik dus die term bij allerhande krantenredactie moeten inplanten, in de hoop dat het stekje in de loop van vijf jaar aanslaat.

Wat de term platform betreft: je kunt aanvoeren dat daaronder ook digitale ecosystemen en interdependenties kunnen vallen. Eventueel zou je zoiets een metaplatform kunnen noemen. Daar hoort Google zeker bij met zijn verwevenheid van zoekmachine, browser, Chromebook, Android en advertentieverkoop. A fortiori geldt dat voor Apple, waarvoor de term vendor lock-in uitgevonden lijkt te zijn.

Als toegift: er is zoveel dat een ongeschikte naam heeft. Een potvis is geen vis en een muskusrat wordt ook waterkonijn genoemd, maar het is noch een rat noch een konijn. De onderliggende betekenis van Hemelse Vrede is een generaalsvrede, we hebben de oorlog gewonnen, en de Duitse Democratische Republiek was alleen volgens partijbonzen democratisch. Woorden zijn geduldig en taal is kneedbaar  →bertux 30 jul 2025 16:44 (CEST)

Mooi gezegd, en dank voor alle aanvullingen en correcties. Kwoot (overleg) 31 jul 2025 20:35 (CEST)