Parti socialiste (Frankrijk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Parti Socialiste (Frankrijk))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Parti socialiste
PS-Solfé1.jpg
Personen
Partijvoorzitter Jean-Christophe Cambadélis
Mandaten
Zetels in de Assemblée Nationale
Zetels in de Sénat
Zetels in het Europees Parlement
Geschiedenis
Opgericht 1905 (SFIO)
1969 (PS)
Algemene gegevens
Actief in Frankrijk
Richting Links
Ideologie democratisch socialisme, sociaaldemocratie
Kleuren Rood, roze
Internationale organisatie Socialist International
Europese fractie Partij van de Europese Sociaaldemocraten - PES
Website www.parti-socialiste.fr
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Frankrijk
Pierre Mauroy in 1990.
Laurent Fabius in 2007.
Lionel Jospin in 2008.
Martine Aubry in april 2012.

De Parti socialiste (PS, Nederlands: Socialistische Partij) is een Franse politieke partij. Hoewel de partij gekwalificeerd is als democratisch socialistische partij, kan men vandaag de dag zeggen dat het een sociaaldemocratische partij is geworden.

Geschiedenis[bewerken]

Er is sinds de jaren 80 van de negentiende eeuw een socialistische partij in Frankrijk, zij dat zij steeds onder een andere naam heeft bestaan.

De Parti Ouvrier Français, Franse Arbeiderspartij, werd in 1880 door Paul Lafargue, een schoonzoon van Karl Marx, en door Jules Guesde opgericht, maar viel in 1882 uiteen in een marxistische partij onder Guesde en een gematigde onder Paul Brousse. De twee partijen probeerden beide controle te krijgen over de arbeidersklasse en stonden links van de Républicains Radicaux et Radicaux-Socialistes RRRS, hoewel de naam het doet vermoeden was dat geen socialistische partij, en rechts van de revolutionaire syndicalisten, die de vakbeweging controleerden. Erg succesvol waren de partijen van Guesde en Brousse niet.

Het socialisme in Frankrijk kreeg in 1899 een nieuwe impuls door de oprichting van de linkse Parti Socialiste de France, Socialistische Partij van Frankrijk, en de reformistische Parti Socialiste Français, Franse Socialistische Partij. Deze laatste partij stond onder leiding van Alexandre Millerand. Millerand werd later president van Frankrijk, maar was toen inmiddels conservatief geworden. Beide partijen werden in 1905 door de inspanning van Jean Jaurès in de Parti Socialiste Unifié PSU, Verenigde Socialistische Partij, verenigd. De nieuwe partij stelde zich niet alleen socialistisch op, maar ook pacifistisch. Jaurès, een pacifist en één van de leiders van de PSU stelde zich aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog antimilitaristisch op, maar werd daarom op 31 juli 1914 vermoord. De nationalistische stemming in Frankrijk had uiteindelijk ook invloed op PSU en vooral de reformisten in de partij stelden zich patriottistisch op. Vergelijkbare situaties deden zich in andere Europese landen voor.

De socialisten die tegen oorlog waren leden bij de verkiezingen van 1919 een nederlaag, de patriottische socialisten wonnen daarentegen zetels. De linkervleugel van de partij scheidde zich daarna als Communistische Partij PCF af. Het deel van de partij dat overbleef werd door Léon Blum tot de Section Française de l'Internationale Ouvrière SFIO omgevormd. De SFIO was net als de Communistische Partij dogmatisch marxistisch, maar wel democratisch en wees de retoriek van de communisten af.

De SFIO maakte in 1924 en in 1932 deel uit van de centrumlinkse regeringen met de RRRS, van het Cartels des Gauches. Samenwerking met de radicalen bleek moeilijk, speciaal op economisch vlak, maar ook door de onwil van PCF om de centrumlinkse regeringen te steunen of zelfs te gedogen. De PCF volgde nauwgezet de Komintern-politiek om niet met de sociaaldemocraten samen te werken. Met de opkomst van het fascisme in Duitsland in de jaren 30 wijzigde de Komintern haar politiek radicaal en riep zij de communistische leiders in Europa op om deel te gaan nemen in centrumlinkse coalitieregeringen. De SFIO, de PCF en de radicalen, de RRRS, sloten in 1934 een akkoord waaruit het Volksfront voortkwam, dat de parlementsverkiezingen 1936verkiezingen van 1936 won en er een regering werd gevormd. Deze regering onder leiding van de voorzitter van de SFIO Léon Blum viel binnen een jaar uit elkaar, omdat de drie partijen het onderling niet over de economische politiek en het beleid ten aanzien van de Spaanse Burgeroorlog eens konden worden.

De SFIO werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter verboden. Léon Blum, een Jood, werd in een concentratiekamp opgesloten, maar overleefde de oorlog wel. Hij was na de Tweede Wereldoorlog zelfs nog even premier. De SFIO herleefde na de bevrijding van 1944 met Guy Mollet als voorzitter. Hij was in 1957 premier van een minderheidsregering, maar de partij takelde langzaam maar zeker af. Gaston Defferre kon in de jaren 60 het tij niet keren, waardoor de SFIO in 1969 werd opgeheven.

Periode-Mitterrand[bewerken]

François Mitterrand, een onafhankelijk links kamerlid, en Alain Savary namen het voortouw bij de vorming van de Parti socialiste in 1969 (Congrès d'Alfortville, Congrès d'Issy-les-Moulineaux). In juli 1969 fuseerden de SFIO en de Parti Radical Socialiste tot de Parti Socialiste en werd dit door een partijcongres bekrachtigd. Mitterrand en zijn Convention des Institutions Républicaines (CIR, Conventie van Republikeinse Conventies) bleven echter na een conflict met de partijleiding van de SFIO voorlopig buiten de nieuwe partij. In 1971 sloten Mitterrand en zijn aanhangers zich uiteindelijk toch aan bij de PS (Congres van Épinay) en werd Mitterrand zelfs tot secretaris-generaal van de PS gekozen. Uiteindelijk wist Mitterrand samenwerking voor elkaar te krijgen met de PCF (1972), die langzaam in Eurocommunistische richting opschoof.

In 1974 behaalde Mitterrand tijdens de tweede ronde van de presidentsverkiezingen 49,19% van de stemmen tegen 50,80% voor Valéry Giscard d'Estaing. Mitterrand had de socialisten weer op de kaart gezet.

In 1981 sloot Mitterrand een verkiezingsovereenkomst met de PCF en de Parti Radical de Gauche en werd haar gezamenlijke presidentskandidaat. In datzelfde jaar behaalde Mitterrand in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen 51,75% van de stemmen tegen 48,24% van de stemmen voor Giscard d'Estaing. In 1988 werd Mitterrand herkozen. Tijdens zijn bewind waren er, met uitzondering van 1986-1988 en 1993-1995, socialistische premiers. De premiers waren respectievelijk: Pierre Mauroy (1981-1984), Laurent Fabius (1984-1986), Michel Rocard (1988-1991), (de eerste vrouwelijke premier) Édith Cresson (1991-1992) en Pierre Bérégovoy (1992-1993).

Mitterrand voerde een strikt socialistisch bewind en nationaliseerde de banken, het verzekeringswezen en de militaire industrie. De lonen van de arbeiders gingen omhoog en hun werkuren omlaag. De rijke Fransen zetten als gevolg hiervan hun geld en kapitaal op buitenlandse rekeningen en dit leidde mede tot een economische crisis.

Na Mitterrand[bewerken]

In 1984 besloten Mitterrand en zijn premier Laurent Fabius om het socialistisch experiment een halt toe te roepen. Sindsdien omhelsde de PS de markteconomie en de sociaaldemocratie. De partij werd hierna wel fel bekritiseerd door extreemlinks, de Lutte Ouvrière (Klassenstrijd der Arbeiders) en de Ligue Communiste Révolutionnaire (Revolutionair-Communistische Liga), die de PS sindsdien niet meer zien als een "ware" socialistische partij.

In 1995 stopte Mitterrand als president en bij de nieuwe presidentsverkiezingen versloeg de Gaullistische Jacques Chirac de socialist Lionel Jospin. In 1997 won de PS echter de verkiezingen voor de Assemblée Nationale en werd Jospin premier. Zijn beleid was progressief, maar was weinig traditioneel socialistisch. Bij de presidentsverkiezingen in 2002 werd Jospin vanaf de eerste stemronde uitgeschakeld, waarna hij de politiek verliet. Als premier werd hij opgevolgd door de liberaal Jean-Pierre Raffarin. Bij de parlementsverkiezingen leed de PS eveneens een nederlaag. Bij de regionale verkiezingen won de partij in 20 van de 22 stedelijke gebieden (met uitzondering van Corsica en de Elzas).

Op 1 december 2004 stemden 59% van de PS-leden vóór de Europese Grondwet. Desondanks raadden een aantal prominenten zoals Laurent Fabius, Henri Emmanuelli en Jean-Luc Mélenchon de kiezer aan om bij het referendum tegen de grondwet te stemmen. Op 29 mei 2005 stemden de meeste Fransen tegen de grondwet.

Sinds de verkiezingsnederlaag van Jospin bij de presidentsverkiezingen van 2002 was er onrust binnen de PS.[bron?] Een aantal PS'ers bepleitte een rechtsere koers, terwijl anderen een linksere koers nastreefden.
In november 2005 werd François Hollande als kandidaat voorgesteld, de partner van Ségolène Royal, oud-minister van onderwijs en arbeid. Uiteindelijk werd in 2007 Royal presidentskandidate. Zij verloor de verkiezingen van Nicolas Sarkozy.

24 mei 2007 maakte Hollande bekend dat hij opstapte als hoofd van de Parti Socialiste. Hij steunde Martine Aubry als kandidate en niet Royal.

In oktober 2011 versloeg hij Martine Aubry in de tweede ronde van de socialistische voorverkiezingen van de Franse presidentsverkiezingen van 2012, en werd daarmee de socialistische tegenstrever van Nicolas Sarkozy. Tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen haalde Hollande 10.273.480 stemmen, 28,63% van het totale aantal stemmen. Hij won hiermee van zittend president Sarkozy. Beiden gingen door naar de tweede ronde. Op 6 mei 2012 werd bekendgemaakt dat Hollande de tweede ronde had gewonnen met 51,90% van de stemmen.

Opnieuw leverde de Parti socialiste zowel de president als de premier.

Voorverkiezingen 2017[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Voorverkiezingen Parti socialiste 2017 (Frankrijk) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2017 hield de Parti socialiste op 22 en 29 januari 2017 voorverkiezingen om een kandidaat voor het presidentschap aan te wijzen.

Congressen[bewerken]

  • Congrès d'Alfortville (4 mei 1969)
  • Congrès d'Issy-les-Moulineaux (11-13 juli 1969)
  • Congrès d'Épinay (11-13 juni 1971)
  • Congrès de Grenoble (22-24 juni 1973)
  • Congrès de Pau (31 januari-12 februari 1975)
  • Congrès de Nantes (17-18 juni 1977)
  • Congrès de Metz (6-8 april 1979)
  • Congrès de Créteil (24 januari 1981)
  • Congrès de Valence (23-25 oktober 1981)
  • Congrès de Bourg-en-Bresse (28-30 oktober 1983)
  • Congrès de Toulouse (11-13 oktober 1985)
  • Congrès de Lille (3-5 april 1987)
  • Congrès de Rennes (15-18 maart 1990)
  • Congrès de l'Arche (13-15 december 1991)
  • Congrès de Bordeaux (10-12 juli 1992)
  • Congrès du Bourget (22-24 oktober 1993)
  • Congrès de Liévin (18-20 november 1994)
  • Congrès de Brest (21-23 november 1997)
  • Second Congrès de Grenoble (24-26 november 2000)
  • Congrès de Dijon (16-18 maart 2003)
  • Congrès du Mans (18-20 november 2005)
  • Congrès de Reims (14-16 november 2008)

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Franse politieke partijen
Vlag van Frankrijk
Nationale Vergadering:Groupe SER: Parti socialiste (274) · PS dissidents (6) · Parti écologiste (4) · Mouvement Républicain et Citoyen (3) · Divers Gauche (3) · Parti progressiste martiniquais (1) · Union démocratique bretonne (1) · Parti Radical de Gauche (1)

Groupe LR: Les Républicains (189) · Divers Droite (6) · Parti chrétien-démocrate (2) · Centre National des Indépendants et Paysans (1)
Groupe UDI: Union des démocrates et indépendants (5) · Les Centristes (7) · Parti radical (6) · Force européenne démocrate (4) · Alliance centriste (2) · Calédonie ensemble (2) · Tapura Huiraatira (2) · Tahoeraa huiraatira (1) . Territoires en mouvement (1)
Groupe RRDP: Parti Radical de Gauche (11) · Parti socialiste (2) · Divers Gauche (2) · Mouvement des progressistes (1) · Guadeloupe Unie, Socialisme et Réalités (1) · Mouvement démocrate (1)
Groupe GDR: Franse Communistische Partij (7) · Fédération pour une alternative sociale et écologique (2) · Mouvement indépendantiste martiniquais (2) · Rassemblement démocratique martiniquais (1) · Mouvement pour la Réunion (1) · Divers Gauche (2)

Niet bij een fractie ingeschreven: Europe Écologie-Les Verts (11) · Front national (2) · Debout la France (1) · Ligue du Sud (1) · Uit de PS gesloten (2)
Senaat:Groupe LR: Les Républicains (127) · Parti radical (2) · Rassemblement (2) · Nouveau Centre (1)

Groupe SOC: Parti socialiste (117) · Walwari (1) · Guadeloupe Unie, Socialisme et Réalités (1) · Mouvement populaire franciscain (1)
Groupe UDI-UC: Union des démocrates et indépendants (28) · Alliance centriste (9) · Les Centristes (8) · Parti radical (5) · Force européenne démocrate (4) · Tapura Huiraatira (2) · Gauche Moderne (1) · Mouvement démocrate (4)
Groupe CRC: Franse Communistische Partij (19) · Parti communiste réunionnais (1)
Groupe RDSE: Parti Radical de Gauche (11) · Parti socialiste (2) · Mouvement Républicain et Citoyen (1) · Mouvement des progressistes (1)
Groupe écologiste: Europe Écologie-Les Verts (10) · Parti écologiste (2)

RASNAG: Uit de PS gesloten (4) · Front National (2) · Debout la France (1) · Mouvement Pour la France (1) · Démocratie et République (1)
Europees parlement:Les Républicains (20) · Parti socialiste (12) · Parti Radical de Gauche (1) · Mouvement démocrate (4) · Alliance centriste (1) · Parti radical (1) · Nous Citoyens (1) · Franse Communistische Partij (1) · Parti de gauche (2) · Parti communiste réunionnais (1) · Europe Écologie-Les Verts (6) · Partijloos (7) · Front national (21) · Souveraineté, indépendance et libertés (1) · Rassemblement bleu Marine (1)
Niet-parlementaire partijen:Strollad Breizh · Génération écologie · Mouvement Écologiste Indépendant · Les Progressistes · Esquerra Republicana de Catalunya · Lutte Ouvrière
Leden (32):Vlag van BelgiëVlag van Vlaanderen Socialistische Partij Anders (sp.a) · Vlag van BelgiëVlag van Wallonië Parti Socialiste (PS) · Vlag van Bulgarije Bǎlgarska Socialističeska Partija (BSP) · Vlag van Cyprus Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών (EDEK) · Vlag van Denemarken Socialdemokraterne (SD) · Vlag van Estland Sotsiaaldemokraatlik Erakond (SDE) · Vlag van Finland Suomen Sosialidemokraattisen Puolue (SDP) · Vlag van Frankrijk Parti Socialiste (PS) · Vlag van Duitsland Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) · Vlag van Griekenland Panellinio Sokialistiko Kinima (PASOK) · Vlag van Hongarije Magyar Szocialista Párt (MSZDP) · Vlag van Ierland Labour Party (PLO) · Vlag van Italië Partito Socialista Italiano (PSI) · Vlag van Letland Latvijas Sociāldemokrātiskā Strādnieku Partija (LSDSP) · Vlag van Litouwen Lietuvos Socialdemokratu Partija (LSDP) · Vlag van Luxemburg Letzeburger Socialistesch Arbechterpartei (LSAP) · Vlag van Malta Partit Laburista (PL) · Vlag van Nederland Partij van de Arbeid (PvdA) · Vlag van Noorwegen Det Norske Arbeiderpartiet · Vlag van Oostenrijk Sozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) · Vlag van Polen Sojusz Lewicy Demokratycznej - Unia Pracy (SLD-UP) · Vlag van Portugal Partido Socialista · Vlag van Roemenië Partidul Social Democrat (PSD) · Vlag van Slovenië Socialni Demokrati (SD) · Vlag van Slowakije SMER - sociálna demokracia · Vlag van Spanje Partido Socialista Obrero Español (PSOE) · Vlag van Tsjechië Česká Strana Sociálně Demokratická (ČSSD) · Vlag van Zweden Sveriges socialdemokratiska arbetareparti · Vlag van Verenigd Koninkrijk Labour Party (LP) · Vlag van Verenigd Koninkrijk Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van Schotland Pàrtaidh Làbarach na h-Alba (PLA) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van Wales Llafur Cymru (LC)
Partijvoorzitters:Wilhelm Dröscher · Robert Pontillon · Joop den Uyl · Vítor Constâncio · Guy Spitaels · Willy Claes · Rudolf Scharping · Robin Cook · Poul Nyrup Rasmussen
Fractievoorzitters EP:Guy Mollet · Hendrik Fayat · Pierre Lapie · Willi Birkelbach · Käte Strobel · Francis Vals · Georges Spénale · Ludwig Spénale · Ernest Glinne · Rudi Arndt · Jean-Pierre Cot · Pauline Green · Enrique Baron Crespo · Martin Schulz
Fracties EP:Fractie van de Socialisten (S) ('53-'58) · Socialistische Fractie (SOC) ('58-'93) · PES ('93-'09) · Socialisten en Democraten (S&D) ('09)
Voorloper:Confederatie van Socialistische Partijen van de Europese Gemeenschap (CSPEG)
Commissarissen Juncker:Neven Mimica · Corina Crețu · Maroš Šefčovič · Frans Timmermans · Pierre Moscovici · Karmenu Vella · Vytenis Andriukaitis · Federica Mogherini
Leden Europese Raad:Werner Faymann · Helle Thorning-Schmidt · François Hollande · Robert Fico · Matteo Renzi · Joseph Muscat · Zoran Milanović · Stefan Löfven · Bohuslav Sobotka