Owenodon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Owenodon
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
NHM R2998, het holotype van Owenodon hoggii
NHM R2998, het holotype van Owenodon hoggii
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Superorde: Dinosauria (Dinosauriërs)
Orde: Ornithischia
Onderorde: Cerapoda
Infraorde: Ornithopoda
Parvorde: Iguanodontia
Geslacht
Owenodon
Galton, 2009
Typesoort
Iguanodon hoggii
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Owenodon is een geslacht van ornithischische dinosauriërs, behorend tot de groep van de Euornithopoda, dat tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige Engeland. De enige bekende soort is Owenodon hoggii.

In 1860 vond natuuronderzoeker A.J. Hogg, nabij Durlston Bay bij Swanage in Dorset, in de Purbeck Limestone, een laag die stamt uit het Berriasien, 143 miljoen jaar oud, een vrijwel complete onderkaak van een plantenetende dinosauriër. In 1874 benoemde Richard Owen op grond van deze vondst een aparte soort van het geslacht Iguanodon: Iguanodon hoggii, waarvan de soortaanduiding vanzelfsprekend Hogg eert.

In 1977, toen het fossiel vanaf 1975 met een zuurbad door Peter J. Whybrow was uitgeprepareerd, werd begrepen dat de vorm niet nauw aan Iguanodon verwant moest geweest, maar er was in die tijd verder weinig aandacht voor het in omvang aanzienlijke maar in kwaliteit onaanzienlijke Britse materiaal. In 2002 meenden David Norman en Paul Barrett dat de soort bij Camptosaurus ondergebracht moest worden, dus als een C. hoggii. Deze interpretatie stuitte echter op kritiek van Kenneth Carpenter en Gregory S. Paul. In 2009 benoemde Peter Galton, in een algehele revisie van dit soort vondsten uit alle werelddelen, een apart geslacht: Owenodon. De geslachtsnaam verbindt Owens naam met een Klassiek Grieks odoon, "tand", een verwijzing naar Iguanodon. Norman was overigens van plan geweest het geslacht "Durlstonia" te noemen; Galton was hem net te vlug af.

Het fossiel, holotype NHM R2998, bestaat uit een stuk rechteronderkaak, ongeveer 145 millimeter lang, waarvan het dentarium nog dertien tanden bevat. Vermoedelijk waren in totaal vijftien tanden aanwezig. Het is licht samengedrukt en ook wat beschadigd tijdens de eerste onoordeelkundige preparatie waarvan de beitelsporen nog zichtbaar zijn. Opmerkelijk genoeg bleek bij een inspectie door Norman in 1998 dat na 1977 het specimen verder beschadigd was; iemand had het kennelijk laten vallen zodat een stuk van de voorkant en een tand was afgebroken. De tanden hebben duidelijke primaire en secundaire verticale richels maar geen tertiaire zoals bij veel andere verwanten.

Volgens Galton is Owenodon een zeer basaal lid van de Styracosterna, in een positie die basaler is dan Lurdusaurus maar meer afgeleid dan Camptosaurus; hij splitst zich dus tussen beiden af van de stamboom.

Literatuur

  • Owen, R., Monograph of the fossil Reptilia of the Wealden and Purbeck formations. Supplement V. Dinosauria (Iguanodon), Palaeontographical Society Monographs 33, 1874, 1-19
  • Norman, D.B. & Barrett, P.M., 2002. Ornithischian dinosaurs from the Lower Cretaceous (Berriasian) of England. Special Papers in Palaeontology 68: 161-189.
  • Carpenter, K. & Wilson, Y., 2008. A new species of Camptosaurus (Ornithopoda: Dinosauria) from the Morrison Formation (Upper Jurassic) of Dinosaur National Monument, Utah, and a biomechanical analysis of its forelimb. Annals of the Carnegie Museum 76: 227-263. DOI:10.2992/0097-4463(2008)76[227:ANSOCO]2.0.CO;2
  • Paul, G.S., 2008. A revised taxonomy of the iguanodont dinosaur genera and species. Cretaceous Research 29(2): 192-216. DOI:10.1016/j.cretres.2007.04.009
  • Galton, P.M., 2009. Notes on Neocomian (Late Cretaceous) ornithopod dinosaurs from England - Hypsilophodon, Valdosaurus, "Camptosaurus", "Iguanodon" - and referred specimens from Romania and elsewhere. Revue de Paléobiologie 28(1): 211-273.