Pannenkoek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Pannenkoek
Appelpannenkoek
Varianten zoet of hartig
Serveertemperatuur warm of koud
Gang dessert of hoofdgerecht
Type beslag
Portaal  Portaalicoon   Eten en drinken
Op andere Wikimedia-projecten

Klassieke pannenkoek met stroop
Pannenkoekbeslag: bloem, melk en ei
Bananenpannenkoekjes met fruit: een typisch ontbijt voor toeristen in Zuidoost-Azië

Een pannenkoek is een gerecht, bestaande uit meel, ei, melk en wat zout, dat in een koekenpan met verhitte vetstof wordt gebakken. Hoewel tegenwoordig ook andere varianten bestaan, werd een pannenkoek oorspronkelijk van half boekweitmeel en half tarwemeel gebakken. Sommigen maken een kunst van het omdraaien van een pannenkoek en werpen de pannenkoek vanuit de pan omhoog om hem weer omgedraaid in de pan terug te vangen. Pannenkoeken worden vaak opgerold of opgeplooid gegeten met zoete of hartige vulling. Men kan ze zowel warm als koud eten.

Varianten[bewerken | brontekst bewerken]

Er bestaan verschillende variaties van de pannenkoek.

Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

  • poffertje: een bepaald soort kleine pannenkoek.
  • flensje: een dunne pannenkoek.
  • spekdik: een Groningse variant gemaakt met een wafelijzer op Nieuwjaar.
  • drie-in-de-pan: kleine dikke pannenkoekjes met rozijnen. Deze worden, zoals de naam al zegt, per drie stuks in een koekenpan gebakken.

Internationaal[bewerken | brontekst bewerken]

  • Blini's zijn Russische pannenkoekjes van boekweitmeel, die met een hartige vulling (zoals kaviaar) worden gegeten. In Roemenië wordt er veel pannenkoek (clătită) gegeten; vaak met een hartige, maar ook wel zoete vulling.
  • In het zuiden van het Duitse taalgebied zijn Pfannkuchen ook wel bekend als Palatschinken (met klemtoon op de i, ontleend aan het Hongaarse palacsinta, afkomstig van het Latijnse placenta: "koek"). Ze zijn dunner en fijner dan de gangbare pannenkoeken en worden in Oostenrijk (Palatschinken), Tsjechië (palačinky), Slowakije (palačinky), Hongarije (palacsinta), Roemenië (plăcintă), Moldavië en op de Balkan zowel hartig als zoet gevuld gegeten.
  • De Franse crêpe is een flensje, een dun soort pannenkoek, zoals in crêpe suzette. Vooral in Limousin, Bretagne en het noorden van Frankrijk bestaat er een rijke traditie van pannenkoeken, galettes en tourtous.
  • In de Verenigde Staten is de pancake een luchtig schijfje van 5 tot 10 cm in doorsnee, dat dankzij rijsmiddelen één à twee centimeter dik is. Ook maakt men wel gebruik van karnemelk in plaats van melk. Deze worden als ontbijt gegeten met iets zoets zoals esdoornsiroop (maple syrup).
  • De okonomiyaki is een Japanse pannenkoek.
  • Een wrap is een opgerolde pannenkoek met vulling van Mexicaanse en/of Amerikaanse oorsprong.
  • De baghrir uit de regio Maghreb lijkt op een pannenkoek, maar hieraan wordt geen melk als ingrediënt toegevoegd.

In Nederland wordt een pannenkoek die belegd is met gehakt of salami en groentes zoals champignons, taugé en paprika, daarna bestrooid met geraspte kaas en ten slotte gegratineerd, wel een panza genoemd (samentrekking van pannenkoek en pizza).[1]

Een bananenpannenkoek is een pannenkoek waarbij bananen het meel, de suiker en de melk vervangen.[2]

Restaurants[bewerken | brontekst bewerken]

Vooral in Nederland bestaan restaurants die zijn gespecialiseerd in pannenkoeken, vaak "pannenkoekenhuizen" genoemd. Daarbij zijn er al of niet varende pannenkoekenboten. In die restaurants is er een grote keuze aan hartige en zoete pannenkoeken. In Frankrijk en in het Franstalige deel van Zwitserland kent men crêperieën, dat zijn in Franse crêpes gespecialiseerde pannenkoekenrestaurants.

In Chicago (Verenigde Staten) is "Pannenkoeken Cafe" een keten van twee filialen, gespecialiseerd in traditionele Nederlandse pannenkoeken. IHOP (voorheen the International House of Pancakes) is een Amerikaanse ontbijtrestaurantketen, gespecialiseerd in de Amerikaanse pannenkoekenvariant. Ook in de provincie Brits-Columbia (Canada) zijn restaurants die pannenkoeken serveren, zoals de restaurantketen The Dutch Pannenkoeken House.[3] Op Aruba bevindt zich eveneens een Nederlands pannenkoekenhuis.

Gemaksvoedsel[bewerken | brontekst bewerken]

Aan kant-en-klaar-pannenkoekenmix hoeft alleen nog water of melk te worden toegevoegd. Voorgebakken en vacuümverpakte pannenkoeken kunnen door korte opwarming in een magnetron of koekenpan eetklaar worden gemaakt.

Veganistisch[bewerken | brontekst bewerken]

Mensen die uitsluitend plantaardig eten kunnen de eieren weglaten of vervangen door kikkererwtenmeel, boekweitmeel, bakpoeder of een speciaal eivervangend poeder. De melk kan worden vervangen door water, sojamelk, havermelk, amandelmelk, andere soorten melk of bier[4].

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • Tot de spellingwijziging van 1995 werd in het Nederlands pannenkoek gespeld als "pannekoek". Sommigen houden vast aan de oude spelling, die ze dan bijvoorbeeld als een versteende vorm beschouwen. De officiële spelling erkent dit niet.[5][6]
  • Het woord wordt ook wel gebruikt als scheldwoord. Iemand die niet goed presteert (in werk of anderszins) wordt soms voor pannenkoek uitgemaakt. In enkele gemeentes heeft dit ertoe geleid dat het woord deel uitmaakt van de lijst van verboden woorden om gezagsdragers mee aan te spreken.[7] De term als zodanig zou oorspronkelijk uit de wielrennerij stammen om denigrerend een zwakke coureur te betitelen.[8]
  • In 1986 bedacht Jan Kruis Sint Pannekoek, met 29 november als datum voor een dag waarop pannenkoeken gebakken worden.
  • Daarnaast wordt sinds 2006 door enkele bedrijven de derde of vierde vrijdag van maart aangewezen als Nationale Pannenkoekdag, waarop basisschoolleerlingen gevraagd wordt pannenkoeken te bakken voor ouderen.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]