Paul Otlet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Paul Otlet in 1937.

Paul Marie Ghuislain Otlet (Brussel, 23 augustus 1868 – aldaar, 10 december 1944) was een Belgische bibliograaf, theosoof, pacifist en ondernemer.

Otlet was de pionier van de 'library science': de documentering van de menselijke kennis. Otlet hield zich zijn hele leven lang bezig met de vraag hoe gegevens en kennis voor iedereen toegankelijk kunnen worden gemaakt, met behulp van een universeel systeem van classificatie. Hij maakte zowel het Mundaneum als de Universele Decimale Classificatie.

Répertoire Universel[bewerken]

Répertoire Bibliographique Universel

Otlet hoopte al op jonge leeftijd alle menselijke kennis in een bibliografisch systeem te vangen. In 1934, lang voor er sprake was van hypertext, maakte Otlet een zoeksysteem dat op mechanische wijze (met wieltjes en haken) de lezers inzicht zou moeten brengen in een mechanische database van miljoenen fichekaarten van 3 bij 5 inch. Otlet wilde zo, door de links tussen alle kennisbronnen en (voor wie wat verder denkt) tussen de mensen, het 'Universele Boek' toegankelijk maken. Hij dacht dat ooit alle kennis op de hele wereld toegankelijk zou zijn via een elektrische telescoop die in combinatie met telefoon een facsimilebeeld zou laten verschijnen op een projectiescherm.

In december 1895 werd te Brussel de Conférence Bibliographique Internationale gehouden, waar besloten werd het classificatiesysteem van Dewey te gebruiken. De Union Bibliographique Internationale wordt opgericht, met als organen het Office International de Bibliographie (OIB) en het Institut International de Bibliographie (IIB).

Tot het zover was, deed Otlet een poging alle kennis ter wereld te verzamelen, en daartussen 'links' ('des liens') aan te brengen, om een 'grand réseau' te maken. Daarvoor richtte hij in 1895 samen met Henri La Fontaine de Répertoire Bibliographique Universel (RBU) op, een ambitieus project dat een bibliografie wilde maken van alle gedrukte kennis ter wereld.

Universele Decimale Classificatie (UDC)[bewerken]

Otlet wist dat de slaagkans van het project zou afhangen van de catalogus. Hij bestudeerde de reeds bestaande ontsluitingssystemen zoals de Decimale Classificatie van Melvil Dewey (in de Library of Congress) en die van het British Museum, en zag dat inhoudelijke ontsluiting (informatie over de inhoud van het boek, door thematische trefwoorden) nog niet bestond.

Met de code van Dewey als basis ontwierp hij een nieuw ontsluitingssysteem, dat tot op heden nog steeds in wetenschappelijke bibliotheken gebruikt wordt: de Universele Decimale Classificatie of UDC. Waar generaties filosofen (Francis Bacon, John Wilkins, Carolus Linnaeus) en catalografen als Panizzi, Melvil Dewey en Ranganathan naar gezocht hebben, is door Otlet vergemakkelijkt.

Het IIB verzorgde de eerste publicatie van de UDC van Otlet en La Fontaine onder de naam Manuel du répertoire bibliographique universel van 1904 tot 1907.[1]

Vandaag de dag zijn er meer dan 62.800 'ingangen' in meer dan 30 landen.

Een UDC-code kan vrijwel alles beschrijven (een veter, een mens, tot zelfs het menu van een restaurant) en kan 7 of meer cijfers bevatten.

Het Mundaneum[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Mundaneum voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1910 creëerden Otlet en La Fontaine het Mundaneum, een "stad van het verstand", een model voor een utopische stad voor zijn megacatalogus. In 1919 konden ze, na succesvol lobbyen bij koning Albert I van België, met hun (op dat moment) twaalf miljoen fichekaartjes de hun ter beschikking gestelde kamers betrekken in het Brusselse Jubelpark.

Het project was korte tijd succesvol. Mensen konden per post vragen stellen aan de catalogus, en kregen dan per kerende post antwoord - tegen een flinke vergoeding. Maar al gauw werd het project te groots, een reus met lemen voeten, die almaar meer waggelde. De Belgische regering verloor haar vertrouwen in de zaak, en Otlet verhuisde een paar keer, tot hij in 1934 een oud anatomiegebouw van de Vrije Universiteit Brussel betrok.

Periode na 1934[bewerken]

Na de Duitse inval in België werd zijn collectie ontruimd voor een tentoonstelling van kunst uit het Derde Rijk. Otlet overleed vlak na de bevrijding van België.

Na zijn dood bleef het Mundaneum lange tijd vergeten. In het midden van de jaren negentig ontfermde een groep vrijwilligers zich over Otlets project, en sinds 1996 kan het in Bergen worden bezocht.

Nagelaten werk[bewerken]

Otlet vatte zijn ideeën samen in zijn baanbrekend werk Traité de documentation (1934) en in Monde : Essai d'Universalisme (1935). Hij was de centrale figuur in wat destijds de Documentation-beweging heette, de voorloper van de informatiegeneratie van de bibliotheekdocumentatie; een beroepsgroep die nu de term 'information science' of 'library science' gebruikt.

Otlet stond aan de wieg van het universeel ontsluiten of toegankelijk maken van informatie, en in die zin ook aan de wieg van hyperlinksystemen. Indirect zou hij een inspirator kunnen zijn van Wikipedia en van het Semantic Web. Zijn werken werden in 1990 herdrukt, onder meer door zijn biograaf Warden Boyd Rayward.

Trivia[bewerken]

  • In 2005 was hij ook één van de kansmakers op de titel De Grootste Belg, maar haalde de uiteindelijke nominatielijst niet en strandde op nr. 63 van diegenen die net buiten de nominatielijst vielen.
  • Paul Otlet was, in opvolging van zijn vader, betrokken bij de planning van Westende, tot aan de verwoesting tijdens de Eerste Wereldoorlog een exclusieve badplaats aan de Belgische kust.

Literatuur[bewerken]

  • Alex Wright, Cataloging the world: Paul Otlet and the information age, Oxford university press, 2014, ISBN 9780199931415
  • Ducheyne, Steffen. "Paul Otlet's Theory of Knowledge and Linguistic Objectivism", Knowledge Organization 32, 2005, pp. 110-116.
  • Heuvel,Charles van den. Building Society, Constructing Knowledge, Weaving the Web. In: W.Boyd Rayward [ed.] European Modernism and the Information Society. Informing the Present, Understanding the Past. Aldershot 2008, pp. 127-153
  • Paul Schneiders. De bibliotheek- en documentatiebeweging 1880-1914; bibliografische ondernemingen rond 1900. Amsterdam 1982 (diss.).
  • Marc Constandt. Westende in de Belle Epoque. Van exclusieve badplaats tot spookstad. Brugge 2007.
  • Wouter Van Acker, Universalism as Utopia. A Historical Study of the Schemes and Schemas of Paul Otlet (1868-1944) (ongepubliceerde doctoraatsverhandeling), Gent, Universiteit Gent, 2011.
  1. Inleiding tot "Universal Decimal Classification, Standard Edition Volume 1 - Systematic tables," British Standards Institution 2005.

Externe links[bewerken]

Wikisource Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Traité de Documentation op de Franstalige versie van Wikisource