Paardentram Hoorn - Enkhuizen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Tramlijn Hoorn - Enkhuizen
Paardentram Hoorn - Enkhuizen op de kaart
Totale lengte19,9 km
Spoorwijdtemeterspoor 1000 mm
Aangelegd door
N.V. Paardetram Hoorn-Enkhuizen (PHE)
Geopend
Hoorn - Nadorst: 15 juli 1883
Grootebroek - Enkhuizen: 15 augustus 1883
Gesloten1 december 1884
Heropend
Hoorn - Nadorst: 1 augustus 1888
Nadorst - Binnenwijzend: 23 september 1888
Binnenwijzend - Westwoud: 15 januari 1889
Westwoud - Lutjebroek: 15 juni 1888 Lutjebroek - Enkhuizen: 1 augustus 1887
Gesloten6 januari 1918
Huidige statusopgebroken
Geëlektrificeerdnee
Aantal sporen1
Traject
uexKHSTad Kaasmarkt Hoorn
uexHSTd Breed Hoorn
uexdSTRdSTR+l lijn van Zaandam
uexv-STRvSTR-STR+l lijn van Alkmaar
uexv-STRvÜSTl
BSicon .svguexdHSTvBHFdKDSTa 0,0 Hoorn
BSicon .svguexdSTRdSHI2g+ldSHI2gr+ldSHI2r
vSTR+luxmdKRZvvSTRrd
vLSTRuexvHST-BSicon .svg Vredehof Hoorn
dLSTRdSTRluxmdKRZdBSicon .svg lijn naar Medemblik
vLSTR-uexvHST-BSicon .svg Nadorst
vLSTR-uexvHST-BSicon .svg Gouden Hoofd Westerblokker
BSicon vSTRl-.svg
vSTRl- +
BSicon uexvSTR-.svg
uexvSTR- + v-STR+r
BSicon .svg
+
uexdHSTedHST Blokker Oosterblokker
uexdHSTdLSTR Herberg de Witte Eenhoorn Oosterblokker
BSicon uexvSTR-.svg
BSicon v-STRr.svg
lijn naar Enkhuizen
uexvHST- Stationsweg Westwoud
uexvHST- Wissel Westwoud
uexvHST- Medemblikker Tolhuis Hoogkarspel
uexvHST- Bantam Hoogkarspel
uexvHST- Remise Grootebroek
uexvHST- De Zwaan Grootebroek
uexvHST- Stationsweg Bovenkarspel
uexvHST- Halve MaanBovenkarspel
uexvHST- Vianen Enkhuizen
uexvKHSTe- 19,9 Het Park Enkhuizen

De paardentram Hoorn-Enkhuizen was een paardentramlijn tussen de Nederlandse plaatsen Hoorn en Enkhuizen. De verbinding bestond als paardentram van 1889 tot 1918.

De in 1887 opgerichte N.V. Paardetram Hoorn-Enkhuizen (PHE) exploiteerde de paardentram, en daarnaast nog een tramomnibus tussen Hoorn en Alkmaar. In wezen was de paardentram een voortzetting van de West-Friesche Tramweg Maatschappij (WFTM), die vanaf 1882 trachtte een stoomtramverbinding Hoorn - Enkhuizen tot stand te brengen.[1] Slechts een deel van het traject werd voltooid voordat in 1884 de WFTM ermee ophield[2], onder meer door tegenwerking van de gemeenten waar de stoomtram doorheen zou rijden.[3] Het materieel werd afgevoerd, de baan werd in 1887 overgenomen door de PHE. Vanaf dat jaar begon men met de tramdienst, aanvankelijk alleen op het gedeelte Enkhuizen-Lutjebroek. In gedeeltes kwamen de overige delen van het traject erbij, tot in 1889 de gehele route in gebruik was.[4]. De PHE ging in 1892 failliet, waarna de tram werd overgenomen door de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij.[5]

De tramverbinding liep van de Roode Steen (hoek Grote Noord) door de binnenstad van Hoorn tot de Nieuwe Westerstraat in Enkhuizen, ter hoogte van hotel Het Park. Tussen deze steden werd de straatweg van Hoorn naar Enkhuizen gevolgd (Hoorn - Westerblokker - Oosterblokker - Westwoud - Hoogkarspel - Lutjebroek - Grootebroek - Bovenkarspel - Enkhuizen)[6][7] In 1890 reed de tram in beide richtingen ruwweg één maal per twee uur en de rit duurde een uur en veertig minuten.[7] Een retourtje Enkhuizen - Hoorn kostte 75 cent. In 1911 werden dagelijks 7 retourritten gemaakt, op zaterdag en zondag 8.

In de Eerste Wereldoorlog werd de exploitatie steeds moeilijker, onder meer doordat de foerage van de paarden steeds duurder werd. Op 31 december 1917 reed de laatste paardentram en in 1924 waren de laatste restanten van het tramspoor opgeruimd.[5]

In 1885 is het deel Hoorn - Enkhuizen van de spoorlijn Zaandam - Enkhuizen gereed gekomen.

Materieel[bewerken | brontekst bewerken]

Nummer Jaar Fabrikant Afkomst Opmerking Afbeelding
1-5 1887 Boon 16 zitplaatsen. Buiten dienst in 1906. Gesloten rijtuig. Later vernummerd in 145-149.[8]
6 1888 Van Delft NBSM 16 zitplaatsen. Buiten dienst in 1906. Gesloten rijtuig. Later vernummerd in 150.[8]
7-8 1889 Beijnes 24 zitplaatsen. Buiten dienst in 1892. Open rijtuig. Later vernummerd in 143-144. Later naar Rotterdam.
138 1905 Beijnes Leiden 12 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig.[8]
1-5 1883 Beijnes GTA 14 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig. Voormalige AOM-paardentram.[8]
6 1875 GTA 14 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig. Voormalige AOM-paardentram.[8][9]
7 1875 GTA 14 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig. Voormalige AOM-paardentram.[8][9]
8 1875 Beijnes GTA 14 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig. Voormalige AOM-paardentram.[8][9] De foto werd genomen in de Amsterdamse periode van de tram. Naatje op de dam.jpeg
9-10 1875 Beijnes GTA 14 zitplaatsen. Buiten dienst in 1918. Gesloten rijtuig. Voormalige AOM-paardentram.[8][9]