Overval op het huis van bewaring te Arnhem (11 juni 1944)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overval op het Huis van Bewaring Arnhem
Het voormalige Huis van Bewaring (luchtfoto uit 1925)
Het voormalige Huis van Bewaring (luchtfoto uit 1925)
Plaats Arnhem
Coördinaten 51° 59′ NB, 5° 55′ OL
Datum 11 juni 1944

De Overval op het Huis van Bewaring aan het Walburgplein in Arnhem door een LKP-knokploeg, waarbij 54 politieke gevangenen (overwegend verzetsmensen) op klaarlichte dag werden bevrijd, vond plaats op zondag 11 juni 1944.

Het verzet maakte dankbaar gebruik van de informatie van bibliothecaris Joop van Veldhoven. Hij had toegang tot alle cellen en gevangenen in zowel de Koepel als het Huis van Bewaring te Arnhem. Hij zorgde voor plattegronden, plaats van de sleutels, lijsten van aflossing van de wacht, aantallen bewakers enz. Aan deze succesvolle actie, waren een drietal mislukte pogingen voorafgegaan. Deze vierde succesvolle operatie werd uitgevoerd door onder anderen verzetsman Johannes ter Horst die zich voordeed als dominee en verzetsvrouw Petertje van den Hengel als vrouw van de dominee.

De overval is nog altijd de grootste geslaagde bevrijdingsactie van gevangenen uit een gevangenis in de Nederlandse geschiedenis.

Doelstelling[bewerken]

Hoofddoelstelling van de onderneming was het bevrijden van de kort tevoren gearresteerde verzetsman Eef Zwarts, die op de hoogte was van veel details over de geslaagde overval op de Koepelgevangenis, waarbij onder anderen de verzetsstrijders Frits Slomp en Henk Kruithof waren bevrijd. Het lokale verzet had informatie opgevangen waaruit bleek dat hij ernstig werd mishandeld, zodat het risico bestond dat hij zou doorslaan met alle consequenties van dien. Met de bevrijding van ook de zwaar toegetakelde Zwarts werd dit hoofddoel gerealiseerd.

Uitvoering[bewerken]

Deze geslaagde (vierde) bevrijdingspoging werd uitgevoerd door een groep van negen verzetsmensen: Johannes ter Horst, leider van de KP-Enschede, verkleed als dominee, Petertje van den Hengel, verzetsvrouw / koerierster voor KP-Zuid, als zijn vrouw en zeven KP-leden in burgerkleding, te weten Joop Abbink uit Apeldoorn, Piet Alberts uit Enschede, Dick van Harten uit Wierden, Henk Michel uit Zwolle, Piet Niewold uit Apeldoorn en Geert Schoonman uit Zaandam. LKP-leider Liepke Scheepstra bleef in de buurt om de situatie in de gaten te houden en enkele foto's te maken.

De bevrijde mannen en vrouwen werden naar de woning van de gevangenisdirecteur gebracht, waar ze van de KP-er Scheepstra een envelop met daarin een bonnenkaart plus 10 gulden kregen. In groepjes van twee of drie gingen ze vervolgens naar buiten en mengden ze zich onder de kerkgangers die uit de St. Eusebiuskerk kwamen. Ook de overvallers wisten zich met succes uit de voeten te maken.

Nasleep[bewerken]

Van de 54 politieke gevangenen werden er acht vrij snel weer achter tralies gezet. De overigen bleven vrijwel allemaal spoorloos voor de Sicherheitsdienst.

Externe links[bewerken]