Républicains Radicaux et Radicaux-Socialistes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Parti Radical-Socialiste)
Ga naar: navigatie, zoeken

De Républicains Radicaux et Radicaux-Socialistes¹ (RRRS, Nederlands: Radicale Republikeinen en Radicale Socialisten, beter bekend in het Nederlandse taalgebied als de Radicaal-Socialistische Partij) is een Franse politieke partij die thans deel uitmaakt van de Union pour un Mouvement Populaire (UMP) van Jacques Chirac.

De RRRS ontstond aan het einde van de negentiende eeuw en had aanvankelijk maar één doel: de scheiding van kerk en staat en de invoering van het laïcisme. De partij was bijzonder antiklerikaal. In 1901 kreeg de partij haar huidige naam. De partij maakte deel uit van de regering van premier Émile Combes en Maurice Rouvier die van Frankrijk een seculiere staat maakten. Na de verwezenlijking van dit programmapunt, leed de partij onder de interne twisten tussen de linker- en rechtervleugel. Édouard Herriot, een machtig man binnen de RRRS, wist desondanks de vleugels bijeen te houden en koos voor een middenkoers.

In 1924 en in 1932 werd Herriot premier van een centrum-linkse regering met de socialisten, maar over het algemeen maakte de RRRS deel uit van centrum- (1925-1926; 1932-1934) en centrum-rechtse coalities (1926-1928; 1934-1936) en was de partij een gematigd rechtse partij geworden.

In 1936 trad de RRRS echter toe tot het Volksfront, de verkiezingsalliantie van de sociaaldemocratische SFIO en de Communistische Partij van Frankrijk. De leider van het Volksfront, Léon Blum (SFIO), vormde na de verkiezingsoverwinning een kabinet waarin de radicalen Camille Chautemps en Édouard Daladier (respectievelijk de leiders van de linker en rechtervleugel van de RRRS) belangrijke ministersposten vervulden. De RRRS'ers in en buiten het kabinet begonnen zich echter spoedig zorgen te maken over het radicalisme van haar coalitiepartners. Dit was één van de redenen voor de val van het kabinet (april 1938). Direct daarna vormde Daladier een centrum-rechts coalitiekabinet dat maart 1940 standhield.

In juni 1940 stemde de meerderheid van de RRRS'ers in het parlement vóór het voorstel om maarschalk Philippe Pétain volmachten te geven.

Tijdens de beginjaren van de Vierde Franse Republiek, nam de RRRS een centrum-linkse positie in. Partijleider Pierre Mendès France, premier van 1954 tot 1955, voerde een antikoloniale politiek en trok de Franse troepen terug uit Indochina en gaf autonomie aan Tunesië. Mendès-France hoopte van de RRRS de grootste partij van centrum-links te maken en de Socialistische Partij voorbij te streven. Hij slaagde hier niet in, en zijn medepartijlid, Edgar Faure, voorstander van een centrum-rechtse koers, bracht het kabinet-Mendès-France ten val. Tijdens het premierschap van de socialist Guy Mollet, voorstander van het behoud van het koloniale rijk, voerde Mendès-France vanuit het parlement felle oppositie. Dit leidde tot een ernstig conflict met de rechtervleugel van de RRRS.

In 1958 kwam Charles de Gaulle mede dankzij de rechtervleugel van de RRRS aan de macht. De samenwerking tussen gaullisten en radicalen duurde voort tot in de jaren 70 toen partijleider Jean-Jacques Servan-Schreiber een linkse koers poogde te voeren en een verbond sloot met François Mitterrand, toen de leider van de Parti Socialiste. De rechtervleugel van de RRRS, verbolgen over de actie van Servan-Schreiber, stapte uit de partij en de linkervleugel werd uiteindelijk de Parti Radical de Gauche.

De rechtervleugel (die de partijnaam RRRS bleef aanhouden) sloot zich in 1978 aan bij de conservatieve, doch anti-Gaullistische Union pour la Démocratie Française (UDF) van Valéry Giscard d'Estaing, die ironisch genoeg in die tijd vrij christendemocratisch was. In 2002 verliet een deel van de radicalen de UDF en werden lid van Chirac's Union pour un Mouvement Populaire (UMP). Het andere deel der radicalen is nog steeds lid van de UDF (op persoonlijke titel).

Noot[bewerken]

  • ¹De naam impliceert een socialistische partij, doch het gaat hier om een partij van burgerlijk links.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]